T.C. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ HUKUK BÖLÜMÜ ESAS NO : 2015 / 246 KARAR NO : 2015 / 260 KARAR TR : 06.04.2015 ÖZET: 2918 sayılı Yasadan kaynaklanan sorumluluk davasının ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacılar :1-H.E. (kendisine asaleten çocukları) a) R.E. b) M.E. c) G.E. d) C.E. e) M.S.E. f) B.E.’ye velayeten 2-Torunları a) R.E. b) S.E.’ye vesayeten 3-H.E. 4-A.E. 5-H.E. 6-Muhlis Ete Vekilleri :Av. H.Ö. (AdliYargıda) Av.A.E. (İdariYargıda) Davalılar :1-Karayolları Genel Müdürlüğü 2-AK Sigorta A.Ş.Genel Müdürlüğü İdari Yargıda Davalı :Karayolları Genel Müdürlüğü Vekili :Av. İ.K.A. OL A Y : Davacılar vekili, davadilekçesinde özetle; davacılarınmurisleri Y., S., U., E. ve M.N.E.'nin Birecik-Şanlıurfa KarayoluBirecik gişelerinde meydana gelen trafik kazasındahayatlarını kaybettiklerini, kazanın meydana gelmesindedavalı tarafların kusurlu olduğunu, kaza tespittutanağı, olay yeri inceleme tutanaklarını vebilirkişi raporlarından da anlaşılacağıüzere davalı idarenin gerekli ışıklandırma veişaretleme, yol çökmesi ve diğer tedbirlerialmadığını bu nedenle kazanın meydana geldiğini,kaza sonrasında müvekkillerinin cenaze işlemleri içinbirçok harcamada bulunduğunu, söz konusu ölüm nedeniile de çok derin acılar yaşadıklarını, davalıtarafın müvekkillerine hiçbir harcama katkısındabulunmadığını, kazanın meydana gelmesinde davalıtarafın kusurunun olduğunu ve meydana gelen zarardan da davalıtarafın sorumlu olduğunu; davacıların murislerininiçinde bulundukları 33 ET 290 plakalı aracın AK Sigortatarafından sigorta poliçesi ile sigortalı edildiği,poliçede belirtildiği gibi meydana gelecek ölümlükazalarda ödenecek tazminat ve sorumluluk miktarının kişibaşına 60.000TL olarak belirtildiğini, bu nedenle 9.000TL madditazminat, 87.000TL da manevi tazminat olmak üzere toplam 96.000TLtazminatın davalılar Karayolları GenelMüdürlüğü ile AK Sigorta A.Ş.’den tahsilinekarar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır. Davadosyası Birecik Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2009/418 sayılıesasına kaydedilmiş olup, 03.11.2009 tarihli celsesinde, davalıAK Sigorta A.Ş.ye karşı açılan tazminatdavasının HUMK 46 maddesi gereğince tefrik edilerek ayrıbir esasa kaydedilmesine karar verilmiştir. BİRECİKASLİYE HUKUK MAHKEMESİ : 03.11.2009 gün ve E:2009/418,K:2009/680 sayılı kararında; “…Davacı taraf haksız fiilinnedeni olan trafik kazasında kazaya karışan aracınsigortacısı ile Karayolları GenelMüdürlüğü aleyhine işbu davayıaçmıştır.Dava dilekçesinden ve davacılarvekilinin huzurdaki beyanlarından anlaşılacağıüzere, kazanın davalı Karayolları GenelMüdürlüğünün kazanın meydana geldiğiyol üzerinde gerekli ışıklandırma, işaretleme,yolçökmesi ve diğer gereken tedbirlerialmadığından kazanın meydana geldiğini iddiaetmiştir.Zararın gerçekleşme biçimi veKarayolları Genel Müdürlüğüne de kusur izafeedildiği gözetildiğinde davanın Karayolları GenelMüdürlüğünün hizmet kusuru nedeniyle tazminatdavası olduğu belirgindir.Bir kamu hizmeti görmekleyükümlü olan davalı Karayolları GenelMüdürlüğünün,karayollarının yapımve onarım hizmetleri sırasında verdiği zararlardandolayı özel hukuk hükümlerine tabi değildir.2577sayılı İdari Yargılama Usul Kanununun 2.maddesinde hizmetkusuruna dayanılarak idare aleyhine açılacak tam yargıdavasının idari yargı yerinde açılması vegörülmesi gerektiği düzenlendiğinden,davadilekçesinin görev yönünden reddine…”şeklindeki gerekçe ile davalı Karayolları GenelMüdürlüğü’ne karşıaçılmış olan davanın dava dilekçesiningörev yönünden reddine karar vermiş ve verilen karardavacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir. YARGITAY4. HUKUK DAİRESİ :13.10.2011 gün ve E:2011/10777,K:2011/10457 sayılı kararında özetle; hükümfıkrasının avukatlık ücretine ilişkinbölümünde yer alan “9.080 TL” rakamınınhükümden çıkartılarak yerine “575 TL”rakamının yazılmasına, davacıların diğertemyiz itirazlarının reddi ile kararın bu şekildedüzeltilerek onanmasına karar vermiş, karar bu şekildedüzeltilerek tarafların süresi içerisinde tashihi karartalebinde bulunmadıklarından 10.09.2012 tarihindekesinleşmiştir. Davacıvekili bu kez; aynı gerekçelerle, üst ve sair haklarısaklı kalmak kaydı ile 96.000,00 TL maddi ve manevi tazminatınkaza tarihinden itibaren avans oranında ticari faizi ile birliktedavalı Karayolları GenelMüdürlüğü’nden tahsiline karar verilmesi istemiile idari yargıda dava açmıştır. ŞANLIURFA 1.İDARE MAHKEMESİ: 17.02.2015 gün ve E:2013/1708 sayılıgönderme kararında özetle; davacıların tazminattalebinin dayanağı olan tek taraflı trafik kazasınınidarenin bakım ve onarımından sorumlu olduğu karayoluüzerinde meydana geldiğini, 2918 sayılı Kanun’un 6099sayılı Kanun ile değişik 110.maddesi hükmügereği anılan kanundan doğan sorumluluk davasının adliyargıda görülmesi gerektiğini, bu durumda uyuşmazlığın2918 sayılı Kanun ile davalı idareye yüklenen sorumluluktankaynaklandığını, anılan Kanun hükmügereğince davanın görüm veçözümünün adli yargının görevinegirdiğini gerekçe göstererek; 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanunun 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerininbelirlenmesi için dosyasının UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderilmesine, dosya incelemesinin bu konudaUyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye kadar ertelenmesinekarar vermiştir. İNCELEME VEGEREKÇE : UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 06.04.2015 günlütoplantısında: l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre, İdare Mahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19.maddesinde öngörülen usul ve yönteme uygun biçimdebaşvuruda bulunulduğu anlaşılmaktadır. Usuleilişkin herhangi bir noksanlık görülmediğindenesasın incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet SavcısıUğurtan ALTUN’un adli yargı, DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın ise davada idari yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,davacıların murislerinin trafik kazasında hayatınıkaybetmesinden dolayı uğranılan maddi ve manevi zararınyasal faiziyle birlikte tazmini istemiyleaçılmıştır. 2918 sayılıKarayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacınınkarayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzenini sağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tümkonularda alınacak önlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumluolduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğinisağlayacak durumda bulundurmanın gerekli görülenkavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri,işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanınBelediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğubelirtilmiştir. Öte yandan 2918sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetedeyayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılıYasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. Motorlu araçkazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar,sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir. Dosyaların incelenmesinden;davacıların murisleri olan Y.E., S.E., U.E., E. E., M. N. E.’nin,Y. E.’nin sevk ve idaresindeki 33 ET 290 plakalı aracınBirecik-Şanlıurfa karayolu Birecik gişelerinde meydana gelen tektaraflı trafik kazası sonucu hayatlarını kaybetmelerindedavalı idarenin gerekli ışıklandırma, işaretlemeyol çökmesi ve diğer gereken tedbirleri almadığındansorumlu olduğu iddiası ile 96.000 TL maddi ve manevi tazminatınödenmesi istemiyle davanın açılmış olduğuanlaşılmaktadır. 2918 sayılıKanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyleBursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesinceyapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen AnayasaMahkemesi, şu gerekçesi ile anılan kuralı Anayasayaaykırı görmemiş ve iptal istemini oy birliğiylereddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nin daha öncekikimi kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişimeparalel olarak Anayasa’da adli ve idari yargı ayırımınagidilmemiş ve idari uyuşmazlıklarınçözümünde idare ve vergi mahkemeleriyleDanıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle,genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevliolacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanınagiren bir uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanunkoyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtirazkonusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya damemur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğiniöngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemeningerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idariyargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olanyargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgiliolarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davalarınaynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarakdavaların görülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusuolmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyirçizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üretenaraçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanannedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155.maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddigerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.) Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.”denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yerverilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevinegiren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine, dolayısiyle2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ileöngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesininAnayasa’ya aykırı bulunmadığına dair olup, esasitibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır veAnayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememizolmak üzere diğer yargı organları bakımından dauyulması zorunlu bir karar mesabesindedir. Budurumda, 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi’ninişaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçenKanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzeninin sağlanarak trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları,şartları, hak ve yükümlülükleri, bunlarınuygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları vebunların görev yetki ve sorumlulukları ile,çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanannedenlerle, Şanlıurfa İdare Mahkemesi’ninbaşvurusunun kabulü ile, Birecik Asliye Hukuk Mahkemesi’nin03.11.2009 gün E:2009/418, K:2009/680 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir. SO N U Ç :Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevliolduğuna, bu nedenle Şanlıurfa İdare Mahkemesi’ninBAŞVURUSUNUN KABULÜ İLE, Birecik Asliye HukukMahkemesi’nin 03.11.2009 gün E:2009/418, K:2009/680 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 06.04.2015gününde üye Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞI OYUve OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy