T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 141
KARAR NO : 2015 / 178
KARAR TR : 6.4.2015
ÖZET : 1608 sayılı Kanun’un 1. maddesi uyarınca ve Kabahatler Kanunu’nun 32. maddesine göre düzenlenen “idari yaptırım karar tutanağı” ile aracın 15 gün süre ile otoparka çekilmesine ilişkin olarak tutulan “otopark çekme belgesi” nin iptali istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : S.Y.
Vekili : Av. Y.Ş.
Davalı :Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı
O L A Y :Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı Zabıta Dairesi Başkanlığının 28.8.2014 günve A-23186 seri-sıra sayılı “idari yaptırımkarar tutanağı” ile, 16 S 7057 plaka sayılıaraç ile “U” tipi güzergah izin belgesi olmadan izinsizservis taşımacılığı yaptığındanbahisle, davacı adına 5326 sayılı KabahatlerKanunu’nun 32. maddesi uyarınca 189,00 TL idari para cezasıverilmiş, Bursa Büyükşehir Belediyesi Emir ve YasaklarınıBelirleyen Zabıta Yönetmeliğinin 9. maddesinin yirmiüçüncü fıkrası “belediyeden ruhsat veyaizin belgesi almaksızın belediye sınırları dahilindetaşımacılık yaptığı tespit edilen tahdit kapsamıiçinde veya dışında olan tüm araçlarhakkında işlem yapılarak, 5326 sayılı Kanun’un19. maddesi uyarınca 15 gün süreyle araçlar otoparkaçekilir” hükmü ve Kabahatler Kanunu’nun 19.maddesi uyarınca söz konusu araç 15 gün süre ileotoparka çekilmiş, araç hakkında “otoparkçekme belgesi” düzenlenmiştir.
Davacıvekili, idari para cezası ile söz konusu aracın 15 günsüre ile otoparka çekilmesine ilişkin olarak tutulan“otopark çekme belgesi” nin iptali istemiyle idariyargı yerinde dava açmıştır.
BURSA2. İDARE MAHKEMESİ; 20.10.2014 gün ve E:2014/921,K:2014/1005sayı ile, davacıya 1608 sayılı Yasa’nın 1.maddesine istinaden 5326 sayılı Yasa’nın 32. maddesiuyarınca idari para cezası verildiği ve yine bu Yasa’yadayanılarak 5326 sayılı Yasa’nın 19. maddesi uyarıncabelirli bir süre için bir kez aracın trafikten menedildiği açıklanarak, davaya konu idariyaptırımların dayanağı olan 1608 sayılıYasa’da kanun yoluna ilişkin bir düzenlemebulunmadığından, Kabahatler Kanunu’nun 3,16 ve 27.maddeleri uyarınca davanın çözümünün adliyargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görevyönünden reddine karar vermiş, verilen kararkesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde itirazdabulunmuştur.
BURSA 2. SULH CEZA HAKİMLİĞİ; 25.11.2014 gün ve D.İş No: 2014/781 sayı ile, Kabahatler Kanunu’nun 27/8.maddesi uyarınca, idari para cezası ile birlikte aynı kişihakkında idari yargı yerinin görev alanına giren karar daverildiği anlaşıldığından itirazınçözümünün idari yargı yerine ait olduğugerekçesiyle itirazın usulden reddine karar vermiş, verilenkarar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 6.4.2015 günlütoplantısında:
l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
UyuşmazlıkMahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1sayılı İlke Kararında, “2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden,bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikincifıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ilebaşlayan yargılaması sonunda sanığınmahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli cezamahkemeleri arasında çıkan görev ve hükümuyuşmazlıklarının anlaşılması, bunundışında kalan tüm görevuyuşmazlıklarının ‘hukukuyuşmazlığı’ sayılması gerektiğisonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılancezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkındayapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘cezadavası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerindendolayı bu davalara ilişkin görev ve hükümuyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin HukukBölümünde incelenip çözümlenmesigerektiği…” açıkça belirtilmiştir. Budurum göz önüne alındığında, olaybölümünde yazılı başvuru konusu görevuyuşmazlığının Hukuk Bölümündeincelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
İdarive adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa'nın14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, adli yargıdosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarakdavacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlikkararını veren mahkemece, idari yargı dosyasınınonaylı örneği de temin edilmek suretiyle UyuşmazlıkMahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerdeherhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten FatmaBÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Uğurtan ALTUN ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun 32. maddesi uyarınca verilen idaripara cezası ile aynı Kanun’un 19. maddesi ve Yönetmelikhükümleri uyarınca, aracın 15 gün süre ileotoparka çekilmesine ilişkin olarak tutulan “otoparkçekme belgesi” nin iptali istemiyle açılmıştır.
30.3.2005tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesinideğiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılıYasa’nın 31. maddesinde, “ (1) Bu Kanunun;
a)İdarî yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde,
b) Diğergenel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetinkamuya geçirilmesi yaptırımını gerektirenbütün fiiller hakkında,
uygulanır” denilmiş; Kanunun 16. maddesinde, kabahatlerkarşılığında uygulanacak olan idariyaptırımların idari para cezası ve idari tedbirlerdenibaret olduğu, idari tedbirlerin ise, mülkiyetin kamuyageçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerolduğu hükme bağlanmış; 19. mad-desinde,“(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığındaöngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava nakilaracının trafikten veya seyrüseferdenalıkonulması,
Gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgilikanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklikyapılıncaya kadar saklıdır”; Kanunun“Başvuru yolu” başlıklı 27. maddesinin 1.fıkrasında , “İdari para cezası ve mülkiyetinkamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararınakarşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren engeç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesinebaşvurulabilir. Bu süre içinde başvurununyapılmamış olması halinde idari yaptırımkararı kesinleşir” ve (8). bendinde ise, “İdariyaptırım kararının verildiği işlemkapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargınıngörev alanına giren kararlarında verilmiş olmasıhalinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukukaaykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiylebirlikte idari yargı merciinde görülür” düzenlemeleriyer almıştır.
Bu düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun,idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yolunailişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğerkanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı ancak;idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidari yargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkinhukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiylebirlikte idari yargı merciinde görüleceğianlaşılmaktadır.
Aynı Kanun’un“Çeşitli Kabahatler” üstbaşlığı altında düzenlenen “Emreaykırı davranış” başlıklı 32.maddesinde, “ (1) Yetkili makamlar tarafından adlîişlemler nedeniyle ya da kamu güvenliği, kamu düzeni veya genelsağlığın korunması amacıyla, hukuka uygun olarakverilen emre aykırı hareket eden kişiye yüz TürkLirası idarî para cezası verilir. Bu cezaya emri veren makamtarafından karar verilir.
(2) Bu madde,ancak ilgili kanunda açıkça hüküm bulunan hallerdeuygulanabilir.
(3) 1.3.1926tarihli ve 765 sayılı Türk Ceza Kanununun 526 ncı maddesinediğer kanunlarda yapılan yollamalar, bu maddeyeyapılmış sayılır.” denilmiştir.
UmuruBelediyeye Müteallik Ahkamı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340(1924) Tarih ve 486 Numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil15.5.1930 tarih ve 1608 sayılı Kanun’un, 3.1.1940 tarih ve 3764sayılı Kanun’la değişik 1. maddesi, “Belediyemeclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerinverdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalifhareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiğifiilleri işleyenlere veya yapmayanlara elli liraya kadar hafif paracezası tertibine ve üç günden onbeş güne kadarticaret ve sanat icrasından men’e ve Türk Ceza Kanununun536,538,557,559 ve 577. maddeleriyle 553. maddesinin birincifıkrasında yazılı cezaları tayine belediyeencümenleri salahiyettardır. Şubelere ayrılan belediyelerdebu cezaları encümen namına ve yerine şubemüdürleri tayin ederler”; 5.7.1934 tarih ve 2575sayılı Yasa ile değişik 5. maddesinin birincifıkrasında, “Ceza kararlarına tebliğ tarihindenitibaren beş gün içinde mahsus hakimlere ve bulunmayanyerlerde sulh hakimliğine müracaatla şifahi veyayazılı itiraz olunabilir. İtiraz şifahi ise bir zabıttutularak muterize imza ettirilir” denilmekte; 6. maddesinde de, itirazüzerine tetkikatın evrak üstünde yapılacağı,itirazlar varit ise hakimin ceza kararını iptal ve para cezasıalınmış ise belediyenin geri vermesine hükmedeceği,itiraz varit görülmezse kararın tasdik olunacağı,itirazın otuz gün içinde neticelendirilmesinin mecburi olduğu,Hakimin izahat almak üzere lüzum görürse muterizi veyavekilini celbederek dinleyebileceği belirtilmekte ve 7. madde ile,yazılı emir ile bozma yolu saklı kalmak kaydıyla, itirazsonucunda hakim tarafından verilecek kararların kesin olduğunave temyiz edilemeyeceğine işaret edilmekte iken, 1608sayılı Yasa’nın, 1. maddesi, 8.2.2008 tarihli ResmiGazete’de yayımlanan 23.1.2008 gün ve 5728 sayılıKanun’un 66. maddesi ile “Belediye meclisve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiğivazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareketedenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiğifiilleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümeninceKabahatler Kanununun 32 nci maddesi hükmüne göre idarîpara cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verilir. Bu karardailgili kişiye bir süre de verilebilir.
Belediye encümeni kararında bellibir fiilin muayyen bir süre zarfında yapılmasını daemredebilir. Emredilen fiilin ilgili kişi tarafındanyapılmaması hâlinde, masrafları yüzde yirmizammı ile birlikte tahsil edilmek üzere belediye tarafındanyerine getirilir.
Bu madde hükümleri ilgili kanunda ayrıcahüküm bulunmayan hâllerde uygulanır” şeklindeyeniden düzenlenmiş, 5728 sayılı Kanun’un 578.maddesinin (g) bendi ile, 15.5.1930 tarihli ve 1608 sayılıKanun’un 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, ek 1 ve ek 2. maddeleriyürürlükten kaldırılmıştır.5728 sayılı Kanun hükümleri 8.2.2008 tarihindeyürürlüğe girmiştir. Bu haliyle,1608 sayılı Yasa’da, idari para cezası ile aracın 15gün süre ile otoparka çekilmesine ilişkin olarakdüzenlenen tutanağa karşı kanun yoluna ilişkin birdüzenleme yer almamaktadır. 5216 sayılı Büyükşehir BelediyesiKanunu’nun “Büyükşehir ve ilçebelediyelerinin görev ve sorumlulukları”başlığı altında düzenlenen 7. maddesinde,“Büyükşehir belediyesinin görev, yetki vesorumlulukları şunlardır: (……) f)Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmakveya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşımahizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su vedemiryolu üzerinde işletilen her türlü servis vetoplu taşıma araçları ile taksisayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman vegüzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu,yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç parkyerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek;kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesiningerektirdiği bütün işleri yürütmek.”, 28.maddesinde de “Belediye Kanunu ve diğer ilgiliKanunların bu kanuna aykırı olmayan hükümleri ilgisinegöre büyükşehir ve ilçe belediyelerihakkında da uygulanır.” denilmiş; 5393sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin yetkileri veimtiyazları” başlıklı 15.mad-desinde,“Belediyenin yetkileri ve imtiyazlarışunlardır:(…..) b)Kanunların belediyeye verdiği yetki çerçevesindeyönetmelik çıkarmak, belediye yasakları koymak veuygulamak, kanunlarda belirtilen cezaları vermek. “Meclisingörev ve yetkileri” başlıklı 18. maddesinde, “Belediyemeclisinin görev ve yetkileri şunlardır:(……) m) Belediyetarafından çıkarılacak yönetmelikleri kabuletmek.”hükmü yer almıştır. Dosyanınincelenmesinden, kendisine ait 16 S 7057 plaka sayılı araç ile“U” tipi güzergah izin belgesi olmadan izinsiz servistaşımacılığı yaptığından bahisle,davacı adına 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 32.maddesi uyarınca 189,00 TL idari para cezası verildiği, 5216, 5393, 5326 ve 1608 sayılı Kanunlar dayanak alınarak, BursaBüyükşehir Belediyesi Meclis Kararı ile kabul edilip çıkarılan,Büyükşehir Belediye Başkanı adına, ZabıtaDairesi Başkanlığı tarafındanyürütüleceği belirtilen, Bursa BüyükşehirBelediyesi Emir ve Yasaklarını Belirleyen ZabıtaYönetmeliğinin 9. maddesinin yirmi üçüncüfıkrasında yer alan (belediyeden ruhsat veya izin belgesialmaksızın belediye sınırları dahilindetaşımacılık yaptığı tespit edilen tahditkapsamı içinde veya dışında olan tümaraçlar hakkında işlem yapılarak, 5326 sayılıKanun’un 19. maddesi uyarınca 15 gün süreylearaçlar otoparka çekilir) hükmü ile KabahatlerKanunu’nun 19. maddesi uyarınca aracın 15 gün süreile otoparka çekildiği ve araç hakkında “otoparkçekme belgesi” düzenlendiği, davanın 1608sayılı Kanun’un 1. maddesi uyarınca ve KabahatlerKanunu’nun 32. maddesine göre Bursa BüyükşehirBelediye Başkanlığı Zabıta DairesiBaşkanlığınca düzenlenen “idariyaptırım karar tutanağı” ile “otoparkçekme belgesi” nin iptal edilmesi istemiyleaçıldığı anlaşılmıştır. Görevkuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görevkonusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı;bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen görev kurallarının,geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukukilkesidir. Davanınaçıldığı andaki kurallara göre görevliolan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise,(davanın açıldığı anda görevli olan vefakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemeningörevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadakigörev kuralının, değişikliğinyürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalardauygulanacağına dair intikal hükümlerininvarlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararıverilemeyeceği açıktır. Diğertaraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, busırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsizmahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkeme,artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göregörevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesigerekir. İncelenen uyuşmazlıkta, davacıya ait aracın 1608sayılı Kanun’un 1. maddesine dayanılarak ve bu maddedeöngörülen sürelere uygun olarak süresiz değil, 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun 19. maddesinde belirtildiğiüzere belirli bir süre için (15 gün) otoparkaçekilmesine ve davacının idari para cezası ilecezalandırılmasına karar verildiği, kararın bu haliyle5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırımtürlerinden olduğu, 1608 sayılı Kanun’da veYönetmeliğe dayanak alınan diğer Kanunlarda bu idariyaptırımlara karşı itiraz konusunda görevli mahkemeningösteril-mediği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’ladeğişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idariyaptırım kararlarına karşı kanun yolunailişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle,görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Yasahükümleri dikkate alınacağından, 189,00 TL idari paracezası ile aracın 15 gün süre ile otoparkaçekilmesine ilişkin olarak tutulan tutanağa karşıaçılan davanın görüm veçözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanannedenlerle, Bursa 2. Sulh Ceza Hakimliğince verilen görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Bursa 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 25.11.2014 gün ve D.İş No: 2014/781 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 6.4.2015 gününde OYBİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy