T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 478
KARAR NO : 2015 / 496
KARAR TR : 6.7.2015
ÖZET: 5179 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :U. A.Ş.
Vekilleri :Av. F.K., Av. B.K., Av. Y.Z.
Davalı : ÇorluKaymakamlığı İlçe Tarım Müdürlüğü
OL A Y : Çorlu Kaymakamlığıİlçe Tarım Müdürlüğü’nün, KaymakamOlurlu 7.5.2010 gün ve Sayfa No:Ü-2 sayılı idariyaptırım kararı ile, reklam ve tanımlarla ilgilihükümlere uymadığından bahisle, davacı adına5179 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi veDenetlenmesine Dair Kanun Hükmünde KararnameninDeğiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun’un 29. maddesiuyarınca 5.723 TL idari para cezası verilmiş, Çorlu Kaymakamlığıİlçe Tarım Müdürlüğü’nün 27.1.2011gün ve B.12.4.İLM.0.59.24.06/705-03/169 sayılı kararı ile,İstanbul İl Müdürlüğü denetim ve kontrolekibince 7.5.2010 tarihinde Büyükşehir Mah. Leylak Sok. BaharEvleri No:29-30-32 Zigana-Beylikdüzü/İstanbul adresinde faaliyetgösteren Altun Gıda isimli satış yerinden, davacı U.A.Ş. unvanlı firma tarafından üretilen “BecelMarkalı Yağı Azaltılmış Bitkisel Margarin”ürünlerinden alınan numunelerin, Türk Gıda KodeksiMikrobiolojik Kriterler Tebliğine uygun olmadığının anlaşılmasınedeniyle, 5728 sayılı Kanun’la değişik 5179sayılı Kanun’un 29. maddesine aykırı olaraküretim/faaliyetini sürdürdüğünün tespit edildiğinden bahisle, 5728 sayılı Kanun’la değişik5179 sayılı Kanun’un 29. maddesinin (k) bendi gereğinceadına, yukarıda belirtilen 5.723 TL idari para cezasınınverildiği davacıya bildirilmiştir.
Davacı vekilleri, idari para cezasının iptali istemiyle adliyargı yerinde itirazda bulunmuşlardır.
ÇORLU 2.SULH CEZA MAHKEMESİ: 13.2.2012 gün ve D.İş:2011/142 sayı ile, idari para cezasına karşı itirazedilmekle birlikte yürütmesinin durdurulması da talepedildiğinden 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8.maddesine göre davanın çözümünün idariyargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlikkararı vermiş, yapılan itiraz Çorlu 3. Asliye CezaMahkemesince kesin olarak reddedilmiştir.
Dava dosyası, Çorlu2. Sulh Ceza Mahkemesinin 29.9.2014 gün ve 2011/142 D.İşsayılı yazısı ile Tekirdağ İdareMahkemesine gönderilmiştir.
Tekirdağ İdareMahkemesi’nce, idare mahkemesine hitaben yazılmışdilekçeyle açılmış bir davabulunmadığından dava dilekçesinin reddine karar verilmesiüzerine, davacı vekilleri bu kez, aynı istemle idari yargıyerinde dava açmışlardır.
TEKİRDAĞİDARE MAHKEMESİ: 24.3.2015 gün ve E:2015/379 sayı ile, 5179sayılı Kanunu yürürlükten kaldıran 5996sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı,Gıda ve Yem Kanunu’nda idari para cezasınakarşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yerverilmediğinden, davanın görüm veçözümünün 5326 sayılı Kabahatler Kanunuhükümleri uyarınca adli yargı yerine ait olduğugerekçesiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık MahkemesininKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19.maddesiuyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içinUyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanınincelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadarertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE:
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 6.7.2015 günlütoplantısında:
l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulunun 11.7.1988 günlü,E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyleincelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanmasıyönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan,‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden,savcının ya da şahsi davacının talebi ilebaşlayan yargılaması sonunda sanığınmahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adliceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hükümuyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışındakalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukukuyuşmazlığı’ sayılması gerektiğisonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılancezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkındayapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘cezadavası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerindendolayı bu davalara ilişkin görev ve hükümuyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin HukukBölümünde incelenip çözümlenmesigerektiği…” açıkça belirtilmiştir. Budurum göz önüne alındığında, olaybölümünde yazılı başvuru konusu görevuyuşmazlığının Hukuk Bölümündeincelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargıdosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası da teminedilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Uğurtan ALTUN ile Danıştay SavcısıYakup BAL’ın adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 5179 sayılı Kanun’un 29. maddesinin(k) bendi uyarınca verilen idari para cezasınınkaldırılması istemiyle açılmıştır.
5179 sayılı Gıdaların Üretimi,Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde KararnameninDeğiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun’un 29.maddesinde, bu Kanuna uymayanlara uygulanacak cezaihükümler düzenlenmiş; 30. maddesinde, bu Kanundayazılı olan idari para cezalarının, o yerin enbüyük mülki amiri tarafından verileceği, verilen idaripara cezalarına dair kararların ilgililere 11.2.1959 tarihli ve 7201sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğedileceği, bu cezalara karşı, yetkili idare mahkemesine itirazedilebileceği öngörülmüşken; bu madde, 23.1.2008gün ve 5728 sayılı Kanun’un 543. maddesiyle, “Bu Kanundayazılı olan idari yaptırımlara karar vermeye, mahallîmülki amir yetkilidir” şeklindedeğiştirilmiştir. 5728 sayılı Kanun hükümleri 8.2.2008 tarihindeyürürlüğe girmiştir.
5179sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi veDenetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin DeğiştirilerekKabulü Hakkında Kanun’da yapılan değişiklikleidari para cezasına karşı kanun yoluna ilişkin birdüzenlemeye yer verilmemiştir.
13.6.2010 gün ve 27610 sayılı ResmiGazete’de yayımlanan 11.6.2010 tarihli ve 5996 sayılıVeteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve YemKanunu’nun 47. maddesinde, “(1) 27/5/2004 tarihli ve 5179sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve DenetlenmesineDair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek KabulüHakkında Kanun yürürlüktenkaldırılmıştır”; 49. maddesinde, “(1) Bu Kanunun;
a) 46 ncı maddesinin birinci fıkrası,1/4/2010 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yayımıtarihinde,
b) 31 inci maddesinin birinci fıkrası, 33üncü maddesi, 46 ncı maddesinin ikinci veüçüncü fıkraları ile geçici 1 incimaddesinin dördüncü fıkrası yayımı tarihinde,
c) Diğer hükümleri yayımıtarihinden itibaren altı ay sonra,
yürürlüğe girer”; “Geçişhükümleri” başlıklı Geçici 1. maddesindeise, “(1) Bu Kanunda öngörülen yönetmeliklerile uygulamaya ilişkin usul ve esaslar bu Kanunun yayımıtarihinden itibaren en geç onsekiz ay içindeyürürlüğe konulur. Söz konusu usul ve esaslar ileçıkarılacak yönetmelikler yürürlüğe girinceyekadar, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan 5179sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi veDenetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin DeğiştirilerekKabulü Hakkındaki Kanun, 1734 sayılı Yem Kanunu, 3285sayılı Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanunu,4631 sayılı Hayvan Islahı Kanunu ve 6968 sayılıZiraî Mücadele ve Ziraî Karantina Kanununa dayanılarakçıkartılan yönetmelik ve diğer mevzuatın, buKanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devamolunur” denilmiştir.
Olayda, para cezasının kaldırılması istemiyle davaaçılmış olup; 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri,Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu’nda da idaripara cezası verilecek hususlar düzenlenmiş; ancak, idari paracezasına karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeyeyer verilmemiştir.
Öte yandan; 30.3.2005 gün ve 5326 sayılı KabahatlerKanunu’nun 6.12.2006 gün ve 5560 sayılıYasa’nın 31. maddesiyle değiştirilen 3. maddesinde,“ (1) Bu Kanunun;
a)İdarî yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde,
b)Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veyamülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımınıgerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır”;Kanunun “Başvuru yolu” başlıklı 27. maddesinin1. fıkrasında ise “idari para cezası ve mülkiyetinkamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararınakarşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren engeç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesinebaşvurulabilir. Bu süre içinde başvurununyapılmamış olması halinde idari yaptırımkararı kesinleşir” düzenlemeleri yeralmıştır.
Budüzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevlimahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağıanlaşılmaktadır.
Görevkuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görevkonusunda taraflar için bir müktesep hakdoğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilengörev kurallarının, geçmişe de etkiliolacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanınaçıldığı andaki kurallara göre görevliolan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise,(davanın açıldığı anda görevli olan vefakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlikkararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görevkuralının, değişikliğin yürürlüğegirmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dairintikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemecegörevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan,dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sıradayapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme odava için görevli hale gelmiş ise, mahkeme, artıkgörevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli halegeldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenenuyuşmazlıkta, öngörülen idari para cezasının5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idariyaptırım türlerinden biri olduğu, 5179 sayılıKanun’u yürürlükten kaldıran 5996 sayılıVeteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu’ndada idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemeningösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda,Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesinde belirtildiği üzere, idariyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacak olması nedeniyle, görevlimahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Yasa hükümleridikkate alınacağından, idari para cezasına karşıaçılan davanın görüm veçözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle, Tekirdağ İdare Mahkemesince yapılan başvurununkabulü ile, Çorlu 2. Sulh Ceza Mahkemesince verilengörevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Tekirdağİdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile,Çorlu 2. Sulh Ceza Mahkemesinin 13.2.2012 gün ve D.İş:2011/142 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 6.7.2015 gününde OYBİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy