T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 200
KARAR NO : 2015 / 216
KARAR TR : 6.4.2015
ÖZET : Davalı Belediye tarafından, davacılara ait taşınmazların yakın mevkiine çöp dökülüp yakılmak suretiyle davacıların taşınmazları üzerinde yer alan zeytin ağaçlarına zarar verildiği iddiasıyla söz konusu zararın tazmini istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar :1-Z.Ç.
2- S.Ç.
3- T.Ç.
Vekilleri :Av. U.Y. & Av. M. Y. B. & Av. A.A.K.
Davalı :Tire Belediye Başkanlığı
Vekili :Av. B.T. (AdliYargıda)
OL A Y : Davacıvekili dava dilekçesinde, “Müvekkillerim TİREilçesi, Karateke köyü Kavaklıdere mevkii 612 parsel ileTaştepe mevkii 881 parsel sayılı ZEYTİN BAHÇESİvasıflı taşınmazların sahibidirler. (EK-1)Boş-çorak ve dağlık bir arazi iken büyük masrafve emeklerle tüm alan (yaklaşık 1.100.000 m2)ağaçlandırılmıştır. Şu aniçerisinde 7-8 yaşlarında ürün alınabilenzeytin ve muhtelif ağaçlar vardır.
Bualanın hemen hemen içersinde kalan bölüme davalıidare tarafından ilçe ve beldelerin çöpüdökülmekte ve bu çöpler vahşi ve acık yakmasuretiyle yok edilmeye çalışılmaktadır. Yapılanyakma işlemi tamamen açık ve denetimsiz, tehlikelişekilde sürdürülmektedir. Hiçbir önlemalınmamaktadır. Ağaçlandırılan alan veçevre ağaçlar çok büyük bir yangıntehlikesi içerisindedir. Tüm uyarılar sonuçsuzkalmaktadır. Son bir yıl içerisinde asgari 8-10büyük yangın çıkmış, itfaiyearaçları küçük hasarlarla (büyükmasraflarla) yangını söndürebilmişlerdir. Davalıidarenin eyleminden doğan tehlike büyüktür. Çöpyakma işlemleri her geçen gün daha büyük biralanı tehdit etmektedir. Yetkililerin “çöp kendiyanıyor” iddiası boş ve mesnetsizdir. Herkes bilmektedirki, gayrı yasal olarak bu alana dökülen çöp, yokedilmek amacıyla bilinçli olarak yakılmaktadır.Yapılan iş tamamen yasalara aykırı bir şekildeçevreye zarar veren ve büyük yangın tehlikesi yaratan biruygulamadır ve bu uygulamaya derhal son verilmesi yönündentüm talep ve ısrarlarımız sonuç vermemiştir.
Bukaygı ve istemlerimiz sayısız sözlü veyazılı bildirimler ile T.C. İzmir Valiliği İlÇevre ve Orman Müdürlüğü’ne; TireKaymakamlığına; İzmir Valiliğine ve Tire BelediyeBaşkanlığına bildirilmiştir.
a)İzmirValiliği Çevre ve Şehircilik İlMüdürlüğü 10.11.2011 tarih ve 8893 sayılıyazıları ile “söz konusu alanda vahşi depolamayapıldığı, çöpyığınlarının üzerinin açıkolduğu, denetim sırasında bazı çöplerinyanmış bulunduğunun gözlemlendiği,
TireBelediyesinin araçları ile alana çöptaşındığı, söz konusu alana atıklarındepolanması veya bertarafı yönünde verilmiş bir izinbulunmadığı” bildirilmiştir. Konunun takipçiliolunduğu ifade edilmiştir.
b)İzmirValiliği Çevre ve Şehircilik İlMüdürlüğü 05.03.2012 tarih ve 3444 sayılıyazıları ile Tire Belediye Başkanlığı’na2872 sayılı Çevre Kanunu uyarınca idari para cezasıuygulandığı bildirilmiştir.
Uyarıve idari iş ve eylemler bu şekilde devam ederken 2012 yılıAğustos ayı ortalarında çöp alanı yeniden (bukez büyük ölçekte) tutuşmuş, yangınbaşlamıştır. Müvekkillerin kendiçabaları-orman araçlarının desteği-itfaiye veçevre halkın tüm çabalarına karşınkontrolün sağlanması zaman almış ve davacımüvekkillerime ait zeytin ağaçlarıyanmıştır.
TireSulh Hukuk Mahkemesi 2012/11 D.İş. sayılı dosyasıüzerinden mahallinde 28.08.2012 tarihinde tespit yapılmış.Yapılan tespitte: 14.847 m² alanın yandığı, 721adet 5 yaşlarında verimli zeytin ağaçlan ile damlamasulama borularının yandığı belirlenmiştir. Uzmanbilirkişi raporuna göre yanan ağaçların bedeli:25.235,00 TL; damlama su borularının bedeli: 1.039,29 TL vealanı eski hale getirme ve yeniden ağaçlandırma bedeli5.047,98 TL'si olmak üzere toplam 31.322,27 TL zarar oluşmuştur.
Davalıidare, haksız ve hukuksuz eyleminden doğan zararı tazminyükümlülüğündedir.
Arzaçalışılan nedenler ve yargılama safahatındasübut bulacak hususlar içeriğinde; 31.322,27 TL zararındava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıidareden tahsiline, tespit giderleri ile avukatlık ücretinindavalı idareye yüklenilmesine, karar verilmesini vekaleten arz vetalep ederim.” demek suretiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
İzmir2.İdare Mahkemesi: 27.12.2012 gün ve E:2012/2094, K:2012/2343sayılı kararı ile özetle; “ …davacılaraait zeytin ağaçlarının, davalı belediyenindökmüş olduğu çöplerin yanmasındandolayı hasar gördüğü, çevre ilçe vebelde çöplerinin bu alanda toplanması ve bertaraf edilmesiyönünde belediyece alınmış bir kararbulunmadığı, bir başka anlatımla zeytinağaçlarının yanmasına sebep olançöplerin davalı belediyenin herhangi bir işleminedayandırılmadan alana döküldüğü veyakılmak suretiyle bertaraf edildiği, dolayısıyla tazminekonu fiilin temelinde idari bir işlemin bulunmadığı gibi bufiilin idari bir eylem niteliği de taşımadığı,ayrıca çöplerin depolanması ve bertaraf edilmesihizmetinin suretiyle gerçekleşen haksız fiil sonucudavacılara ait zeytin ağaçlarında oluşanzararın tazminine yönelik işbu davanın görüm veçözümünün adli yargının görevinegirdiği sonucuna ulaşılmıştır.” demeksuretiyle davanın görev yönünden reddine karar vermişve karar kesinleşmiştir. Davacıvekili aynı istemle bu kez adli yargı yerinde davaaçmıştır. Tire2.Asliye Hukuk Mahkemesi: 13.02.2014 gün ve E:2013/262, K:2014/48sayılı kararı ile özetle; “...Kamu hizmetiyürüten Belediyenin bu hizmeti yürüttüğüsırada kişilere verdiği zararın tazmini istemiyleaçılan dava, olayda kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygunolarak yürütülüp yürütülmediğinin, buhizmetin yürütülmesinde hizmet kusuru veya başka nedenleidarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığınınsaptanmasını gerektirmektedir. Bu hususların saptanması iseidare hukuku ilkelerine göre yapılabileceğinden, 2577sayılı yasanın IYUK'un 2. (1-b) maddesi uyarınca idarieylemlerden doğan zararlara ilişkin idareye karşı idariyargı yerinde tam yargı davası açılmasıgerekir. Davacıbir kamu tesisi olan belediye çöplüğününmuhafazasındaki kusurlu eylem sonucu çıkan yangınnedeniyle uğradığı zararın giderilmesiniistediğine göre, IYUK'nun 2. (1-b) maddesi uyarınca idarieylemlerden doğan zararlara ilişkin idareye karşı İdariYargı yerinde tam yargı davası açılmasıgerektiği kanaatine varılmıştır.’’ demeksuretiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş,tarafların kararı temyiz etmemesi üzerine kararkesinleşmiştir. İNCELEME VEGEREKÇE : UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 6.4.2015 günlütoplantısında: l-İLKİNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; 2247sayılı Yasa’nın 14.maddesinde öngörülenbiçimde, idari yargı ile adli yargı arasında olumsuzgörev uyuşmazlığı doğduğu, davacıvekilinin istemi üzerine, adli yargı dosyasının songörevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargıdosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığından görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim ŞamilKAYNAK’ın, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen YargıtayCumhuriyet Savcısı Uğurtan ALTUN’un davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,İzmir İli, Tire İlçesi, Karateke köyü,Kavaklıdere mevkiinde bulunan ve tapunun 612 sayılı parselindekayıtlı olan taşınmaz ile Taştepe mevkiinde bulunan,881 sayılı parselde kayıtlı olan davacılara aittaşınmazlar üzerindeki zeytin ağaçlarının,Tire Belediyesi tarafından bu taşınmazların yakınmevkiine dökülen çöplerin yanması sonucu,uğranıldığı ileri sürülen maddi zararınyasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle açılmıştır. Dosyakapsamında yer alan Tire Belediye Encümeni’nin 30.09.2009gün, 900 sayılı kararı ile, Karatekke Köyündekira karşılığı kullanılan çöpdöküm alanının kontrat süresi dolduğundan,yeniden yıllık kira ücretinin belirlenmesi gerektiğibelirtilmiş ve çöp döküm alanınınyıllık kira bedelinin 3.000,00 TL olarak belirlenmesine karar verilmiştir. Dosyakapsamında yer alan Tire Belediye Meclisi’nin 04.10.2010 gün,172 sayılı kararı ile, Karateke Köyü ortak malıolarak tapu kütüğünde kayıtlı Belediyetarafından 1993 yılından beri çöp dökümalanı olara kullanılan 669 no.lu parselin güneyinde Çevreve Orman Bakanlığınca nüfusu 50.000 i geçenBelediyelerde çöp döküm alanı ve katı atıkgeri dönüşüm bertaraf tesislerinin yapılmasızorunlu hale getirildiğinden bahisle imar planıdışında kalan yaklaşık 400.000 m2 lik alandaçöp dökme ve katı atık bertaraf tesislerininyapılabilmesi için 3194 sayılı Kanun’un 8/b maddesigereğince mevzi imar planı yapılmasına kararverilmiştir. Dosyakapsamında yapılan incelemede, davacı tarafından 12.09.2011tarihinde İzmir Valiliği’ne yazılı müracaattabulunulduğu, çöp dökümü yapılanalanın çöp dökümü için ayrılan alanolup olmadığı ve çöp yakma işleminin denetimli,usulüne uygun ve çevreye zarar vermeden gerçekleştirilipgerçekleştirilmediğinin sorulduğu, İzmirValiliği tarafından 10.11.2011 tarihinde verilen cevabi yazıda, sözkonusu alanda atıkların depolanması ve/veya yakılmasısuretiyle bertarafına ilişkin Valilikçe/Bakanlıkçaverilmiş bir izin/lisans bulunmadığı hususununbelirtildiği anlaşılmıştır. Dosyakapsamında yapılan incelemede; davacı tarafından,yangın sonucu zeytin bahçesinde meydana gelen zararın tespitiistemiyle Tire Sulh Hukuk Mahkemesi’ne müracaat edildiği, bumüracaata istinaden yapılan keşif neticesinde 17.09.2012günlü bilirkişi raporunda, zeytin bahçesindekiağaçlar ile damlama sulama borularının yanmasısonucunda oluşan zarar ve yeniden ağaçlandırma giderleriolarak toplam 31.322,27 TL zarar tespiti yapıldığı, tespitedilen bu zarar miktarının davalı belediyeden tazmini istemiyleuyuşmazlığa konu davanınaçıldığı anlaşılmıştır. 5393sayılı Belediye Yasasının “Belediyenin görev vesorumlulukları” başlıklı 14. maddesinde, “Belediye,mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla; İmar,su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı;coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevresağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta,itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik;defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşilalanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlikve spor orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları(Bu Kanunun 75 inci maddesinin son fıkrası, belediyeler, il özelidareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesioldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştaydenetimine tabi şirketler tarafından, orta ve yükseköğrenim öğrenci yurtları ile Devlete ait herderecedeki okul binalarının yapım, bakım veonarımı ile tefrişinde uygulanmaz.); sosyal hizmet veyardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi veticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır. (Mülgason cümle: 12/11/2012- 6360/17 md.) (…)(Ek cümleler: 12/11/2012-6360/17md.) Büyükşehir belediyeleri ile nüfusu 100.000’inüzerindeki belediyeler, kadınlar ve çocuklar içinkonukevleri açmak zorundadır. Diğer belediyeler de malidurumları ve hizmet önceliklerini değerlendirerek kadınlarve çocuklar için konukevleri açabilirler. “Belediyeninyetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15. maddesinde“Belediyenin yetki ve imtiyazları şunlardır: . .. Katıatıkların toplanması, taşınması,ayrıştırılması, geri kazanımı, ortadankaldırılması ve depolanması ile ilgili bütün hizmetleriyapmak ve yaptırmak. . ..”; “Gelecekyıllara yaygın hizmet yüklenmeleri”başlıklı 67. maddesinde de; “Belediyedebelediye meclisinin, belediyeye bağlı kuruluşlarda yetkiliorganın kararı ile park, bahçe, sera, refüj,kaldırım ve havuz bakımı ve tamiri; araç kiralama,kontrollük, temizlik, güvenlik ve yemek hizmetleri;makine-teçhizat bakım ve onarım işleri; bilgisayar sistemve santralleri ile elektronik bilgi erişim hizmetleri; sağlıklailgili destek hizmetleri; fuar, panayır ve sergi hizmetleri; baraj,arıtma ve katı atık tesislerine ilişkin hizmetler; kanalbakım ve temizleme, alt yapı ve asfalt yapım veonarımı, trafik sinyalizasyon ve aydınlatma bakımı,sayaç okuma ve sayaç sökme-takma işleri ile ilgilihizmetler; toplu ulaşım ve taşıma hizmetleri; sosyaltesislerin işletilmesi ile ilgili işler, süresi ilkmahallî idareler genel seçimlerini izleyen altıncıayın sonunu geçmemek üzere ihale yoluylaüçüncü şahıslaragördürülebilir” denilmiştir. Ayrıca,Anayasa’nın 125. maddesinin son fıkrasında, idarenin kendieylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekleyükümlü olduğu kurala bağlanmış; 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2/1-bmaddesinde, idari eylem ve işlemlerden dolayı hakları ihlaledilenler tarafından açılan tam yargı davaları, idaridava türleri arasında sayılmıştır. Tazminatistemine konu olayda çöplerin toplanması,taşınması, depolanması gibi faaliyetlerin belediyelerinyetkileri ve görevleri arasında yer aldığındakuşku bulunmamakla beraber, tazminata konu eylemin idari nitelikte bireylem olup olmadığına bakmak gerekmektedir. Dosyakapsamı incelendiğinde davalı belediyenin İzmir İli, Tire İlçesi, Karatekeköyü, Kavaklıdere mevkiinde bulunan yere 1993yılından beri çöp döküm alanı olarakkullandığı, buna karşılık yıllık bellibir kira bedeli ödediğinin anlaşılmışolmasına karşın, İzmir Valiliği’nin dosyakapsamında yer alan 10.11.2011 tarihli cevabi yazıda, söz konusualanda atıkların depolanması ve/veya yakılmasısuretiyle bertarafına ilişkin Valilikçe/Bakanlıkçaverilmiş bir izin/lisans bulunmadığı hususunun dabelirtildiği sabittir. İdareninyürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetineilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydanagetirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibitesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımısırasında kişilere verdiği zararların tazminiistemiyle açılacak davaların görüm veçözümünün, idari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafındanaçılacak tam yargı davaları kapsamında yargısaldenetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi birayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konutaşınmaza kamulaştırmasız elatıldığı veya plan ve projeye aykırı işgörüldüğü iddiasıyla açılacakmüdahalenin men’i ve meydana gelen zararın tazmini davalarınınise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksızfiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adliyargı yerinde çözümleneceği, yerleşikyargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır. Davalıbelediyece gerçekleştirilen çöp döküm vedepolama eylemi ile ilgili idarece alınmış herhangi bir kararbulunmadığı, tazmine konu eylemin temelinde idari birişlemin yer almadığı keza yukarıda belirtilen mevzuathükümlerine uygun bir idari tasarrufun da söz konusuolmadığı anlaşılmakla, söz konusu rastgeleçöp dökme ve imhası şeklindeki davalınındavranış biçimiyle çöplerin yanması ve bualanın bitişiğindeki davacıların zeytinliğindemaddi zarara yol açılması şeklindeki sonucun idari bireylem niteliği taşımadığı, dolayısıylasöz konusu uyuşmazlığın haksız fiilhükümlerine göre adli yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği sonucunaulaşılmıştır. Açıklanannedenlerle, Tire 2. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Tire 2. Asliye HukukMahkemesince verilen 13.02.2014gün ve E:2013/262, K:2014/48 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 6.4.2015 günündeÜyeler Nurdane TOPUZ ve Alaittin AliÖĞÜŞ’ün KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞUİLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy