T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 277
KARAR NO : 2015 / 296
KARAR TR : 4.5.2015
ÖZET : İdarenin, dava konusu taşınmazın ortasından zeytin ağaçları da sökülerek yol geçirilmesi suretiyle kamulaştırmasız fiili el atması iddiasından doğan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1-A.T.
2-M.T.
3-G.E.
4-M.T.
Vekili : Av.B.D.
Davalı : Karayolları GenelMüdürlüğü
Vekili : Av.A.D.
O L A Y : Davacılarvekili, dava dilekçesinde özetle, müvekkillerinin, Muğlaİli, Milas İlçesi, Avşar Köyü Gökgölmevkiinde bulunan 34 parsel sayılı 4200 m2’liktaşınmazın tamamının maliki olduklarını;sözkonusu taşınmazın ortasından yaklaşık 20zeytin ağacının sökülerek Kazıklı-Bodrumyolu geçirildiğini ve taşınmaza kamulaştırmayapılmadan el atıldığını ve kullanılmayabaşlandığını; müvekkillerine ise konuyailişkin herhangi bir tebligat yapılmadığını;taşınmazın idarece yola kalbedilen bölüm haricindekiolan bölümünün zeminde zeytinlik olarakbırakıldığını ancak yol taşınmazıikiye böldüğünden ekonomik olarak bir değer arzetmediğini ileri sürerek, taşınmaz içinkamulaştırmasız el koymakarşılığının ve ayrıcataşınmazın davalıca haksız olarakkullanılmasından kaynaklanan ecrimisilin tahsilininsağlanması, dolayısıyla taşınmazındavalı idarece yola kalbedilen bölümünün, 2942sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümlerininkıyasen uygulanarak tespit edilecek değerin tam ve kesin olarakbelirlenebilmesinin mümkün olduğu anda artırılmaküzere kamulaştırmasız el koyma karşılığıolan 10.000,00 TL’nin ve taşınmazın davalıcahaksız olarak kullanılmasından kaynaklanan dava tarihindengeriye doğru beş yıl için 1.000,00 TL’nin, davatarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıidareden tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
Davalı idare vekili süresi içerisinde verdiği cevapdilekçesinde, müvekkili idareye bir kusur yüklenecek olsa bilebunun bir hizmet kusuru niteliği taşıyacağı,dolayısıyla davanın adli yargı yerinde değil idariyargı yerinde açılması gerektiğini ilerisürerek görev itirazında bulunmuştur.
MİLAS 2.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 24.9.2013 gün veE:2013/771, K:2013/799 sayı ile, davalı Karayolları GenelMüdürlüğünün bir kamu tüzel kişisiolduğu, kamusal kurallar çerçevesinde faaliyetgöstermekte olup, eylem ve işlemlerinin de kamusal nitelikteolduğu ve kamu hizmeti kavramı içerisinde bulunduğu, davakonusu yol yapımının, davalı idarenin idarigörevlerinden olduğu, kamu hizmetinin görülmesisırasında ve hizmet kusurlarından doğan zararlarıngiderilmesinde idari yargının görevli olduğu, (2577Sayılı Kanunun 2.md.) görev sorununun iseaçıkça veya hiç ileri sürülmese deyargılamanın her aşamasında Mahkemece re’sen gözetileceği,kaldı ki somut olayda, nizalı parselin bulunduğu yolgüzargahının yolağı dışında olupdavalı idarece herhangi bir işlemyapılmadığının, 16.8.2013 tarihli cevabiyazısından da anlaşıldığıgerekçesiyle, davada, idari yargı yerinin görevli olmasısebebiyle Mahkemelerinin görevsizliği ile dava dilekçesiningörev yönünden reddine karar vermiş, bu karardavacılar vekilince temyiz edilmiştir.
Yargıtay 18.Hukuk Dairesi: 20.10.2014 gün ve E:2014/12391,K:2014/14364 sayı ile, dosyadaki yazılar, kararındayandığı kanıtlar ile yasal gerektirici nedenleregöre, yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiile usule ve yasaya uygun olan hükmün onanmasına kararvermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacılar vekili, aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
MUĞLA 2.İDARE MAHKEMESİ: 14.1.2015 gün ve E:2014/1399sayı ile, idarenin dava konusu taşınmazın ortasındanzeytin ağaçları da sökülerekKazıklı-Bodrum yolunun geçirilmesi suretiylekamulaştırmasız fiili el atmasından doğan zararıntazminine yönelik bulunan davanın, haksız fiillere ilişkinözel hukuk hükümlerine göre görüm veçözümünün, adli yargı yerinin görevinegirdiği, nitekim Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümünün 11.11.2013 günlü ve E:2013/1384,K:2013/1586 sayılı kararının da bu yönde olduğu,bakılan dava, Milas 2.Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 24.9.2013günlü ve E:2013/771, K:2013/791 sayılı görevsizlikkararından sonra açıldığından, 2247 sayılıKanun’un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerininbelirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesinin zorunluluğunun doğduğu gerekçesiyle,2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanunun 19.maddesi uyarıncagörevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosyanınincelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince bu konuda karar verilinceyekadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ,Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 4.5.2015 günlütoplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idariyargı dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyasıile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim GülşenAKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Uğurtan ALTUN ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,Muğla İli, Milas İlçesi, Avşar Köyü,Gökgöl Mevkiinde bulunan 34 parsel sayılıtaşınmazın ortasından yaklaşık 20 zeytinağacı sökülerek Kazıklı-Bodrum yolunungeçirildiğinden bahisle kamulaştırmasız el koymadankaynaklanan ecrimisil bedeli ile yol yapılan kısmın dava tarihindenitibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsili istemiyleaçılmıştır.
13.07.2010 tarih 6001sayılı Karayolları GenelMüdürlüğü’nün Teşkilat veGörevleri Hakkındaki Kanun’un, “Amaç veKapsam” başlıklı 1. maddesinde;“Bu Kanunun amacı; karayolları ağınınkalkınma planları, ulaştırma ana planı, stratejik planve programlar çerçevesinde ilgili diğer kurum vekuruluşlarla işbirliği içinde ulusal düzeydegeliştirilerek yaygınlaştırılmasını;karayolları ve karayollarıyla ilgili altyapı, diğeryatırımlar ve hizmetlerin, ekonomik ve sosyal gelişmeningereklerine uygun, diğer ulaşım sistemleri ile uyumlu,güvenli ve çevreye duyarlı bir şekildeyapılması ve/veya yaptırılması ve KarayollarıGenel Müdürlüğünün çalışma usulve esasları ile teşkilat ve görevlerine ilişkinhükümleri düzenlemektir.” hükmüne; “Görevve Yetkiler” başlıklı 4. Maddesinde; “…c)Görev alanına giren karayolu ağlarınınyapımı, bakımı, onarımı ve diğer hususlarhakkında teknik nitelik ve şartları tespit etmek veya ettirmekve gerekli şartnameleri hazırlamak(…)
g)Karayollarının yapım, bakım ve onarımı ileemniyetle işlemesi için gerekli olan garaj ve atölyeleri,makine ve malzeme ambarları ile depolarını, servis veakaryakıt tesislerini, laboratuvarlarını, denemeistasyonlarını, dinlenme yerlerini, bakım ve trafik emniyetinisağlamaya yönelik bina ve lojmanları, alıcı-vericitelsiz istasyonları ile gerekli haberleşme şebekelerini, GenelMüdürlüğün görevlerini daha verimli şekildeyerine getirmesine yönelik eğitim tesisleri ile sosyal tesisleri vediğer bütün yan tesisleri hazırlayacağı vehazırlatacağı plan ve projelere göre yapmak,yaptırmak, donatmak, işletmek veya işlettirmek, bakım ve onarımınıyapmak veya yaptırmak, kiralamak(…)” hükümlerine yerverilmiştir.
İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğukamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeyegöre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, suşebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi vebakımı sırasında kişilere verdiği zararlarıntazmini istemiyle açılacak davaların görüm veçözümünün, idari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafındanaçılacak tam yargı davaları kapsamında yargısaldenetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi birayni hakka müdahalede bulunulduğu; özel mülkiyete konutaşınmaza kamulaştırmasız elatıldığı veya plan ve projeye aykırı işgörüldüğü iddiasıyla açılacakmüdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazminidavalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesineve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerinegöre adli yargı yerince çözümleneceği,yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmişbulunmaktadır.
Nitekim yukarıda belirtilen genel kabul doğrultusundakiYargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulu’nun11.2.1959 günlü, E:1958/17, K:1959/15 sayılıkararının, III. Bölümünde,“İstimlâksiz el atma halinde amme teşekkülüİstimlâk Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malınıelinden almış olması sebebiyle kanunsuz bir harekettebulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanunhükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesiveya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazminidavasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesiiçindedir.
Bundan başka, bir amme teşekkülü tarafından birtesisin yaptırılması sırasında Devlet malıolmayan yerlerden toprak alınması veya böyle yerlere toprak veyamoloz yığılması neticesinde meydana gelen zararlarıntazmini davası da başkasının malına amme teşekkülünündilediği gibi el atma hakkı bulunmadığı ve plan veprojelere ve şartnamelere başkasının malına ihtiyacagöre el atılabilmesini gerektirecek esaslar konulamayacağıcihetle, haksız fiilden doğan bir tazminat davasısayılır.
Yapılanişlerin plan veya projeye aykırı olarak yapılması halide idari karara aykırı bir hareket bulunması itibariyle yineidari kararın tatbiki olan bir fiil sayılamaz ve bu bakımdan buiddia ile açılmış bir dava haksız fiilden doğanbir davadan ibaret olacaktır.
Bubentte anılan davalar, içtihadı birleştirmekararının dışında kaldıklarındankararın bunlara şümulü yoktur” denilmektedir.
Dosyanınincelenmesinden her ne kadar Karayolları GenelMüdürlüğü 2.BölgeMüdürlüğünün 26.8.2013 günü Mahkemekayıtlarına giren yazısında, sözkonusu parselinüzerinde bulunduğu gözergahın yol ağlarınındışında olduğu ve idarelerince herhangi bir işlemyapılmadığının bildirildiği; keza davalıidare vekilinin 16.9.2013 günü kayda giren dilekçesinde,müvekkili kurumun dava konusu taşınmazın bulunduğuparselde herhangi bir yol yapım çalışmasınınolmadığı yönünde cevap verildiği; yineKarayolları Genel Müdürlüğünün 8.5.2014günlü dilekçesinde sözkonusu taşınmazınidarelerinin yol ağı dışında olduğu, herhangi birel atmasının vaki olmadığı yönünde beyandabulunulduğu görülmüş ise de; davacılar vekiliningerek dava dilekçesinde taşınmazın ortasındanyaklaşık 20 zeytin ağacının sökülerek Kazıklı-Bodrumyolu geçirildiği, gerekse dosyaya sunulan 12.5.2014 günlüdilekçede de dava konusu taşınmaza davalı idarece 1996yılında el atıldığı ve bu konuda kendilerinehiçbir belge kayıt ve evrak gönderilmediği yolundakiısrarlı beyan ve iddiaları gözetildiğinde vehenüz mahallinde bir keşif ve tespit yapılmadığıdikkate alındığında, bu iddiaların adli yargıyerince değerlendirilip bir sonuca bağlanması gerektiğiaçıktır.
Açıklanan nedenlerle; İdarenin dava konusutaşınmazın ortasından zeytin ağaçları dasökülerek Kazıklı-Bodrum yolunun geçirilmesisuretiyle kamulaştırmasız fiili el atması iddiasındandoğan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göregörüm ve çözümünün, adli yargıyerinin görevine girmesi karşısında, Muğla2.İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Milas 2.AsliyeHukuk Mahkemesinin görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Muğla 2.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜile Milas 2.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 24.9.2013 gün ve E:2013/771,K:2013/799 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 4.5.2015 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Serdar
ÖZGÜLDÜR
Üye
Eyüp Sabri
BAYDAR
Üye
Alaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Ali
ÇOLAK
Üye
Ayhan
AKARSU
Üye
Nurdane
TOPUZ
Üye
Mehmet
AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy