T.C. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ HUKUK BÖLÜMÜ ESAS NO : 2015 / 445 KARAR NO : 2015 / 451 KARAR TR : 01.06.2015 ÖZET: 2918 sayılı Yasadan kaynaklanan sorumluluk davasının ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı :H. Sigorta A.Ş. Vekili :Av. A.A. Davalı :Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Vekili :Av. D.B.G. (Adli Yargıda) OL A Y : Davacı vekili, davadilekçesinde özetle; davacı şirket tarafından5999455 numaralı kasko poliçesiyle sigortalı 06 S 8635plakalı aracın 13.03.2012 tarihinde Celal Bayar Bulvarıüzeri Silahtar Caddesi istikametinde seyir halinde iken Etiler Orduevicivarında bulunan yol yapım çalışmalarınedeniyle açılan çukura düşerek hasargördüğünü, kazanın davalı kurumun gerekli işaretlerikoymamasından dolayı meydana geldiğini, kazadan sonrasigortalı araçta 7.931,00 TL tutarında hasarınolduğunun tespit edildiğini, söz konusu kazada davalıkurumun %75 oranında kusurlu olduğu belirtilerek ödenen 5.948,00TL’nin ödeme tarihi olan 13.04.2012 tarihinden itibarenişleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesiistemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır. ANKARA8. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 17.09.2012 gün ve E:2012/473K:2012/410 sayılı kararında “…01.07.2012günü yürürlüğe giren 6102 sayılıTürk Ticaret Kanunu’nun 4. maddesinde; ticari dava tanımıyapılmış ve “bu kanunda düzenlenen” hususlardandoğan hukuk davalarının da ticari dava olaraksayılacağı belirtilmiştir. 6335sayılı Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğüve Uygulama Şekli Hakkında Kanunda DeğişiklikYapılmasına Dair Kanunun 2. maddesinde de; “asliye ticaret mahkemesiile asliye hukuk mahkemesi ve diğer hukuk mahkemeleri arasındakiilişkinin görev ilişkisi yapıldığı”düzenlemesi mevcuttur. Somutolayda, uyuşmazlık sigorta hukukundan kaynaklanmaktadır. Sigortahukukundan kaynaklı uyuşmazlıklar Türk Ticaret Kanunundadüzenlenmiş olup, ticari dava olarak kabul edilmiştir. Görevkuralları kamu düzeninden olup, yargılamanın heraşamasında mahkemece kendiliğinden göz önünealınmaktadır. Buitibarla, dava dilekçesinin görev nedeniyle usulden reddine kararverilmiştir…” şeklindeki gerekçe ile davadilekçesinin görevsizlik nedeniyle usulden reddine, görevlimahkemenin asliye ticaret mahkemesi olduğuna karar vermiş, verilenkarar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir. Davacıvekilinin talebi üzerine dosya Asliye Ticaret Mahkemesinegönderilmiştir. ANKARA4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ:06.06.2013 gün ve E:2013/240K:2013/241 sayılı kararında “ davacıya kaskosigortalı aracın, yol üzerindeki çukur ve toprakyığını nedeniyle tek taraflı kaza yapması sonucuhasarlandığı iddiasıyla Ankara BüyükşehirBelediye Başkanlığı aleyhine davaaçılmış olup, davada hizmet kusurunadayanılmıştır. Kamu hizmeti görmekleyükümlü olan belediyeler, kamu hizmeti sırasındaverdikleri zararlardan dolayı özel hukuk hükümlerine tabideğildirler. Kamu tüzel kişilerinin yasalar tarafındankendilerine verilen görev ve yetkilerin kullanılmasısırasında oluşan zararlar niteliği itibariyle hizmetkusurundan kaynaklanan zararlar olup, bu zararların niteliğiitibariyle hizmet kusurundan kaynaklanan zararlar olup, bu zararlarıntazmini amacıyla hizmet kusurlarına dayalı olarak İdariYargılama Usulü Hakkındaki Kanun’un 2. maddesihükmü uyarınca idari yargı yerinde tam yargıdavası ikame edilmesi gerekmektedir. Görev kuralları kamudüzenine ilişkin olup, mahkemece kendiliğinden (re’sen)dikkate alınması zorunludur. NitekimYargıtay 17. H.D.’nin 13.05.2013 T. 2013/2610 E. 2013/6944 K.sayılı içtihadı da aynıdoğrultudadır…” şeklindeki gerekçe ilemahkemenin yargı yolu bakımından görevsizliğinedeniyle davanın usulden reddine karar vermiş, verilen karardavacı vekilince temyiz edilmiştir. YARGITAY17. HUKUK DAİRESİ: 03.03.2014 gün ve E:2014/3549 K:2014/2866sayılı kararı ile hükmün onanmasına kararvermiş ve verilen karar kesinleşmiştir. Davacıvekili bu kez aynı istemle idari yargıda davaaçmıştır. ANKARA 5. İDAREMAHKEMESİ: 16.12.2014 gün ve E:2014/1415 sayılıgönderme kararında “…2918 sayılıKarayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde; Kanunun amacınınkarayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzenini sağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendirentüm konularda alınacak önlemleri belirtmek olduğu;"Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikleilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulanmasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki, sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu Kanunun karayollarındauygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğuyolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacakdurumda bulundurmanın, gerekli görülen kavşaklara veyerlere trafik ışıklı işaretleri, işaretlevhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafikbirimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir. Öte yandan 2918sayılı Kanunun 19.01.2011 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarakyürürlüğe giren 6099 sayılı Kanunun 14.maddesiyle değişik 110. maddesinde "İşleteni veyasahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olanaraçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkinolanları dahil, bu Kanun'dan kaynaklanan sorumluluk davaları, adliyargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisiolması, bu fıkra hükmünün uygulanmasınıönlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafıkkazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. Motorlu araçkazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar,sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir." Geçici 21. maddesinde de"Bu Kanunun 110. maddesinin birinci fıkrasının göreveilişkin hükmü, yürürlüğe girdiğitarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdareMahkemesi'nde açılmış bulunan davalara uygulanmaz."denilmiştir. Davadosyasının incelenmesinden; davacı şirket tarafından5999455 numaralı kasko poliçesiyle sigortalanan 06 S 8655plakalı aracın, 13.03.2012 tarihinde Celal Bayar Bulvarıüzerinde Silahtar Caddesi istikametinde seyir halinde iken Etiler Ordu Evicivarında bulunan yol yapım çalışmalarınedeniyle yol üzerinde açılmış olan iki metrederinliğindeki çukura düşerek hasar görmesiüzerine ödenen sigorta tazminatının, zararınoluşmasında yol çalışması yapan AnkaraBüyükşehir Belediyesi'nin kusurlu olduğundan bahisle maddizararın tazmininin talep edildiği anlaşılmaktadır. Yukarıdaanılan 2918 sayılı Kanunun 110. maddesinin birincifıkrasının iptali istemiyle Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi veBatman 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nce yapılan itiraz başvurulanüzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, 27.03.2014 tarih ve 28954 sayılıResmi Gazete'de yayımlanan; 26.12.2013 tarihli ve E:2013/68, K:2013/165sayılı kararıyla, söz konusu Kanun hükmünüAnayasa'ya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliği ile reddetmiştir. Anayasa'nın 158.maddesinin son fıkrasında; "Diğer mahkemelerle, AnayasaMahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, AnayasaMahkemesi'nin kararı esas alınır." denilmektedir. AnayasaMahkemesi'nin yukarıda bahse konu kararı, kanun koyucunun idariyargının görevine giren bir konuyu adli yargınıngörevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılıKanunun 110. maddesinin birinci fıkrası ile öngörülen,bu Kanun'dan doğan tüm sorumluluk davalarının adliyargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa'yaaykırı olmadığına dair olup, esas itibariylegörev konusunda verilmiş bir karar olması nedeniyle,Anayasa'nın 158. maddesi uyarınca da diğer Mahkemelertarafından uyulması zorunlu bir karar şeklindeanlaşılması gerekmektedir. Olayda, davacışirketin ödemiş olduğu sigorta bedelinin rücuunailişkin tazminatın her ne kadar davalı idarenin kusurundankaynaklandığı görülmekte ise de yukarıdaaktarılan Kanun hükümleri ve Anayasa Mahkemesi kararıdoğrultusunda söz konusu davanın görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevli olduğusonucuna varılmıştır. Nitekim,Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümünün 13.10.2014tarihli ve E:2014/839, K:2014/916 sayılı kararı da buyöndedir…” şeklindeki gerekçe ile 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi’nin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarıncagörevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bukonuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesinekarar vermiştir. İNCELEME VEGEREKÇE : UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 01.06.2015 günlütoplantısında: l-İLKİNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19. maddesindeöngörülen usul ve yönteme uygun biçimdebaşvuruda bulunulduğu anlaşılmaktadır. Usuleilişkin herhangi bir noksanlık görülmediğindenesasın incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Uğurtan ALTUN’un adli yargı, DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın ise davada idari yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, sigortalıaracın uğradığı hasarı ödeyen sigortaşirketinin, zararın idarece giderilmesi isteminden ibaret bulunan birrücuen tazminat davasıdır. 2918 sayılıKarayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacınınkarayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzenini sağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendirentüm konularda alınacak önlemleri belirlemek olduğu;“Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikleilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri bunların uygulamasını vedenetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetkive sorumluluk, çalışma usulleri ile diğerhükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumluolduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğinisağlayacak durumda bulundurmanın gerekli görülenkavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaretlevhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafikbirimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğubelirtilmiştir. Öte yandan 2918sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetedeyayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılıYasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. Motorlu araçkazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar,sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir. Dosyaların incelenmesinden;davacı şirket tarafından kasko sigortalı 06 S 8655plakalı aracın, 13.03.2012 tarihinde Celal Bayar Bulvarıüzerinde Silahtar Caddesi istikametinde seyir halinde iken Etiler Orduevicivarında bulunan yol yapım çalışmalarınedeniyle yol üzerinde açılmış olan iki metrederinliğindeki çukura düşerek hasar görmesiüzerine ödenen sigorta tazminatının, zararınoluşmasında yol çalışması yapan AnkaraBüyükşehir Belediyesi’nin kusurlu olduğundan bahisleödeme tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte tazminine kararverilmesi istemiyle davanın açılmış olduğuanlaşılmaktadır. 2918 sayılıKanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyleBursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesinceyapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen AnayasaMahkemesi, şu gerekçesi ile anılan kuralı Anayasayaaykırı görmemiş ve iptal istemini oy birliğiylereddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nin daha öncekikimi kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişimeparalel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevlendirilmesikonusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunusöylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargınındenetimine bağlı olması gereken idari biruyuşmazlığın çözümü, haklı nedenve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafındanadli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafikkazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına,aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemingeçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklıyargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılıKanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adliyargıda görüleceğini öngörmektedir. İtirazkonusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi,askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kollarıarasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilereksöz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir.Aynı tür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanannedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155.maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddigerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.) Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.”denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yerverilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevinegiren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısiyle 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir. Budurumda, 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanannedenlerle, Ankara 5. İdare Mahkemesi’nin başvurusununkabulü ile, Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 06.06.2013gün ve E:2013/240 K:2013/241 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir. SO N U Ç :Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevliolduğuna, Ankara 5. İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile bu nedenle Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin06.06.2013 gün ve E:2013/240 K:2013/241 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 01.06.2015gününde üye Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞI OYUve OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy