T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 242
KARAR NO : 2015 / 256
KARAR TR : 6.4.2015
ÖZET: Davaya konu olayın meydana geldiği demiryolunun, hemzemin geçit dışında kalan kısmında, seyir halindeki trenin davacıya çarpması ile meydan gelen ve davacının iyileşme imkanı olmayacak şekilde sakatlanması ile neticelenen kazada, demiryolu hattına giriş ve çıkış konusunda gerekli tedbirleri almayan davalıların kusurlu olduğu iddiası ile açılan tazminat davasının, 2577 sayılı Kanun’un 2/1-b maddesi gereğince İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar :H.O.’avelayeten C.O. ve R.O.
Vekilleri :Av. Ö.Ü. & Av.M.A.
Davalılar :1-Kocaeli B.B.B.
Vekili :Av.S.Ç.
2-GebzeB.B.
Vekilleri :Av.M.T. & Av.T.D. & Av.K.T.
3-TCDDİşletmesi Genel Müdürlüğü
Vekili :Av.A.A.
O L A Y : Davacılar vekili, dava dilekçesindeözetle; 13.06.2009 tarihinde meydana gelen, davalı TCDD’ye aittrenin müvekkiline çarpması neticesinde müvekkiliniyileşme imkanı olmayacak şekilde sakatkaldığını, bu sakatlık nedeniyle ömür boyuyatağa mahkum olarak yaşamak zorunda kaldığını,meydana gelen kaza ile ilgili Gebze 1.Sulh Ceza Mahkemesi’nin 2009/837 esasınakayden yürütülen dava sırasında Adli TıpKurumu’ndan alınan kusur raporunda davalıların herüçünün de kusurlugöründüğünü, davalılarca bugüne kadarmüvekkilinin zararının tazmin edilmediğini belirterek;fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ileşimdilik 10.000 TL maddi tazminatın davalılardan alınarakdavacıya verilmesine karar verilmesi istemiyle adli yargıyerinde dava açmıştır.
Davalılar vekillerisüresi içerisinde verdikleri cevap dilekçelerindeözetle; görev itirazında bulunmuşlardır.
Gebze 1.Asliye Hukuk Mahkemesi: 19.12.2014 gün ve 2013/112Esas sayılı celsesinde, Mahkemelerinin görevliliğine kararvermiştir.
Davalılardan Gebze BelediyeBaşkanlığı vekilinin, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılması yolundasüresi içerisinde verdiği dilekçesi üzerine, davadosyasının onaylı bir örneği DanıştayBaşsavcılığı'na gönderilmiştir.
DanıştayBaşsavcısı: “… 28.10.1984 tarih ve 18559sayılı Resmi Gazetede yayımlanan, Türkiye CumhuriyetiDevlet Demiryolları İşletmesi GenelMüdürlüğü (T.C.D.D.) Ana Statüsünün"Amaç ve Kapsam" başlıklı l'inci maddesi,"Bu Ana Statünün amacı; 8.6.1984 tarih ve 233sayılı Kamu iktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun HükmündeKararname hükümlerine tabi olarak söz konusu KanunHükmünde Kararname çerçevesinde faaliyette bulunmaküzere Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryollarıİşletmesi Genel Müdürlüğü adıaltında teşkil olunan Kamu iktisadi Kuruluşunun hukukibünye, amaç ve faaliyet konulan, organları ve teşkilatyapısı, müessese, bağlı ortaklık veiştirakleri ile bunlar arasındaki ilişkileri ve ilgilidiğer hususları düzenlemektir..." hükmünütaşımakta; "Hukuki Bünye" başlıklı3'üncü maddesinde, bu Ana Statü ile teşkil olunan T.C.D.D..İşletmesinin, sermayesinin tamamı Devlete ait, tüzelkişiliğe sahip, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğusermayesiyle sınırlı bir "Kamu iktisadi Kuruluşu"olduğuna ve 233 sayılı Kamu iktisadi TeşebbüsleriHakkında Kanun Hükmünde Kararname ile bu Ana Statühükümleri saklı kalmak üzere özel hukukhükümlerine tabi bulunduğuna işaret edilmekte;4'üncü maddesinde de, sayılan kuruluş amaç vefaaliyet konularının tamamına yakınının"tekel" kapsamında işler olduğu belirtilmekte;kurulucu, yönetimi ve denetimi konularında 233 sayılı Kamuİktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun HükmündeKararname hükümlerine paralel düzenlemelere yer verilmekte olup;buna göre, T.C.D.D. İşletmesinin, tekel kapsamında kamuhizmeti yürüten, tüzel kişiliğe sahip bir kamu kurumuolduğu tartışmasızdır.
233sayılı Kamu iktisadi Teşebbüsleri Hakkında KanunHükmünde Kararname ve Ana Statü ile özerk bir tarzda veekonomik gereklere uygun olarak kârlılık ve verimlilik ilkeleridoğrultusunda yönetilmesi amacıyla, İşletmeniniktisadi faaliyetleri bakımından özel hukukhükümlerine tabi kılınmış olması, onun kamuhizmeti yürütmesine ve kamu kurumu niteliğine engel teşkiletmemektedir.
İdareninyürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetineilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydanagetirdiği yol, kanal, baraj, su yollan, su şebekesi gibi tesislerinkurulması, işletilmesi, bakım ve onanımısırasında kişilere verdiği zararların tazminiistemiyle açılacak davaların; Anayasa'nın 125'incimaddesinin son fıkrasında yer alan, idarenin kendi eylem ve işlemlerindendoğan zararı ödemekle yükümlü olduğukuralı ile 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu'nun 2'nci maddesinin 1 'inci fıkrasının (b) bendindeki,idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklan ihlal edilenlertarafından açılan tam yargı davalarına idariyargı yerlerinde bakılacağı yolundaki düzenlemeuyarınca, İdari Yargının görevinde bulunmaktadır.
Dosyanınincelenmesinden; zararı doğuran olayın trene biniş,iniş veya trenle yolculuk sırasında yada hemzemin geçittemeydana gelmediğinin anlaşılması karşısında;taraflar arasında yolcu taşıma sözleşmesinin,hükümlerinin veya 2918 sayılı Kanununuygulanmasını gerektiren bir hukuki ilişkininvarlığından söz edilmesi de mümkünolmamaktadır.
Bu bakımdan; dosyadakiuyuşmazlığın çözümünün, T.C.D.D.İşletmesinin görevinde olan kamu hizmetini yürütmekamacıyla kurmuş olduğu demiryolu hattı boyuncaaldığı önlemler yönünden kusurunun ya da idareninsorumluluğunu gerektirecek başka bir nedenin bulunupbulunmadığının belirlenmesine bağlıbulunduğu; bu belirleme ise, yukarıda açıklanan Anayasave yasa hükümleri çerçevesinde idari yargıyerlerince yapılabilecek nitelikte olduğundan…”şeklindeki gerekçe ile davanın görüm veçözümünün İdari Yargının görevalanına girdiğini belirterek, 2247 sayılı Yasa'nın10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılmasına vedosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine kararvermiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ,Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 6.4.2015 günlütoplantısında;
l-İLK İNCELEME:
Başvuruyazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247sayılı Yasa'nın 27.maddesi gereğince yapılanincelemeye göre, davalılar vekillerinin anılan Yasanın10/2.maddesinde öngörülen yönteme uygun olarakyaptığı görev itirazının reddedilmesi ve davalılardanGebze Belediye Başkanlığı tarafından 12/1.maddedebelirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerineDanıştay Başsavcısı'nca, davalı Gebze BelediyeBaşkanlığı açısından, 10.maddedeöngörülen biçimde olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığıanlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığından görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim BirgülYİĞİT’in, davanın çözümündeidari yargının görevli olduğu yolundaki raporu iledosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı UğurtanALTUN ile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, seyir halindeki treninçarpması sonucu yaralanan Hakkı Ok’un iyileşmeimkanı olmayacak şekilde sakatlanması sebebiyleuğranıldığı iddia olunan maddi ve manevi zararınfaizi ile birlikte davalılardan tazmini istemiyleaçılmıştır.
2918 sayılıKarayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacınınkarayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzenini sağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tümkonularda alınacak önlemleri belirlemek olduğu;“Kapsam” başlıklı 2.maddesinde, bu Kanunun trafikleilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri bunların uygulamasını vedenetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetkive sorumluluk, çalışma usulleri ile diğerhükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı belirtilmiştir.
Öte yandan 2918sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetedeyayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılıYasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşlarıolan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkinolanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adliyargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisiolması, bu fıkra hükmünün uygulanmasınıönlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafikkazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araçkazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar,sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiğitarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdareMahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir.
Dosyadakapsamında yapılan incelemede; davacının iyileşmeimkanı olmayacak şekilde sakat kalmasına neden olan kazanın;13.06.2009 günüsaat 10.22 sularında makinist Mustafa Bekir Aktaş yönetimindeki10036 sefer sayılı banliyö treninin 42+600 km’degüney yolunda yaya 2005 doğumlu Hakkı Ok’açarpması sonucu gerçekleştiği, AdaletBakanlığı, Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisasDairesi’nin 16.12.2010 tarihli raporunda, mağdur HakkıOk’un tali etkili, mağdurun ebeveyinlerinin asli kusurlu, yerelidarenin tali hizmet kusurlu, TCDD’nin tali hizmet kusurlubulunduğu, makinist Mustafa Bekir Aktaş’ın ise kusurununolmadığının tespit edildiğianlaşılmıştır.
Dosya kapsamında bulunanolay yerini gösterir fotoğraflar ile Adli Tıp Kurumu’nun16.12.2010 gün ve 5779 sayılı raporu içeriğinden; davakonusu olayın, trene biniş, iniş veya trenle yolculuksırasında ya da hemzemin geçitte meydana gelmediğiaçıktır. Dolayısıyla taraflar arasında yolcutaşıma sözleşmesinin veya 2918 sayılıYasanın uygulanmasını gerektiren bir hukuki ilişkininvarlığından söz edilmesi de mümkünolmayacaktır.
Diğer yandan, 08.10.1984tarih ve 18559 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan, TürkiyeCumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi GenelMüdürlüğü (T.C.D.D.) Ana Statüsü'nün"Amaç ve Kapsam" başlıklı 1 'inci maddesi,"Bu Ana Statünün amacı; 8.6.1984 tarih ve 233sayılı Kamu iktisadi Teşebbüsleri Hakkında KanunHükmünde Kararname hükümlerine tabi olarak söz konusuKanun Hükmünde Kararname çerçevesinde faaliyettebulunmak üzere Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryollarıişletmesi Genel Müdürlüğü adı altındateşkil olunan Kamu İktisadi Kuruluşunun hukuki bünye,amaç ve faaliyet konuları, organları ve teşkilatyapısı, müessese, bağlı ortaklık veiştirakleri ile bunlar arasındaki ilişkileri ve ilgilidiğer hususları düzenlemektir..." hükmünütaşımakta; "Hukuki Bünye" başlıklı3'üncü maddesinde, bu Ana Statü ile teşkil olunan T.C.D.D.işletmesinin, sermayesinin tamamı Devlete ait, tüzelkişiliğe sahip, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğusermayesiyle sınırlı bir "Kamu iktisadi Kuruluşu"olduğuna ve 233 sayılı Kamu iktisadi TeşebbüsleriHakkında Kanun Hükmünde Kararname ile bu Ana Statühükümleri saklı kalmak üzere özel hukukhükümlerine tabi bulunduğuna işaret edilmekte;4'üncü maddesinde de, sayılan kuruluş amaç vefaaliyet konularının tamamına yakınının"tekel" kapsamında işler olduğu belirtilmekte;kuruluşu, yönetimi ve denetimi konularında 233 sayılıKamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında KanunHükmünde Kararname hükümlerine paralel düzenlemelere yerverilmekte olup; buna göre, T.C.D.D. İşletmesinin, tekelkapsamında kamu hizmeti yürüten, tüzel kişiliğesahip bir kamu kurumu olduğu tartışmasızdır.
233sayılı Kamu iktisadi Teşebbüsleri Hakkında KanunHükmünde Kararname ve Ana Statü ile özerk bir tarzda veekonomik gereklere uygun olarak kârlılık ve verimlilik ilkeleridoğrultusunda yönetilmesi amacıyla, işletmenin iktisadifaaliyetleri bakımından özel hukuk hükümlerine tabikılınmış olması, onun kamu hizmetiyürütmesine ve kamu kurumu niteliğine engel teşkiletmemektedir.
İdareninyürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetineilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydanagetirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibitesislerin kurulması, işletilmesi, bakım ve onarımısırasında kişilere verdiği zararların tazminiistemiyle açılacak davaların; Anayasa'nın 125'incimaddesinin son fıkrasında yer alan, idarenin kendi eylem veişlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüolduğu kuralı ile 2577 sayılı idari YargılamaUsulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1 'inci fıkrasının (b)bendindeki, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişiselhakları ihlal edilenler tarafından açılan tam yargıdavalarına idari yargı yerlerinde bakılacağı yolundakidüzenleme uyarınca, İdari Yargı'nın görevindebulunmaktadır.
Bubakımdan; dosyadaki uyuşmazlığınçözümünün, T.C.D.D. İşletmesiningörevinde olan kamu hizmetini yürütmek amacıyla kurmuşolduğu demiryolu hattı boyunca aldığı önlemleryönünden kusurunun ya da idarenin sorumluluğunu gerektirecekbaşka bir nedenin bulunup bulunmadığınınbelirlenmesine bağlı bulunduğu; bu belirleme ise, yukarıdaaçıklanan Anayasa ve yasa hükümleriçerçevesinde idari yargı yerlerince yapılabilecek nitelikteolduğundan; davanın görüm ve çözümüİdari Yargı'nın görev alanına girmektedir.
Açıklanannedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nınbaşvurusunun kabulü ile davalı Gebze BelediyeBaşkanlığı vekilinin görev itirazınınreddine ilişkin Gebze 1.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç :Davanın çözümünde İDARİ YARGININgörevli olduğuna, bu nedenle DanıştayBaşsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile,davalı Gebze Belediye Başkanlığı vekilinin GÖREVİTİRAZININ REDDİNE ilişkin Gebze 1.Asliye HukukMahkemesi’nin 19.12.2014 gün ve 2013/112 Esas sayılı KARARININKALDIRILMASINA, 6.4.2015 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Serdar
ÖZGÜLDÜR
Üye
Eyüp Sabri
BAYDAR
Üye
Alaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Ali
ÇOLAK
Üye
Ayhan
AKARSU
Üye
Nurdane
TOPUZ
Üye
Mehmet
AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy