T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 464
KARAR NO : 2015 / 466
KARAR TR : 1.6.2015
ÖZET : Davalı İdarenin kamulaştırma yapmaksızın üzerinden yol geçirmek suretiyle dava konusu taşınmaza kamulaştırmasız el atmasından doğan zararın tazminine yönelik bulunan davanın haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :H.G.
Vekili :Av. M.K.
Davalı :Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili :Av. F.E. (Adli Yargıda)
O L A Y :Davacı vekili dava dilekçesinde; “Müvekkilimin15750/56783 oranında Hissedar olduğu Konya İli Meramİlçesi, Alpaslan Mahallesi, 14 M III Pafta, 22071 Ada ve 15 Parselno’lu 567,83 m2’lik Arsa vasfındaki taşınmazüzerinde Davalı tarafından, Kamulaştırma KararıOlmaksızın, “İ.-A. A.” İmam Hatip Ortaokuluyaptırılarak El Konulmuştur. Söz konusu Ortaokul, 2012-2013öğretim yılından itibaren faaliyet göstermektedir.
Dava konusu 15 no’lu parsel imar planında, 22071 ada’daki14 no’lu parselle birlikte Eğitim Sahası olarakgözükmektedir.
Bugüne kadar Kamulaştırma işlemi olmadantaşınmazı fiilen kullanan idarenin bu davranışıaynı zamanda haksız fiil teşkil etmektedir. Ancak biztaşınmazın bedelini talep ediyoruz. Bu nedenle butaşınmazın karşılığı olarak(keşifte belirlenecek değerin yüksek çıkmasıhalinde dava sonucunu değiştirme hakkımız saklı kalmaküzere) 15.000,00 Türk Lirası bedelin dava tarihinden itibarenişleyecek Kamu Alacaklarına uygulanan en yüksek faiz oranıile birlikte Davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ediyoruz.
Kamulaştırmasız el koyma, idarenin bir kimsenintaşınmaz malına kamulaştırma işlemiyapılmaksızın el koyması şeklinde ortayaçıkan görünümü dışında,Belediyelerce yapılan imar uygulamaları sırasında, imarkanunu hükümleri uyarınca düzenlemeye tabi tutulantaşınmazların, kamu hizmetleri için ayrılıpüzerinde kamu tesisleri bulunan alanlara hisselendirilmesi de KamulaştırmasızEl Koyma niteliğindedir.
2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 38. maddesinde,kamulaştırmasız el koymadan kaynaklanan davalara süreyönünden bir sınırlama getirilmiş ise de buhükmün Anayasa Mahkemesi’nin 04.11.2003 tarihli Resmi Gazetemdeyayımlanan 10.04.2003 gün ve 2002/112 Esas, 2003/33 kararsayılı kararıyla iptal edilmesi sonucu, idareninkamulaştırmasız el koyma işlemine karşı haksahiplerinin dava hakkını yirmi yıl ile sınırlayan hakdüşürücü süre ortadan kalkmıştır.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 15.12.2010 tarih ve 2010/5-662 E.,2010/651 K. sayılı kararı ile; Anayasa Mahkemesi’nin1999/33E. ve 1999/5İK. sayılı İmar Kanunu’nun 13.maddesinin iptal gerekçesindeki “modern sosyal mülkiyetanlayışı” ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin Sporrongve Lönnroth kararı değerlendirilerek; bir taşınmazafiilen el atılması ile, taşınmazın hukukenkullanılmasına (imar hakkına) sınırlama getirilmesiarasında sonuç yönünden bir farkbulunmadığı ve her iki halde de kişinin mülkiyethakkının sınırlandırılmışolacağını” vurgulamış vetaşınmazın satılmasında ve kiralanmasında vekullanılmasında ve yararlı değişiklikleryapılmasında sıkıntı çekilmesi saptamasıile hukuki el atmanın varlığı halinde de,taşınmazın bedelinin idareden istenebileceğini artıkkabul etmiştir.
Davacının fiilen el attığı tarih itibariyletaşınmaz, Davacının kullanımınageçmiş olup el atma tarihinden itibaren Davacını faizödemesi gerekmektedir. Temerrüt tarihi el atma tarihi olup bu hususunresmi kayıtlar üzerinden belirlenmesi gerekir. Faiz oranıAnayasamızın amir hükmü uyarınca KamuAlacaklarına uygulanan en yüksek faiz oranı nispetindeolmalıdır.
Netice ve Talep: Yukarıda açıklamayaçalıştığımız nedenlerle davanınkabulü ile davalı İdarece Kamulaştırmasız fiilenel atılan Konya ili, Meram ilçesi, Alpaslan Mahallesi, 14 M IIIPafta, 22071 Ada ve 15 Parsel no’lu taşınmazın bedeliolarak fazlaya ilişkin haklarımız ve dava sonucunu arttırmahakkımız saklı kalmak üzere 15.000,00 TürkLirasının Kamu Alacaklarına uygulanan en yüksek faiz oranıile davalı idareden tahsiline, mahkeme masrafları ve avukatlıkücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesinisaygılarımla vekaleten arz ve talep ederim.” demek suretiyleadli yargı yerinde dava açmıştır.
Konya 3.Asliye Hukuk Mahkemesi: 10.11.2014 tarih ve E:2014/107,K:2014/685 sayılı kararında özetle; “...davanınkonusunun, davalı idarece 3194 sayılı Kanun uyarınca kamugücü kullanılarak tek yanlı bir irade ile yapılan imarplanlarında yeşil alan olarak yer alan davacılara aittaşınmazın bedelinin tazminine ilişkin bulunduğunu,belirtilen duruma göre imar planı ve buna dayalı imaruygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminineyönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu’nun 2/1-b maddesinde yer alan“İdari eylem ve işlerden dolayı kişisel haklarıdoğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları”kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesigerektiğini belirterek, imar planında kamunun kullanımalanı olarak ayrılmak suretiyle hukuki el atma iddiası ileaçılacak davalarda görevli mahkemelerin İdari Yargıolduğuna hükmedildiği sabittir.” şeklindekigerekçesiyle davanın adli yargı yerinde görülmesigerektiğini belirterek davanın görev yönünden reddinekarar vermiş, tarafların kararı temyiz etmemesi üzerinekarar kesinleşmiştir.
Konya 3.Asliye Hukuk Mahkemesi 09.03.2015 gün ve 2014/107 Esas sayılıyazı ile söz konusu dosyayı re’sen Konya Bim Vezne veÖn bürosuna göndermiş, dosya Konya 1.İdareMahkemesinin 2015/237 Esas sırasına kaydedilmiştir.
Konya 1.İdare Mahkemesi: 24.03.2015 gün ve E:2015/237,K:2015/306 sayı ile özetle; 2577 sayılı Yasanın 3.maddesihükmüne uygun olmayan dilekçenin, anılan yasanın 15.maddesinin1. bendi (d) fıkrası gereğince bu kararın tebliğiniizleyen 30 gün içerisinde belirtilen eksiklikler tamamlanarakyeniden dava açılmak üzere dava dilekçesinin reddinekarar vermiştir.
Davacı vekili süresi içerisinde aynı istemleyeninden idari yargı yerinde dava açmıştır.
Konya 1.idare Mahkemesi: 06.05.2015 gün ve E:2015/575sayılı gönderme kararında özetle; “...olayda,davacının 15750/56783 oranında hissedar olduğu Konyaİli, Meram İlçesi, Alpaslan Mahallesi, 14 M III pafta, 22071ada, 15 parsel sayılı ve 567,83 m²lik taşınmazüzerinde kamulaştırma kararı olmaksızın İ.-A.A. İmam Hatip Ortaokulu yapılmak suretiyle taşınmaza fiilenel atıldığı açık olduğundan; idarenin icrayetkisini hukuka aykırı olarak kullanması olaraknitelendirilebilecek fiilen el atma durumunun söz konusu olması nedeniyleidarenin dava konusu taşınmaza kamulaştırmasız elatmasından doğan zararın tazminine yönelik bulunandavanın, haksız fiillere ilişkin özel hukukhükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu kanaatine varılmıştır.” demek suretiyle 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesiuyarınca dava dosyasının adli yargıdosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderilmesine, dosyanın incelenmesinin UyuşmazlıkMahkemesince karar verilene kadar ertelenmesine karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 1.6.2015 günlütoplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; 2918 sayılıKanun’dan kaynaklanan sorumluluk davasında adli ve idari yargıyerleri arasında 2247 sayılı Kanunun 19.maddesindeöngörülen biçimde görevuyuşmazlığı doğduğu, idari yargıdosyasının mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmeksuretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim İsmail SARI’nın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Uğurtan ALTUN ile Danıştay SavcısıYakup BAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, davacının malikiolduğu taşınmazına kamulaştırmayapılmaksızın yol olarak kullanılmak suretiyle fiilen elatıldığından bahisle açılan tazminat istemineilişkindir. Dosya kapsamında yer alan Konya Valiliği İl MilliEğitim Müdürlüğü’nün 26.08.2014gün ve 3550221 sayılı yazısında; dava konusu taşınmazaİ.A. A. İmam Hatip Ortaokulu yapılmak suretiylekamulaştırmasız el konulduğunu, söz konusu taşınmazınkamulaştırma çalışmalarınınbaşladığı belirtilmiştir. Belediyelerin 3194sayılı imar Kanunu 8. maddesi ve 18. maddesinin verdiği yetkiile arazi ve arsalar üzerinde imar planlarınınhazırlanması ve yürürlüğe konulması, arazive arsa düzenlemesi gibi faaliyetleri kapsamında yaptıklarıimar planlarından kaynaklanan işlemlerin tek yanlı ve kamugücüne dayanan irade açıklamaları ile tesis edilengenel ve düzenleyici işlemler olduğu bu yönü ile deidari eylem ve işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıklarınidari yargı yerlerinde çözümlenmesi gerektiğitartışmasızdır. Buna karşılık, davalıBakanlıkça, Kamulaştırma Kanunu’ndaöngörülen usul ve yöntemlere uygun idari nitelikte uygulamaişlemleri yapılmaksızın, dava konusutaşınmazın bir kısmına fiilen el atması karşısında,idarenin bu eyleminin kamulaştırmasız el atma niteliğinitaşıdığı açıktır. Öte yandan, İdarenin yürütmekleyükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarakuygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol,kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması,işletilmesi ve bakımı sırasında kişilereverdiği zararların tazmini istemiyle açılacakdavaların görüm ve çözümünün, idarieylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlartarafından açılacak tam yargı davalarıkapsamında yargısal denetim yapan idari yargı yerine aitolduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu,özel mülkiyete konu taşınmazakamulaştırmasız el atıldığı veya plan veprojeye aykırı iş görüldüğüiddiasıyla açılacak müdahalenin men’i ve meydanagelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzünönlenmesine ve haksız fiillere ilişkin özel hukukhükümlerine göre adli yargı yerindeçözümleneceği, yerleşik yargısaliçtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır. Nitekim, yukarıda belirtilen genel kabul doğrultusundakiYargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 11.2.1959günlü, E:1958/17, K:1959/15 sayılı kararının III.bölümünde, “İstimlaksiz el atma halinde ammeteşekkülü İstimlak Kanununa uygun hareket etmeden ferdinmalını elinden almış olması sebebiyle kanunsuz birharekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanunhükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesiveya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazminidavasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesiiçindedir.” görüşüne yer verilmiştir. Bu durumda, idarenin dava konusu taşınmazakamulaştırmasız el atmasından doğan zararıntazminine yönelik bulunan davanın, davalı idarecekamulaştırma yapılmaksızın taşınmazüzerinde ortaokul yapılması suretiyle taşınmaza elatılması karşısında, haksız fiillere ilişkinözel hukuk hükümlerine göre görüm veçözümünün adli yargı yerinin görevinegirdiği anlaşılmaktadır. Açıklanan nedenlerle, Konya 1.İdare Mahkemesininbaşvurusunun kabulü ile, Konya 3.Asliye Hukuk Mahkemesince verilengörevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, Konya1.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Konya 3. AsliyeHukuk Mahkemesince verilen 10.11.2014 gün, E:2014/107, K:2014/685 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 1.6.2015 günündeOY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy