T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 295
KARAR NO : 2015 / 312
KARAR TR : 4.5.2015
ÖZET : Tapu tahsis belgesi bulunan gecekondu nedeniyle taşınmazın tapu kaydının iptal edilerek davacı adına tescili istemiyle açılan ve
2981 sayılı Kanun gereğince tesis edilen idari nitelikteki uygulama işlemlerinden doğduğu anlaşılan uyuşmazlığın görüm ve çözümünde İDARİ YARGI YERİNİN görevli bulunduğu hk.
K A R A R
Davacı :M.A.
Vekilleri :Av.S.B.-Av.T.F.K.
Davalılar :1-Maliye Hâzinesini İzafeten Maltepe MalMüdürlüğü
Vekili :Av.L.T.
2-T.C.Başbakanlık Toplu Konut İdaresiBaşkanlığı (TOKİ)
Vekili :Av.M.A.
O L A Y :Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin, Maltepe,Esenkent Mh. (Atışokulu Mh.), Kanipaşa Cd. Metin Sk. No:68 debulunan 65/2 pafta, 2007 ada, 69-70 parselde kayıtlıtaşınmazı, 1974 tarihinden bu yana davasız,aralıksız kullanmakta olduğunu; günümüze kadartaşınmaza ait tüm vergi ve harçlarınıyatırdığını; müvekkiline, ilgilitaşınmazına istinaden 27/09/1985 tarihinde 2981 sayılıkanuna göre düzenlenmiş tapu tahsis belgesiverildiğini; tahsise konu taşınmazın bedelininödendiğini; müvekkiline, tapu tahsis belgesi gereğince birbaşka yerden de tahsis yapılmadığını; tahsisekonu taşınmazın bulunduğu parsellerin, 19/01/2012 tarihindekamu kurumlarının bedelsiz devri ile TOKİ’ye devredildiğini;dava konusu yerin davalı hazine ve müvekkili adına paylıolarak tescil edildiğini; tapunun beyanlar hanesine binanınmüvekkili adına ait olduğu şerhi verildiğini; taşınmazınbulunduğu yerin kamu hizmetine ayrılmadığını veimar planına göre konut alanında kaldığını;müvekkilinin tapu tahsis belgesine dayanarak adına tesciliniistediği taşınmazı için Maltepe BelediyesiBaşkanlığı’na başvuruda bulunduğunu fakat,adı geçen taşınmazın bulunduğu yerinTOKİ’ye devredildiği ve bu konuda TOKİ’yebaşvurulması gerektiği cevabını aldığını;müvekkilinin daha sonra TOKİ’ye tescil için başvuruyaptığında da olumsuz cevap aldığını; müvekkilinin, tahsis kapsamındaki yerin hak sahibi adına tesciledilebilmesi için Hukuk Genel Kurulu’nun 4.12.1996 tarihli ve1996/14-763-864 sayılı kararında belirtildiği gibi tümşartları sağladığını; Yargıtay 14.HukukDairesi’nin 2003/2538 E., 2003/3584 K. Sayılı kararında datescil hükmüne karar verilmiş olduğunu ifade ederek; Maltepe,Esenkent Mh. (Atışokulu Mh.), Kanipaşa Cd. Metin Sk. No:68 debulunan 65/2 pafta, 2007 ada, 69- 70 parselde kayıtlıtaşınmazın davalı adına kayıtlı olan tapukaydının iptali ile, müvekkili adına tapuya tesciline kararverilmesi istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
DavalılardanT.C.Başbakanlık Toplu Konut İdaresiBaşkanlığı (TOKİ) vekili, süresiiçerisinde verdiği dilekçede, görev itirazındabulunmuştur.
İSTANBULANADOLU 14.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:18.12.2014 gün ve E:2013/420sayı ile, göreve ilişkin itirazın reddine kararvermiştir.
DavalılardanT.C.Başbakanlık Toplu Konut İdaresiBaşkanlığı (TOKİ) vekilinin, süresi içindeverdiği dilekçe ile, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılması istemiylebaşvuruda bulunması üzerine dilekçe, dava dosyasınınonaylı örneği ile birlikte DanıştayBaşsavcılığı’na gönderilmiştir.
DANIŞTAYBAŞSAVCISI; 2981 sayılı İmar ve Gecekondu MevzuatınaAykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin DeğiştirilmesiHakkında Kanunun tespit ve değerlendirme işlemleribaşlıklı 8. maddesinde tespit kapsamına, temel inşaatıtamamlanmış veya sömel betonlarıdökülmüş olmak kaydı ile hazine, belediye, il özelidarelerine ait veya Vakıflar GenelMüdürlüğünün idare etmekte olduğu arsa veyaarazilerdeki inşaatına Kanunun 14.maddesinin (f)fıkrasındaki tarihlerden önce başlanmış mesken,kısmen işyeri ve konut olarak kullanılan veya evvelce konutolarak kullanılıp sonra işyerine çevrilen gecekondularile imar mevzuatına, ruhsat ve eklerine aykırı tümyapıların dahil olduğunun hükme bağlandığı; aynı Yasanın 10. maddesinde, bu Kanun hükümlerinegöre, hazine, belediye, il özel idaresine ait veya VakıflarGenel Müdürlüğünün idare ettiği arsa veyaaraziler üzerinde, gecekondu sahiplerince yapılmışyapıların, 12. madde hükümlerine göre tespitettirildikten sonra, kayıt maliki kamu kuruluşunca bu yerin haksahibine tahsis edileceği ve bu tahsisinyapıldığının tapu sicilinin beyanlar hanesindegösterilerek ilgilisine "Tapu Tahsis Belgesi" verileceği;tapu tahsis belgesinin, ıslah imar planı veya kadastro planlarıyapıldıktan sonra hak sahiplerine verilecek tapuya esas teşkiledeceği, hak sahibi olmadığı halde tapu verilenkişilerin tapularının resen iptal edileceği; aynıYasanın 13. maddesinin 1. fıkrası (b) bendinde; hazine,belediye, il özel idarelerine ait veya Vakıflar GenelMüdürlüğünün idaresinde olan veya bu Kanunuyarınca mülkiyetlerine geçen arsa veya araziler üzerindeıslah imar planları ile meydana getirilen imar parselleriiçinde hak sahiplerine, yapılarının işgalettiği arazi de dikkate alınarak ıslah imar planındagetirilen ölçülere uygun şekilde arsa veya hisse tahsisedileceği; gecekondusu muhafaza edilemeyen hak sahiplerine aynıbölgede veya diğer gecekondu ıslah veya önlemebölgesinden başka bir arsa veya hisse verileceği; aynımaddenin 2. fıkrasında da, bulundukları yerde korunamayangecekondu sahiplerinden hak sahibi sıfatı taşıyanlara, birgecekondu önleme veya ıslah bölgesinde veya yakınbölgelerde yapılmış ıslah imar planıiçinde meydana gelen boş imar parsellerinin müstakil, hisseliveya kat mülkiyeti esasına göre verileceğinin hükmebağlandığı; 14. maddesinde ise bu kanunhükümlerinden yararlanamayacak olan yapılarınayrıntılı olarak düzenlendiği; anılan yasahükümlerine göre, idarenin, hak sahibi olduğu saptanankişilere tapu vermek, şartları taşımayanlarıntapularını resen iptal etmek konusundaki yetkisinin idari niteliktaşıyan uygulama işlemlerinin doğrudan bir sonucu olarakkullanıldığı ve bu yolla kurulan mülkiyetin de MedeniKanun hükümleri dışında idari bir işleminicrası niteliğini taşımakta olduğu; olayda,hâzineye ait olup gecekondu önleme bölgesinde kalan ve sonradandavalı idarelerden Toplu Konut İdaresiBaşkanlığına bedelsiz devredilen taşınmazüzerinde davacı tarafından yapılan gecekondu için2981 sayılı Yasadan yararlanmak amacıyla yapılanbaşvurunun kabul edilerek tapu tahsis belgesi verildiği, gecekondununbulunduğu arsanın bedelinin ödendiği, yasalşartların yerine getirilmesine karşın gecekondu nedeniyletapu verilmemesi üzerine taşınmazın davalı TOKIadına olan tapu kaydının iptal edilerek davacı adınatescili istemiyle bakılan davanın açıldığınınanlaşıldığı; bu durumda, davacının davaaçmaktaki asıl amacının, taşınmazın MedeniKanun hükümleri uyarınca adına tescilini sağlamakdeğil, 2981 sayılı Yasada öngörülen haksahipliği hükümleri uyarınca tapu tahsis belgesine dayalıolarak taşınmazın tescilinin gerçekleştirilmesiolduğundan, davacının isteminin 2981 sayılı Yasadaöngörülen hak sahipliği esaslarına uygun olupolmadığının ve 775 sayılı Yasa uyarınca"Gecekondu Önleme Bölgesi" ilan edilen bir alanda bulunangecekondu nedeniyle 2981 sayılı Yasa hükümlerinedayanılarak işlem tesis edilip edilemeyeceğinin belirlenmesindenkaynaklanan uyuşmazlığın çözümündeidari yargı yerlerinin görevli bulunduğu gerekçesiyle; 2247sayılı Yasanın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılmasına vedosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine kararvermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ,Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 4.5.2015 günlütoplantısında;
l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; DavalılardanT.C.Başbakanlık Toplu Konut İdaresiBaşkanlığı (TOKİ) vekilinin anılan Yasanın10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığıgörev itirazlarının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilensüre içinde başvuruda bulunulması üzerineDanıştay Başsavcısı’nca, 10. maddedeöngörülen biçimde anılan idare yönünden olumlugörev uyuşmazlığıçıkarıldığı anlaşılmaktadır.Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığındangörev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde idariyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Uğurtan ALTUN ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, İstanbulİli, Maltepe İlçesi, Esenkent(Atışokulu) Mahallesi,65/2 pafta, 2007 ada, 69-70 parsel sayılı taşınmazüzerinde davacıya ait tapu tahsis belgesi bulunan gecekondu nedeniyletaşınmazın tapu kaydının iptal edilerek davacıadına tescili istemiyle açılmıştır.
Konuyailişkin olarak Davalılardan T.C.Başbakanlık Toplu Konutİdaresi Başkanlığı (TOKİ) vekilince verilen cevapdilekçesinde; dava konusu parselin de içerisindebulunduğu alanın, mülga Bayındırlık veİskan Bakanlığınca, 1968 yılında 775Sayılı Gecekondu Kanunu hükümleri uyarınca GecekonduÖnleme Bölgesi olarak ilan edildiği, dava konusu parselin, 5609Sayılı Kanunla değişik 775 Sayılı GecekonduKanunu’nun geçici 9’uncu maddesi gereği, Hazineadına (davacı adına değil) kayıtlı olmasınedeniyle, söz konusu Gecekondu Önleme Bölgesi’nde bulunanve Maliye Hazinesi mülkiyetindeki diğer taşınmazlarla berabermüvekkili İdarenin mülkiyetine geçtiği; 775sayılı Gecekondu Kanunu ve Uygulama Yönetmeliğihükümleri uyarınca mülga Bayındırlık veİskan Bakanlığı’nca 1968 yılındaoluşturulan İstanbul İli, eski Kartal (yeni Maltepeilçesi), Esenkent Gecekondu Önleme Bölgesinde 775Sayılı Gecekondu Kanunu hükümleri uyarınca 1970'liyıllarda arsa tahsisleri veya konut tahsisleri şeklinde GecekonduKanunu uygulamaları yapıldığı; ancak uzun sürenmülkiyet sorunları nedeniyle mülga Bayındırlık veİskan Bakanlığınca yapılan imar planlarınınuzun süre tescile konu olamaması ve 1980’li yıllaragelindiğinde İstanbul ili genelinde göçe bağlıolarak hızlı nüfus artışı ve plansız kentleşmesonucu şehrin işgale uğraması sebebiyle 08/03/1984tarihinde 2981 sayılı Kanunun yürürlüğegirmiş olduğu; 2981 sayılı Kanun ile birlikte dava konusutaşınmazın bulunduğu bölgede tahsis sahibiolmayıp işgalci sıfatı ile bulunan kişiler içinsöz konusu Kanun’un uygulamalarının yürütüldüğü,bu kapsamda davacı ile birlikte aynı konumda bulunan tüm gecekondusahiplerine tapu tahsis belgesi verildiği; davacı tarafıntahsisinin 2981 sayılı Kanun’a dayandığı; 775Sayılı Gecekondu Kanunu uyarınca Gecekondu ÖnlemeBölgesi veya Gecekondu Islah Önleme Bölgesi veya GecekonduTasfiye Bölgesi olarak ilan edilmiş, kısaca Gecekondu KanunuUygulamalarının yapılmasıöngörülmüş bir bölgede 2981 SayılıKanun hükümlerine dayanılarak işlemyapılamayacağı; 2981 sayılı yasanın, entemel ihtiyaçlardan biri olan barınma ihtiyacını dahikarşılayamayacak durumdaki dar gelirli vatandaşlarınmağduriyetini gidererek bu durumda olanlara aileleriyle birliktebarınma olanağı sağlamak için hazine, belediye, ilözel idaresi ve vakıf arazisi üzerine yapılan, barınmaamacıyla ya da kısmen barınma kısmen işyeri olarakkullanılan kaçak yapıları meşrulaştırdığı;bu sırada, yasaya özgü olan ve tapuya esas teşkil ederekhak sahipliğini belirleyecek olan tapu tahsis belgesi verilmekte ve butahsisin yapıldığı tapu sicilinin beyanlar hanesindegösterilmekte olduğu; bu belgenin, Medeni Kanunda tanımlanantasarruf belgelerinden farklı olduğu, mülkiyeti değil haksahipliğini belirlediği; anılan belgenin tapuyadönüşünceye kadar işlevinin “içindeoturan dar gelirli ailenin barınma ihtiyacınıkarşılamak” olduğu, bunun dışındahiçbir amacın söz konusu olmadığı; 775Sayılı Gecekondu Kanunu irdelendiğinde; mevcutgecekonduların ıslahı, tasfiyesi, yeniden gecekonduyapımının önlenmesi ve bu amaçlarlaalınması gereken tedbirler hakkında Müvekkili İdaretarafından Gecekondu Önleme bölgeleri ilan edilebileceği,ilan edilen bölgelerde imar planlama çalışmaları yapılabileceği,bu bölgelerden Hazineden bedelsiz olarak gerçek ve/veya tüzelkişilerden de kamulaştırma yoluyla taşınmazedinilebileceği, bu taşınmazlar üzerine konutlar inşaedilebileceği, inşa edilen konutların hak sahiplerine tahsis,satış veya kiralama şeklinde değerlendirilebileceğininanlaşıldığı; bir alanın Gecekondu Önlemebölgesi olarak ilan edilmesi için mutlaka o alandagecekonduların veya gecekondu tarzı yapılaşmalarınbulunmasının gerekmediği; bu alan, boş bir alanolabileceği gibi yapılaşmaların bulunduğu alan daolabileceği; davacının dilekçesinde bahsi geçentapu tahsis belgesinin; mülkiyeti değil hak sahipliğini belirlediği,yani sadece fiili kullanmayı belirleyen bir zilyetlik belgesi olduğu;bu nedenle yargıya başvurmak suretiyle kendisine tahsis edilen yerinadına tescilini talep hakkı vermediği, ilgilisine sadecekişisel bir hak sağladığı hususunun hukukumuzdayerleşmiş Danıştay ve Yargıtay kararlarıyla sabitolduğu; bu kapsamda 775 sayılı Gecekondu Kanunu’nunuygulandığı İstanbul İli Maltepe İlçesiEsenkent Gecekondu Önleme Bölgesi’nde 2981 SayılıKanun uygulamalarının yapılamayacağı ve bu kanunagöre düzenlenmiş olan Tapu Tahsis Belgesine dayanılarakdava konusu taşınmazın davacı adına tescilinin yapılamayacağı,davacının idarelerinin mülkiyetinde bulunan taşınmazdaişgalci olduğu ve davanın reddinin gerektiğisavunulmuştur.
2981sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına AykırıYapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 sayılıİmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi HakkındaKanunun, tespit ve değerlendirme işlemleri başlıklı 8.maddesinde; tespit kapsamına, temel inşaatıtamamlanmış veya sömel betonlarıdökülmüş olmak kaydı ile hazine, belediye, ilözel idarelerine ait veya Vakıflar GenelMüdürlüğünün idare etmekte olduğu arsa veyaarazilerdeki inşaatına Kanunun 14.maddesinin (f)fıkrasındaki tarihlerden önce başlanmış mesken,kısmen işyeri ve konut olarak kullanılan veya evvelce konutolarak kullanılıp sonra işyerine çevrilen gecekondularile imar mevzuatına, ruhsat ve eklerine aykırı tümyapıların dahil olduğu hükmebağlanmış; aynı Kanunun 10. maddesinde, bu Kanunhükümlerine göre, hazine, belediye, il özel idaresine aitveya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idareettiği arsa veya araziler üzerinde, gecekondu sahiplerinceyapılmış yapıların, 12. madde hükümlerinegöre tespit ettirildikten sonra, kayıt maliki kamu kuruluşuncabu yerin hak sahibine tahsis edileceği ve bu tahsisinyapıldığının tapu sicilinin beyanlar hanesindegösterilerek ilgilisine "Tapu Tahsis Belgesi" verileceği;tapu tahsis belgesinin, ıslah imar planı veya kadastro planlarıyapıldıktan sonra hak sahiplerine verilecek tapuya esas teşkiledeceği, hak sahibi olmadığı halde tapu verilenkişilerin tapularının resen iptal edileceği; aynıKanunun 13. Maddesinin 1. fıkrası (b) bendinde; Hazine, belediye, ilözel idarelerine ait veya Vakıflar GenelMüdürlüğünün idaresinde olan veya bu Kanunuyarınca mülkiyetlerine geçen arsa veya arazilerüzerinde, ıslah imar planları ile meydana getirilen imarparselleri içinde hak sahiplerine, yapılarının işgalettiği arazi de dikkate alınarak ıslah imar planındagetirilen ölçülere uygun şekilde arsa veya hisse tahsisedileceği, gecekondusu muhafaza edilemeyen hak sahiplerine aynıbölgede veya diğer gecekondu ıslah veya önlemebölgesinde başka bir arsa veya hisse verileceği, tahsis edilenarsa veya hissenin bedelinin 2942 sayılı KamulaştırmaKanununa göre tespit edileceği, 14 üncü maddenin a, b, c,d, e, g, h ve i bentleri kapsamında kalmaları nedeniyle,bulundukları yerde korunamayan gecekondu sahiplerinden hak sahibisıfatı taşıyanlarına, bir gecekondu önleme veyaıslah bölgesinde veya yakın bölgelerdeyapılmış ıslah imar planları içinde meydanagelen boş imar parsellerinin müstakil, hisseli veya katmülkiyeti esasına göre verileceği, bu gibi hallerdegecekondu sahibine ayrıca enkaz bedelinin bu Kanunla kurulan fondanbelediye veya valilikçe ödeneceği hükmebağlanmış; 14. maddesinde ise bu kanun hükümlerindenyararlanamayacak olan yapılar ayrıntılı olarakdüzenlenmiştir.
Anılanyasa hükümlerine göre, idarenin, hak sahibi olduğu saptanankişilere tapu vermek, şartları taşımayanlarıntapularını resen iptal etmek konusundaki yetkisi idari niteliktaşıyan uygulama işlemlerinin doğrudan bir sonucu olarakkullanılmakta ve bu yolla kurulan mülkiyet de Medeni Kanunhükümleri dışında idari bir işlemin icrasıniteliğini taşımaktadır.
Olumlugörev uyuşmazlığına konu edilen davada; Hazineye aitolup gecekondu önleme bölgesinde kalan ve sonradan davalı idarelerdenToplu Konut idaresi Başkanlığına bedelsiz devredilentaşınmaz üzerinde davacı tarafından yapılangecekondu için 2981 sayılı Yasadan yararlanmak amacıylayapılan başvurunun kabul edilerek tapu tahsis belgesi verildiği,gecekondunun bulunduğu arsanın bedelinin ödendiği, yasalşartların yerine getirilmesine karşın gecekondu nedeniyletapu verilmemesi üzerine taşınmazın davalı TOKİadına olan tapu kaydının iptal edilerek davacı adınatescili istemiyle bakılan davanın açıldığı;davacının asıl amacının, taşınmazınMedeni Kanun hükümleri uyarınca adına tescilinisağlamak olmadığı, 2981 sayılı Yasa'daöngörülen hak sahipliği hükümleri uyarıncatapu tahsis belgesine dayalı olarak taşınmazın tesciliningerçekleştirilmesi olduğu anlaşılmaktadır.
Buaçıdan; davacının isteminin 2981 sayılıYasada öngörülen hak sahipliği esaslarına uygun olupolmadığının ve 775 sayılı Yasa uyarınca"Gecekondu Önleme Bölgesi" ilan edilen bir alanda bulunangecekondu nedeniyle 2981 sayılı Yasa hükümlerinedayanılarak işlem tesis edilip edilemeyeceğinin belirlenmesindenkaynaklanan uyuşmazlığın çözümünde,2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunukapsamında idari yargı yerleri görevli bulunmaktadır
Açıklanannedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nınbaşvurusunun kabulü ile, Davalılardan T.C.BaşbakanlıkToplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ) vekiliningörev itirazının, İstanbul Anadolu 14.Asliye Hukuk Mahkemesincereddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenleDanıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile davalılardan T.C.Başbakanlık Toplu Konutİdaresi Başkanlığı (TOKİ) vekilinin GÖREVİTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN İstanbulAnadolu 14.Asliye Hukuk Mahkemesinin 18.12.2014 gün ve E:2013/420sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 4.5.2015 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Serdar
ÖZGÜLDÜR
Üye
Eyüp Sabri
BAYDAR
Üye
Alaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Ali
ÇOLAK
Üye
Ayhan
AKARSU
Üye
Nurdane
TOPUZ
Üye
Mehmet
AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy