T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 208
KARAR NO : 2015 / 224
KARAR TR : 6.4.2015
ÖZET : 2918 sayılı Yasadan kaynaklanan sorumluluk davasının ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı :E.B.
Vekili :Av. H.Ö.
Davalı :Karayolları Genel Müdürlüğü
Vekilleri :Av. A.E.& Av. Y. P. (AdliYargıda)
O L A Y : Davacıvekili dava dilekçesinde özetle; 14.03.2010 tarihinde saat06:30-07:00 arasında Silvan-Diyarbakır karayolunun 35.km sindeKasımlı Mevkiinde meydana gelen ölümlü,yaralamalı ve maddi hasarlı trafik kazasında 21 SY 3040plakalı aracın kaza yapması sonucunda müvekkilininağır şekilde yaralandığını ve ailefertlerinin bir kısmının hayatlarınıkaybettiğini, bir kısmının iseyaralandığını, bu kazanın davalının kanun vemevzuata aykırı olarak gerekli önlemleri almamasındankaynaklandığını, kazanın olduğu yerde fazla ortayol çizgisi olup bu çizginin kavisli olarak tarlaya dönmekteve trafik güvenliğini çok ciddi tehdit edip kazaya da enbüyük etken olduğunu, yine mahallinde yol kenarındareflektör çubukları bulunmadığı gibisürücüleri uyaran hiç bir levha ve işaret debulunmadığını, kazanın olduğu noktada yolunyamalı olduğunu ve bu yamalamanın karayollarınınilgili mevzuatına uygun olarak yapılmadığını vetrafik büyük bir tehlike oluşturduğunu, kazabölgesinde yol kesişmesinin iki kısımdanoluştuğunu, kaza noktası öncesi iki şerit kazanoktası sonra üç şeritten oluşmakta olup, bu konudasürücüleri uyarıcı hiçbir işaretbulunmadığını, kaza tarihine kadar yolun yeni mucur ilekaplanmış olup bu konuda sürücülerin yeterinceuyarılmadığını, mucurlama sonrasında banketlerinyeterince temizlenmediğini, kaza mahalli civarında bulunan bariyerinyetersiz ve kısa tutulmuş olup kazanın daha vahim birşekilde sonuçlanmasına neden olduğunu,davalının yapılan tespitler sonucunda da kusurlubulunduğunu belirterek 3.000,00 TL maddi, 5.000,00-TL manevi olmaküzere toplam 8.000,00 TL tazminatın davalıdan tahsiline kararverilmesi istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
Diyarbakır 3.İdare Mahkemesi: 16.03.2011 gün veE:2011/1313, K:2011/136 sayı ile özetle; “2576 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14.maddesinin 3/a bendinde davadilekçelerinin görev bakımından inceleneceği, 15.maddesininl/a bendinde adli yargının görevli olduğu konulardaaçılan davaların reddine karar verileceği hükmebağlanmıştır.
6009 sayılı Tebligat Kanunu Ve Bazı KanunlardaDeğişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 14.maddesi iledeğişen 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 110.maddesinde, işleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğansorumluluk davalarının, adli yargıda görüleceğikurala bağlanmıştır.
Dava dilekçesi ve eklerinin incelenmesinden,Silvan-Diyarbakır yolunun 35.kilometresinde 14.03.2010 tarihinde meydanagelen kazada 21 SY 3040 plakalı araçta bulunan davacınınyaralandığı, yaralanma nedeniyle uğranılan maddi vemanevi zararların tazmini istemiyle bakılmakta olan davanınaçıldığı anlaşılmıştır.
Yukarıda alıntısı yapılan Kanun hükmüuyarınca, 2918 sayılı Kanun'dan doğan sorumlulukdavalarında adli yargının görevli olduğu,uyuşmazlığın çözümünde davalıkurumun anılan Kanun'dan doğan bir sorumluluğunun bulunupbulunmadığının araştırılmasıgerektiği anlaşıldığından davanıngörüm ve çözümünde adli yargınıngörevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Yasasının 15/1-a. maddesihükmü uyarınca görev yönünden reddine”demek suretiyle davanın görev yönünden reddine kararvermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istemle bu kez adli yargı yerinde davaaçmıştır.
Silvan Asliye Hukuk Mahkemesi: 25.10.2013 gün ve E:2011/145,K:2013/525 sayılı kararı ile özetle; DavalıKarayolları Genel Müdürlüğü bir kamu tüzelkişiliğidir. Kural olarak, işlem ve eylemleri de kamusal niteliktaşır. Somut uyuşmazlık da, karayolundaki eskiyebağlı şerit çizgilerinin kaldırılmaması vegün durumunda gece ve görüş mesafesinin aydınlatmanında olmayışına bağlı yanıltıcı halininkazanın oluşumunda etkili olduğu 16.04.2012 tarihlibilirkişi raporunda belirtilmiştir. Görevin hiç veyagereği gibi yerine getirilmemesi hizmet kusuru niteliğindedir,İdare'nin hizmet kusurundan doğan zararlardan dolayı; İdariYargılama Usulü Kanunu’nun 2/1-b maddesi gereğinceİdare’ye karşı idari yargı yerinde tam yargıdavası açılması gerekir. Görev sorunu, açıkçaveya hiç ileri sürülmese de kendiliğinden (re’sen)dikkate alınır. Nitekim Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 13/02/2012tarih ve 2012/1002 Esas-2013/2352 Karar sayılı ilamı daaynı hususu vurgulamıştır. Anılan bu nedenlerleyargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın davaşartı yokluğunda reddine karar vermek gerekmiştir.”Şeklindeki gerekçesi ile davanın görev yönündenreddine karar vermiş, tarafların kararı süresinde temyizetmemesi üzerine karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 6.4.2015 günlütoplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; 2918 sayılıYasa’dan kaynaklanan sorumluluk davasında idari ve adli yargıyerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14.maddesindeöngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, davacı vekilinin istemiüzerine, adli yargı dosyasının son görevsizlikkararını veren mahkemece, idari yargı dosyasına ilişkinevraklar da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim İsmail SARI’nın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Uğurtan ALTUN’un davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, trafik kazasınedeniyle meydana gelen maddi ve manevi zararın tazmini istemiyleaçılmış tazminat davasına ilişkindir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.maddesinde,Kanunun amacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumluolduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğinisağlayacak durumda bulundurmanın gerekli görülenkavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri,işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanınBelediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğubelirtilmiştir.
Öte yandan 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011günlü Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğegiren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110.maddesinde “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlarailişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğailişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veyasigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yermahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vukubulduğu yer mahkemesinde de açılabilir”; Geçici21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrasının göreve ilişkin hükmü,yürürlüğe girdiği tarihten önce idariyargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesindeaçılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir.
2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrasının iptali istemiyle Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi veBatman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurularıüzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ileanılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptalistemini oy birliğiyle reddetmiştir: “… AnayasaMahkemesi’nin daha önceki kimi kararlarında dabelirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarakAnayasa’da adli ve idari yargı ayrımına gidilmemiş veidari uyuşmazlıkların çözümünde idare vevergi mahkemeleriyle Danıştay yetkilikılınmıştır. Bu nedenle, genel olarak idare hukukualanına giren konularda idari yargı, özel hukuk alanınagiren konularda adli yargı görevli olacaktır. Bu durumda, idariyargının görev alanına giren biruyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanunkoyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtirazkonusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya damemur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğiniöngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemenin gerekçesindede ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idari yargı veyaadli yargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolubelirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesakbir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynıyargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,s.136-147.)
Anayasa’nın 158 inci maddesinin son fıkrasında“ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görevuyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esasalınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’ninyukarıda gerekçesine yer verilen kararı, yasa koyucunun idariyargının görevine giren bir konuyu adli yargınıngörevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılıKanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ile öngörülen,bu Kanun’dan doğan tüm sorumluluk davalarının adliyargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa’yaaykırı bulunmadığına dair olup, esas itibariylegörev konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasa’nın158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememiz olmak üzerediğer yargı organları bakımından da uyulmasızorunlu bir karar mesabesindedir.
Budurumda, 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları,şartları, hak ve yükümlülükleri, bunlarınuygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları vebunların görev yetki ve sorumlulukları ile,çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla meydana gelen zararın tazmini istemiyleaçılan bu davanın da adli yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın görüm veçözümü adli yargı yerinin görevinegirdiğinden, Silvan Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilengörevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, SilvanAsliye Hukuk Mahkemesince verilen 25.10.2013 gün ve E:2011/145, K:2013/525sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 6.4.2015gününde Üye Eyüp Sabri BAYDAR’ın KARŞI OYUve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Serdar
ÖZGÜLDÜR
Üye
Eyüp Sabri
BAYDAR
Üye
Alaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Ali
ÇOLAK
Üye
Ayhan
AKARSU
Üye
Nurdane
TOPUZ
Üye
Mehmet
AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy