T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 526
KARAR NO : 2015 / 538
KARAR TR : 6.7.2015
ÖZET : Davacının taşınmazına imar planında ‘Yol Alanı‘nda bırakılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığı ve bu şekilde zararına yol açıldığı gerekçesi ile açılan kamulaştırmasız el atma bedelinin tazmini ve taşınmazın davalı idare adına tesciline karar verilmesi istemi ile açılan davanın, dava konusu taşınmazın bir bölümüne yol yapılmak suretiyle el atıldığı tespit edilmiş olmakla, tefrik edilen kısım yönünden el atma gerçekleşmemiş olsa dahi taşınmazın bir bütün halinde ele alınıp davanın çözümlenmesi gerektiği sonucuna ulaşıldığından, haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :H.E.
Vekili :Av.T.Ç.
Davalılar :1.İzmir B.B.B.
Vekili : Av. C.M.Ç.
2.Karşıyaka B.B.
Vekili :Av. G.Y.
O L A Y : Davacı vekili davadilekçesinde özetle; müvekkilinin İzmir ili, Karşıyakaİlçesi, Örnekköy Mahallesi, Ada No: 35736, Parsel No:21olan taşınmazın maliki olduğunu, taşınmazınimar planında yol güzergahında kaldığını,davalılara yapılan kısıtlamanınkaldırılması yönündeki taleplere olumlu cevapverilmediği gibi taşınmaz hakkında imar planına uygunişlemlere de başlanılmadığını, buşekilde davacının dava konusu taşınmaz üzerindekitasarruf hakkının kısıtlandığınıbelirterek; 1987 yılından bu yana tamamı yola terk edilen veuzun yıllar kamulaştırılmayan, ekonomik ve sosyalyönden istifa edilme olanağı bulunmayan davaya konutaşınmazın davacı hissesine düşen 53/66oranındaki kısmının davalı idare adına tesciliile taşınmaz bedeli olarak tespit edilecek fazlaya ilişkinhakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 25.000,00TL’nin davalılardan alınarak davacıya verilmesine kararverilmesi istemi ile 06.12.2012 tarihinde adli yargı yerinde davaaçmıştır.
Karşıyaka 2.AsliyeHukuk Mahkemesi: 27.12.2013gün ve 2012/568 Esas, 2013/ 738 Karar sayılı kararı ile aynen;“Dava, davacıya ait taşınmazın imar planındafiilen kamu hizmetine tahsis edilmekle birlikte uzun süredirkamulaştırma işlemi yapılmayarak davacılarıntaşınmaz üzerinde tasarruf hakkının engellendiğiiddiası ile açılan tazminat isteğine ilişkindir. 6487 Sayılı " BazıKanunlar ile 375 Sayılı Kanun Hükmünde KararnamedeDeğişiklik Yapılması Hakkında Kanun " nun 21.Maddesi ile 2942 Sayılı Kanunun geçici 6. Maddesigereğince, idarece fiilen kamu hizmetine ayrılantaşınmazların bedeli konusunda taraflar arasındauzlaşma sağlanmadığı takdirde fiilen el atılmayantaşınmazların bedelinin tesbiti için İdariYargı da dava açılabileceği hükmükarşısında davacılara ait taşınmaza fiilen elatılmayan bölüm yönünden davaya bakma göreviidari Yargıya ait olmakla Mahkememizin görevsizliğine, fiiliolarak el atılan bölüm yönünden davanın tefrikiile ayrı bir esas kaydının yapılmasına karar vermekgerekmiştir.” şeklindeki gerekçesi ile dava konusutaşınmazın fiilen el atılan kısmı yönündendava dosyasının ayrılarak ayrı esasa kaydedilmesine vefiilen el atılmayan kısmı yönünden ise Mahkemeningörevsizliğine karar vermiş, verilen karar, karara şerhedildiği üzere 11.03.2014 tarihinde kesinleşmiştir. Davacıvekili bu kez aynı istemle; davaya konu taşınmazın fiilenel atılmadığı tespit edilen kısmıyönünden uğradığı zararın tazmini istemi ileidari yargı yerinde dava açmıştır. İzmir2. İdare Mahkemesi: 11.12.2014 gün ve 2014/515 Esas, 2014/1650Karar sayılı kararı ile; “Belediyelerin, 3194sayılı İmar Kanunu'nun 8. maddesi ve 18. maddesinin verdiğiyetki ile arazi ve arsalar üzerinde imar planlarınınhazırlanması ve yürürlüğe konulması, arazive arsa düzenlemesi gibi faaliyetleri kapsamında yaptıklarıimar planlarından kaynaklanan işlemlerin tek yanlı ve kamugücüne dayanan irade açıklamaları ile tesis edilengenel ve düzenleyici işlemler olduğu, bu yönü ile deidari eylem ve işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıklarınidari yargı yerlerinde çözümlenmesi gerektiği tartışmasızdır. Öte yandan, idareninyürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkinolarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiğiyol, kanal, baraj, su yollan, su şebekesi gibi tesislerin kurulması,işletilmesi ve bakımı sırasında kişilereverdiği zararların tazmini istemiyle açılacakdavaların görüm ve çözümünün, idarieylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlartarafından açılacak tam yargı davalarıkapsamında yargısal denetim yapan idari yargı yerine aitolduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu,özel mülkiyete konu taşınmazakamulaştırması/ el atıldığı veya plan veprojeye aykırı iş görüldüğüiddiasıyla açılacak müdahalenin men'i ve meydana gelen/ararın tazmini davalarının ise, mülkiyetetecavüzün önlenmesine ve haksız fiillere ilişkinözel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerlerindeçözümleneceği, yerleşik yargısalİçtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır. Bakılan davada; davalıidare vekilinin savunma dilekçesinde, dava dilekçesinde veKarşıyaka Asliye Hukuk Mahkemesi'nin davanın kısmengörev yönünden reddine ilişkin kararındataşınmaza davalı idarece kamulaştırmasız fiilenel atıldığı belirtildiğinden ve bir parsele fiili birel atma olduğu takdirde parselin bütünüaçısından el atamadan söz edilebileceğinden başkabir ifadeyle taşınmazın bir bütün olarakdüşünülmesi ve el atamanın varlığı halindetaşınmazın tamamı açısından elatmanın varlığı kabul edilerek buna göredeğerlendirilmesi gerekliğinden, el atmadan doğan zararıntazminine yönelik davanın özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümü adli yargıyerinin görevine girmektedir.” şeklindekigerekçesi ile davanın görev yönünden reddine kararvermiş, verilen karar davacı vekiline 16.02.2015, davalıKarşıyaka Belediye Başkanlığı vekiline 17.02.2015ve İzmir Büyükşehir BelediyesiBaşkanlığı vekiline 19.02.2015 tarihinde tebliğedilmiş, süresi içinde yasal yollara başvurulmayarak kesinleşmiştir. Davacı vekili, adlive idari yargı yerlerince verilen görevsizlik kararlarınedeniyle oluşan olumsuz görevuyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurudabulunmuştur. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 6.7.2015 günlütoplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; Adli ve idari yargıyerleri arasında 2247 sayılı Yasa'nın 14. maddesindeöngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargıdosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarakdavacının istemi üzerine son görevsizlik kararınıveren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği veusule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim BirgülYİĞİT’in, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Uğurtan ALTUN ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, davacınıntaşınmazına imar planında ‘Yol Alanı‘nda bırakılmaksuretiyle kamulaştırmasız el atıldığı ve buşekilde zararına yol açıldığıgerekçesi ile açılan kamulaştırmasız el atmabedelinin tazmini ve taşınmazın davalı idare adınatesciline karar verilmesi istemli davadır. Dosyakapsamında bulunan ve dava konusu alanda Karşıyaka 2. Asliye HukukMahkemesi tarafından yapılan 06.06.2013 tarihli keşifsonrasında aldırılan 10.06.2013 tarihli Harita ve KadastroMühendisi Eyüp Karakurt’a ait raporda; “Dava konusu yerKarşıyaka - Örnekköy-Zübeyde hanım Mahallesi35736 ada 21 nolu parsel olup alanı 66m2 dir. Dava dosyasındaki tapukaydına göre parsellerin vasfı " Arsa " olupTaşınmazın 53/66 hissesi davacı Hasan Eser adınakayıtlıdır./ Dava konusu 21 nolu parsel , İmar Islahparseli olup dava dosyasında bulunan Karşıyaka BelediyeBaşkanlığı Plan ve ProjeMüdürlüğünün 21.12.2012 tarih ve 1-6673sayılı yazılarında taşınmazın imar Islahparseli olduğu ve uygulama esnasında %18 D.O.P. kesildiği,ayrıca İmar ve ŞehircilikMüdürlüğünün 10.01.2013 tarih ve 18367sayılı yazılarında parselin tamamının onaylıimar planında Yol da kalmakta olduğu ve İmar kanununun13.maddesi hükmüne tabi olduğu belirtilmektedir./Davadosyasında,Tapu kayıtları ,çap , imar planı veyerinde yapılan tetkik ve ölçümler sonucu; dava konusu 21nolu parselin imar planında 14.50 m genişliğinde imar yolunaisabet ettiği anlaşılmaktadır. Yerinde yapılanölçüm ve incelemelerde ise ekli ölçükrokisinde gösterildiği şekilde 21 nolu parselin A ilegösterilen 35.64 m2lik kısmına 7400/6 sokak noluasfalt yol ve yaya kaldırımı yapılmak suretiyle fiilen el atılmışolduğu, parselin B ile gösterilen kalan kısmınınalanı 30.36 m2 olduğu anlaşılmaktadır.”denilmek sureti ile dava konusu taşınmazın tamamınınimar planında yol alanında kaldığı, fiili zeminde elatılan kısmının ise 35,64 m2 lik kısımolduğu belirtilmiştir. Yine dosyakapsamında bulunan ve aynı keşif sonrasıaldırılan İnşaat Mühendisi Ali İhsan Dereli,İnşaat Mühendisi Şahan Arel ve Harita ve KadastroMühendisi Eyüp Karakurt’a ait müşterek imzalıraporda da; Harita ve Kadastro Mühendisi Eyüp Karakurt’a aitrapora atıf yapılarak dava konusu taşınmazın imarplanında 14.50 m genişliğinde imar yoluna isabet ettiği,taşınmazın 35,64 m2 lik kısmına fiilen yolve kaldırım yapılmak sureti ile el atıldığıve geriye 30,65 m2 lik alanında kaldığı belirtilmiştir Dosyakapsamında bulunan, Karşıyaka Belediye Başkanlığı’nın21.06.2012 gün ve 10/394 sayılı yazısında davaya konu35736 Ada 21 Parsel sayılı taşınmazın 02.10.1987 tarihve 1/1000 ölçekli uygulama imar planında tamamı ile yoldakaldığının belirtildiğigörülmüştür. Yine davalı KarşıyakaBelediye Başkanlığı Mahkemeye hitaben vermişolduğu 10.01.2013 gün ve 18367 sayılı yazıcevabında, dava konusu taşınmazın tamamının yol alanındakaldığını belirtmiştir. Belediyelerin3194 sayılı imar Kanunu 8. maddesi ve 18. maddesinin verdiğiyetki ile arazi ve arsalar üzerinde imar planlarınınhazırlanması ve yürürlüğe konulması, arazive arsa düzenlemesi gibi faaliyetleri kapsamında yaptıklarıimar planlarından kaynaklanan işlemlerin tek yanlı ve kamugücüne dayanan irade açıklamaları ile tesis edilengenel ve düzenleyici işlemler olduğu bu yönü ile deidari eylem ve işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıklarınidari yargı yerlerinde çözümlenmesi gerektiğitartışmasızdır. Buna karşılık, Belediyece,Kamulaştırma Kanunu’nda öngörülen usul veyöntemlere uygun idari nitelikte uygulama işlemleriyapılmaksızın, dava konusu taşınmazlardan bir tanesinefiilen el atılması karşısında, idarenin bu eylemininkamulaştırmasız el atma niteliğinitaşıdığı açıktır. Öteyandan, İdarenin yürütmekle yükümlübulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu planve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları,su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi vebakımı sırasında kişilere verdiği zararlarıntazmini istemiyle açılacak davaların görüm veçözümünün, idari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafındanaçılacak tam yargı davaları kapsamında yargısaldenetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi birayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konutaşınmaza kamulaştırmasız elatıldığı veya plan ve projeye aykırı işgörüldüğü iddiasıyla açılacak müdahaleninmen’i ve meydana gelen zararın tazmini davalarının ise,mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fiillereilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli yargıyerinde çözümleneceği, yerleşik yargısaliçtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır. Nitekim,yukarıda belirtilen genel kabul doğrultusundaki Yargıtayİçtihadı Birleştirme Kurulunun 11.2.1959 günlü,E:1958/17, K:1959/15 sayılı kararının III.bölümünde, “İstimlaksiz el atma halinde ammeteşekkülü İstimlak Kanunu’na uygun hareket etmedenferdin malını elinden almış olması sebebiyle kanunsuzbir harekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava MedeniKanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzünönlenmesi veya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararıntazmini davasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesiiçindedir.” görüşüne yer verilmiştir. İdarenindava konusu İzmir ili, Karşıyaka İlçesi,Örnekköy Mahallesi, Ada No: 35736, Parsel No:21 sayılıtaşınmaza kamulaştırmasız el atmasıkarşısında, bu taşınmaz bakımından elatmadan doğan zararın tazminine yönelik olan davanın,haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümü adli yargıyerinin görevine girmektedir. Her ne kadar,dava konusu Karşıyaka 2. Asliye Hukuk Mahkemesi tarafındanverilen karar ile davaya konu taşınmazın fiilen elatılmadığı tespit edilen 30,65 m2 lik alanıyönünde dava ayrılarak görevsizlik karar verilmiş isede; davalı Karşıyaka BelediyeBaşkanlığı’nın gerek 21.06.2012 gün ve 10/394sayılı yazısı ve gerekse 10.01.2013 gün ve 18367sayılı yazı cevabı içeriklerinden dava konusutaşınmazın imar planında tamamı ile yol alanındakaldığı belirtildiğinden ve söz konusu durum bilirkişiEyüp Karakurt’a ait rapor ile de tespit edildiğinden, tek birimar planı kapsamında bulunan ve bu kapsamda el atılantaşınmazın, fiilen el atılan kısımyönünden ayrı, el atılmayan kısımyönünden ayrı değerlendirilmesinde yargılamanın salahiyetive usul ekonomisi yönünden fayda bulunmadığıanlaşılmakla; Karşıyaka 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’ninbu yöndeki gerekçesi ve kararına itibar edilmesimümkün olmamıştır. Açıklanan nedenlerle,Karşıyaka 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilengörevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Karşıyaka 2.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 27.12.2013gün ve 2012/568 Esas, 2013/ 738 Karar sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 6.7.2015 günündeOY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy