T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 504
KARAR NO : 2015 / 519
KARAR TR : 6.7.2015
ÖZET : Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğü’nde usta öğretici olarak görev yapan davacının, emekli olduktan sonra kıdem tazminatı ile yıllık izin ücretinin ödenmediğinden ve sigorta prim borçlarının eksik yatırıldığından bahisle; kıdem tazminatı, kendisi tarafından yatırılan sigorta primi ve yıllık ücretli izin alacağının ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R Davacı : S. B. Vekili :Av.M. A. Davalı :Milli Eğitim Bakanlığı Vekili : Haz.Av.E. Y. O L A Y : Davacıdava dilekçesinde; davalı kurum bünyesinde, Arhavi Halk EğitimMüdürlüğünde usta öğretici olarak görevyaptığını, emekli olduğunda kıdemtazminatı isteğinde bulunduğunu, ancak ek ders ücretikarşılığı görev yaptığındanbahisle kıdem tazminatı ödenmediğini; ayrıca sigortaprim borçlarının eksikyatırıldığını, biriken borcun defaten SGK İlMüdürlüğü’neyatırıldığını; çalışmasüresi boyunca yıllık ücretli izin alacağı daödemediğini; tüm talepleri olumsuz cevaplandığıiçin iş bu davayı açma zorunluluğunundoğduğunu ifade ederek; ek dava ve fazlaya ilişkin hakları saklıkalmak kaydıyla, davalarının kabulü ile davalıkurumca ödenmemiş olan 100,00 TL kıdem tazminatının,100,00 TL tarafından yatırılan sigorta priminin, 100,00 TLyıllık ücretli izin alacağının, fesih tarihindenitibaren mevduata uygulanan en yüksek faiziyle birlikte ödenmesiistemiyle Arhavi Halk Eğitim Müdürlüğünekarşı adli yargı yerinde dava açmış; davanın ileriki safhalarında, davacı vekili tarafındanhusumet Milli Eğitim Bakanlığına yöneltilmiş,ayrıca 300,00TL talepli ilk davaya ek olarak 20.543,74 TLişçilik alacağının fesih tarihinden itibarenmevduata uygulanan en yüksek faiziyle birlikte ödenmesi talep edilmiştir. ARHAVİ ASLİYE HUKUKMAHKEMESİ(İŞ MAHKEMESİ SIFATIYLA): 10.9.2013 gün veE:2011/184, K:2013/96 sayı ile, dava dilekçesini özetlediktensonra, “ Davacının Arhavi Halk EğitimMüdürlüğü'nü davalı gösterdiğianlaşılmış, yasal hasım olarak dava dilekçesive ekleri Milli Eğitim Bakanlığı'na tebliğ edilerektaraf teşkili sağlanmıştır. Davalı Milli EğitimMüdürlüğü vekili Avukat Ersoy Yıldız cevapdilekçesinde özetle, davacının işsözleşmesi kapsamındaçalıştırılmadığını,davacının sigortalı olarakçalıştırılmasının tek başınaiş sözleşmesi kapsamındadeğerlendirilemeyeceğini, müvekkil ile davacıarasındaki ilişkinin statü hukukundan kaynaklandığını,davacının taleplerini idare mahkemelerinde açacağıiptal veya tam yargı davaları ile talep edebileceğini beyanetmiştir. Dava ödenmeyen kıdemtazminatı, yıllık ücretli izin alacağı ve sigortaprim borcunun tahsili istemine ilişkindir. 5521 sayılı yasanın1.maddesi uyarınca İş Kanuna göre işçisayılan kimselerle işveren veya işveren vekilleri arasındaiş akdinden veya İş Kanununa dayanan her türlü hakiddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarınınçözüm yeri iş mahkemeleridir. Davacı dosyadaki mevcut delilleruyarınca davalı kurumda usta öğretici olarak muhtelifzamanlarda görev yaptığı, görevlendirmenin ArhaviKaymakamlığı tarafından verilen olur ilegerçekleştiği, dönemsel olarak kaymakamlıkolurlarının yenilendiği, bu nedenle davacı ile davalıkurum arasında iş sözleşmesi kapsamında bir hukukiilişkinin olmadığı, aradakiuyuşmazlığın statü hukukunu ilgilendirdiği veçözüm merciin de idari yargı görev alanınagirdiği anlaşıldığından davanın 6100sayılı yasanın 114/1-b maddesi uyarınca usulden reddine dairaşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM: Gerekçesiyukarıda açıklandığı üzere; Davaya bakma görevi idariYargı olduğu anlaşıldığından davadilekçesinin yargı yolu yanlışlığı nedeniile REDDİNE, (…)” karar vermiş, bu karar temyiz edilmeksizinkesinleşmiştir. Davacı vekili bu kez,13.688,02-TL kıdem tazminatı ve 7.155,72-TL yıllıkücretli izin alacağı olmak üzere toplam20.843,74-TL’nin iş akdinin sona erdiği tarihten itibarenmevduata uygulanan en yüksek faiz oranı uygulanmak suretiyle davalıişveren idareden tahsiline karar verilmesi istemiyle idari yargıyerinde dava açmıştır. Rize İdare Mahkemesi;10.1.2014 gün ve E:2014/5, K:2014/9 sayı ile, bakılan davada,davanın açıldığı tarih itibariyle kamugörevlisi sıfatı bulunmayan emekli statüsünde bulunandavacının kıdem tazminatı ve yıllık ücretliizin alacağının ödenmemesinden kaynaklananuyuşmazlığın görüm veçözümünün, genel yetki kuralı uyarıncahasım mevkiinde bulunan Milli EğitimBakanlığı'nın yargı çevresi içindebulunduğu Ankara idare Mahkemesi'nin yetkisinde bulunduğugerekçesiyle; 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanununun 14/3 ve 15/1-a maddeleri uyarınca davanın yetkiyönünden reddine, dava dosyasının yetkili Ankara idareMahkemesi'ne gönderilmesine karar vermiştir. Ankara 11.İdare Mahkemesi;3.4.2014 gün ve E:2014/581, K:2014/388 sayı ile, kamugörevlilerinin parasal hakları ile ilgili davalarda yetkilimahkemenin ilgilinin görevli bulunduğu yer idare mahkemesiolacağı, uyuşmazlığın emekli olandavacının Arhavi Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğündeusta öğretici olarak görev yaptığı dönemeilişkin parasal haklarından kaynaklandığı, mevzuathükmü uyarınca davanın görüm ve çözümündeyetkili mahkemenin, ilgilinin kıdem tazminatını veyıllık izin ücretini ödemekle görevli olan idaredeçalıştığı dönemde görevlibulunduğu ilin idari yargı yönünden bağlıbulunduğu Rize idare Mahkemesi olduğu gerekçesiyle; 2577sayılı Kanunun 15. maddesinin 1/a bendi uyarınca davanınyetki yönünden reddine, dava dosyasının yetkili Rizeİdare Mahkemesi'ne gönderilmesine karar vermiştir. Rize İdareMahkemesi;15.7.2014 gün ve E:2014/316, K:2014/420 sayı ile, 2577sayılı Kanunun 14/3 ve 15/1-a maddeleri uyarınca davanınyetki yönünden reddine, aynı Kanunun 43/1-b maddesiuyarınca yetkili mahkemenin belirlenebilmesi için davadosyasının Danıştay Başkanlığınagönderilmesine karar vermiştir. Danıştay OnuncuDairesi; 18.12.2014 gün ve E:2014/6552, K:2014/7940 sayı ile,“(…) Dava, emekli olan davacının, Arhavi Halk EğitimMerkezi'nde Usta Öğretici olarak görev yaptığıdönemde ödenmeyen 13.688,02.-TL kıdem tazminatı ile7.155,72.-TL yıllık izin ücretinin iş akdinin sonaerdiği tarihten itibaren mevduata uygulanan en yüksek faizoranıyla birlikte ödenmesine hükmedilmesi istemiyleaçılmış olup; davanın, hukuka uygunluk denetiminin5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanunu'nun 101. maddesi dikkate alındığında,adli yargı yerine ait olduğu sonucunavarılmıştır. Bu itibarla,uyuşmazlığın çözümündedavacının kıdem tazminatı ile yıllık izinücretini ödemekle görevli olan idaredeçalıştığı dönemde görevdebulunduğu ilin idari yargı yönünden bağlıbulunduğu Rize İdare Mahkemesince, 2577 sayılı Yasanın14. maddesi uyarınca dava dilekçesinin öncelikle"görev" yönünden değerlendirilmesi gerekmektedir. Açıklanan nedenle,dava dosyasının, Rize İdare Mahkemesine gönderilmesine,kararın Ankara 11. İdare Mahkemesine ve taraflara bildirilmesine…”karar vermiştir. RİZE İDAREMAHKEMESİ; 13.4.2015 gün ve E:2015/260 sayı ile, 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun’un, yargı merciilerininuyuşmazlık mahkemesine başvurmaları başlıklı19. maddesine yer verdikten sonra; “5510 sayılı SosyalSigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 101. maddesi'nde"Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür." hükmü yeralmıştır. Dava dosyasınınincelenmesinden, davacı tarafından, 27/12/2011 tarihinde ArhaviAsliye Hukuk Mahkemesi'nde (İş Mahkemesi Sıfatıyla) ArhaviHalk Eğitim Merkezi'nde Usta Öğretici olarak görevyaptığı dönemde ödenmeyen kıdem tazminatıile yıllık ücretli izin alacağının işakdinin sona erdiği tarihten itibaren mevduata uygulanan en yüksekfaiz oranıyla birlikte ödenmesine hükmedilmesi istemiyleaçılmış olan tazminat davasında, Mahkemenin10/09/2013 tarih E:2011/184-K:2013/96K sayılı kararıyla idariYargının görevli olduğundan bahisle davanın reddinekarar verildiği, bu ret kararının 12/12/2013 tarihinde kanunyoluna başvurulmaksızın kesinleştiğigörülmüştür. Dava konusu olaydadavacının davalı idare ile aralarında imzalanan işakti hükümlerine istinaden çalışıyor olupalacağın bu sözleşmeden doğan kıdemtazminatı ve yıllık ücretli izin alacağındandoğduğu gözönüne alındığındayukarıda anılan hüküm gereği uyuşmazlığıngörüm ve çözüm yerinin adli yargı yeriolduğu sonucuna ulaşılmıştır. Açıklanan nedenlerleArhavi Asliye Hukuk Mahkemesi'nin(İş Mahkemesi sıfatıyla)10/09/2013 tarih E:2011/184-K:2013/96K sayılı görevsizlikkararının kesinleştiğigörüldüğünden, görevli yargı yerininbelirlenmesi için 2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesi'nin Kuruluş ve İşleyişi HakkındaKanun’un 19. maddesi uyarınca dava dosyasınınUyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine…” kararvermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık MahkemesiHukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ,Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 6.7.2015 günlütoplantısında; l-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247sayılı Yasa’nın 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece,ekinde adli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesineoybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı UğurtanALTUN ile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ındavada adli yargının görevli olduğu yolundakisözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, Arhavi Halk EğitimMerkezinde usta öğretici olarak görev yapan davacının,emekli olduktan sonra kıdem tazminatı ile yıllık izinücretinin ödenmediğinden ve sigorta primborçlarının eksik yatırıldığındanbahisle; kıdem tazminatı, kendisi tarafından yatırılansigorta primi ve yıllık ücretli izin alacağının işakdinin sona erdiği tarihten itibaren mevduata uygulanan en yüksekfaiz oranıyla birlikte ödenmesi istemiyleaçılmıştır. 506 Sayılı SosyalSigortalar Kanunu’nun 2. Maddesinde “Bir hizmet akdine dayanarakbir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu kanuna göre sigortalısayılırlar…” denilmiş, aynı Yasanın“Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri”Başlıklı 134. maddesinde, “Bu kanunun uygulanmasındandoğan uyuşmazlıklar, yetkili iş mahkemelerinde veya budavalara bakmakla görevli mahkemelerde görülür”hükmüne yer verilmiş; 506 sayılı yasahükümleri 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanununun 106. maddesi ile yürürlüktenkaldırılmıştır. 5510 sayılı Kanunun 3.maddesinde; kısa ve/veya uzun vadeli sigortakolları bakımından adına prim ödenmesi gereken veyakendi adına prim ödemesi gereken kişi sigortalı olaraktanımlanmış; 79.madde ile başlayan Dördüncü Kısmında, primlere ilişkinhükümlere yer verilmiş; 101. maddesinde “Bu kanunda aksinehüküm bulunmayan hallerde, bu kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklarİş Mahkemelerinde görülür” denilmiştir. Öte yandan, 4857sayılı İş Kanununun 1.maddesinde, Kanununamacının, işverenler ile bir işsözleşmesine dayanarak çalıştırılanişçilerin çalışma şartları veçalışma ortamına ilişkin hak ve sorumluluklarınıdüzenlemek olduğu belirtilmiş; “İşSözleşmesi, Türleri ve Feshi” hususuna Kanunun 8.maddesive devamında, kıdem tazminatı, ücretli izin, bildirimsüresinden kaynaklanan yükümlülük ve haklarailişkin hususlara ise Kanunun değişik maddelerinde yer verilmiştir. Diğer taraftan; 5521sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 1. maddesinde,“İş Kanununa göre işçi sayılan kimselerle(o kanunun değiştirilen ikinci maddesinin Ç, D ve Efıkralarında istisna edilen işlerde çalışanlarhariç) işveren veya işveren vekilleri arasında işakdinden veya iş Kanununa dayanan her türlü hakiddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarınınçözülmesi ile görevli olarak lüzum görülenyerlerde iş mahkemeleri kurulur. Bu mahkemeler: A) (Mülga:18/10/2012-6356/81 md.) B) İşçiSigortaları Kurumu ile sigortalılar veya yerine kaim olan haksahipleri arasındaki uyuşmazlıklardan doğan itiraz vedavalara da bakarlar. İş mahkemesikurulmamış olan yerlerdeki bu davalara o yerde görevlendirilecekmahkeme tarafından, temsilci üyeler alınmaksızın, bu kanundakiesas ve usullere göre bakılır. Fiili ve hukukiimkânsızlıklar dolayısıyla iş mahkemesinin topluolarak görevini yapamadığı hallerde de yukarıdakifıkra hükmü uygulanır. (Ek fıkra: 2/7/2012-6352/39md.) Birden fazla iş mahkemesi bulunan yerlerde, sosyal güvenlikhukukundan kaynaklanan davaların görüleceği işmahkemeleri, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu tarafındanbelirlenebilir.” denilmiştir. Adli yargı dava dosyasındabulunan 08/05/2013 tarihli Bilirkişi Raporunda; ArhaviKaymakamlığı Halk Eğitimi Merkezi ve ASOMüdürlüğü’nün 13/01/2012 tarih ve 22sayılı yazısı ile davacı SemraBüyüklü’nün kurumda kadrosuz usta öğreticiolarak çalıştığı, bu nedenle özlükdosyasının tutulmadığı cevabınınverilmiş olduğu, dosya kapsamında davacınınişyeri özlük dosyasının bulunmadığı;Arhavi Kaymakamlığı’nın 27/03/2012 tarih ve 116sayılı yazı ekinde davacıya ait 2011 Mayıs ayıile 2010 Ocak ayı arasına ilişkin ek ders bordrosu adıaltında 12 adet ücret bordrosunun sunulduğunungörüldüğü, bordrolarda davacının ücretinin,saat ücret üzerinden ödendiği ve SGKçalışma gün sayısının da bir ayda toplamçalışma saatine göre gösterildiği; dosyakapsamındaki yazışmalar ile SGK kayıtlarındandavacının 20/10/1986 tarihi itibariyle Arhavi Halk EğitimMerkezi’nde Müdürlük tarafından açılankurslarda kadrosuz usta öğretici olarak, saat ücretikarşılığı, aralıklarla sigortalı olarakemeklilik tarihine kadar çalıştığınıntespit edildiği, kayıtlara göreçalışılan saat baz alınmak kaydıyla sigortaprim gün sayısının belirlenerek primlerin buna göreyatırıldığı, çalışmalarınyıl içinde genel olarak takriben Kasım-Haziran dönemindeyapıldığı, bu aylarda kayıtlarda işe girişve çıkışlarınıngöründüğü; davacının davalı kurumdakiçalışma şekline ve saatlerine ilişkin, SGKkayıtları ve ücret bordroları dışındadavacı adına düzenlenen ders programları, yoklamadefterleri, puantaj kayıtları vs. gibi başkaca yazılıdelile rastlanmadığı; davacının, 12/06/2012 tarihlicelsede, geçmişe dönük olarak borçlanma sebebininHalk Eğitim Merkezi’nin sigorta primlerini 30 günüzerinden olması gerekirken 20 gün üzerindenyatırıldığından kaynaklandığınıbelirttiği; davacının davalı nezdindeki hizmetinin13/05/2011 tarihinde sonlandığı ve bunun 2010-2011yılı Eğitim Öğretim döneminin sonuna tekabülettiği, daha sonra davacının SGK’ya başvurarakyaşlılık sigortasından aylık bağlanmasıiçin 01/07/2011 tarihinde talepte bulunduğu ve 15/07/2011tarihinden geçerli olmak üzere kendisine yaşlılıkaylığı bağlandığı; SGK kayıtlarınagöre davacının davalı Bakanlığa bağlıArhavi Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğü nezdindeusta öğretici olarak 20/10/1986-13/05/2011 tarihleri arasınailişkin aralıklarla çalıştığı toplamhizmet süresinin 2525 gün yani 7 yıl 5 gün olduğununtespit edildiği belirtilmiştir. Davacının, 506sayılı Yasa yürürlükte iken mahalli mülki amirintasarrufu ile çalıştığı, idareyle arasındabir hizmet ilişkisi kurulduğu, talep edilen kıdemtazminatı, kendisi tarafından yatırılan sigorta primi veyıllık ücretli izin alacağının iş kanunundankaynaklanan haklardan olduğu dikkate alındığında,uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle,Rize İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Arhavi AsliyeHukuk Mahkemesinin (İş Mahkemesi Sıfatıyla) verdiği10.9.2013 gün ve E:2011/184, K:2013/96 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümündeADLİ YARGI YERİNİN görevli olduğuna, bu nedenle Rizeİdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Arhavi AsliyeHukuk Mahkemesinin (İş Mahkemesi Sıfatıyla verdiği)10.9.2013 gün ve E:2011/184, K:2013/96 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 6.7.2015 günündeOY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy