T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 258
KARAR NO : 2015 / 277
KARAR TR : 4.5.2015
ÖZET : Türk Silahlı Kuvvetleri'nde (TSK) uzman çavuş olarak görev yaparken 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanununun 5’inci maddesi gereğince yaş haddi nedeniyle sözleşmesi feshedilen ancak 6000 sayılı yasa ile 3269 sayılı Yasanın 5’inci maddesine eklenen düzenleme gereğince sivil memur statüsünde göreve başlayan ve aynı düzenleme gereği, emeklilik aylığına hak kazandığından bahisle, emekliye sevk edilen davacının, kendi isteği dışında ve resen emekli edilmesi işleminin iptali ile görevine iadesine; mahrum kaldığı süreye ilişkin tüm özlük haklarının, emekli olduğu tarihten itibaren yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açtığı davanın, ASKERİ İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :A. F.
Vekili :Av. T. Ç.
Davalı :Milli Savunma Bakanlığı
Vekili :Av.Ü. K. A.
O L A Y :Davacı vekili dilekçesinde; 24.05.1993 tarihinde uzman erbaşolarak göreve başlayan Terhisli Top. Uzm. Çvş. olanmüvekkilinin, 45 yaşına girmesi nedeniyle, 31.12.2014 tarihindeSözleşmesinin feshedildiğini ve 6000 Sayılı Yasaile 3269 sayılı Yasa’nın 5. maddesine eklenen cümlegereğince, TSK.leri kadrolarında istihdam edilmek üzere,Ankara/Polatlı 58’nci Top. Tuğ. KurBşk.lığı İs. Ş. emrine sivil memur olarakatamasının yapıldığını; atamasıyapılırken de 22 Ekim 2015 tarihinde emekli edileceğininkendisine tebliğ edildiğini; ancak daha sonra emeklilik tarihinin 30Ağustos 2014 olduğunun söylendiğini ve 30 Ağustos 2014tarihinde ilişiğini kestiğini; davalının tamamen keyfibir şekilde ve önceden ilan ettiği tarihlereuymaksızın müvekkilini kendi isteği dışındave resen emekli ettiğini; 3269 sayılı Uzman ErbaşKanununun “hizmet süresi” başlıklı 5.maddesinde, “Uzman erbaşlar; iki yıldan az, beşyıldan fazla olmamak şartıyla sözleşme yaparak görevebaşlar ve Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı ileilgilendirilirler. (Değişik ikinci cümle: 19/6/2010-6000/26 md.)Bunlardan; / a-İstihdam edildikleri kadronun görev özelliklerinegöre sınıf ve branşları ile ilgili sağlıknitelikleri uygun olanların, / b-12/4/1991 tarihli ve 3713sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamında malulolanlardan istekleri, bilgi ve tecrübelerinin sınıfıiçin faydalı olması ve fiziki noksanlıklarınıkapatabilmesi şartıyla mensup olduğu kuvvetkomutanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı veyaSahil Güvenlik Komutanlığı ile GenelkurmayBaşkanlığınca uygun görülenlerden, istihdamedilecekleri kadronun sağlık niteliklerinitaşıyanların, müteakip sözleşmeleri, biryıldan az, beş yıldan fazla olmamak şartıyla azamikırk beş yaşına girdikleri yıla kadaruzatılabilir” hükmünün yer aldığını; bu cümleye, 19.06.2010 tarih ve 6000 Sayılı Kanunun 26.maddesiyle bir cümle eklendiğini ve “Yaş sınırınedeniyle Silahlı Kuvvetlerden ayrılacak olanlardan istekliler,merkezi yönetim bütçe kanunlarında yer alansınırlamalara tabi olmaksızın, Milli SavunmaBakanlığı, MSB ANT Başkanlığı ve TürkSilahlı Kuvvetleri (Jandarma Genel Komutanlığı ve SahilGüvenlik Komutanlığı dahil) kadrolarında emekliaylığına hak kazandıkları tarihe kadar Devlet memuruolarak istihdam edilirler. Atama işlemleri yaş sınırınındolmasından önce tamamlanır ve atanılan görevinaylık ve diğer mali haklarına göreve başlanılantarihten itibaren hak kazanılır. Bunların uzmanerbaşlıkta geçen hizmet süreleri 2/2/2005 tarihli ve 5289sayılı Kanun hükümleri dikkate alınmak suretiyle,öğrenim durumlarına göre yükselebilecekleritavanı aşmamak kaydıyla kazanılmış hak aylıkderece ve kademelerinin tespitinde değerlendirilir. Bu fıkrauyarınca atama işlemine tabi tutulanlara 16 ncı maddenin ikincifıkrasında yer alan ikramiye ödenmez. Bu fıkranınuygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmeliklebelirlenir’ hükmünün getirildiğini; keza 6000Sayılı Kanunun Geçici 2. maddesinde de, “Bu Kanununyürürlüğe girdiği tarihten önce yaşsınırı nedeniyle Silahlı Kuvvetlerden ayrılan veemeklilik aylığına hak kazanamamış olan uzmanerbaşlar, üç ay içerisinde Milli SavunmaBakanlığına müracaat etmeleri halinde, 3269sayılı Uzman Erbaş Kanununun, bu Kanunun 26 ncı maddesiyledeğiştirilen 5 inci maddesi hükmündenyararlandırılırlar” hükmüne yer verildiğini;açıklanan mevzuat hükümleri doğrultusunda 45yasına girmesi nedeniyle 31.12.2013 tarihinde sözleşmesifeshedilen müvekkilinin; Kanunda belirtilen Askeri Kurumlarda Devletmemuru olarak görev yapmak üzere müracaat ettiğini; KaraKuvvetleri Komutanlığınca yapılan atama sonucu,Ankara/Polatlı 58’nci Topçu Tuğ. Kur. Bşk. Per.Ş.Müdürlüğü emrine Devlet memuru olarakatandığını, hemen maaş alabilmek ve maddiaçıdan zarara uğramamak için. 09.01.2014 tarihindegöreve başladığını; müvekkilininataması yapılırken, KKK.lığının 20Kasım 2013 tarih vePER:22282378-1210-216697-13/Tyn.D.Svl.Me.İşçi veYd.Sb.Ş.Svl.Me.Ks. sayılı yazısı ve eki UzmanErbaşlıktan Sivil Memurluğa Geçiş Atama Onay Listesiile, 22 Ekim 2015 tarihine kadar görev yapacağı, bu tarihtenitibaren emeklilik işlemi yapılacağınınbelirtildiğini ve müvekkiline tebliğ edildiğini; ancak dahasonra KKK.lığının 21 Ocak 2014 tarih ve PER:22282378-1210-23472-13/Tyn.D.Svl.Me.İşçi ve Yd.Sb.Ş.Svl.Me.Ks.sayılı yazısı ile, Uzman ErbaşlıktanMemurluğa geçen personelin görev sürelerinin yenidenincelendiği ve yeniden hesaplandığının vemüvekkilinin 30 Ağustos 2014 tarihinde emekli edilmesigerektiğinin bildirildiğini; idarenin ciddi olmayan ve çalışanlarınıngüvenini sarsacak bu şekildeki işleminin, salt kendi başınabile, dava konusu işlemin iptalini gerektiren bir kanıtolduğunu; müvekkilinin 7 ay gibi çok kısa bir süreiçin sivil memur olarak atandığını, oysakikısa süre sonra emekli olacağını öncedenbilseydi, hiç sivil memur olarak göreve başlamayıp uzmançavuşlara tanınan haklardan yararlanabilecek olduğunu;çünkü mevcut duruma göre, uzmançavuşların, kendisiyle aynı durumdaki sivil memurlardandaha fazla emekli maaşı aldığını, uzmançavuşlara ödenen silahlı kuvvetlertazminatının, emekli ikramiyesinden çok daha fazlaolduğunu; emeklilik bareminin değişmesi nedeniyle yeşilpasaport alma hakkından mahrum kaldığını; işlem ile eşitlik ilkesinin de ihlal edildiğiniçünkü, Ankara/Polatlı 58’nci Topçu Tuğ.Kur. Bşk. Per. Ş. emrine atanmakla, uzman erbaşstatüsünü kaybetmek ve sivil memur statüsünegeçmek zorunda kaldığını yani 657 SayılıYasaya tabi personel olarak atandığını; bu durumda 657Sayılı Yasaya tabi personelin emeklilik yaş vestatüsünden aynen faydalanması gerekirken, bu haklardan dayararlandırılmadığını; 5510 SayılıSosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunuhükümleri gereğince, 2008 yılından sonra sistemegirenlerin emekli olabilmek için, 45 yaşında memur olduktansonra, 62 yaşına kadar 17 yıl istihdam edilmesinde yasal birengel bulunmadığını; oysa uzman erbaşlıktansivil memurluğa geçenlerin bu haktan yararlanamadığını;3269 Sayılı Yasanın 5. Maddesine 6000 SayılıYasanın 26. Maddesiyle eklenen cümlede “ uzmanerbaşlıktan sivil memur kadrolarına atananların, emekliaylığına hak kazandıkları tarihe kadar istihdamedilecekleri”nin belirtildiğini; bu madde hükmünegöre emsali Devlet memuru kaç yaşında emekliaylığına hak kazanıyor ise, müvekkilinin de oyaşta emeklilik hakkını kazanmasının gerektiğini;işlem nedeniyle müvekkilinin maddi ve manevi zararlarauğradığını ifade ederek; müvekkilinin kendiisteği dışında ve resen emekli edilmesi işlemininiptali ile görevine iadesine; mahrum kaldığı süreyeilişkin tüm özlük haklarının, emekli olduğu30.9.2014 tarihinden itibaren yasal faiziyle beraber ödenmesine kararverilmesi istemiyle genel idari yargı yerinde davaaçmıştır.
Davalıİdarece süresi içinde, davanın Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılması gerektiği önesürülerek, görev itirazında bulunmuştur.
ANKARA5.İDARE MAHKEMESİ: 30.12.2014 gün ve E:2014/1917 sayı ile,“(…) Anayasa'nın 157. maddesinde, Askeri Yüksekİdare Mahkemesinin, askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsabile, asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlemve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların yargı denetiminiyapan ilk ve son derece mahkemesi olduğu; ancak askerlikyükümlülüğünden doğanuyuşmazlıklarda ilgilinin asker kişi olmasışartının aranmayacağı belirtilmiş; 1602sayılı Yasa'nın 25.12.1981 tarih ve 2568 sayılı Yasaile değişik 20. maddesinde de aynı hüküm yeralmıştır. Askeri Yüksek idare Mahkemesinin bir davayabakabilmesi için dava konusu idari işlemin "asker kişiyiilgilendirmesi" ve "askeri hizmete ilişkin bulunması"koşullarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.
1602sayılı Yasa'nın değişik 20. maddesinde, TürkSilahlı Kuvvetlerinde görevli bulunan veya hizmettenayrılmış olan subay, askeri memur, astsubay, askeriöğrenci, uzman jandarma, uzman erbaş, sözleşmelierbaş ve er, erbaş ve erler ile sivil memurlar asker kişisayılmaktadır.
İdari işlemin,görevli yargı yerinin tespiti yönünden "askeri hizmeteilişkin" olup olmadığının saptanabilmesiiçin işlemin konusuna bakılması gerekmektedir. Eğeridari işlem askeri gereklere, askeri usul ve yönteme ve askerihizmete göre tesis edilmiş ise bu işlemin askeri hizmeteilişkin olduğu kabul edilmelidir. Başka bir ifadeyle, askerihizmete ilişkin idari işlemler, idarenin bir asker kişininaskeri yeterlik ve yeteneklerinin, tutum vedavranışlarının, askeri geçmişinin, askerkişi olmaktan kaynaklanan hak ve ödevlerinin; askerlik hizmetininamacı, askeri görev yerlerinin özellikleri, askeri kural vegerekler gözönünde tutularak değerlendirilmesi sonucundatesis edilen işlemlerdir.
Bakılandavada; davalı idare emrinde sivil memur olarak görev yapandavacı tarafından, re'sen emekli edilmesine ilişkin işleminiptali ile yoksun kalınan tüm parasal haklarının emekliolduğu tarihten itibaren yasal faiziyle birlikte ödenmesine kararverilmesi istemiyle açılan bu davada; davalı idareceişlem tesis edilirken ve bu işlemin yargısal denetimisırasında askeri kural ve gerekler yönünden birdeğerlendirme yapılması gerekmediğinden, dava konusuişlemin askeri hizmete ilişkin bulunduğundan söz etmekolanaksızdır.
Belirtilendurum karşısında, olayda Anayasa'nın 157 ve 1602 sayılıYasa'nın 20. maddelerinde öngörülen, idari işleminasker kişiyi ilgilendirmesi ve askeri hizmete ilişkin bulunmasıkoşulları birlikte gerçekleşmediğinden davanıngörüm ve çözümünde idari yargı yolugörevli bulunmaktadır.
Açıklanannedenlerle; davalı idarenin görev itirazının reddine veMahkememizin görevliliğine…” demek suretiylegörevlilik kararı vermiştir.
Davalıidare vekilinin, süresi içinde verdiği dilekçe ile,olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması istemiyle başvuruda bulunmasıüzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte Askeri Yüksekİdare Mahkemesi Savcılığına gönderilmiştir.
ASKERİYÜKSEK İDARE MAHKEMESİ BAŞSAVCISI; “(…)Mevzudavanın konusu, 24.05.1993 tarihinde uzman çavuş naspedilerekTSK’da göreve başlayan ve 31.12.2013 tarihinde 3269sayılı Uzman Erbaş Kanununun 5’inci maddesi gereğinceyaş haddi nedeniyle sözleşmesi feshedilen ancak 6000sayılı yasa ile 3269 sayılı Yasanın 5’incimaddesine eklenen düzenleme gereğince 58 nciTop.Tuğ.Kur.Bşk.lığı emrinde 01.01.2014 tarihindengeçerli olarak sivil memur statüsünde görevebaşlayan davacının yine aynı düzenleme gereği,emeklilik aylığına hak kazandığından, 30.08.2014tarihinden geçerli olarak, 19.08.2014 tarih ve 2014/37 sayılıkarar doğrultusunda emekliye sevk edilmesi işleminin iptaliistemidir.
AskeriYüksek İdare Mahkemesinin görev alanı, Anayasanın 157.maddesindeki düzenlemeye paralel olarak, 1602 sayılı AYİMKanununun 20. maddesinde,
“AskeriYüksek İdare Mahkemesi, Türk Milleti adına; askeri olmayanmakamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren veaskeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğanuyuşmazlıkların ilk ve son derece mahkemesi olarak yargıdenetimini ve diğer kanunlarda gösterilen, görevleri yapar. Ancak,askerlik yükümlülüğünden doğanuyuşmazlıklarda; ilgilinin asker kişi olmasışartı aranmaz. Bu Kanunun uygulanmasında asker kişidenmaksat; Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli bulunan veyahizmetten ayrılmış olan subay, askeri memur, astsubay, askeriöğrenci, uzman jandarma, uzman erbaş, sözleşmelierbaş ve er, erbaş ve erler ile sivil memurlardır. ”şeklinde ve 21.maddesinde de; “20 nci maddede belirtilenkişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem veeylemlerden dolayı; yetki, sebep, şekil, konu ve maksatyönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından bahislemenfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacak iptaldavaları, aynı idari işlem ve eylemlerin haklarınıihlal etmesi halinde açılacak tam yargı davaları,doğrudan doğruya ve kesin olarak Askeri Yüksek İdareMahkemesinde çözümlenir ve karara bağlanır. ”şeklinde düzenlenmiştir.
Anayasanınve 1602 sayılı Kanunun bu hükümlerikarşısında bir davaya Askeri Yüksek İdare Mahkemesindebakılabilmesi için;
1.İdariişlemin bir asker kişi göz önünde tutularak tesisedilmesi veya idari eylemin bir asker kişiye yönelmişolması, yahut uyuşmazlığın askerlikyükümlülüğünden doğmuş olması,
2.Dava konusuidari işlem ve eylemin askeri hizmete ilişkin bulunmasışartlarının birlikte gerçekleşmiş olmasıgerekmektedir.
“Askerkişiyi ilgilendirme" koşulundan, davacının hizmette yada görevden ayrılmış, 1602 sayılı Kanunun 20 ncimaddesinde sayılan asker kişilerden olmasıanlaşılabileceği gibi, işlemin "bir asker kişigözetilerek" tesis edilmesi durumunda, davacının, bu askerkişiden hareketle menfaat ihlali iddiasında bulunan kişilerden(Örneğin; eşi, ana- babası, çocukları vs.)olması halinde de söz konusu koşulungerçekleştiği kabul edilmektedir. Bu açıklamalaranazaran; TSK bünyesinde sivil memur olarak göreve devam edendavacının yasanın açık hükmükarşısında “asker kişi" olduğu konusundatereddüt yoktur. Burada açıklığakavuşturulması gereken husus dava konusu işlemin askeri hizmeteilişkin olup olmadığıdır.
Öğretide,Uyuşmazlık Mahkemesinin kararlarında ve AYİMkararlarında belirtildiği üzere idari işlemin, görevliyargı yerinin tespiti yönünden “askeri hizmeteilişkin olup olmadığının saptanabilmesi için,işlemin konusuna bakılması gerekmektedir. Eğer idariişlem askeri gereklere, askeri usul ve yönteme ve askeri hizmetegöre tesis edilmiş ise bu işlemin askeri hizmete ilişkinbulunduğu kabul edilmelidir. Daha açık bir ifadeyle, askerihizmete ilişkin idari işlemler, idarece bir asker kişinin askeriyeterlik ve yetenekleri, tutum ve davranışları, askeri geçmişi,asker kişi olmaktan kaynaklanan hak ve ödevleri, askerlik hizmetininamacı, askeri görev yerlerinin özellikleri, askeri kural, gerekve gelenekler göz önünde tutularak değerlendirilmesisonucunda tesis edilen işlemdir.
Yaşhaddinden dolayı uzman erbaş sözleşmesi feshedilen ve 3269sayılı yasadaki özel düzenleme gereği “emekliaylığına hak kazandığı tarihe kadar” sivilmemur statüsünde göreve devam eden davacının yasahükmü gereği emekliye sevk edilmesinde askeri mevzuatınuygulandığı ve davacının askeri geçmişiningöz önüne alınarak emeklilik işleminin tesisedildiği anlaşılmaktadır. Nitekim davacınınemekli aylığına hak kazandığı tarih belirlenirkenpersonelin uzman erbaş statüsünde TSK bünyesinde icraettiği görev süreleri de nazara alınmaktadır ki esasenbu süre davacının emeklilik hakkını elde etmesi içingeçen sürenin büyük çoğunluğunuoluşturmaktadır. Diğer yönden davacı hakkındatesis edilen işlem isteğe bağlı emeklilik kapsamındadeğil 3269 sayılı yasada yer alan özel düzenlemedenkaynaklanmakta olup resen emekliye sevk edilmesine yönelik düzenlemenin3269 sayılı yasada yer alması da işlemin askeri hizmetgereklerine göre yapılmasınınöngörüldüğünü göstermektedir.Davacının emekli aylığına hak kazandığıtarih 5434 sayılı yasa tespit edilmiş ise de davacınınemekli aylığını hak kazanma koşulu oluştuktansonra emekliye sevk edilmesi yönünden 657 sayılı yasadakigenel düzenlemeye tabi olmayıp 3269 sayılı yasadakiözel düzenlemeye tabidir. Bu nedenlerle dava konusu işleminaskeri hizmete ilişkin olduğunun kabulü gerekmektedir
Bunagöre, dava konusu olayda Anayasanın 157 nci ve 1602 sayılıAskeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununun 20 nci maddesindeöngörülen idari işlem/eylemin “asker kişiyiilgilendirmesi" ve "askeri hizmete ilişkin bulunması"koşulları birlikte gerçekleştiğinden,Anayasanın 157, 1602 sayılı Kanunun 20 ve 21. maddelerinegöre davanın görüm ve çözümününAskeri Yüksek İdare Mahkemesinin görev alanına girdiğidüşünüldüğünden, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılarak Ankara 5 nciİdare Mahkemesinin aksi yöndeki görevlilik kararınınkaldırılması için dosyanın UyuşmazlıkMahkemesine gönderilmesinin gerektiği sonucunaulaşılmıştır.
Yukarıdaaçıklanan nedenlerle; 2247 sayılı Kanunun 10, 12 ve 13maddeleri gereğince görev uyuşmazlığınınhalli için dosyanın UYUŞMAZLIK MAHKEMESİNEGÖNDERİLMESİNE, Ankara 5 nci İdare Mahkemesinin 30.12.2014tarih ve 2014/1917 Esas sayılı GÖREVLİLİK KARARININKALDIRILMASINA ve mevzu davada ASKERİ YÜKSEK İDAREMAHKEMESİNİN GÖREVLİ OLDUĞUNA karar verilmesiningerektiği …” yolunda karar vermiştir.
Başkanlıkça,2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göreDanıştay Başsavcısı’nın da yazılıdüşüncesi istenilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; “(…)Anayasa'nın157 nci maddesine göre, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi askeriolmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileriilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerdendoğan uyuşmazlıkların yargı denetimini yapan ilk veson derece mahkemesi olduğu, ancak askerlik yükümlülüğündendoğan uyuşmazlıklarda ilgilinin asker kişi olmasışartının aranmayacağı belirtilmiştir.
1602sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununun 25.12.1981tarih ve 2568 sayılı Yasa ile değişik 20 nci maddesininbirinci fıkrasında, "Askeri Yüksek İdare MahkemesiTürk Milleti adına; askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsabile, asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idariişlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların ilk ve sonderece mahkemesi olarak yargı denetimini ve diğer kanunlardagösterilen, görevleri yapar. Ancak, askerlikyükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda;ilgilinin asker kişi olması şartı aranmaz"denilmiştir.
Bunagöre, Askeri Yüksek İdare Mahkeme'sinin bir davaya bakabilmesiiçin, dava konusu idari işlem veya eylemin "asker kişiyiilgilendirmesi" ve "askeri hizmete ilişkin bulunması"koşullarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.
1602sayılı Yasa'nın değişik 20 nci maddesinde, TürkSilahlı Kuvvetlerinde görevli bulunan veya hizmettenayrılmış olan subay, askeri memur astsubay askeriöğrenci, uzman çavuş, uzman jandarma çavuş,erbaş ve erler ile sivil memurlar asker kişi sayılmaktadır.
Davacının1602 sayılı Yasa'nın 20 nci maddesinde sayılan askerkişilerden olduğu ve dava konusu işlemin asker kişiyiilgilendirdiği tartışmasızdır.
Dava konusuişlemin askeri hizmete ilişkin olup olmadığına gelince;
İdariişlemin, görevli yargı yerinin tespiti yönünden“askeri hizmete ilişkin” olup olmadığınınsaptanabilmesi için işlemin konusuna bakılmasıgerekmektedir. Eğer idari işlem askeri gereklere, askeri usul veyönteme ve askeri hizmete göre tesis edilmiş ise, buişlemin askeri hizmete ilişkin olduğu kabul edilmelidir. Dahaaçık bir ifadeyle, askeri hizmete ilişkin idari işlemler;idarenin bir asker kişinin askeri yeterlik ve yeteneklerinin, tutum vedavranışlarının, askeri geçmişinin, askerkişi olmaktan kaynaklanan hak ve ödevlerinin; askerlik hizmetininamacı, askeri görev yerlerinin özellikleri, askeri kural vegerekler göz önünde tutularak değerlendirilmesi sonucundatesis edilen işlemlerdir, işlem, askeri olmayan bir makamtarafından tesis edilmiş olsa bile durum değişmemektedir.
3269sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun "Hizmet Süresi"başlıklı değişik 5. maddesinin 1.fıkrasında, uzman erbaşların iki yıldan az, beşyıldan fazla olmamak şartıyla sözleşme yaparakgöreve başlayacakları, müteakip sözleşmelerinin,bir yıldan az, beş yıldan fazla olmamak şartıyla azamikırkbeş yaşma girdikleri yıla kadaruzatılabileceği, bu maddeye 6000 sayılı Yasanın 26.maddesiyle yapılan eklerle, yaş sınırı nedeniyleSilahlı Kuvvetlerden ayrılacak olanlardan isteklilerin, merkeziyönetim bütçe kanunlarında yer alansınırlamalara tabi olmaksızın, Milli SavunmaBakanlığı, MSB ANT Başkanlığı ve TürkSilahlı Kuvvetleri (Jandarma Genel Komutanlığı ve SahilGüvenlik Komutanlığı dahil) kadrolarında emekliaylığına hak kazandıkları tarihe kadar Devlet memuruolarak istihdam edilecekleri, atama işlemlerinin yaşsınırının dolmasından öncetamamlanacağı ve atanılan görevin aylık ve diğermali haklarına göreve başlanılan tarihten itibaren hakkazanılacağı hüküm altınaalınmıştır.
Dosyanın incelenmesinden,sözleşme ile Türk Silahlı Kuvvetleri emrinde uzmançavuş olarak görev yapmakta iken, 45 yaşsınırı nedeniyle sözleşmesi feshedilen ve 6000sayılı Yasa ile, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 5.maddesine eklenen hüküm uyarınca, Türk SilahlıKuvvetleri kadrolarında istihdam edilmek üzere, Ankara Polatlı58. Top. Tuğ. Kur. Bşk. İş. S. emrine sivil memur olarakatanan davacının, 3269 sayılı Yasa'daki düzenlemegereği re'sen emekli edilmesi üzerine bakılan davanınaçıldığı anlaşılmaktadır.
Olayda,davanın konusunu oluşturan 3269 sayılı Yasa'daki özeldüzenleme gereği yapılan emekliye sevk işleminin tesisinde,askeri mevzuat uygulanmış ve davacının askerigeçmişi gözönüne alınmıştır.
Bu durumdaolayda, Anayasa'nın 157 nci ve 1602 sayılı Kanun'un 20 ncimaddesinde öngörülen "asker kişiyi ilgilendirme"ve "askeri hizmete ilişkin bulunma" koşulları birliktegerçekleştiğinden, davanın görüm veçözümünün Askeri Yüksek idare Mahkemesi'ningörevine girdiği sonucuna ulaşılmaktadır.
SONUÇ: Açıklanannedenlerle, 2247 sayılı Kanunun 13 üncü maddesiuyarınca yapılan başvurunun kabulünün uygun olacağı”yolunda görüş bildirmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE:Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ,Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 4.5.2015 günlütoplantısında; l-İLKİNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası üzerinde2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğinceyapılan incelemeye göre, davalı idarenin anılanYasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarakyaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerineAskeri Yüksek İdare Mahkemesi Başsavcısı’nca,10. maddede öngörülen biçimde olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığıanlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesineoybirliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde AskeriYüksek İdare Mahkemesinin görevli olduğu yolundaki raporuile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Danıştay Savcısı Yakup BAL ile AskeriYüksek İdare Mahkemesi Savcısı Nihat POLAT’ındavada Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin görevliolduğu yolundaki sözlü ve yazılıaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: TürkSilahlı Kuvvetleri'nde (TSK) uzman çavuş olarak görevyaparken 31.12.2013 tarihinde 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanununun5’inci maddesi gereğince yaş haddi nedeniylesözleşmesi feshedilen ancak 6000 sayılı yasa ile 3269sayılı Yasanın 5’inci maddesine eklenen düzenlemegereğince Ankara/Polatlı 58’nci Top. Tuğ. KurBşk.lığı İs. Ş. emrinde 1.1.2014 tarihinde sivilmemur statüsünde göreve başlayan ve aynı düzenlemegereği, emeklilik aylığına hak kazandığındanbahisle, 30.08.2014 tarihinden geçerli olarak, 19.08.2014 tarih ve2014/37 sayılı karar doğrultusunda emekliye sevk edilendavacı; kendi isteği dışında ve resen emekliedilmesi işleminin iptali ile görevine iadesine; mahrumkaldığı süreye ilişkin tüm özlükhaklarının, emekli olduğu 30.9.2014 tarihinden itibaren yasalfaiziyle beraber ödenmesine karar verilmesi istemiyle davaaçmıştır. Anayasa’nın157. maddesinde, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin askeriolmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileriilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerdendoğan uyuşmazlıkların yargı denetimini yapan ilk veson derece mahkemesi olduğu; ancak askerlikyükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklardailgilinin asker kişi olması şartınınaranmayacağı belirtilmiş; 20.7.1972 tarih ve 1602sayılı Yasa’nın 25.12.1981 tarih ve 2568 sayılıYasa ile değişik 20. maddesinde de aynı hüküm yeralmıştır. Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin birdavaya bakabilmesi için dava konusu idari işlemin “askerkişiyi ilgilendirmesi” ve “askeri hizmete ilişkinbulunması” koşullarının birliktegerçekleşmesi gerekmektedir. 1602sayılı Yasa’nın değişik 20. maddesinde,Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli bulunan veya hizmetten ayrılmışolan, subay, askeri memur, astsubay, askeri öğrenci uzmançavuş, uzman jandarma çavuş, erbaş ve erler ilesivil memurlar asker kişi sayılmaktadır. AnılanYasa’nın değişik 21. maddesinin birincifıkrasında “20 nci maddede belirtilen kişileri ilgilendirenve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden dolayı;yetki, sebep, şekil, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukukaaykırı olduklarından bahisle menfaatleri ihlâl edilenlertarafından açılacak iptal davaları, aynı idariişlem ve eylemlerin haklarını ihlal etmesi halindeaçılacak tam yargı davaları, doğrudan doğruyave kesin olarak Askeri Yüksek İdare Mahkemesindeçözümlenir ve karara bağlanır.” denilmiştir. İdariişlemin, görevli yargı yerinin tespiti yönünden“askeri hizmete ilişkin” olup olmadığınınsaptanabilmesi için işlemin konusuna bakılmasıgerekmektedir. Eğer idari işlem askeri gereklere, askeri usul veyönteme ve askeri hizmete göre tesis edilmiş ise bu işleminaskeri hizmete ilişkin olduğu kabul edilmelidir. Dahaaçık bir ifadeyle, askeri hizmete ilişkin idari işlemler;idarenin bir asker kişinin askeri yeterlik ve yeteneklerinin, tutum vedavranışlarının, askeri geçmişinin, askerkişi olmaktan kaynaklanan hak ve ödevlerinin; askerlik hizmetininamacı, askeri görev yerlerinin özellikleri, askeri kural vegerekler göz önünde tutularak değerlendirilmesi sonucundatesis edilen işlemlerdir. İşlem, askeri olmayan bir makamtarafından tesis edilmiş olsa bile durum değişmemektemenfaati ihlal edilen asker kişinin açtığıdavanın, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’ndegörülmesi gerekmektedir. 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanun’un Amaçbaşlıklı 1. maddesinde; “ Bu Kanunun amacı, Türk Silahlı Kuvvetlerininerbaş kadrolarında devamlılık arz eden teknik ve kritikgörevlerde, yetişmiş personel ihtiyacını karşılamakmaksadıyla istihdam edilecek uzman onbaşı ve uzmançavuşların temini, hizmet şartları görev vehakları, yükümlülükleri, astsubaysınıfına geçirilmeleri ile ilgili esas ve usulleridüzenlemektir.” Anılan Kanunun Kapsam başlıklı 2. maddesinde; “ Bu Kanun Türk Silahlı Kuvvetleri erbaşkadrolarında istihdam edilecek uzman erbaşlarla, bunlarıistihdam edecek ve bunların istihdamı ile ilgili birlik, kurum vekuruluşları kapsar.” Aynı Kanunun Hizmet Süresi başlıklı 5.maddesinde ise ; “ (Değişik madde : 10/02/2004-5085 S.K./3.mad) Uzman erbaşlar; iki yıldan az, beş yıldan fazla olmamakşartıyla sözleşme yaparak göreve başlar veTürkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı ile ilgilendirilirler.(Değişik cümle: 19/06/2010-6000 S.K/26.mad.) Bunlardan; a) İstihdam edildikleri kadronun görev özelliklerinegöre sınıf ve branşları ile ilgili sağlıknitelikleri uygun olanların, b) 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı TerörleMücadele Kanunu kapsamında malul olanlardan istekleri, bilgi vetecrübelerinin sınıfı için faydalı olmasıve fiziki noksanlıklarını kapatabilmesi şartıylamensup olduğu kuvvet komutanlığı, Jandarma GenelKomutanlığı veya Sahil Güvenlik Komutanlığıile Genelkurmay Başkanlığınca uygungörülenlerden, istihdam edilecekleri kadronun sağlıkniteliklerini taşıyanların, müteakipsözleşmeleri, bir yıldan az, beş yıldan fazla olmamakşartıyla azami kırkbeş yaşına girdikleriyıla kadar uzatılabilir. (Ek cümle: 19/06/2010-6000 S.K/26.mad.)Yaş sınırı nedeniyle Silahlı Kuvvetlerdenayrılacak olanlardan istekliler, merkezi yönetim bütçekanunlarında yer alan sınırlamalara tabi olmaksızın,Milli Savunma Bakanlığı, MSB ANT Başkanlığıve Türk Silahlı Kuvvetleri (Jandarma Genel Komutanlığıve Sahil Güvenlik Komutanlığı dahil) kadrolarındaemekli aylığına hak kazandıkları tarihe kadar Devletmemuru olarak istihdam edilirler. (Ek cümle: 19/06/2010-6000 S.K/26.mad.)Atama işlemleri yaş sınırının dolmasındanönce tamamlanır ve atanılan görevin aylık vediğer mali haklarına göreve başlanılan tarihtenitibaren hak kazanılır. (Ek cümle: 19/06/2010-6000 S.K/26.mad.)Bunların uzman erbaşlıkta geçen hizmet süreleri2/2/2005 tarihli ve 5289 sayılı Kanun hükümleri dikkatealınmak suretiyle, öğrenim durumlarına göre yükselebilecekleritavanı aşmamak kaydıyla kazanılmış hak aylıkderece ve kademelerinin tespitinde değerlendirilir. (Ek cümle:19/06/2010-6000 S.K/26.mad.) Bu fıkra uyarınca atama işleminetabi tutulanlara 16 ncı maddenin ikinci fıkrasında yer alanikramiye ödenmez. (Ek cümle: 19/06/2010-6000 S.K/26.mad.) Bufıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslaryönetmelikle belirlenir. Bu yaş sınırının beş yılfazlası uzman erbaşların askerlik çağı sonudur.Barışta ve seferde bu süreye kadar yedeğeayrılmış uzman erbaşlar yaşı en gençolanlardan başlamak üzere hizmeteçağrılabilirler.” hususları belirtilmiştir. Dava dosyasınınincelenmesinden; davacının Kara KuvvetleriKomutanlığı emrinde uzman çavuş olarak görevyaptıktan sonra 31 Aralık 2013 tarihinde yaşsınırı nedeniyle sözleşmesinin feshedilerek uzman erbaşlıkgörevinden ayrıldığı; 20 Nisan 2012 tarihlidilekçe ile müracaat ederek sivil memurluğa atanma talebindebulunduğu; 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanun’un5’inci maddesi ve Yaş Sınırı Nedeniyle TürkSilahlı Kuvvetlerinden Ayrılan veya Ayrılacak Olan UzmanErbaşların Millî Savunma Bakanlığı, MSB AntBaşkanlığı ve Türk Silahlı KuvvetleriKadrolarında Devlet Memuru Olarak İstihdamına DairYönetmelik hükümleri kapsamında memur kadrosunaatamasının 20 Kasım 2013 tarihinde onaylandığı veK.K.K.lığının 20 Kasım 2013 tarihli, PER.:22282378-1210-185654-13/Tyn.D.Svl. Me. ve İşçi Ş.Svl.Me.Ks. sayılı“Atama Tebligatı” konulu yazısı ileyayımlandığı, PYBS kaydından atandığıgörev yerine 02 Ocak 2014 tarihinde katıldığı; K.K.K.lığının20 Kasım 2013 tarihli, PER.:22282378-1210-185654-13/ Tyn.D.Svl. Me. veİşçi Ş.Svl.Me.Ks. sayılı “AtamaTebligatı" konulu yazısında, muhtemel emeklilik tarihinin22 Ekim 2015 olarak duyurulduğu, daha sonra ise, K.K.K.lığının21 Ocak 2014 tarihli, PER.:22282378-1210-23472-14/Tyn.D.Svl.Me. veİşçi Ş.Svl.Me.Ks. sayılı “UzmanErbaşlıktan Sivil Memurluğa Geçirilen Personel”konulu yazısı ile muhtemel emeklilik tarihinin 30 Ağustos 2014olduğunun belirtildiği; 20 Mayıs 2014 tarihinde emeklilikişlemine esas belgelerininPer.İşl.D.Bşk.lığı EmeklilikŞ.Md.lüğüne sevk edildiği, 16 Temmuz 2014 tarihindeemekliliğinin onaylandığı, 30 Ağustos 2014 tarihindeilişiğinin kesildiği; bunun üzerinedavacının, kendi isteği dışında ve resen emekliedilmesi işleminin iptali ile görevine iadesine; mahrumkaldığı süreye ilişkin tüm özlük haklarının,emekli olduğu 30.9.2014 tarihinden itibaren yasal faiziyle beraberödenmesine karar verilmesi istemiyle dava açtığıanlaşılmıştır. 3269 sayılı Kanunun hükümleri gereği yaşhaddi nedeniyle uzman erbaş sözleşmesi feshedilip “emekliaylığına hak kazandığı tarihe kadar’’Devlet memuru olarak göreve devam ettirilen davacının emekliaylığına hak kazandığı tarihte zorunlu olarakemekliye sevk edilmesi işleminde askeri mevzuatınuygulandığı, emeklilik işleminin davacının askerigeçmişi (uzman erbaş statüsü) gözetilerek tesisedildiği anlaşılmaktadır. Ayrıca davacının emekli aylığına hakkazandığı tarih belirlenirken, davacının uzmanerbaş statüsünde icra ettiği görev süresi denazara alınmakta olup, bu süre davacının emeklilikhakkını elde etmesi için geçen süreninbüyük bölümünü oluşturmaktadır.Öte yandan, davacı hakkında tesis edilen işleministeğe bağlı emeklilik işlemi değil 3269sayılı Kanunda yer alan özel düzenlemeden kaynaklananzorunlu emeklilik işlemi olması da, işlemin askeri hizmetgereklerine göre tesis edildiğini göstermektedir. Bunagöre, davacı hakkında emeklilik hizmet süresinin sonundaemekliye sevki yönünde re’sen tesis edilen işlemin,idarece; askerlik hizmetinin amacı, askeri görev yerlerininözellikleri ve hizmet gerekleri göz önüne alınarakdeğerlendirildiği ve bu işlemin yargısal denetimisırasında da bu hususların dikkate alınacağıaçık olduğundan, davacı hakkında tesis edilen idariişlem askeri hizmete ilişkin bulunmaktadır. Belirtilenaçıklamalar ışığında uyuşmazlıkkonusu olayda Anayasa’nın 157. ve 1602 sayılıYasa’nın 20. maddelerinde öngörülen, idariişlemin asker kişiyi ilgilendirmesi ve askeri hizmete ilişkinbulunması koşulları birlikte gerçekleştiğigörüldüğünden, davanın görüm veçözümü Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’ningörevine girmektedir. Açıklanannedenlerle, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başsavcısınınbaşvurusunun kabulü ile, davalı idarenin görevitirazının reddine ilişkin Ankara 5. İdare Mahkemesinceverilen görevlilik kararının kaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanınçözümünde ASKERİ YÜKSEK İDAREMAHKEMESİ’NİN görevli olduğuna, bu nedenle AskeriYüksek İdare Mahkemesi Başsavcısınca yapılanBAŞVURUNUN KABULÜ ile, davalı idarenin GÖREVİTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara 5.İdare Mahkemesinin 30.12.2014 gün ve E:2014/1917 sayılıKARARININ KALDIRILMASINA, 4.5.2015 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy