T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 159
KARAR NO : 2015 / 181
KARAR TR : 6.4.2015
ÖZET : Dava dışı üçüncü kişinin sevk ve idaresinde bulunan davacıya ait aracın, yol üzerinde bulunan kum yığınına çarparak yolun solunda bulunan bordür taşlarına çarpması sonucu ters dönmesi şeklinde meydana gelen kazada, yolun bakım ve onarımından sorumlu olan davalının kusuru bulunduğu belirtilerek açılan davanın; 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. Maddesi gereğince ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :M.T.
Vekili :Av.U.Ş. & Av.İ.K.
Davalı :Erzincan İl Özel İdare Müdürlüğü
Vekili :Av.M.D.
O L A Y :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkiline ait25 HD 887 plakalı aracın Recep Delibaş’ın sevk veidaresinde iken, 20.07.2011 günü tek taraflı yaralamalı vemaddi hasarlı trafik kazasının meydana geldiğini, bu trafikkazası sonucu Erzincan Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 2011/46 D.İşsayılı dosyasında alınan bilirkişi raporundadavacının aracını kullanan RecepDemirbaş’ın %25 oranında kusurlu olduğunun, yolunbakım ve onarımından sorumlu davalı idarenin ise %75oranında kusurlu olduğunun tespit edildiğini, ayrıcakaportacı bilirkişinin düzenlemiş olduğu raporda kaskove piyasa değerinin 9.500,00 TL olduğunun, bu aracınyapımı, kasko ve piyasa değerini geçeceğindenhurdaya ayrılmasının uygun görüldüğününve hurda bedelinin 1.950,00 TL olduğunun belirtildiğini,kaportacı bilirkişisinin raporuna göre davacınınaracının hurda değeri piyasa değerindençıkarıldığında maddi zararının7.550,00 TL olduğunun bildirildiğini belirterek; davalınınhizmet kusuru sonucunda meydana gelen toplam 6.020.825 TL’nin olay tarihiolan 06.10.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte(idarenin %75 oranında kusuruna tekabül eden miktar) tahsiline kararverilmesi istemi ile 22.12.2011 tarihinde idari yargı yerinde davaaçmıştır.
Sivasİdare Mahkemesi: 24.02.2012 gün ve 2011/1977 Esas, 2012/230 Kararsayılı kararı ile; “2577 sayılı Kanunun 2.maddesinde; "idari dava türleri, idari işlemler hakkındayetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukukaaykırı olduklarından dolayı açılan iptaldavaları; idari işlem ve eylemlerden dolayı kişiselhakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılantam yargı davaları; kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı açılan davalar olaraksayılmış; idari yargının idari eylem veişlemlerin hukuka uygunluğunun denetimini yapmakla görevliolduğu kurala bağlanmıştır.
2576sayılı Kanunun “idare Mahkemelerinin Görevleri”başlıklı 5. maddesinde; “1. İdare mahkemeleri, vergimahkemelerinin görevine giren davalarla ilk derecede Danıştaydaçözümlenecek olanlar dışındaki: a) iptaldavalarını, b) Tam yargı davalarını, c) Tahkim yoluöngörülen imtiyaz şartlaşma vesözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılanidari sözleşmelerden dolayı taraflar arasındaçıkan uyuşmazlıklara ilişkin davaları, d)Diğer kanunlarla verilen işleri, çözümler.”hükmü yer almaktadır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun “Karayolu TrafikGüvenliği” başlıklı 13. maddesinde;“Karayolunun yapımı, bakımı, işletilmesi ilegörevli ve sorumlu bütün kuruluşlar, karayoluyapısını, trafik güvenliğini sağlayacak durumdabulundurmakla yükümlüdür.”, 110. maddesinde,(Değişik madde: 11/01/2011-6099 S.K./14.mad.) “İşleteniveya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olanaraçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkinolanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları,adli yargıda görülür...” hükmü yeralmaktadır.
Davadilekçesi ve eklerinin incelenmesinden; davacıya ait 25 HD 887plakalı aracın 20.07.2011 tarihinde Akyazı BeldesindenÜzümlü İlçesi istikametinde yol alırkenidarenin yol bakım ve onarımıçalışmalarında gerekli işaretlemeyiyapmadığından kaynaklandığı iddia edilen tektaraflı ve maddi hasarlı trafik kazası nedeniyle oluşan6.020,82 TL maddi zararın tazmini istemiyle yapılan 06.10.2011 tarihlibaşvurunun zımnen reddi üzerine 21.12.2011 tarihinde ilgilizararın yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istemiylebakılan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Yukarıdaaktarılan 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu iledavalı idareye yüklenilen sorumluluğun yerinegetirilmediğinden bahisle açılan davanın aynıKanunun 110. maddesi uyarınca bu Kanundan doğan sorumluluklarınyerine getirilmemesinden kaynaklanan tazminat davası niteliğindeolduğu ve davanın görüm ve çözümündeadli yargı yerinin görevli olduğu düzenlendiğinden,davanın adli yargı yerinde açılmasıgerektiği” şeklindeki gerekçesi ile 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının 15/1-a.maddesiuyarınca davanın görev yönünden reddine kararverilmiş, verilen karar taraflara 08.03.2012 tarihinde tebliğedilmiş, yasal süresi içinde kanun yollarınabaşvurulmadığından karara şerh edildiğiüzere 09.04.2012 tarihinde kesinleşmiştir.
Davacıvekili bu kez aynı gerekçelerle; dava konusu olay nedeni ileuğramış olduğu 6.021,075 TL’nin olay tarihi olan20.07.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birliktedavalıdan tahsili istemi ile adli yargı yerinde davaaçmıştır.
Erzincan 1.Asliye Hukuk Mahkemesi: 26.03.2013 gün ve 2012/127 Esas,2013/153 Karar sayılı kararı ile; “…Davalınınkusur eylemi nedeniyle davacının aracının hasarauğradığı, davalı kurumun kusur miktarınagöre meydana gelen zararı tazminle sorumlu olduğu tespitedilmiş, davanın kısmen kabul, kısmen reddine” şeklindeki gerekçesi ile davanın kısmen kabul,kısmen reddine karar vermiş, karar davalı vekili tarafındantemyiz edilmiştir. Yargıtay 17.Hukuk Dairesi:10.10.2013 gün ve 2013/10901 Esas, 2013/13698 Karar sayılıkararı ile: “5302sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 6. maddesinin (b)bendinde; İmar, yol, su, kanalizasyon, katı atık, çevre,acil yardım ve kurtarma, orman köylerinin desteklenmesi,ağaçlandırma, park ve bahçe tesisine ilişkinhizmetleri belediye sınırları dışında yapmakla ilözel idaresinin görevli ve yetkili olduğu hükümaltına alınmıştır. Somutolayda, tazminat istemine konu edilen olayın, davalı idareningörevleri arasında bulunan yol yapımçalışması nedeniyle kamu hizmetiningörüldüğü bir sırada doğduğu ve hizmetile ilgili bulunduğu anlaşılmaktadır. Olayda,İl Özel idaresinin, yukarıda açıklanan İlÖzel idaresi Yasası hükümlerinden doğan görevinibelirlenen şekilde yerine getirip getirmediğinin, kamu hizmetiniyöntemine ve hukuka uygun olarak yürütüpyürütmediğinin, idarenin hizmet kusurunun bulunupbulunmadığının yargısal denetimi 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde "idari davatürleri" arasında sayılan "idari işlem veeylemlerden dolayı zarara uğrayanlar tarafındanaçılacak tam yargı davası" kapsamında, idariyargı yerlerine aittir. Budurumda mahkemece, davalı Erzincan İl Özel idaresiyönünden yargı yolu bakımından görevsizlikkararı verilmesi gerekirken işin esasınınçözümlenmesi usul ve yasaya aykırı olup bozmayıgerektirmiştir” şeklindeki gerekçesi ile davalıErzincan İl Özel İdaresi vekilinin temyizitirazlarının kabulü ile hükmün bozulmasına karar vermiştir. Erzincan 1.Asliye HukukMahkemesi: 20.02.2014 gün ve2014/41 Esas, 2014/115 Karar sayılı kararı ile: “Davalıİl Özel İdare Müdürlüğü’nünbir kamu tüzel kişiliği olup kural olarak, işlem ve eylemlerikamusal nitelik taşır, somut olayda davalının, yasa ilekendisine verilmiş bulunan görevi yerine getirmediği ilerisürülmüştür. Görevin, hiç veya gereğigibi yerine getirilmemesi hizmet kusuru niteliğindedir. İdare’ninişlem ya da eylemi nedeni ile doğan zararlardan dolayıİdari Yargılama Usulü Yasası’nın 2/1-b maddesigereğince idareye karşı, idari yargı yerinde tam yargıdavası açılması gerekir.” şeklindekigerekçesi ile mahkemenin görevsizliğine karar vermiş, verilenkarar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir. Yargıtay 17.HukukDairesi: 16.10.2014 gün ve2014/18812 Esas, 2014/13624 Karar sayılı kararı ile; kararın onanmasına hükmetmiş;verilen karar taraf vekillerine 30.12.2014 tarihinde tebliğ edilmişolup, süresinde karar düzeltme talebindebulunulmadığından, karara şerh edildiği üzere 15.01.2015tarihinde kesinleşmiştir. Davacı vekiliadli ve idari yargı yerlerince verilen görevsizlik kararlarınedeniyle oluşan olumsuz görevuyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurudabulunmuştur. İNCELEMEVE GEREKÇE : UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’unkatılımlarıyla yapılan 6.4.2015 günlütoplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; 2918 sayılıYasa’dan kaynaklanan sorumluluk davasında adli ve idari yargıyerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14.maddesindeöngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, davacı vekilinin istemiüzerine, adli yargı dosyasının son görevsizlikkararını veren mahkemece, idari yargı dosyası da teminedilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiğive usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim BirgülYİĞİT’in, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Uğurtan ALTUN’un adliyargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın idari yargının görevli olduğu yolundakisözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, olaygünü dava dışı Recep Delibaş’ın sevkve idaresinde bulunan davacıya ait 25 HD 887 plakalı aracınkarıştığı tek taraflı trafik kazası nedeniile aracında oluşan zararın, olayda kusuru bulunduğu iddiaedilen davalıdan tazminine karar verilmesi istemi ileaçılmıştır. 2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgili kuruluşlarıve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışmausulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bukanunun karayollarında uygulanacağı; 10. maddesinde, yapımve bakımdan sorumlu olduğu yolları trafik düzeni vegüvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın gerekli görülenkavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri,işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanınBelediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğubelirtilmiştir. Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreveilişkin hükmü, yürürlüğe girdiğitarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdareMahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir. Dosyanınincelenmesinden; davanın, 20.07.2011 günü meydana gelen yaralamalıve maddi hasarlı trafik kazası sonucu davacınınaracında oluşan zararın, olayda kusuru bulunan davalıdan tazminiistemi ile Sivas İdare Mahkemesi’nde davaaçıldığı, davanın görev yönündenreddedilerek kesinleşmesi üzerine bu kez Erzincan 1.Asliye Hukuk Mahkemesi’ndedava açıldığı, Erzincan 1.Asliye HukukMahkemesi’nce davanın kısmen kabul, kısmen reddine karar verildiği,davalı vekilinin temyiz talebinde bulunduğu, Yargıtay 17.HukukDairesi’nin kararı bozduğu, Erzincan 1.Asliye HukukMahkemesi’nce bu kez davanın görevden reddedildiği,davacı vekilinin kararı temyiz ettiği, kararınYargıtay 17.Hukuk Dairesi’nce onandığı,tarafların karar düzeltme yoluna gitmemesi üzerinekesinleştiği; davacının, 2247 SayılıUyuşmazlık Mahkemesi Kanunu’nun 14.maddesi uyarıncagörevli yargının belirlenmesi istemi ile Mahkememizemüracaat edildiği anlaşılmaktadır. 2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayrımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıklarınçözümünde idare ve vergi mahkemeleriyleDanıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle,genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevliolacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanınagiren bir uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanunkoyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtirazkonusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya damemur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğiniöngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemenin gerekçesindede ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idari yargı veyaadli yargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolubelirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesakbir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynıyargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,s.136-147.) Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.”denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yerverilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevinegiren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir. Bu durumda, 2918 sayılıYasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararıgözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesininkarayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendirentüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı veKanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini,ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki vesorumlulukları ile, çalışma usullerinikapsadığı, dolayısıyla meydana gelen zararıntazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır. Açıklanannedenlerle davanın görüm ve çözümü adliyargı yerinin görevine girdiğinden Erzincan 1.Asliye Hukuk Mahkemesi’nceverilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININgörevli olduğuna, bu nedenle Erzincan 1.Asliye HukukMahkemesi’nin 20.02.2014 gün ve 2014/41 Esas,2014/115 Karar sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA, 6.4.2015 gününde Üye Eyüp SabriBAYDAR’ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLEKESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy