T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 235
KARAR NO : 2015 / 250
KARAR TR : 6.4.2015
ÖZET : Davacı tarafından, kamulaştırılmaksızın el atılan taşınmazın bedelinin davalıdan tazmini istemi ile açılan davanın; dava konusu taşınmazın imar planında yol, park ve otopark olarak ayrılması ve taşınmaza fiilen yol geçirilmek sureti ile el atılması nedenleri ile haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1.A.Ç.
2.M.Ş.O.
Vekili :Av.F.Y.
Davalı :Batman B.B.
Vekili :Av.M.E.B.
O L A Y : Davacılar vekili dava dilekçesindeözetle; müvekkillerinin hissedarı oldukları Batman iliİluh Köyü Mahar mevkii 7309 parsel nolutaşınmazın 2000 yılında imar uygulamasına tabitutulduğu ve yapılan uygulama sonucunda taşınmazın12.282 m² lik kısmının imar uygulamasına alınarak%34,26’sının düzenleme ortaklık payı (DOP)olarak kesildiğini, taşınmazın geri kalanı olan 12.926m² lik kısmının ise ifraz edilerek 16354 numaralıparsel olarak tapuya tescil edildiğini, ifraz edilip tapuya işlenen16354 numaralı taşınmazın 5.190,64 m² lik kısmınadavalı belediye Başkanlığınca yol geçirilmeksuretiyle el atıldığını ve taşınmazın3451,5 m² lik kısmının ise imar planında park, otoparkve sair alan olarak gösterilmek suretiyle 2000 yılındanbugüne kadar kamulaştırma işlemi yapılmayantaşınmaz üzerindeki haklarınınkısıtlandığını belirterek; fazlaya ilişkinhak ve alacakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik Batmanili Merkez ilçesi İluh Köyü Mahar mevkii 16354 parselnolu taşınmazın taraflarınca kullanılmasımümkün olmadığından ilgili taşınmazınbedeli olan 621.270,00 TL’nin idareye yapılan başvurutarihinden (16.05.2013) itibaren işleyecek kamu alacaklarıiçin ön görülen en yüksek faiziyle davacılaraödenmesine karar verilmesi istemi ile idari yargı yerinde davaaçmıştır. Davalı Batman BelediyeBaşkanlığı vekili süresi içerisindeverdiği cevap dilekçesinde özetle; görev itirazındabulunmuştur. Batman İdareMahkemesi: 13.10.2014 gün ve2013/3246 Esas sayılı kararı ile aynen; “Dosyanın incelenmesinden;davacıların maliki olduğu Batman İli, Merkez, İluhMahallesi (Köyü), 16354 parsel sayılıtaşınmazın 8.510,71 m2'lik kısmının1/1000 ölçekli uygulama imar plânında "yol ve parkalanı" olarak ayrılmasına rağmen, 2000yılından bu yana kamulaştırılmaması nedeniyle,taşınmazın kamulaştırılarak bedelininödenmesi, eşdeğer bir taşınmazla takas edilmesi ya daimar plânında değişiklik yapılmak suretiylemağdur iy et inin giderilmesi istemiyle yapılan başvurusununzımnen reddedilmesi üzerine, taşınmaz bedeli olarak621.270,00 TL'nin tazminine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olandavanın açıldığıanlaşılmıştır. Budurumda; imar plânı ve buna dayalı imar uygulamasısonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunandavanın, 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu'nun 2/1 -b maddesinde yer alan "İdari eylem veişlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davaları"kapsamında çözümlenmesi görevinin idari yargıyerlerine ve dolayısıyla Mahkememize ait olduğu sonucunavarılmaktadır. Nitekim, aynı konuyla ilgili olarak 07/12/2012tarihve 28490; 12/02/2013 tarih ve 28557sayılıMükerrer; 26/02/2013 tarih ve 28571sayılıMükerrer; 18/04/2013 tarih ve 28622sayılıMükerrer Resmi Gazetelerde yayımlanan Uyuşmazlık Mahkemesikararları da bu yöndedir.” denilmek suretiyle; davalıBatman Belediye Başkanlığı'nın görevitirazının reddine, davanın görüm veçözümünde idari yargının görevliolduğuna karar vermiştir. Davacı vekili 21.10.2014tarihli ıslah dilekçesi ile; dava dosyası kapsamında yapılankeşif işlemi, bu keşif sonucunda verilen bilirkişi raporuve daha sonra talepleri üzerine aldırılan ek rapor doğrultusundafazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, davadilekçesinde belirtilen 621.270,00 TL dava değerinin 1.162.024,50TL ye çıkarma talebinin kabulü ile belirlenen 1.162.024,50TL’nin idareye başvuru tarihi olan 16.05.2013 tarihinden itibaren işleyecekkamu alacakları için ön görülen en yüksekfaizle birlikte davacılara ödenmesine karar verilmesini talepetmiştir. Davalı Batman Belediye Başkanlığıvekilinin, adli yargı yararına olumlu görevuyuşmazlığı çıkartılması yolundasüresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, davadosyasının onaylı bir örneği Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nagönderilmiştir. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı; 08.02.2015 gün ve 2014/399917sayılı yazısında “Davadosyasının incelenmesi sonucunda; Batman ili Merkez İluh Mahallesi(Köyü) 16354 parsel sayılı taşınmazın malikiolan davacılar tarafından, anılan taşınmazın8510,71 m2'lik kısmının 1/1000 ölçekli uygulama imarplanında "yol ve park alanı" olarak ayrılmasınarağmen, 2000 yılından bu zamana kadar kamulaştırmayapılmadan davacıların taşınmaz üzerindekihaklarının kısıtlandığıanlaşılmaktadır. Herne kadar davacıların dava ve cevap dilekçelerinde, 8510,71m2'lik alanın, fiilen el atılmayan 3451,5 m2'lik boş durumdakialan için talepte bulundukları anlaşılmışsa da,Yargıtay Beşinci Hukuk Dairesinin 2007/13728 E, 2008/546 K sayılı 29/01/2008günlükararında da işaretedildiği gibi, imar planında kamusal amaçlaayrılan bölümün bir kısmınafiilen el atılması halinde bu bolumun tamamınınmülkiyet hakkınınsınırlandırıldığı vemülkiyet konusunda tasarrufun olanaksız halegeldiği konusunda tartışma bulunmamaktadır. Belediyeyönetimlerinin 3194 sayılı imar Kanununun 8 ve 18. maddelerininverdiği yetki ile arazi ve arsalar üzerinde imarplanlarının hazırlanması ve yürürlüğekonulması, arazi ve arsa düzenlemesi gibi faaliyetlerikapsamında yaptıkları imar planlarından kaynaklananişlemlerin tek yanlı ve kamu gücüne dayanan iradeaçıklamaları ile tesis edilen genel ve düzenleyiciişlemler olduğu, bu yönü ile de idari eylem ve işlemlerdenkaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargı alanındahalledilmesi gerektiği tartışmasızdır. Ancak, 3194sayılı Kanunun 10. maddesinin "Belediyeler; imarplanlarının yürürlüğe girmesinden en geç 3ay içinde, bu planı tatbik etmek üzere 5 yıllık imarprogramlarını hazırlarlar. Beş yıllık imarprogramlarının görüşülmesi sırasındailgili yatırımcı kamu kuruluşlarının temsilcilerigörüşleri esas alınmak üzere Meclistoplantısına katılır. Bu programlar, belediye meclisindekabul edildikten sonra kesinleşir. Bu program içinde bulunan kamukuruluşlarına tahsis edilen alanlar, ilgili kamukuruluşlarına bildirilir. Beş yıllık imarprogramları sınırları içinde kalan alanlardaki kamuhizmet tesislerine tahsis edilmiş olan yerleri ilgili kamukuruluşları, bu program süresi içindekamulaştırırlar. Bu amaçla gerekli ödenek, kamukuruluşlarının yıllık bütçelerinekonulur./ İmarprogramlarında, umumihizmetlere ayrılan yerler ile özel kanunları gereğincekısıtlama konulan gayrimenkuller kamulaştırılıncaya veya umumihizmetlerle ilgili projeler gerçekleştirilinceye kadar bu yerlerle ilgiliolarak diğer kanunlarla verilen haklar devam eder." hükmüile uygulama imar planlarında kamu yararına ayrılan yerlerinkamulaştırılmasınıöngörmektedir. Davaya konuolayda, davacıların maliki olduğu taşınmazın yolve park alanı olarak ayrılmasınarağmen idare tarafından yasada öngörülensüreyi de aşkın uzun bir sürekamulaştırma işlemlerine başvurulmadığıgibi, bir bölümünden yol geçirilmek suretiyletaşınmaza inlen el atıldığı, bu suretle davacılarıntaşınmaz üzerindeki tasarruf hakkının"kısıtlandığı anlaşılmaktadır.Yargıtay Içtihadi Birleştirme Kurulunun 11/2/1959günlü, 1958/1/ H, 1959/15 K sayılı kararında,kamulaştırmasız el atma kavramı “İdareninkanunsuz bir hareketi” olarak tanımlanmış ve bu eylemdenkaynaklanan davaların mülkiyete tecavüzün önlenmesiveya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazminidavası mahiyetinde olduğu ve bu bakımdan adli yargınıngörevli olduğu kabul edilmiştir. Davalı idarenin imarmevzuatı hükümlerine tam uygun olmayan ve hareketsizlikleberaber kısmen ve fiilen araziye yönelik tecavüzününkamulaştırmasız el atma temelinde haksız fiildenkaynaklanan ve adli yargının görev alanına giren bir davaolduğu açıktır. Açıklanannedenlerle, açılan davanın adli yargı yerindegörüm ve çözümü gerekmektedir.” demeksuretiyle 2247sayılı Yasa'nın 10 ve 13. maddeleri uyarınca, olumlugörev uyuşmazlığı çıkarılmasınave dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesinekarar vermiştir. İNCELEMEVE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ,Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 6.4.2015 günlütoplantısında; l-İLK İNCELEME: Başvuruyazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılanincelemeye göre, davalı Batman Belediye Başkanlığıvekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülenyönteme uygun olarak yaptığı görevitirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süreiçinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısı'nca, davalı Batman Belediye Başkanlığıbakımından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlugörev uyuşmazlığıçıkarıldığı anlaşılmaktadır.Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığındangörev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim BirgülYİĞİT’in, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Uğurtan ALTUN ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, davacılarıntaşınmazına, yol, park, otopark ve sair alan olarak fiilen elatılması nedeni ile, taşınmazınkamulaştırılarak bedelinin ödenmesi, eşdeğer birtaşınmazla takas edilmesi yada imar planındadeğişiklik yapılmak suretiyle mağduriyetlerinin giderilmesiistemiyle davalı idareye yapılan başvurunun zımnenreddedilmesi üzerine, taşınmaz bedeli olarak 1.162.024,50TL’nin davalı idareye başvuru tarihinden itibarenişleyecek kamu alacakları için ön görülen enyüksek faizle davacılara ödenmesi istemi ile açılmıştır. Mahkememizceyapılan inceleme neticesinde, Batman BelediyeBaşkanlığı’nın 17.02.2014 gün ve M.72.2.BAT.0.13-571/628-1215sayılı yazısı ile dava konusu taşınmazınkamulaştırılmasına ilişkin herhangi birçalışmanın bulunmadığının belirtildiği,Teknik Bilirkişiler Cahit Karabulut ve M.Ali Oduncu ile MülkBilirkişisi Ayhan Türeli’nin mahkemeye sundukları17.06.2014 tarihli bilirkişi raporunda; “05.04.2013tarihli Fen Bilirkişisi Nusrettin Akdağ’ın sunduğurapora göre; 16354 parsel numaralıtaşınmazın: B ile gösterilen 2025,40 m2 ve C ilegösterilen 2295,39 m² lik kısmın imar planında konutolarak göründüğü, A ile gösterilen 37,57 m²ve D ile gösterilen 46,93 m² lik kısmın konut olarakgöründüğü (Artık parseller), Fiili zemindeboş olarak görünen 2751,78 m² lik Park1 ile 282,86 m² likPark2 olan toplam 3034,64 m² lik kısımların imarplanında park olarak göründüğü, Fiilizeminde boş olarak görünen OP ile gösterilen 285,43 m²lik kısmın imar planında otopark olarakgöründüğü, parselin yukarda belirtilenkısımları dışında kalan 5190,64 m² likkısımların zeminde ve imar planında yol olarakkullanıldığı; Sonuç olarak 16354 nolu parselin imarplanına göre yol, park ve otopark olarak görünenkısımların toplam alanı 8510,71 m² olduğu budurumda parselin % 65,89 m ² lik kısmının kamuyaayrılan yerlerden olduğu tespit edilmiştir.” denilmektedir. Halböyle iken dava konusu taşınmazın imar planında yol ,park ve otopark olarak ayrıldığı ve taşınmazafiilen el atıldığı anlaşılmaktadır. Belediyelerin3194 sayılı imar Kanunu 8. maddesi ve 18. maddesinin verdiğiyetki ile arazi ve arsalar üzerinde imar planlarınınhazırlanması ve yürürlüğe konulması, arazive arsa düzenlemesi gibi faaliyetleri kapsamında yaptıklarıimar planlarından kaynaklanan işlemlerin tek yanlı ve kamugücüne dayanan irade açıklamaları ile tesis edilengenel ve düzenleyici işlemler olduğu bu yönü ile deidari eylem ve işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıklarınidari yargı yerlerinde çözümlenmesi gerektiğitartışmasızdır. Buna karşılık, Belediyece,Kamulaştırma Kanunu’nda öngörülen usul veyöntemlere uygun idari nitelikte uygulama işlemleriyapılmaksızın, dava konusu taşınmazlardan bir tanesinefiilen el atılması karşısında, idarenin bu eylemininkamulaştırmasız el atma niteliğinitaşıdığı açıktır. Öteyandan, İdarenin yürütmekle yükümlübulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu planve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları,su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi vebakımı sırasında kişilere verdiği zararlarıntazmini istemiyle açılacak davaların görüm veçözümünün, idari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafındanaçılacak tam yargı davaları kapsamında yargısaldenetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi birayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konutaşınmaza kamulaştırmasız elatıldığı veya plan ve projeye aykırı işgörüldüğü iddiasıyla açılacakmüdahalenin men’i ve meydana gelen zararın tazminidavalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesineve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerinegöre adli yargı yerinde çözümleneceği,yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmişbulunmaktadır. Nitekim,yukarıda belirtilen genel kabul doğrultusundaki Yargıtayİçtihadı Birleştirme Kurulunun 11.2.1959 günlü,E:1958/17, K:1959/15 sayılı kararının III.bölümünde, “İstimlaksiz el atma halinde ammeteşekkülü İstimlak Kanunu’na uygun hareket etmedenferdin malını elinden almış olması sebebiyle kanunsuzbir harekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava MedeniKanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesiveya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır.Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.”görüşüne yer verilmiştir. İdarenindava konusu 16354 parsel numaralı taşınmazakamulaştırmasız el atması karşısında, butaşınmaz bakımından el atmadan doğan zararıntazminine yönelik olan davanın, haksız fiillere ilişkinözel hukuk hükümlerine göre görüm veçözümü adli yargı yerinin görevine girmektedir. Açıklanannedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nınbaşvurusunun kabulü ile davalı Batman BelediyeBaşkanlığı vekilinin görev itirazının Batmanİdare Mahkemesi’nce reddine ilişkin kararınkaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nınBAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı Batman BelediyeBaşkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININREDDİNE ilişkin Batman İdare Mahkemesi’nin 13.10.2014gün ve 2013/3246 Esas sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 6.4.2015gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy