T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 304
KARAR NO : 2015 / 480
KARAR TR : 6.7.2015
ÖZET : Türk Silahlı Kuvvetleri'nde (TSK) uzman çavuş olarak görev yaparken 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanununun 5’inci maddesi gereğince yaş haddi nedeniyle sözleşmesi feshedilen ancak 6000 sayılı Yasa ile 3269 sayılı Yasanın 5’inci maddesine eklenen düzenleme gereğince sivil memur statüsünde göreve başlayan ve aynı düzenleme gereği, emeklilik aylığına hak kazandığından bahisle, emekliye sevk edilen davacının, kendi isteği dışında ve resen emekli edilmesi işleminin iptali ile görevine iadesine; mahrum kaldığı süreye ilişkin tüm özlük haklarının, emekli olduğu tarihten itibaren yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açtığı davanın, ASKERİ İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :S.D.
Vekili :Av. Ş.Ş.
Davalı :Milli Savunma Bakanlığı
Vekili :Av.G.E.
O L A Y :Davacı vekili dilekçesinde; 3269 sayılı UzmanErbaşlık Kanunu gereğince Gaziantep Orduevi Gazino ve LokantaKısmına sivil memur olarak atanan müvekkilinin aynıKanun’un 5.maddesi ve 5434 sayılı Emekli SandığıKanunu’nun geçici 205.maddesi gereğince re’sen emekliedilmesine ilişkin 19.8.2014 tarih ve 2014/37 sayılıişlemin iptali istemi ile yoksun kalınan parasal haklarınişlem tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikteödenmesine karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
Davalıİdare vekilince süresi içinde, davanın Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılması gerektiği önesürülerek, görev itirazında bulunmuştur.
GAZİANTEP1.İDARE MAHKEMESİ: 8.1.2015 gün ve E:2014/1101 sayı ile,“(…) Anayasa'nın 157. maddesinde, Askeri Yüksekİdare Mahkemesinin, askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsabile, asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idariişlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların yargıdenetimini yapan ilk ve son derece mahkemesi olduğu; ancak askerlikyükümlülüğünden doğanuyuşmazlıklarda ilgilinin asker kişi olmasışartının aranmayacağı belirtilmiş; 1602sayılı Yasa'nın 25.12.1981 tarih ve 2568 sayılı Yasaile değişik 20. maddesinde de aynı hüküm yeralmıştır. Askeri Yüksek idare Mahkemesinin bir davayabakabilmesi için dava konusu idari işlemin "asker kişiyiilgilendirmesi" ve "askeri hizmete ilişkin bulunması"koşullarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.
1602sayılı Yasa'nın değişik 20. maddesinde, TürkSilahlı Kuvvetlerinde görevli bulunan veya hizmettenayrılmış olan subay, askeri memur, astsubay, askeriöğrenci, uzman jandarma, uzman erbaş, sözleşmelierbaş ve er, erbaş ve erler ile sivil memurlar asker kişi sayılmaktadır.
İdariişlemin, görevli yargı yerinin tespiti yönünden"askeri hizmete ilişkin" olup olmadığınınsaptanabilmesi için işlemin konusuna bakılmasıgerekmektedir. Eğer idari işlem askeri gereklere, askeri usul veyönteme ve askeri hizmete göre tesis edilmiş ise bu işleminaskeri hizmete ilişkin olduğu kabul edilmelidir. Başka birifadeyle, askeri hizmete ilişkin idari işlemler, idarenin bir askerkişinin askeri yeterlik ve yeteneklerinin, tutum vedavranışlarının, askeri geçmişinin, askerkişi olmaktan kaynaklanan hak ve ödevlerinin; askerlik hizmetininamacı, askeri görev yerlerinin özellikleri, askeri kural vegerekler gözönünde tutularak değerlendirilmesi sonucundatesis edilen işlemlerdir.
Bakılandavada; davalı idare emrinde sivil memur olarak görev yapandavacı tarafından, re'sen emekli edilmesine ilişkin işleminiptali ile yoksun kalınan tüm parasal haklarının emekliolduğu tarihten itibaren yasal faiziyle birlikte ödenmesine kararverilmesi istemiyle açılan bu davada; davalı idareceişlem tesis edilirken ve bu işlemin yargısal denetimisırasında askeri kural ve gerekler yönünden birdeğerlendirme yapılması gerekmediğinden, dava konusuişlemin askeri hizmete ilişkin bulunduğundan söz etmekolanaksızdır.
Belirtilendurum karşısında, olayda Anayasa'nın 157 ve 1602sayılı Yasa'nın 20. maddelerinde öngörülen, idariişlemin asker kişiyi ilgilendirmesi ve askeri hizmete ilişkinbulunması koşulları birlikte gerçekleşmediğindendavanın görüm ve çözümü genel idariyargı yerinin görevine girdiği sonucunavarılmıştır.
Açıklanannedenlerle; davalı idarenin görev itirazının reddine …” demek suretiyle görevlilik kararı vermiştir.
Davalıidare vekilinin, süresi içinde verdiği dilekçe ile,olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması istemiyle başvuruda bulunmasıüzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte Askeri Yüksekİdare Mahkemesi Başsavcılığınagönderilmiştir.
ASKERİYÜKSEK İDARE MAHKEMESİ BAŞSAVCISI; “(…)Mevzudavanın konusu, TSK bünyesinde 3269 sayılı Kanuna tabiolarak uzman erbaş statüsünde görev yaparken 31.12.2011tarihinde 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunun 5.maddesi gereğinceyaş haddi nedeniyle sözleşmesi feshedilen ancak 6000sayılı Yasa ile 3269 sayılı Yasanın 5.maddesineeklenen düzenleme gereğince Gaziantep Kışla GazinoMüdürlüğü emrinde 16.1.2012 tarihinde sivil memurstatüsünde göreve başlayan davacının yineaynı düzenleme gereği, emeklilik aylığına hak kazandığından,10.09.2014 tarihinde, 19.08.2014 tarihli karar doğrultusunda emekliye sevkedilmesi işleminin iptali istemidir.
AskeriYüksek İdare Mahkemesinin görev alanı, Anayasanın 157.maddesindeki düzenlemeye paralel olarak, 1602 sayılı AYİMKanununun 20. maddesinde,
“AskeriYüksek İdare Mahkemesi, Türk Milleti adına; askeri olmayanmakamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren veaskeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğanuyuşmazlıkların ilk ve son derece mahkemesi olarak yargıdenetimini ve diğer kanunlarda gösterilen, görevleri yapar.Ancak, askerlik yükümlülüğünden doğanuyuşmazlıklarda; ilgilinin asker kişi olmasışartı aranmaz. Bu Kanunun uygulanmasında asker kişidenmaksat; Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli bulunan veyahizmetten ayrılmış olan subay, askeri memur, astsubay, askeriöğrenci, uzman jandarma, uzman erbaş, sözleşmelierbaş ve er, erbaş ve erler ile sivil memurlardır. ”şeklinde ve 21.maddesinde de; “20 nci maddede belirtilenkişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem veeylemlerden dolayı; yetki, sebep, şekil, konu ve maksatyönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından bahislemenfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacak iptaldavaları, aynı idari işlem ve eylemlerin haklarınıihlal etmesi halinde açılacak tam yargı davaları,doğrudan doğruya ve kesin olarak Askeri Yüksek İdareMahkemesinde çözümlenir ve karara bağlanır. ”şeklinde düzenlenmiştir.
Anayasanınve 1602 sayılı Kanunun bu hükümleri karşısındabir davaya Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde bakılabilmesiiçin;
1.İdariişlemin bir asker kişi göz önünde tutularak tesisedilmesi veya idari eylemin bir asker kişiye yönelmişolması, yahut uyuşmazlığın askerlikyükümlülüğünden doğmuş olması,
2.Dava konusuidari işlem ve eylemin askeri hizmete ilişkin bulunmasışartlarının birlikte gerçekleşmiş olmasıgerekmektedir.
“Askerkişiyi ilgilendirme" koşulundan, davacının hizmette yada görevden ayrılmış, 1602 sayılı Kanunun 20 ncimaddesinde sayılan asker kişilerden olmasıanlaşılabileceği gibi, işlemin "bir asker kişigözetilerek" tesis edilmesi durumunda, davacının, bu askerkişiden hareketle menfaat ihlali iddiasında bulunan kişilerden(Örneğin; eşi, ana- babası, çocukları vs.)olması halinde de söz konusu koşulungerçekleştiği kabul edilmektedir. Bu açıklamalaranazaran; TSK bünyesinde sivil memur olarak göreve devam edendavacının yasanın açık hükmükarşısında “asker kişi" olduğu konusundatereddüt yoktur. Burada açıklığakavuşturulması gereken husus dava konusu işlemin askeri hizmeteilişkin olup olmadığıdır.
Öğretide,Uyuşmazlık Mahkemesinin kararlarında ve AYİMkararlarında belirtildiği üzere idari işlemin, görevliyargı yerinin tespiti yönünden “askeri hizmeteilişkin olup olmadığının saptanabilmesi için,işlemin konusuna bakılması gerekmektedir. Eğer idariişlem askeri gereklere, askeri usul ve yönteme ve askeri hizmetegöre tesis edilmiş ise bu işlemin askeri hizmete ilişkinbulunduğu kabul edilmelidir. Daha açık bir ifadeyle, askerihizmete ilişkin idari işlemler, idarece bir asker kişinin askeriyeterlik ve yetenekleri, tutum ve davranışları, askerigeçmişi, asker kişi olmaktan kaynaklanan hak ve ödevleri,askerlik hizmetinin amacı, askeri görev yerlerinin özellikleri,askeri kural, gerek ve gelenekler göz önünde tutularakdeğerlendirilmesi sonucunda tesis edilen işlemdir.
Yaşhaddinden dolayı uzman erbaş sözleşmesi feshedilen ve 3269sayılı yasadaki özel düzenleme gereği “emekliaylığına hak kazandığı tarihe kadar” sivilmemur statüsünde göreve devam eden davacının yasahükmü gereği emekliye sevk edilmesinde askeri mevzuatınuygulandığı ve davacının askeri geçmişiningöz önüne alınarak emeklilik işleminin tesisedildiği anlaşılmaktadır. Nitekim davacınınemekli aylığına hak kazandığı tarih belirlenirkenpersonelin uzman erbaş statüsünde TSK bünyesinde icraettiği görev süreleri de nazara alınmaktadır ki esasenbu süre davacının emeklilik hakkını elde etmesiiçin geçen sürenin büyükçoğunluğunu oluşturmaktadır. Diğer yöndendavacı hakkında tesis edilen işlem isteğe bağlıemeklilik kapsamında değil 3269 sayılı yasada yer alanözel düzenlemeden kaynaklanmakta olup resen emekliye sevk edilmesineyönelik düzenlemenin 3269 sayılı yasada yer alması daişlemin askeri hizmet gereklerine göre yapılmasınınöngörüldüğünü göstermektedir.Davacının emekli aylığına hak kazandığıtarih 5434 sayılı yasa tespit edilmiş ise de davacınınemekli aylığını hak kazanma koşulu oluştuktansonra emekliye sevk edilmesi yönünden 657 sayılı yasadakigenel düzenlemeye tabi olmayıp 3269 sayılı yasadakiözel düzenlemeye tabidir. Bu nedenlerle dava konusu işleminaskeri hizmete ilişkin olduğunun kabulü gerekmektedir
Bunagöre, dava konusu olayda Anayasanın 157 nci ve 1602 sayılıAskeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununun 20 nci maddesindeöngörülen idari işlem/eylemin “asker kişiyiilgilendirmesi" ve "askeri hizmete ilişkin bulunması"koşulları birlikte gerçekleştiğinden,Anayasanın 157, 1602 sayılı Kanunun 20 ve 21. maddelerinegöre davanın görüm ve çözümününAskeri Yüksek İdare Mahkemesinin görev alanına girdiğidüşünüldüğünden, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılarak Ankara 5 nciİdare Mahkemesinin aksi yöndeki görevlilik kararınınkaldırılması için dosyanın UyuşmazlıkMahkemesine gönderilmesinin gerektiği sonucunaulaşılmıştır.
Yukarıdaaçıklanan nedenlerle; 2247 sayılı Kanunun 10, 12 ve 13maddeleri gereğince görev uyuşmazlığınınhalli için dosyanın UYUŞMAZLIK MAHKEMESİNEGÖNDERİLMESİNE, Ankara 5 nci İdare Mahkemesinin 30.12.2014tarih ve 2014/1917 Esas sayılı GÖREVLİLİK KARARININKALDIRILMASINA ve mevzu davada ASKERİ YÜKSEK İDAREMAHKEMESİNİN GÖREVLİ OLDUĞUNA karar verilmesiningerektiği …” yolunda karar vermiştir.
Başkanlıkça,2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göreDanıştay Başsavcısı’nın da yazılıdüşüncesi istenilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; “(…)Anayasa'nın157 nci maddesine göre, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi askeriolmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileriilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerdendoğan uyuşmazlıkların yargı denetimini yapan ilk veson derece mahkemesi olduğu belirtilmiştir.
1602sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununun 20 ncimaddesinin birinci fıkrasında, "Askeri Yüksek İdareMahkemesi Türk Milleti adına; askeri olmayan makamlarca tesisedilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmeteilişkin idari işlem ve eylemlerden doğanuyuşmazlıkların ilk ve son derece mahkemesi olarak yargıdenetimini ve diğer kanunlarda gösterilen, görevleri yapar.Ancak, askerlik yükümlülüğünden doğanuyuşmazlıklarda; ilgilinin asker kişi olmasışartı aranmaz.Bu Kanunun uygulanmasında asker kişidenmaksat; Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli bulunan veyahizmetten ayrılmış olan subay, askeri memur, astsubay, askeriöğrenci , uzman çavuş, uzman jandarma çavuş,erbaş ve erler ile sivil memurlardır" denilmiştir.
AnılanYasa hükmüne göre, Askeri Yüksek İdare Mahkeme'sininbir davaya bakabilmesi için, dava konusu idari işlem veya eylemin"asker kişiyi ilgilendirmesi" ve "askeri hizmeteilişkin bulunması" koşullarının birliktegerçekleşmesi zorunludur.
Davacının1602 sayılı Yasa'nın 20 nci maddesinde sayılan askerkişilerden olduğu ve dava konusu işlemin asker kişiyiilgilendirdiği tartışmasızdır.
Dava konusuişlemin askeri hizmete ilişkin olup olmadığınagelince;
İdariişlemin, görevli yargı yerinin tespiti yönünden“askeri hizmete ilişkin” olup olmadığınınsaptanabilmesi için işlemin konusuna bakılmasıgerekmektedir. Eğer idari işlem askeri gereklere, askeri usul veyönteme ve askeri hizmete göre tesis edilmiş ise, buişlemin askeri hizmete ilişkin olduğu kabul edilmelidir. Dahaaçık bir ifadeyle, askeri hizmete ilişkin idari işlemler;idarenin bir asker kişinin askeri yeterlik ve yeteneklerinin, tutum vedavranışlarının, askeri geçmişinin, askerkişi olmaktan kaynaklanan hak ve ödevlerinin; askerlik hizmetininamacı, askeri görev yerlerinin özellikleri, askeri kural vegerekler göz önünde tutularak değerlendirilmesi sonucundatesis edilen işlemlerdir, işlem, askeri olmayan bir makam tarafındantesis edilmiş olsa bile durum değişmemektedir.
3269sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun "Hizmet Süresi"başlıklı değişik 5. maddesinin 1.fıkrasında, uzman erbaşların iki yıldan az, beşyıldan fazla olmamak şartıyla sözleşme yaparakgöreve başlayacakları, müteakip sözleşmelerinin,bir yıldan az, beş yıldan fazla olmamak şartıyla azamikırkbeş yaşma girdikleri yıla kadaruzatılabileceği, bu maddeye 6000 sayılı Yasanın 26.maddesiyle yapılan eklerle, yaş sınırı nedeniyleSilahlı Kuvvetlerden ayrılacak olanlardan isteklilerin, merkeziyönetim bütçe kanunlarında yer alansınırlamalara tabi olmaksızın, Milli SavunmaBakanlığı, MSB ANT Başkanlığı ve TürkSilahlı Kuvvetleri (Jandarma Genel Komutanlığı ve SahilGüvenlik Komutanlığı dahil) kadrolarında emekliaylığına hak kazandıkları tarihe kadar Devlet memuruolarak istihdam edilecekleri, atama işlemlerinin yaşsınırının dolmasından öncetamamlanacağı ve atanılan görevin aylık ve diğermali haklarına göreve başlanılan tarihten itibaren hakkazanılacağı hüküm altınaalınmıştır.
Dosyanınincelenmesinden, sözleşme ile Türk Silahlı Kuvvetleriemrinde uzman çavuş olarak görev yapmakta iken, 45 yaşsınırı nedeniyle sözleşmesi feshedilen ve 6000sayılı Yasa ile, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 5.maddesine eklenen hüküm uyarınca, Türk Silahlı Kuvvetlerikadrolarında istihdam edilmek üzere, Gaziantep Oe.Gzn. ve Lokantakısmını sivil memur olarak atanan ve burada 16.1.2012 tarihindegöreve başlayan davacının, 3269 sayılı Yasa'dakidüzenleme gereği re'sen emekli edilmesi üzerine bakılandavanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Olayda,davanın konusunu oluşturan 3269 sayılı Yasa'daki özeldüzenleme gereği yapılan emekliye sevk işleminin tesisinde,askeri mevzuat uygulanmış ve davacının askerigeçmişi gözönüne alınmıştır.
Bu durumdaolayda, Anayasa'nın 157 nci ve 1602 sayılı Kanun'un 20 ncimaddesinde öngörülen "asker kişiyi ilgilendirme"ve "askeri hizmete ilişkin bulunma" koşulları birliktegerçekleştiğinden, davanın görüm veçözümünün Askeri Yüksek idare Mahkemesi'ningörevine girdiği sonucuna ulaşılmaktadır.
SONUÇ: Açıklanannedenlerle, 2247 sayılı Kanunun 13 üncü maddesiuyarınca yapılan başvurunun kabulünün uygun olacağı”yolunda görüş bildirmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE:Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ,Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 6.7.2015 günlütoplantısında; l-İLKİNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası üzerinde2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğinceyapılan incelemeye göre, davalı idarenin anılanYasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarakyaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmasıüzerine Askeri Yüksek İdare MahkemesiBaşsavcısı’nca, 10. maddede öngörülenbiçimde olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı anlaşılmaktadır.Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından,görev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın,davanın çözümünde askeri idari yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen DanıştaySavcısı Yakup BAL ile Askeri Yüksek İdare MahkemesiSavcısı Hüsnü ERCAN’ın davada askeri idari yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlü ve yazılıaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: TürkSilahlı Kuvvetleri emrinde sözleşme ile uzman çavuşolarak görev yapmakta iken, 45 yaş sınırı nedeniylesözleşmesi feshedilen ve 6000 sayılı Yasa ile, 3269sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 5. maddesine eklenenhüküm uyarınca, Türk Silahlı Kuvvetlerikadrolarında istihdam edilmek üzere, Gaziantep Orduevi Gazino veLokanta kısmına sivil memur olarak atanan ve burada 16.1.2012tarihinde göreve başlayan davacının, 3269 sayılıYasa'daki düzenleme gereği re'sen emekli edilmesi üzerinebakılan davanın açıldığıanlaşılmaktadır. Anayasa’nın157. maddesinde, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin askeriolmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileriilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerdendoğan uyuşmazlıkların yargı denetimini yapan ilk veson derece mahkemesi olduğu; ancak askerlikyükümlülüğünden doğanuyuşmazlıklarda ilgilinin asker kişi olmasışartının aranmayacağı belirtilmiş; 20.7.1972tarih ve 1602 sayılı Yasa’nın 25.12.1981 tarih ve 2568sayılı Yasa ile değişik 20. maddesinde de aynıhüküm yer almıştır. Askeri Yüksek İdareMahkemesi’nin bir davaya bakabilmesi için dava konusu idariişlemin “asker kişiyi ilgilendirmesi” ve “askerihizmete ilişkin bulunması” koşullarının birliktegerçekleşmesi gerekmektedir. 1602sayılı Yasa’nın değişik 20. maddesinde,Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli bulunan veya hizmettenayrılmış olan, subay, askeri memur, astsubay, askeriöğrenci uzman çavuş, uzman jandarma çavuş,erbaş ve erler ile sivil memurlar asker kişi sayılmaktadır. AnılanYasa’nın değişik 21. maddesinin birincifıkrasında “20 nci maddede belirtilen kişileriilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerdendolayı; yetki, sebep, şekil, konu ve maksat yönlerinden biri ilehukuka aykırı olduklarından bahisle menfaatleri ihlâledilenler tarafından açılacak iptal davaları, aynıidari işlem ve eylemlerin haklarını ihlal etmesi halindeaçılacak tam yargı davaları, doğrudan doğruyave kesin olarak Askeri Yüksek İdare Mahkemesindeçözümlenir ve karara bağlanır.”denilmiştir. İdariişlemin, görevli yargı yerinin tespiti yönünden“askeri hizmete ilişkin” olup olmadığınınsaptanabilmesi için işlemin konusuna bakılması gerekmektedir.Eğer idari işlem askeri gereklere, askeri usul ve yönteme veaskeri hizmete göre tesis edilmiş ise bu işlemin askeri hizmeteilişkin olduğu kabul edilmelidir. Daha açık bir ifadeyle,askeri hizmete ilişkin idari işlemler; idarenin bir asker kişininaskeri yeterlik ve yeteneklerinin, tutum vedavranışlarının, askeri geçmişinin, askerkişi olmaktan kaynaklanan hak ve ödevlerinin; askerlik hizmetininamacı, askeri görev yerlerinin özellikleri, askeri kural vegerekler göz önünde tutularak değerlendirilmesi sonucundatesis edilen işlemlerdir. İşlem, askeri olmayan bir makamtarafından tesis edilmiş olsa bile durum değişmemektemenfaati ihlal edilen asker kişinin açtığıdavanın, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’ndegörülmesi gerekmektedir. 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanun’un Amaçbaşlıklı 1. maddesinde; “ Bu Kanunun amacı, Türk Silahlı Kuvvetlerininerbaş kadrolarında devamlılık arz eden teknik ve kritikgörevlerde, yetişmiş personel ihtiyacınıkarşılamak maksadıyla istihdam edilecek uzman onbaşıve uzman çavuşların temini, hizmet şartlarıgörev ve hakları, yükümlülükleri, astsubaysınıfına geçirilmeleri ile ilgili esas ve usulleridüzenlemektir.” Anılan Kanunun Kapsam başlıklı 2. maddesinde; “ Bu Kanun Türk Silahlı Kuvvetleri erbaşkadrolarında istihdam edilecek uzman erbaşlarla, bunlarıistihdam edecek ve bunların istihdamı ile ilgili birlik, kurum vekuruluşları kapsar.” Aynı Kanunun Hizmet Süresi başlıklı 5.maddesinde ise ; “ (Değişik madde : 10/02/2004-5085 S.K./3.mad) Uzman erbaşlar; iki yıldan az, beş yıldan fazla olmamakşartıyla sözleşme yaparak göreve başlar veTürkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı ile ilgilendirilirler.(Değişik cümle: 19/06/2010-6000 S.K/26.mad.) Bunlardan; a) İstihdam edildikleri kadronun görev özelliklerinegöre sınıf ve branşları ile ilgili sağlıknitelikleri uygun olanların, b) 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı TerörleMücadele Kanunu kapsamında malul olanlardan istekleri, bilgi vetecrübelerinin sınıfı için faydalı olmasıve fiziki noksanlıklarını kapatabilmesi şartıyla mensupolduğu kuvvet komutanlığı, Jandarma GenelKomutanlığı veya Sahil Güvenlik Komutanlığıile Genelkurmay Başkanlığınca uygungörülenlerden, istihdam edilecekleri kadronun sağlıkniteliklerini taşıyanların, müteakipsözleşmeleri, bir yıldan az, beş yıldan fazla olmamakşartıyla azami kırkbeş yaşına girdikleriyıla kadar uzatılabilir. (Ek cümle: 19/06/2010-6000 S.K/26.mad.)Yaş sınırı nedeniyle Silahlı Kuvvetlerdenayrılacak olanlardan istekliler, merkezi yönetim bütçekanunlarında yer alan sınırlamalara tabi olmaksızın,Milli Savunma Bakanlığı, MSB ANT Başkanlığıve Türk Silahlı Kuvvetleri (Jandarma Genel Komutanlığıve Sahil Güvenlik Komutanlığı dahil) kadrolarındaemekli aylığına hak kazandıkları tarihe kadar Devletmemuru olarak istihdam edilirler. (Ek cümle: 19/06/2010-6000 S.K/26.mad.)Atama işlemleri yaş sınırının dolmasındanönce tamamlanır ve atanılan görevin aylık vediğer mali haklarına göreve başlanılan tarihten itibarenhak kazanılır. (Ek cümle: 19/06/2010-6000 S.K/26.mad.)Bunların uzman erbaşlıkta geçen hizmet süreleri2/2/2005 tarihli ve 5289 sayılı Kanun hükümleri dikkatealınmak suretiyle, öğrenim durumlarına göreyükselebilecekleri tavanı aşmamak kaydıyla kazanılmışhak aylık derece ve kademelerinin tespitinde değerlendirilir. (Ekcümle: 19/06/2010-6000 S.K/26.mad.) Bu fıkra uyarınca atamaişlemine tabi tutulanlara 16 ncı maddenin ikinci fıkrasındayer alan ikramiye ödenmez. (Ek cümle: 19/06/2010-6000 S.K/26.mad.) Bufıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslaryönetmelikle belirlenir. Bu yaş sınırının beş yılfazlası uzman erbaşların askerlik çağı sonudur.Barışta ve seferde bu süreye kadar yedeğeayrılmış uzman erbaşlar yaşı en gençolanlardan başlamak üzere hizmeteçağrılabilirler.” hususları belirtilmiştir. Dava dosyasınınincelenmesinden; davacının Kara KuvvetleriKomutanlığı emrinde uzman çavuş olarak görevyaptıktan sonra 31 Aralık 2011 tarihinde yaşsınırı nedeniyle sözleşmesinin feshedilerek uzmanerbaşlık görevinden ayrıldığı; dilekçeile müracaat ederek sivil memurluğa atanma talebinde bulunduğu; 3269sayılı Uzman Erbaş Kanun’un 5’inci maddesi veYaş Sınırı Nedeniyle Türk Silahlı KuvvetlerindenAyrılan veya Ayrılacak Olan Uzman Erbaşların MillîSavunma Bakanlığı, MSB Ant Başkanlığı veTürk Silahlı Kuvvetleri Kadrolarında Devlet Memuru Olarakİstihdamına Dair Yönetmelik hükümleri kapsamındamemur kadrosuna atamasının 26 Aralık 2011 tarihindeonaylandığı ve K.K.K.lığının 26 Aralık2011 tarihli, PER.:1210-355323-11/ Tyn.D.Svl. Me. Ş.sayılı “Atama Tebligatı” konulu yazısı ileyayımlandığı, PYBS kaydından atandığıgörev yerine 16 Ocak 2012 tarihinde katıldığı; 19Haziran 2014 tarihinde emeklilik işlemine esas belgelerininPer.İşl.D.Bşk.lığı EmeklilikŞ.Md.lüğüne sevk edildiği, 19 Ağustos 2014tarihinde emekliliğinin onaylandığı, 10 Eylül 2014tarihinde ilişiğinin kesildiği; bunun üzerinedavacının, kendi isteği dışında ve resen emekliedilmesi işleminin iptali ile görevine iadesine; mahrumkaldığı süreye ilişkin tüm özlük haklarının,emekli olduğu 31.12.2014 tarihinden itibaren yasal faiziyle beraberödenmesine karar verilmesi istemiyle dava açtığıanlaşılmıştır. 3269 sayılı Kanunun hükümleri gereği yaşhaddi nedeniyle uzman erbaş sözleşmesi feshedilip “emekliaylığına hak kazandığı tarihe kadar’’Devlet memuru olarak göreve devam ettirilen davacının emekliaylığına hak kazandığı tarihte zorunlu olarakemekliye sevk edilmesi işleminde askeri mevzuatınuygulandığı, emeklilik işleminin davacının askerigeçmişi (uzman erbaş statüsü) gözetilerek tesisedildiği anlaşılmaktadır. Ayrıca davacının emekli aylığına hakkazandığı tarih belirlenirken, davacının uzmanerbaş statüsünde icra ettiği görev süresi denazara alınmakta olup, bu süre davacının emeklilikhakkını elde etmesi için geçen süreninbüyük bölümünü oluşturmaktadır.Öte yandan, davacı hakkında tesis edilen işleministeğe bağlı emeklilik işlemi değil 3269sayılı Kanunda yer alan özel düzenlemeden kaynaklananzorunlu emeklilik işlemi olması da, işlemin askeri hizmet gereklerinegöre tesis edildiğini göstermektedir. Bunagöre, davacı hakkında emeklilik hizmet süresinin sonundaemekliye sevki yönünde re’sen tesis edilen işlemin,idarece; askerlik hizmetinin amacı, askeri görev yerlerininözellikleri ve hizmet gerekleri göz önüne alınarakdeğerlendirildiği ve bu işlemin yargısal denetimi sırasındada bu hususların dikkate alınacağı açıkolduğundan, davacı hakkında tesis edilen idari işlem askerihizmete ilişkin bulunmaktadır. Belirtilenaçıklamalar ışığında uyuşmazlıkkonusu olayda Anayasa’nın 157. ve 1602 sayılıYasa’nın 20. maddelerinde öngörülen, idariişlemin asker kişiyi ilgilendirmesi ve askeri hizmete ilişkinbulunması koşulları birlikte gerçekleştiğigörüldüğünden, davanın görüm ve çözümüAskeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin görevine girmektedir. Açıklanannedenlerle, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başsavcısınınbaşvurusunun kabulü ile, davalı idarenin görevitirazının reddine ilişkin Gaziantep 1. İdare Mahkemesinceverilen görevlilik kararının kaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümündeASKERİ İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenleAskeri Yüksek İdare MahkemesiBaşsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ iledavalı idarenin GÖREV İTİRAZININ REDDİNEİLİŞKİN Gaziantep 1.İdare Mahkemesi’nin 8.1.2015gün ve E:2014/1101 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 6.7.2015gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy