T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 540
KARAR NO : 2015 / 550
KARAR TR : 06.07.2015
ÖZET: Davacıların müşterek maliki oldukları taşınmaza kamulaştırma yapılmaksızın okul yapılarak kullanılmak suretiyle fiilen el atıldığından bahisle açılan tazminat istemine ilişkin davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacılar :1- S.K. 2- C.K. M.K.Mirasçıları 3- A.K. 4- A.K. 5- D.K. Vekilleri :Av. A.A. & Av. N.B. Davalı :Milli Eğitim Bakanlığı (Samsun İl Özelİdaresi) Vekili :Av. T.K. (Adli Yargıda) Av.Y.E.S. ( İdari Yargıda) O L A Y :Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle;müvekkillerinin Samsun İli, Atakum İlçesi,Çakırlar Mahallesi, 24 ada 9 parselde yer alantaşınmazın müşterek maliki olduklarını,taşınmazın vasfının imar planında “İlköğretimAlanı” olarak tahsis edilmesine rağmen, bu güne kadarherhangi bir düzenleme yapılmadığını, bu durumunmüvekkillerinin ve diğer hissedarlarının taşınmazüzerinde tasarrufta bulunmalarında engel teşkil ettiğini,davalı idarenin taşınmazı kamulaştırmaseçeneği varken yıllarca bir girişimdebulunmadığını belirterek, davalı tarafındankamulaştırılmaksızın el atılantaşınmazın müvekkillerin hisselerinin davalı kurumadına tesciline, müvekkillerinin hisselerinin tespit edilecekdeğerin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkünolduğu anda arttırılmak üzerekamulaştırmasız el atma karşılığı 1.000TL bedelin kamulaştırmasız el atma tarihinden itibarenişleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle davalı Samsunİl Özel İdaresi aleyhine adli yargı yerinde davaaçmıştır. SAMSUN3.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 31.12.2013 tarih ve E:2013/268 K:2013/653sayılı kararında; “...davalının davaya konutaşınmaza fiilen el atmadığı, davacı malikintasarruf yetkisinin, ilgili mevzuattan dolayıkısıtlanmış olduğu, imarkısıtlamalarından kaynaklanan tazminat davalarınınidari yargıda görülmesi gerektiğini…” belirtilerek davanın görev yönünden reddine karar vermişve tarafların kararı temyiz etmemesi üzerine kararkesinleşmiştir. Davacıvekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde davaaçmıştır. SAMSUN 1.İDARE MAHKEMESİ: 16.04.2014 gün ve E:2014/ 302 sayılı hasım düzeltme kararında “ … 06.12.2012günlü, 28489 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan vebazı maddeleri yayımı tarihinden, bazı maddeleri ise ilkmahalli idareler genel seçiminden sonra yürürlüğegiren 6360 sayılı "On Üç İldeBüyükşehir Belediyesi ve Yirmi Altı İlçeKurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde KararnamelerdeDeğişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un" 1. maddesinin 2.fıkrasında, aralarında Samsun Büyükşehir Belediyesininde bulunduğu on dört büyükşehir belediyesininsınırları il mülki sınırları olarakbelirlenmiş, maddenin 5.fıkrası ile başka bazı illerlebirlikte bu illerdeki il özel idarelerinin tüzel kişiliğikaldırılmış, aynı Kanun'un 3.maddesinin2.fıkrasında ise; " Mevzuatla il özel idarelerineyapılan atıflar bu Kanun kapsamında tüzelkişiliği kaldırılan il özel idareleri içinilgisine göre bakanlıklara, bakanlıkların bağlıveya ilgili kuruluşları ile bunların taşrateşkilatına, Hâzineye, valiliklere, büyükşehirbelediyelerine ve bağlı kuruluşlarına veya ilçebelediyelerine yapılmış sayılır. Tüzelkişiliği kaldırılan il özel idarelerine 22/2/2005tarihli ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu vediğer mevzuatla verilmiş olan yetki, görev ve sorumluluklarilgisine göre bu kurum ve kuruluşlar tarafındankullanılır ve yerine getirilir. Söz konusu il özelidarelerinin mahkemelerde süren davaları ile il özel idaresiolarak faaliyet gösterdikleri dönem ve yapılan işlemlereilişkin olarak açılacak davalarda muhatap, devirişleminin yapıldığı ilgili kurum vekuruluştur." hükmüne yer verilmiştir. Bakılandava, imar planında ilköğretim alanı olarak işlevlendirilmiştaşınmazın kamulaştırılmaması nedeniyleuğranılan zararın tazmini istemiyleaçıldığından, ülke çapındaeğitim ve öğretim hizmetlerini yürütmekle görevlikurumun Milli Eğitim Bakanlığı olması nedeniyleyukarıda anılan yasa kuralı ve 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu’nun 15. maddesinin l/c bendiuyarınca Samsun İl Özel İdaresi hasım mevkiindençıkartılarak gerçek hasmın “MilliEğitim Bakanlığı” olarak saptanmasına, 6360sayılı yasanın 3.maddesinin fıkrasında sürmekteolan davalarda da ilgili kurum ve kuruluşların hasımolacağının düzenlenmiş olması nedeniyledavanın yeniden tekemmülüne gerek görülmeyerektekemmülün bulunduğu aşamadan itibaren Milli EğitimBakanlığı husumetiyle yürütülmesine…”karar vermiş ve dava Milli EğitimMüdürlüğü’ne karşı devametmiştir. SAMSUN 1.İDARE MAHKEMESİ: 26.05.2015 gün ve E:2014/302 sayılıgönderme kararında; “...dava konusu taşınmazınimar planında okul alanı olarak düzenlendiği, ancak idaretarafından bu alanda herhangi bir kamulaştırmayapılmaksızın okul yapıldığı vedavacının asıl zararının plan kararındankaynaklanmayıp, kamulaştırmasız el atmadankaynaklandığı açık olduğundan, davanın,haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünün, adliyargı yerinin görevine girdiği sonucuna ulaşılmıştır.”demek suretiyle davanın görev yönünden reddine ve 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesiuyarınca dava dosyasının adli yargıdosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderilmesine, dosyanın incelenmesinin UyuşmazlıkMahkemesi’nce karar verilene kadar ertelenmesine karar vermiştir. İNCELEMEVE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 06.07.2015 günlütoplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre, İdare Mahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19.maddesinde öngörülen usul ve yönteme uygun biçimdebaşvuruda bulunulduğu anlaşılmaktadır. Usuleilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasın incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Uğurtan ALTUN ile Danıştay SavcısıYakup BAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, davacıların hisselitaşınmazına, imar planında ilköğretim alanıolarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız elatıldığından bahisle, fazlaya ilişkin haklarısaklı kalmak kaydı ile 1.000,00 TL’nin faizi ile birliktedavalıdan tahsili istemiyle açılmıştır. Davadosyalarında mevcut bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; dava konusuSamsun İli, Atakum İlçesi, Çakırlar Mahallesi, 24ada 9 parselin davacılar ve müşterekleri adına tapuda kayıtlıolduğu, 1993 yılında kesinleşin 1/1000 ölçekliuygulama imar planında “ilköğretim alanı”olarak ayrıldığı, adli yargıda 01.10.2013 tarihindeyapılan keşif ve sonrasında 25.10.2013 tarihli bilirkişi heyetininverdiği raporda, dava konusu taşınmaz üzerinde herhangi birfiili el atma durumu tespit edilmediğinden mahkemece davada idariyargının görevli olduğu gerekçesiyle verilengörevsizlik kararının kesinleşmesi üzerine idariyargıda dava açıldığı; idari yargıdayapılan yargılamada sırasında 25.02.2015 tarihindeyapılan keşif sonrası verilen 20.03.2015 tarihli bilirkişi heyetininvermiş olduğu raporda ise dava konusu taşınmazınüzerinde Çakırlar İlköğretim Okulununolduğu ve keşif tarihi itibariyle söz konusu taşınmazdafiilen okul alanı yapılmış olduğunun tespitedildiği açıklanarak rapora taşınmaza ait uydugörüntüleri ve fotoğrafların eklendiğianlaşılmıştır. Belediyelerin 3194sayılı imar Kanunu 8. maddesi ve 18. maddesinin verdiği yetkiile arazi ve arsalar üzerinde imar planlarınınhazırlanması ve yürürlüğe konulması, arazive arsa düzenlemesi gibi faaliyetleri kapsamında yaptıklarıimar planlarından kaynaklanan işlemlerin tek yanlı ve kamugücüne dayanan irade açıklamaları ile tesis edilengenel ve düzenleyici işlemler olduğu bu yönü ile deidari eylem ve işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıklarınidari yargı yerlerinde çözümlenmesi gerektiğitartışmasızdır. Buna karşılık, davalıBakanlıkça, Kamulaştırma Kanunu’ndaöngörülen usul ve yöntemlere uygun idari nitelikte uygulamaişlemleri yapılmaksızın, dava konusutaşınmazın bir kısmına fiilen el atmasıkarşısında, idarenin bu eyleminin kamulaştırmasızel atma niteliğini taşıdığıaçıktır. Öteyandan, İdarenin yürütmekle yükümlübulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu planve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları,su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi vebakımı sırasında kişilere verdiği zararlarıntazmini istemiyle açılacak davaların görüm veçözümünün, idari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafındanaçılacak tam yargı davaları kapsamında yargısaldenetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi birayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konutaşınmaza kamulaştırmasız elatıldığı veya plan ve projeye aykırı işgörüldüğü iddiasıyla açılacakmüdahalenin men’i ve meydana gelen zararın tazmini davalarınınise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksızfiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adliyargı yerinde çözümleneceği, yerleşikyargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır. Nitekim, yukarıdabelirtilen genel kabul doğrultusundaki Yargıtayİçtihadı Birleştirme Kurulunun 11.2.1959 günlü,E:1958/17, K:1959/15 sayılı kararının III.bölümünde, “İstimlaksiz el atma halinde ammeteşekkülü İstimlak Kanununa uygun hareket etmeden ferdinmalını elinden almış olması sebebiyle kanunsuz birharekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanunhükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesiveya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazminidavasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesiiçindedir.” görüşüne yer verilmiştir. Bu durumda,idarenin dava konusu taşınmaza kamulaştırmasız elatmasından doğan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,davalı idarece kamulaştırma yapılmaksızıntaşınmaz üzerinde okul yapılması suretiyletaşınmaza el atılması karşısında,haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünün adliyargı yerinin görevine girdiği anlaşılmaktadır. Açıklanannedenlerle, Samsun 1.İdare Mahkemesi’nin başvurusununkabulü ile, Samsun 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 31.12.2013 günve E:2013/268 K:2013/653 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Samsun 1. İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUNKABULÜ İLE, Samsun 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 31.12.2013gün ve E:2013/268 K:2013/653 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA, 06.07.2015 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy