T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 201
KARAR NO : 2015 / 217
KARAR TR : 6.4.2015
ÖZET : Davacının, hissedarı bulunduğu, Bitlis İli, Hizan İlçesi, Hacımehmet Köyü, Köyiçi mevkiinde olan M49-a-03-a-3-a pafta, 116 ada, 3 nolu parselde kain taşınmazın yol yapımı nedeniyle zarar görmesi sonucu uğranıldığı ileri sürülen zararın tazmini istemiyle açtığı davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :H.D.
Vekili :Av. N.Y.
Davalı :Karayolları Genel Müdürlüğü
Vekilleri :Av. M.Y.
O LA Y : Davacıvekili dava dilekçesinde özetle; davacınınzilyetliğinde bulunan Bitlis İli, Hizan İlçesi, HacımehmetKöyü, Köyiçi mevkiinde olan M49-a-03-a-3-a pafta, 116ada, 3 nolu parsel ile yine aynı mevkiinin M49-a-03-a-3-a pafta, 157 ada,1 nolu parselde kain taşınmazlara yaklaşık 4,5 yılönce davalı kurum tarafından kamulaştırma işlemiyapılmadan haksız ve hukuka aykırı bir şekilde yol olarakkullanmak suretiyle el konulduğunu önesürerek;taşınmazların bedeli ve ecrimisil olarak fazlaya ilişkin haklarısaklı kalmak üzere 7.500,00 TL’ninkamulaştırmasız el atma tarihinden itibaren yasal faizi ile birliktedavalı idareden tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargıyerinde dava açmıştır.
Hizan Asliye Hukuk Mahkemesi: 13.3.2013 gün ve E:2010/6 sayıile, davacı vekilinin tazminat ve ecrimisil taleplerini oluşturan ikifarklı taşınmaz bulunması ve talep edilentazminatların farklı hukuki nedenlere dayanması veyargılamanın iyi bir şekilde sürdürülebilmesiiçin 157 ada 1 parsel numaralı taşınmaz ve 116 ada3 parsel numaralı taşınmazlara ilişkin tazminat talepleriyönünden dosyanın HMK’nun 167.maddesi uyarıncatefrikine, 157 ada, 1 parsel sayılı taşınmazyönünden davaya bu dosya üzerinden devam edilmesine kararvermiştir.
HİZAN ASLİYE HUKUKMAHKEMESİ: 22.3.2013 gün ve E:2013/44, K:2013/73 sayı ile, dava konusu taşınmazadavalı Karayolları Genel Müdürlüğünündoğrudan el atmasının olmadığı, dosyaiçerisindeki kadastro paftası krokisi, kamulaştırmaplanı, haritalar incelendiğinde Karayolları ile dava konusutaşınmazın komşu olmasına rağmen,taşınmazdan karayolu geçmediği gibi, idarenindoğrudan bir el atmasının da görülmediği,bilirkişi raporlarında ve davacının imzalıbeyanında olduğu gibi yol yapımıçalışmaları nedeniyle davacınıntaşınmazına gelen suyun kesilmesi nedeniyletaşınmazın susuz kaldığı, taşınmazaidarenin doğrudan el atması, müdahalesiolmadığından dolaylı müdahale sonucu zarar meydanagelmiş ise uğranılan zararın tahsili davasınınyukarıda belirtilen içtihatlar çerçevesindeidari yargının görev sınırları içerisindebulunduğu, dava konusu uyuşmazlığın 116 ada 3 parselsayılı taşınmaz yönünden tazminat talebihakkında yargılama yapma görevinin idari yargıya aitolduğu gerekçesiyle Mahkemelerinin görevsizliğine ve davadilekçesinin görevsizlik nedeniyle reddine karar vermiş, bukarar kesinleşmiştir.
Davacı vekili Bitlis İli, Hizan İlçesi,Hacımehmet Köyünde bulunan 116 ada, 3 parsel sayılı taşınmazındavalı kurumun yol çalışmasından dolayı zarargördüğünü, kullanılamaz hale geldiğini,meyve ağaçlarının da zarar gördüğünüileri sürerek 3.878,50 TL maddi zararın, zarar ziyanınoluştuğu tarihten itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tazminiistemiyle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
VAN 2.İDARE MAHKEMESİ: 10.6.2014 gün ve E:2013/930sayı ile, yol yapımı sırasında mülkiyetidavacıya ait ve idarenin proje kapsamındakamulaştırdığı alanın dışındakalan taşınmaza hafriyat dolduran ve yol yapımındakullanılmak üzere taşınmazdan toprak alan kamu idaresininfiili nedeniyle meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılandavanın, haksız fiilden doğan bir tazminat davası sayılacağıve özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerindeçözümlenmesi gerektiğine karar vermiş, 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun’un 19.maddesi uyarıncagörevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, bu konudaUyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine kararvermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ,Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 6.4.2015 günlütoplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; İdare Mahkemesince, İdare Mahkemesince, 2247sayılı Yasa’nın 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemeceekinde adli yargı dosyası temin edilmeden UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği, adli yargı dosyasıörneğinin Başkanlığımızca getirtildiğive usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından 116 ada, 3 nolu parsele ilişkingörev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim GülşenAKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümündeidari yargının görevli olduğu yolundaki raporu iledosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı UğurtanALTUN ile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davadaidari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamalarıda dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,davacının hissedar bulunduğu, Bitlis İli, Hizanİlçesi, Hacımehmet Köyü, Köyiçimevkiinde olan M49-a-03-a-3-a pafta, 116 ada, 3 nolu parselde kaintaşınmazın yol yapımı nedeniyle zarar görmesisonucu uğranıldığı ileri sürülenzararın tazmini istemiyle açılmıştır.
Bayındırlık ve İskan BakanlığıKarayolları Genel Müdürlüğünce 6.10.2004 günve 2004/136 sayı ile, “Karayolları 11. BölgeMüdürlüğünün 06.09.2004 gün ve 676/15353sayılı yazısı eki kamulaştırma planıincelenmiştir.İdaremizin yapmakla görevli bulunduğu kamuhizmeti için gerekli olduğuanlaşılan;(Küçüksu- Hizan) Ayr.-Pervari İlYolunun Km: 91+731.00-99+365.00 arasında Bitlis İli, Hizanİlçesi, Döküktaş, Cemihacimehmet Köyleri veSiirt İli, Pervari İlçesi, Beğendik Köyü,sınırları içerisine rastlayan gerçek ve özelhukuk tüzel kişiliğinin mülkiyetinde bulunduklarıtespit edilen ve ekli kamulaştırma planında gösterilentaşınmaz malların; yol inşaat ve emniyet sahası tesisetmek amacı ile 5539 sayılı Kanun ve bu Kanunun bazımaddelerini değiştiren 1737 sayılı Kanunun 2.maddesinin (H)bendi uyarınca, İdaremiz tarafındankamulaştırılmasının zorunlu olduğugörülmüştür.Bu nedenle; 2942 sayılı Kanunun5.maddesinin (b) bendi uyarınca adı geçen taşınmazmalların katma bütçe ile idare edilen tüzelkişiliği haiz olan, Genel Müdürlüğümüzadına kamulaştırılmasında Kamu Yararı bulunduğunakarar verilmiştir.” denilerek kamu yararı kararı verilmiştir.
UlaştırmaBakanlığı Karayolları GenelMüdürlüğü 11.BölgeMüdürlüğünce 18.2.2010 gün veB.11.1.TCK.1.1103.00-640-03343 sayı ile, “Bitlis İli, Hizan İlçesi,Hacımehmet Köyünde bulunan taşınmazlardan 116 ada, 3parsel no.lu taşınmaz yazımız ekindeki krokidegörüldüğü üzere yol ağımızındışında kalmakta olup, 157 ada,: 1 parsel nolu.taşınmaz ile ilgili herhangi bir kamulaştırma işlemiyapılmamış, söz konusu taşınmazınbulunduğu kesimde yolla ilgili yapımçalışmalarına 2007 yılı Mayıs ayıiçerisinde başlanılmış olup, fiili olarak elatılmıştır.” denilmiş;
Hizan Asliye Hukuk Mahkemesinin 29.9.2012 günlü keşiftutanağında, “Dava konusu taşınmazlardan 116 ada 3parsel üzerinde kurumuş vaziyette birden çok ağaçolduğu, dava konusu taşınmazın %50-60 eğimliolduğu, taşınmaz içerisinde su biriktirmekamaçlı havuz şeklinde bir yapı olduğu, dava konusutaşınmazın alt tarafında dere geçtiği,etrafında köye ait evlerin olduğu, yapılaşmanınmevcut olduğu görüldü.Buradan hareketle yaya olarak davakonusu taşınmazlardan Hacı Mehmet Köyü 157 ada 1parsel sayılı taşınmaza gelindi.MAHKEMEMİZCE YAPILANGÖZLEMDE: Dava konusu taşınmazın dere yatağınasıfır vaziyette olduğu, mevcut halinde yolçalışmaları nedeniyle alanın tamamınınüzerinin toprak yığını ile doldurulmuşolduğu, bu sebeple alanın kotunun yol hizasına kadaryükseldiği, mevcut halinde üzerinde herhangi birağaç bulunmadığı görüldü, bizzatgözlemlendi.Mahalli bilirkişiler Salih DERİNCE ve İsmetDERİNCE yukarıdaki kimlikleri ve yeminleri tahtında huzuraalındı, soruldu.MAHALLİ BİLİRKİŞİLERSALİH DERİNCE VE İSMET DERİNCE ORTAK UYUMLU BEYANLARINDA:Mahkeme heyeti ile beraber gezmiş olduğumuz dava konusutaşınmazlardan Hacı Mehmet Köyü 116 ada 3 parselsayılı taşınmaz burasıdır, karayolları yolçalışması yapmadan önce yolun diğertarafındaki su kaynağından borularla çeşmeye sugelmekte idi, çeşmeye gelen su taşınmaz içindekisu havuzuna doldurularak dava konusu taşınmaz sulanıyordu, ancakyol çalışması nedeniyle su kaynağı ileçeşme arasındaki bağlantı kesildi, bu sebeple dedava konusu taşınmaz susuz kalarak kurudu, dava konusutaşınmazın dönüm olarak değeri 25.000-35.000 TLetmektedir, yine dava konusu taşınmazlardan Hacı MehmetKöyü 157 ada 1 parsel sayılı taşınmazburasıdır, bu taşınmazın yolçalışmasından önce burada incir, nar, ceviz gibitürlü ağaçlar vardı, ancak yolçalışması sırasında burada toprakyığıldı, şuan burada hiçbir faaliyetyapılmamaktadır, dava konusu taşınmazındönüm olarak değeri 25.000-35.000 TL etmektedir dediler,beyanları okundu, imzaları alındı.” denilmiş;
Fenni Bilirkişi Kadastro Teknisyeninin16.10.2012 günlü raporunda, “Bitlis İli Hizanİlçesi Hacımehmet Köyünde Karayollarıtarafından yapılan yolçalışmaları nedeniyle su boru hattının kırılarak tahripolmasından dolayıp 116 ada 3 nolu parselinkuzeyinde bulunan çeşmeye gelen suyun kesildiği anlaşılmıştır.Karayolları tarafından kırılaraktahrip edildiği iddia edilen yerin dava konusu parsele uzaklığınınyaklaşık 180 metre olduğuanlaşılmıştır.Bitlisİli Hizan İlçesiHacımehmet Köyünde bulunan 157ada 1 numaralıparsel mahkeme heyetine gösterildi. Parselintamamı üzerine harfiyat dökülüolduğu görüldü.” denilmiş; Zirai Bilirkişisi Ziraat Mühendisinin 15.12.2012günlü raporunda, “116 Ada 3 Nolu Parselİçin; Söz konusu taşınmazın Bahçevasfında 634,80 m lik alana sahip olduğu anlaşıldı.Arazi kumlu-taşlı toprak yapısında 50-55 derece eğimesahip olduğu görülmüştür. Üzerindekiarklardan da anlaşılacağı üzere arazi; sulanabilir,drenaj problemi olmayan birinci sınıf tarım arazisidir.Taşınmaz üzerinde aşağıda cinsi yaşıadedi yazılı ağaçların; 9 adet 15-20 yaşındaDut Ağacı, 18 adet 4-7 yaşında Nar Ağacı, 4 adet10-15 yaşında Nar Ağacı, 16 adet 10-15 yaşındaAsma (üzüm) Ağacı, 3 adet 8-10 yaşında İncirAğacı olduğu gözlemlenmiştir. Taşınmaza susağlayan sulama havuzuna (Yaklaşık 5 m) suyun gelmediği,sulama havuzunun boş olduğu ve taşınmaza susağlanamadığı görülmüştür.Sulamanın yetersiz olması nedeniyle bahçedeki bazı meyveağaçlarının kurumaya başladığı,bazılarının ise kuruduğu gözlemlenmiştir.İddia edilen sulama havuzuna su taşıyan sulama borularınınyol yapım çalışmaları nedeniylekırıldığı, tıkandığı vedolayısıyla havuza su taşıyamaz hale geldiğibelirtilmiştir. Ancak keşif sırasında sulama havuzuna sutaşıyan sulama borularının yerlerinin tespit edilmesininmümkün olmaması, hangi nedenlerle borularınkırıldığı ve su taşıyamaz hale geldiğibelirlenememiştir. Dolayısıyla yol yapımçalışmalarıyla mı, yoksa başka sebeplerle misulama borularının kırıldığı tespitedilememiştir. İlgili taşınmaz üzerindeki zarargören ağaçların değer tespiti aşağıdakişekilde hesaplanmıştır…” denilmiş; İnşaat Bilirkişisi İnşaat Mühendisinin31.12.2012 günlü raporunda, “Yapılan gözlem vedeğerlendirmeler sonucunda, köy yerleşim bölgesineyakın alanlarda Van Karayolları Bölge Müdürlüğütarafından ilgili yüklenici firmaya yaptırılan yolçalışması esnasında; 116/3 taşınmazınsulama ihtiyacını karşılayan kapalı sulama kanalızarar görerek işlevini yitirmiştir. Ve dolayısıylabahçe niteliğindeki taşınmaz işleviniyitirmiştir. Taşınmazın içinde yaklaşık 5m2 edatında betondan inşa edilmiş bir sulama göledi ve sukaynağından taşınmaza 500-550 metre mesafeden 50/63 PVCborularla kapalı kanalla yol çalışmasından öncesu çekildiği tespit edilmiştir. Günümüz itibariile aynı nitelikteki bir kanalın ve göledin yapımıtahmini 5000TL'ye mal edileceği kanaatindeyim. Vetaşınmazın üzerinde belirtilen sulama göledi ileişlevini yitirmiş sulama kanalı dışında herhangibir yapı ve yapı kalıntılarınarastlanmadığı tespit edilmiştir.” denilmiştir. İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğukamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeninhukuka aykırı olduğu nedeniyle iptalleri için menfaatleriihlal edilenler tarafından açılacak davalar ile idareninaynı plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj,su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması,işletilmesi ve bakımı sırasında kişilereverdiği zararların tazmini istemiyle idari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafındanaçılacak davaların görüm veçözümünün, iptal ve tam yargı davalarıkapsamında yargısal denetim yapan idari yargı yerine aitolduğu, idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu,özel mülkiyete konu taşınmazakamulaştırmasız el atıldığı veya plan veprojeye aykırı iş görüldüğüiddiasıyla açılacak müdahalenin men’i ve meydanagelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyetetecavüzün önlenmesine ve haksız fiillere ilişkinözel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerindeçözümleneceği, yerleşik yargısaliçtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır. Dosyanın incelenmesinden; her ne kadar Van 2.İdare Mahkemesikararında, “yol yapımı sırasında mülkiyetidavacıya ait ve idarenin proje kapsamındakamulaştırdığı alanın dışındakalan taşınmaza hafriyat dolduran ve yol yapımındakullanılmak üzere taşınmazdan toprak alan kamu idaresininfiili nedeniyle meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılandavanın, haksız fiilden doğan bir tazminat davasısayılacağı ve özel hukuk hükümlerine göreadli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.” denilmekte ise de, yukarıdasözüedilen keşif ve bilirkişi raporları dikkatealındığında dava konusu 116 ada, 3 parsel sayılıtaşınmaza fiilen el atılmadığı ancak, karayollarınınyapım ve bakımıyla görevli, yetkili ve sorumlu olanKarayolları Genel Müdürlüğü tarafından yolunyapımı sırasında sulama kanallarına verilen zararnedeniyle, evvelce bahçe niteliğini haiz taşınmazınbu vasfını kaybetmesi ve geçici olarak hafriyattoprağının dökülmesi ve sulama imkanınınortadan kalkması nedeniyle bir kısım ağaçlarınkuruması sonucu oluştuğu anlaşılan maddi zararıntazmini istemiyle davanın açıldığı sonucunavarılmaktadır. Anayasanın 125 inci maddesinin son fıkrasında, idareninkendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekleyükümlü olduğu kurala bağlanmış olup, bununlabirlikte idarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetinkuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişinde nesnelnitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilenhizmet kusurunun hizmetin kötü işlemesi veya hiçişlememesi hallerinde gerçekleştiği ve bunun idarenintazmin yükümlülüğünün doğmasınayol açtığında kuşku bulunmamaktadır. Öte yandan, kamu hizmetinin, yöntemine ve hukuka uygun olarakyürütülüp yürütülmediğinin, kamuyararına uygun şekilde işletilip işletilmediğinin,hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin sorumluluğu bulunupbulunmadığının yargısal denetiminin, 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2. maddesinde“idari dava türleri” arasında sayılan “idariişlem ve eylemlerden dolayı zarara uğrayanlar tarafındanaçılacak tam yargı davası” kapsamında, idariyargı yerlerince yapılacağı açıktır. Belirtilen durum karşısında, davanın görümve çözümü idari yargı yerinin görevinegirdiğinden, Van 2.İdare Mahkemesinin başvurusunun reddi gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde İDARİ YARGININ görevliolduğuna, bu nedenle Van 2.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUNREDDİNE, 6.4.2015 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy