T.C. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ HUKUK BÖLÜMÜ ESAS NO : 2015 / 494 KARAR NO : 2015 / 510 KARAR TR : 06.07.2015 ÖZET: 2918 sayılı Yasadan kaynaklanan sorumluluk davasının ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı : G. SigortaA.Ş. Vekili : Av. E.Ş. Davalı :Gaziosmanpaşa Belediye Başkanlığı Vekili : Av. N.İ. O LA Y : Davacı vekili, davadilekçesinde özetle; sürücü İ.K.’nin sevkve idaresindeki 34 EP 5285 plakalı sigortalı aracın,Gaziosmanpaşa Çakırcalı Caddesi’nde seyir halindeiken 1115 Sokak kavşağına geldiğinde, daha önce yolkapamak amacıyla Çakırcalı Caddesi’ne yerleştirilmişolup, kaza anında kullanılmayan ve inmiş vaziyette bulunanhidrolik dubanın arızalanarak sigortalı aracıngeçişi sırasında kendiliğinden kalkması vearacın sol ön ve alt kısımlarına çarpmasısonucu yaralamalı ve maddi hasarlı trafik kazası meydanageldiğini, oluşan hasar nedeniyle davacı şirkettarafından sigortalısına 8.056,22 TL tutarındatazminatın ödendiğini belirterek; ödenen bu bedelinödeme tarihi olan 04.08.2012 tarihinden itibaren işlemiş yasalfaiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle idariyargı yerinde dava açmıştır. Davalı Gaziosmanpaşa BelediyeBaşkanlığı vekili süresi içerisindesunduğu cevap dilekçesinde özetle; davanın adliyargıda görülmesi gerektiğini ileri sürerek görevitirazında bulunmuştur. İSTANBUL 3. İDAREMAHKEMESİ:05.09.2014 gün ve E:2013/1572 sayılıkararında “…2577 sayılı Yasanın 2. maddesinde;"İdari dava türleri, idari işlemler hakkında yetki,şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukukaaykırı olduklarından dolayı açılan iptal davaları;idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel haklan doğrudanmuhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları;kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılanher türlü idari sözleşmelerden dolayıaçılan davalar olarak sayılmış; idariyargının idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunundenetimini yapmakla görevli olduğu kuralabağlanmıştır. İdari işlemler hakkındayetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukukaaykırı olduklarından dolayı iptalleri içinmenfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptaldavalarının; idari dava türlerinden biri olduğu idarehukukunun bilinen ilkelerindendir. İdare, idare hukuku alanındakamu gücüne dayalı olarak re-sen ve tek yanlı iradeaçıklaması sonucu tesis etmiş olduğu işlemlere,hukuk alanında yeni durumlar oluşturmasıyla idari işlemkimliği kazandırmakta ve kural olarak bu işlemler özelyasal düzenlemeler dışında, idari yargı denetiminetabi bulunmaktadır. Dosyanın incelenmesinden,Gaziosmanpaşa Belediyesi ile yüklenici firma arasında yapılan4734 sayılı Kanunun 22. maddesi uyarınca yapılan mal hizmetalımları ve ve yapım işlerine ait sözleşmeyegöre yapılan hizmet alımı yoluyla ileyerleştirildiği anlaşılan, 04/07/2012 tarihindesürücü I.K. sevk ve idaresindeki 34 EP 5285 plakalıaracın Gaziosmanpaşa Çakırcalı Caddesinde seyirhalinde iken 1115. sokak kavşağında bulunan ve kapalıvaziyette duran dubanın kendiliğinden hareket etmesi neticesindemeydana gelen ve sigortacı tarafından sigortalısınaödenen zararın tazmini davasında, zararın meydanageliş şekli bakımından belediyeye ait bir hizmetinyürütülmesi sırasında ortaya çıkabilecekbir zararın mevcut olduğu iddia edildiğine göre idarenineylemi kapsamında dubanın vermiş olabileceği zararailişkin davanın görüm veçözümünün idari yargı yerine ait olduğusonucuna varılmış, davalı idare tarafından ilerisürülen görevsizlik itirazında hukuka uyarlıkgörülmemiştir. Belediyenin işi ihale ileüçüncü kişiden hizmet alımı sonucuyaptırmış olması idarenin sorumluluğunu ortadankaldırmaz…” denilmek suretiyle davalı vekiliningörev itirazının reddine karar vermiştir. Davalı Gaziosmanpaşa BelediyeBaşkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlugörev uyuşmazlığı çıkartılmasıyolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,dava dosyasının onaylı bir örneği YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilmiştir. YARGITAY CUMHURİYETBAŞSAVCILIĞI: “…Bilindiği gibi, 2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 85. maddesinin birincifıkrasında, "Bir motorlu aracın isletilmesi bir kimseninölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zararauğramasına sebep olursa, motorlu aracın birteşebbüsün unvanı veya işletme adı altındaveya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesihalinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğuteşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken vemüteselsilen sorumlu olurlar" hükmüne, beşincifıkrasında ise "İşleten ve araç işleticisiteşebbüsün sahibi, aracın sürücüsününveya aracın kullanılmasına yardımcı kişilerinkusurundan kendi kusuru gibi sorumludur" hükmüne yerverilmiştir. Aynı Kanunun 106. maddesinde ise "Genelbütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelere, ilözel idarelerine ve belediyelere, kamu iktisadi teşebbüslerineve kamu kuruluşlarına ait motorlu araçların sebepoldukları zararlardan dolayı, bu Kanunun işletenin hukukisorumluluğuna ilişkin hükümleri uygulanır"hükmü getirilmiştir.. Öte yandan, 2918 sayılıKanunun 6099 sayılı Kanunun 14 maddesiyle değişik 110.maddesinde, “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğansorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarargörenin kamu görevlisi olması, bu fıkrahükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemingeçitte meydana gelen tren-trafık kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır. / Motorlu araç kazalarındandolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar,sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir” hükmübulunmaktadır. Yukarıdaki açıklamalaragöre, 2918 sayılı Kanunun 110. maddesinde yapılandeğişiklikle, karayollarında meydana gelen trafikkazalarından doğan sorumluluk davalarında araç işleteninbir kamu kuruluşu olması halinde bile davaya adli yargı yerindebakılması gerekeceğinden, somut olaya ilişkin davanında özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerindegörülmesi gerektiği düşünülmektedir…”şeklindeki gerekçe ile 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesigereğince, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasın ve dosyanın UyuşmazlıkMahkemesine gönderilmesine, karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 06.07.2015 günlütoplantısında: l-İLKİNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyasıörneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesigereğince yapılan incelemeye göre, davalıGaziosmanpaşa Belediye Başkanlığı vekilininanılan Yasanın 10/2.maddesinde öngörülen yöntemeuygun olarak yaptığı görev itirazınınreddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilen süre içindebaşvuruda bulunması üzerine Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı'nca 10.maddede öngörülenbiçimde olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı anlaşılmaktadır.Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığındangörev uyuşmazlığının esasın incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Uğurtan ALTUN’un adli yargı,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, sigortalı aracınuğradığı hasarı ödeyen sigorta şirketinin,zararın idarece giderilmesi isteminden ibaret bulunan bir rücuentazminat davasıdır. 2918 sayılı KarayollarıTrafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının karayollarındacan ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninisağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konulardaalınacak önlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığıve bu kanunun karayollarında uygulanacağı; 10. maddesinde,yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları trafik düzenive güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın gerekligörülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklıişaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleriyapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileriarasında olduğu belirtilmiştir. Öte yandan 2918 sayılıYasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14.maddesiyle değişik 110. maddesinde “İşleteni veyasahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olanaraçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkinolanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adliyargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisiolması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez.Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır. Motorlu araç kazalarındandolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar,sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir. Dosya kapsamında yapılanincelemede; davanın, Gaziosmanpaşa Belediyesi ile yüklenicifirma arasında 4734 sayılı Kanunun 22. maddesi uyarıncayapılan mal hizmet alımları ve yapım işlerine aitsözleşmeye göre yapılan hizmet alımı yoluyla ileyerleştirildiği anlaşılan ve 04.07.2012 tarihindesürücü İ.K.’ın sevk ve idaresindeki 34 EP 5285plakalı aracın Gaziosmanpaşa ÇakırcalıCaddesi’nde seyir halinde iken 1115. Sokak kavşağındabulunan ve kapalı vaziyette duran hidrolik dubanın kendiliğindenhareket etmesi neticesinde meydana gelen kaza nedeniyle oluşanzararın tazmini istemiyle açıldığıanlaşılmaktadır. 2918 sayılı Kanunun 110 uncumaddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle Bursa 3.AsliyeHukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itirazbaşvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şugerekçesi ile anılan kuralı Anayasaya aykırıgörmemiş ve iptal istemini oy birliğiyle reddetmiştir:“… Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki kimikararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişimeparalel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevlendirilmesikonusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunusöylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargınındenetimine bağlı olması gereken idari biruyuşmazlığın çözümü, haklı nedenve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafındanadli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafikkazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına,aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemingeçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklıyargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılıKanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adliyargıda görüleceğini öngörmektedir. İtirazkonusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi,askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kollarıarasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilereksöz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir.Aynı tür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanannedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155.maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddigerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.) Anayasa’nın 158 incimaddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle, AnayasaMahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, AnayasaMahkemesi’nin kararı esas alınır.” denilmektedir.Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilen kararı,yasa koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu adliyargının görevine verebileceğine, dolayısiyle 2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ileöngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesininAnayasa’ya aykırı bulunmadığına dair olup, esasitibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır veAnayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememizolmak üzere diğer yargı organları bakımından dauyulması zorunlu bir karar mesabesindedir. Bu durumda, 2918 sayılıYasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararıgözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesininkarayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendirentüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı veKanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetkive sorumlulukları ile, çalışma usullerinikapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazasınedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görümve çözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle,Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nınbaşvurusunun kabulü ile, İstanbul 3. İdareMahkemesi’nin 05.09.2014 gün ve E:2013/1572 sayılıgörevlilik kararının kaldırılmasıgerekmiştir. S O N UÇ : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nınBAŞVURUSUNUN KABULÜ İLE, İstanbul 3. İdareMahkemesi’nin 05.09.2014 gün ve E:2013/1572 sayılıGÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 06.07.2015gününde üye Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞI OYUve OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy