T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 297
KARAR NO : 2015 / 314
KARAR TR : 4.5.2015
ÖZET : Ankara Büyükşehir Belediyesi Alt Yapı Koordinasyon Merkezi Müeyyideler Yönetmeli-ğinin 5. maddesi uyarınca verilen para cezasına karşı açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesinin gerektiği hk. K A R A R Davacı :T. A.Ş. Vekili : Av. E.Ç.Ç. Davalı :Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı O L AY : Ankara BüyükşehirBelediye Başkanlığı, Fen İşleri DairesiBaşkanlığı Alt Yapı Koordinasyon Merkezi (Aykome)Şube Müdürlüğünce, davacı T. A.Ş.adına düzenlenen 3.12.2013 gün ve …-8827-22422sayılı işlem ile, Ankara İli, Çankaya İlçesi,Yukarı Ayrancı Mahallesi, Reşat Nuri sokak 117 numarakarşısında, ruhsatsız elektrik kazısıyapılarak 16,00 m. asfalt ve 2,00 m. andezit ve 2 adet andezitbordür zeminin tahrip edildiğinin tespit edildiği, AykomeYönetmeliğinin 5. maddesi gereğince belirlenen cezabedelinin 3.742,20 TL olduğu, anılan para cezasının30 gün içinde ödenmesi ve çalışmayapılan alan için ruhsat alınması gerektiği, aksihalde yasal yollara başvurulacağı davacıya bildirilmiştir. Davacı vekili, idari paracezasının iptali istemiyle adli yargı yerine başvurudabulunmuştur. ANKARA 6. SULH CEZAMAHKEMESİ: 18.3.2014 gün ve D.İş:2013/1105 sayı ile,itiraza konu cezai bedelin idari para cezası niteliğindeolmadığını belirterek, tazmini nitelikteki cezai bedel ileilgili olarak davanın çözümünün idariyargı yerine ait olduğu gerekçesiyle başvurunun görevyönünden reddine karar vermiş, yapılan itiraz, Ankara 8.Asliye Ceza Mahkemesince kesin olarak reddedilmiştir. Davacı vekili, bu kez,aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır. ANKARA 15.İDARE MAHKEMESİ: 10.2.2015 gün ve E:2014/647 sayı ile, davayakonu idari para cezasının Aykome Yönetmeliğinin 5.maddesi uyarınca verildiği ve Yönetmelikte buYönetmelik uyarınca verilen idari para cezasına karşıbaşvuru yolu gösterilmediğinden, 5326 sayılıKabahatler Kanunu’nun ilgili hükümleri uyarıncadavanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğugerekçesiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık MahkemesininKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi içinUyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulmasına ve işinincelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesi’nin karar vermesinedeğin ertelenmesine karar vermiştir. İNCELEMEVE GEREKÇE: UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 4.5.2015 günlütoplantısında: l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulunun 11.7.1988 günlü,E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyleincelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanmasıyönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan,‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden,savcının ya da şahsi davacının talebi ilebaşlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetineya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli cezamahkemeleri arasında çıkan görev ve hükümuyuşmazlıklarının anlaşılması, bunundışında kalan tüm görevuyuşmazlıklarının ‘hukukuyuşmazlığı’ sayılması gerektiğisonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari organlarabırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlarhakkında yapılan itirazlar ya da açılan davalar‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdariniteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev vehüküm uyuşmazlıklarının UyuşmazlıkMahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenipçözümlenmesi gerektiği...”açıkça belirtilmiştir. Bu durum gözönüne alındığında, olay bölümündeyazılı başvuru konusu görevuyuşmazlığının Hukuk Bölümündeincelenmesi gerektiği kuşkusuzdur. İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargıdosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası da teminedilmek suretiyle birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi birnoksanlık bulunmadığı anlaşıldığındangörev uyuşmazlığının esasının incelenmesineoy birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Uğurtan ALTUN’un adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, Aykome Yönetmeliğinin5. maddesi uyarınca verilen para cezasının iptali istemiyleaçılmıştır. Ankara BüyükşehirBelediyesi Alt Yapı Koordinasyon Merkezi Müeyyideler Yönetmeliğinin“Amaç ve Kapsam”başlığı altında düzenlenen 1. maddesinde, “Bu Yönetmeliğin amacı ve kapsamı;Ankara Büyükşehir Belediyesi sınırlarıiçerisinde Alt Yapı Koordinasyon Merkezinin sorumluluğundaolan yerlerde, Alt Yapı Koordinasyon Merkezi Alt Yapı TesisleriRuhsat İşlemleri ve Zemin Açımı UygulamaYönetmeliğinin esaslarına ve ruhsat şartlarına uygunolmayan ruhsatlı çalışmalar ile bildirimsiz veruhsatsız kazı çalışmalarını engelleyerekalt ve üstyapıyı korumaktır.”, “Dayanak” başlıklı 2. maddesinde, BuYönetmelik 5216 sayılı Büyükşehir BelediyesiKanununun 8. maddesi, 5393 sayılı Belediye kanununun 14. maddesi,15.maddesinin b bendi, 18. maddesinin f bendi, 34. maddesinin e bendi, 2464sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 97. maddesine dayanılarakhazırlanmıştır.” denilmiş; “CezalıZemin Tahrip Ücreti” başlıklı 4. maddesinde, “(1) Ruhsatsız veya ruhsatşartlarına aykırı kazı yapılması halinde,Ankara Büyükşehir Belediye Meclisince her yıl belirlenenzemin tahrip ücretlerinin % 40 fazlası cezalı zemin tahripücreti olarak uygulanacaktır. (2)Ödeme bildiriminden itibaren 30 gün içerisinde ruhsatlıçalışmalar için cezalı bedel, ruhsatsız vebildirimsiz çalışmalar için cezalı bedel ile altyapı tesisi açım ruhsatı bedeli ilgilisinden tahsiledilir.”, “Ruhsatsız Kazı” başlıklı5.maddesinde, “ (1) AYKOME ŞubeMüdürlüğü’nce kazı sezonunda ruhsatsızçalışmanın tespiti halinde çalışmayapılan mevcut zeminin yürürlükteki cezai bedeli kadar, Modifiye asfalt olan yerlerde çalışma yapılmasıhalinde ise çalışma yapılan mevcut zemininyürürlükteki cezai bedelinin 2 (iki) katı kadar cezai bedeltahsil edilir. Ayrıca alt yapı açım tesisiruhsatlandırılması da yapılır. (2)AYKOME Şube Müdürlüğü’nce kazı sezonudışında ruhsatsız çalışmanın tespitihalinde çalışma yapılan mevcut zemininyürürlükteki cezai bedelinin 1,5 (bir buçuk) katıkadar, Modifiye asfalt olan yerlerde çalışmayapılması halinde ise çalışma yapılan mevcutzeminin yürürlükteki cezai bedelinin 4 (dört) katıkadar cezai bedel tahsil edilir. Ayrıca alt yapı tesisiaçım ruhsatlandırılması dayapılır. (3) Zemin kaplaması yapılırkenAYKOME Şube Müdürlüğü’ne bildirimyapılarak ön ruhsatlandırma yapılabilir.Başkanlığımızdan alınan ön ruhsatiçin, 10 (on) iş günü içerisinde Alt yapıTesisi Açım Ruhsatı alınır. 10 (on) işgünü içerisinde Alt yapı Tesisi AçımRuhsatı alınmadan gerçekleştirilençalışmalar, ruhsatsız olarak değerlendirilir veAYKOME Müeyyideler Yönetmeliği’nin ilgili maddeleriçerçevesinde işlem yapılır.”hükümleri yer almıştır. Yönetmeliğin dayanağınıoluşturan Yasalardan, 5216 sayılıBüyükşehir Belediyesi Kanununun “Alt YapıHizmetleri” başlıklı 8. maddesinde, “Büyükşehiriçindeki alt yapı hizmetlerinin koordinasyon içindeyürütülmesi amacıyla büyükşehir belediyebaşkanı ya da görevlendirdiği kişininbaşkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum vekuruluşları ile özel kuruluşların temsilcilerininkatılacağı alt yapı koordinasyon merkezi kurulur.Büyükşehir ilçe belediye başkanları kendibelediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesindekoordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Alt yapıkoordinasyon merkezi toplantılarına ayrıca gündemdekikonularla ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslekkuruluşlarının (oda üst kuruluşu bulunan yerlerdeüst kuruluşun) temsilcileri de davet edilerekgörüşleri alınır. Alt yapı koordinasyon merkezi, kamu kurum vekuruluşları ile özel kuruluşlar tarafındanbüyükşehir içinde yapılacak alt yapıyatırımları için kalkınma plânı veyıllık programlara uygun olarak yapılacak taslakprogramları birleştirerek kesin program hâline getirir. Buamaçla, kamu kurum ve kuruluşları ile özelkuruluşlar alt yapı koordinasyon merkezinin isteyeceğicoğrafî bilgi sistemleri dâhil her türlü bilgi ve belgeyivermek zorundadırlar. Kesin programlarda birden fazla kamu kurum vekuruluşu tarafından aynı anda yapılması gerekenlerortak programa alınır. Ortak programa alınan alt yapıhizmetleri için belediye ve diğer bütün kamu kurum vekuruluşlarının bütçelerine konulan ödenekler,alt yapı koordinasyon merkezi bünyesinde oluşturulacak altyapı yatırım hesabına aktarılır. Ortak programa alınan hizmetler içinkamu kurum ve kuruluş bütçelerinde yeterli ödeneğin bulunmadığınınbildirilmesi durumunda, büyükşehir belediyesi veya ilgisinegöre bağlı kuruluş bütçelerinden bu hizmetleriçin kaynak ayrılabilir. Kamu kurum ve kuruluşları altyapı ortak yatırım hizmetleri için harcanan miktardaödeneği, yeniden değerleme oranını da dikkate alarakertesi yıl bütçesinde ayırır. Ayrılan buödenek belediye veya ilgili bağlı kuruluşunun hesabınaaktarılır. Bu bedel ödenmeden ilgili kamu kurum veyakuruluşu, büyükşehir belediyesi sınırlarındayeni bir yatırım yapamaz. Ortak programa alınmayanyatırımlar için bakanlıklar, ilgili belediye vediğer kamu kurum ve kuruluşları alt yapı koordinasyonmerkezi tarafından belirlenen programa göre harcamalarınıkendi bütçelerinden yaparlar. Koordinasyon merkezleri tarafındanalınan ortak yatırım ve toplu taşımayla ilgilikararlar, belediye ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıylailgililer için bağlayıcıdır. Alt yapı koordinasyon merkezininçalışma esas ve usulleri ile bu kurullara katılacak kamukurum ve kuruluş temsilcileri, İçişleriBakanlığı tarafından çıkarılacakyönetmelikle belirlenir. İçişleriBakanlığı, çıkarılacak buyönetmeliğin, alt yapı yatırım hesabınınkullanılması ve ödenek tahsisi ve aktarmasına ilişkinkısımları hakkında, Maliye Bakanlığı veDevlet Plânlama Teşkilâtı Müsteşarlığınıngörüşünü alır.” hükmüne yerverilmiş, diğer dayanak olarak gösterilen 5393 sayılı BelediyeKanununun, “Belediyenin görev ve sorumlulukları”başlıklı 14. maddesinde, “Belediye mahallî müşterek nitelikte olmakşartıyla; a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibikentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri;çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katıatık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans;şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar;ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut;kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor;sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma;ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veyayaptırır. Büyükşehir belediyeleri ile nüfusu100.000’in üzerindeki belediyeler, kadınlar ve çocuklariçin konukevleri açmak zorundadır. Diğer belediyeler demali durumları ve hizmet önceliklerini değerlendirerekkadınlar ve çocuklar için konukevleriaçabilirler.” denilmiş, 15. maddesinin (b) bendinde“Kanunların belediyeye verdiği yetki çerçevesindeyönetmelik çıkarmak, belediye yasakları koymak veuygulamak, kanunlarda belirtilen cezaları vermek.” Belediyeninyetkileri ve imtiyazları arasında, 18.maddesinin (f)bendinde, “Kanunlarda vergi, resim, harç vekatılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğinebağlı hizmetler için uygulanacak ücret tarifesinibelirlemek. ” Belediye meclisinin görev ve yetkileri arasında,34. maddesinin (e) bendinde, “Kanunlarda öngörülen cezaları vermek.” Belediye encümeninin görev ve yetkileri arasındasayılmıştır. 2464 sayılı Belediye GelirleriKanununun 97. maddesinde ise, “Belediyeler bu Kanunda harç veya katılmapayı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğinebağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet içinbelediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almayayetkilidir. Belediye'ye tekel olarak verilmiş işler kendi özelhükümlerine tabidir.” denilmiştir. 5216 sayılı Büyükşehir BelediyesiKanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 2464 sayılı BelediyeGelirleri Kanununun ilgili maddelerine göre hazırlanan, AnkaraBüyükşehir Belediyesi Alt Yapı Koordinasyon MerkeziMüeyyideler Yönetmeliği uyarınca verilecek paracezalarına karşı yapılacak itiraz konusunda görevliyargı yerini belirleyen bir hükme, gerek Yönetmelikte gerekseanılan Kanunlarda yer verilmemiştir. 1.6.2005 tarihinde 5326 sayılı KabahatlerKanunu’nun yürürlüğe girmesi üzerineUyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nce,sözü edilen Kanun’un diğer kanunlarda düzenlenenidari yaptırımlar ile bunlara karşı yapılacakitirazlara ilişkin görev hükümleri üzerindekietkisinin incelenmesi sonucunda: diğer kanunlarda düzenlenen idariyaptırımın, dayanağı olan yasanın amacıdikkate alınarak; Kabahatler Kanunu’nun 1., 2., 16. ve 19. maddelerindebelirtilen koşulları taşıması, 27. maddenin (1)numaralı bendinde belirtilen idari yaptırımlardan olmasıhalinde, idari para cezaları ve mülkiyetin kamuyageçirilmesine ilişkin olanlarına karşı 1.6.2005tarihinden sonra yapılacak itirazlarda sulh ceza mahkemelerinin genelgörevli kılındığına ve bu nedenle doğan görevuyuşmazlıklarında adli yargı yerinin görevlibulunduğuna karar verilmiştir. Daha sonra, 30.3.2005tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 3 üncümaddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılıYasa’nın 31. maddesinde, “(1)Bu Kanunun; a)İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yolunailişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde, b)Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veyamülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımınıgerektiren bütün fiiller hakkında, uygulanır.”denilmiş; Kanunun “Başvuru yolu” başlıklı27. maddesinin 1. fıkrasında ise, “idari para cezasıve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idariyaptırım kararına karşı, kararın tebliğiveya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidari yaptırım kararı kesinleşir ” düzenlemeleriyer almıştır. Bu düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı; diğer Kanunlardagörevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı anlaşılmaktadır. Görev kuralları kamu düzenine ilişkinolduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesephak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilengörev kurallarının, geçmişe de etkiliolacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir. Davanın açıldığı andaki kurallaragöre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmişise, (davanın açıldığı anda görevli olanve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemeningörevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadakigörev kuralının, değişikliğinyürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalardauygulanacağına dair intikal hükümlerininvarlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararıverilemeyeceği açıktır. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemedeaçılmış, bu sırada yapılan bir kanundeğişikliği ile görevsiz mahkeme o dava içingörevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlikkararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale geldiğiiçin) davaya bakmaya devam etmesi gerekir. İncelenen uyuşmazlıkta, idari para cezasınailişkin görevli mahkemeyi belirleyen yasa kuralıdeğiştirilmiş ve yeni düzenleme 19.12.2006 tarihiitibariyle yürürlüğe girmiş olduğuna göre,görev kuralının geçmişe etkili olacağıyolundaki genel hukuk ilkesi karşısında, verilen idari para cezasınakarşı yapılan itirazın görüm veçözümünde, 5216 sayılıBüyükşehir Belediyesi Kanunu, 5393 sayılı BelediyeKanunu ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun ilgili maddelerinedayanılarak hazırlanan, Ankara Büyükşehir BelediyesiAlt Yapı Koordinasyon Merkezi Müeyyideler Yönetmeliği veanılan Kanunlarda görevli yargı yeri hususunda hükümbulunmadığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560sayılı Kanun’la değişik 3. maddesindebelirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326sayılı Kanun hükümleri dikkatealınacağından, idari para cezasına karşıaçılan davanın görüm veçözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle,Ankara 15. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulüile, Ankara 6. Sulh Ceza Mahkemesince verilen görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Ankara 15. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUNKABULÜ ile, Ankara 6. Sulh Ceza Mahkemesinin 18.3.2014 gün veD.İş:2013/1105 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA 4.5.2015 gününde OYBİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy