T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 209
KARAR NO : 2015 / 225
KARAR TR : 6.4.2015
ÖZET : 2918 sayılı Yasadan kaynaklanan sorumluluk davasının ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı :A.Sig.A.Ş.
Vekilleri :Av. A.F.& Av. G.A.
Davalı :Karayolları Genel Müdürlüğü
Vekili :Av. S.A. (AdliYargıda)
O L A Y : Davacıvekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirkettarafından sigortalı bulunan 59 NC 989 plakalı aracın 23.06.2011tarihinde Tekirdağ İli, Muratlı–Büyükkarıştıranmevkiinde yol üzerinde çalışma olmasına rağmenherhangi bir uyarı işaret ve işaretçisininbulunmaması üzerine yoldan çıkarak yol kenarındakiarazide ters dönmesi sonucu trafik kazasının meydanageldiğini, kaza sonrası meydana gelen 8.032,00 TL maddi zararbedelinin 16.08.2011 tarihinde sigortalıya ödendiğini,davalı idarenin söz konusu kazada kusurlu ve sorumlu olduğunubelirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 8.032,00TL zarar bedelinin ödeme tarihi olan 16.08.2011 tarihinden itibaren yasalfaizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmesi istemiyle adliyargı yerinde dava açmıştır.
Muratlı Asliye Hukuk Mahkemesi: 23.01.2014 gün ve E:2012/248,K:2014/24 sayı ile özetle; “davacıya ait zorunlu trafiksigortalı aracın, yol tek taraflı kaza yapması sonucuhasarlandığı iddiasıyla davalı idare aleyhineaçılmış olup, davada hizmet kusuruna dayanılmıştır.Kamu hizmeti görmekle yükümlü olan idare, kamu hizmetisırasında verdikleri zararlardan dolayı özel hukukhükümlerine tabi değildirler. Kamu tüzel kişilerininyasalar tarafından kendilerine verilen görev ve yetkilerinkullanılması sırasında oluşan zararlar niteliğiitibariyle hizmet kusurundan kaynaklanan zararlar olup, bu zararlarıntazmini amacıyla hizmet kusurlarına dayalı olarak İdariYargılama Usulü Hakkındaki Kanun’un 2.maddesihükmü uyarınca idari yargı yerinde tam yargıdavası ikame edilmesi gerekmektedir. Görev kuralları kamudüzenine ilişkin olup, mahkemece kendiliğinden (re’sen)dikkate alınması zorunludur. Bu itibarla, adli yargınınyargı yolu bakımından görevsiz bulunması nedeniyledava dilekçesinin görevsizlik nedeniyle reddine kararverilmiştir.” şeklindeki gerekçesiyle, davada idari yargınıngörevli olduğundan bahisle, davanın görev yönündenreddine karar vermiştir.
İşbu karara karşı yapılan temyiz başvurusuüzerine Yargıtay 17.Hukuk Dairesi 10.07.2014 gün ve E:2014/13790,K:2014/11080 sayılı ilamı ile özetle hükmünonanmasına karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde davaaçmıştır.
İstanbul 3.İdare Mahkemesi: 14.10.2014 gün veE:2014/1644, K:2014/1654 sayılı kararı ile özetle;“2577 sayılı Kanun’un 36.maddesinde; “İdarisözleşmelerden doğanlar dışında kalan tam yargıdavalarında yetkili mahkeme, sırasıyla; a-Zararındoğuran uyuşmazlığı çözmeye yetkili, b-Zarar, bayındırlık ve ulaştırma gibi bir hizmettenveya idarenin herhangi bir eyleminden doğmuş ise, hizmetingörüldüğü veya eylemin yapıldığıyer, c- Diğer hallerde davacının ikametgahınınbulunduğu yer idare mahkemesidir.” kuralına yerverilmiştir.
Uyuşmazlıkta,yukarıda yer alan düzenleme uyarınca, davalı idareninKarayolu yapımında gerekli tedbirlerin alınmamasıiddiasından kaynaklanan tazminat davasının hizmetingörüldüğü,Muratlı-Büyükkarıştıran bölgesininbulunduğu yerdeki Tekirdağ İdare Mahkemesi’nin yetkisindeolduğu sonucuna varılmıştır.” demek suretiyle2577 sayılı Kanunun 15/1-a maddesi uyarınca davanın yetkiyönünden reddine, dava dosyasının yetkili Tekirdağİdare Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Bu aşamadan sonra söz konusu dava dosyası Tekirdağİdare Mahkemesi’nin 2014/1620 Esas sırasınakaydedilmiştir.
Tekirdağ İdare Mahkemesi: 05.02.2015 gün ve E:2014/1620sayı ile özetle; davanın adli yargı yerindegörülmesi gerektiğinden bahisle, 2247sayılı Kanun’un 19.maddesi gereğince görevliyargı yerinin belirlenmesi için dosyanın UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konudaUyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine kararvermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Ali ÇOLAK, Bahri AYDOĞAN, Nurdane TOPUZ, Alaittin AliÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 6.4.2015 günlütoplantısında:
l-İLK İNCELEME:Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; 2918 sayılıKanun’dan kaynaklanan sorumluluk davasında adli ve idari yargıyerleri arasında 2247 sayılı Kanunun 19.maddesindeöngörülen biçimde görevuyuşmazlığı doğduğu, idari yargıdosyasının mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmeksuretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usuleilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim İsmail SARI’nın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet SavcısıUğurtan ALTUN’un davada adli yargının, DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın ise davada idari yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacı şirkettarafından sigortalı bulunan 59 NC 989 plakalı aracın23.06.2011 tarihinde Tekirdağ İli,Muratlı–Büyükkarıştıran mevkiinde yolüzerinde çalışma olmasına rağmen herhangi biruyarı işaret ve işaretçisinin bulunmamasıüzerine yoldan çıkarak yol kenarındaki arazide tersdönmesi sonucu trafik kazasının meydana geldiğini, kazasonrası meydana gelen 8.032,00 TL maddi zarar bedelinin 16.08.2011tarihinde sigortalıya ödendiğini, davalı idarenin sözkonusu kazada kusurlu ve sorumlu olduğunu belirterek, fazlaya ilişkinhakları saklı kalmak kaydıyla 8.032,00 TL zarar bedelininödeme tarihi olan 16.08.2011 tarihinden itibaren yasal faizi ile birliktedavalı idareden tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.maddesinde,Kanunun amacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumluolduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğinisağlayacak durumda bulundurmanın gerekli görülenkavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri,işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanınBelediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğubelirtilmiştir.
Öte yandan 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011günlü Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğegiren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110.maddesinde “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğailişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veyasigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yermahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vukubulduğu yer mahkemesinde de açılabilir”; Geçici21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrasının göreve ilişkin hükmü,yürürlüğe girdiği tarihten önce idariyargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesindeaçılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir.
2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrasının iptali istemiyle Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi veBatman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurularıüzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ileanılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptalistemini oy birliğiyle reddetmiştir: “… AnayasaMahkemesi’nin daha önceki kimi kararlarında dabelirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarakAnayasa’da adli ve idari yargı ayrımına gidilmemiş veidari uyuşmazlıkların çözümünde idare vevergi mahkemeleriyle Danıştay yetkilikılınmıştır. Bu nedenle, genel olarak idare hukukualanına giren konularda idari yargı, özel hukuk alanınagiren konularda adli yargı görevli olacaktır. Bu durumda, idariyargının görev alanına giren bir uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevlendirilmesikonusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunusöylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargınındenetimine bağlı olması gereken idari biruyuşmazlığın çözümü, haklı nedenve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafındanadli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural,trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memurolmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğiniöngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemeningerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idariyargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olanyargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgiliolarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davalarınaynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarakdavaların görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldığı,bu suretle kısa sürede sonuç alınmasınınolanaklı kılındığı ve bunun söz konusudavaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilendüzenlemenin kamu yararına yönelik olduğuanlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılıKanun’da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araçtrafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk alanınagirdiği konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. İdaretarafından kamu gücünden kaynaklanan bir yetkininkullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynıkarayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bunedenle aynı tür risk üreten araçlar arasındaözel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren birneden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kuralAnayasa’nın 2.,125. ve 155. maddelerine aykırıdeğildir. İtirazın reddi gerekir…” (Any. Mah.nin26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014,Sayı: 28954, s.136-147.)
Anayasa’nın 158 inci maddesinin son fıkrasında“ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görevuyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esasalınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’ninyukarıda gerekçesine yer verilen kararı, yasa koyucunun idariyargının görevine giren bir konuyu adli yargınıngörevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılıKanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ileöngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesininAnayasa’ya aykırı bulunmadığına dair olup, esasitibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır veAnayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememizolmak üzere diğer yargı organları bakımından dauyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Budurumda, 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla meydana gelen zararın tazmini istemiyleaçılan bu davanın da adli yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın görüm veçözümü adli yargı yerinin görevine girdiğinden,Tekirdağ İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulüile, Muratlı Asliye Hukuk Mahkemesinin görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Tekirdağ İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUNKABULÜ ile, Muratlı Asliye Hukuk Mahkemesinin 23.01.2014 gün, E:2012/248,K:2014/24 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,6.4.2015 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan
Serdar
ÖZGÜLDÜR
Üye
Ali
ÇOLAK
Üye
Alaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Bahri
AYDOĞAN
Üye
Ayhan
AKARSU
Üye
Nurdane
TOPUZ
Üye
Mehmet
AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy