T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 118
KARAR NO : 2015 / 135
KARAR TR : 2.3.2015
ÖZET : 2918 sayılı Kanun’un 30. maddesinin birinci fıkrası (b) bendi uyarınca verilen idari para cezası ile “geçici olarak trafiğe çıkış izin belgesi” adı altında tutulan tutanağın iptal edilmesi istemiyle açılan davanın, Kabahatler Kanunu’nun 3 ve 27/8. maddesi hükümleri uyarınca İDARİ YARGI YERİNDE çözümlen-mesinin gerektiği hk. K A R A R Davacı :Y.E. Vekili :Av. F.B. Davalı :Fethiye Kaymakamlığı, Trafik Tescil ve Denetleme BüroAmirliği O L A Y : FethiyeKaymakamlığı Trafik Tescil ve Denetleme BüroAmirliğince yapılan denetimler sırasında, 15 FF 583 plakasayılı araç sürücüsü davacının, görüşüengelleyecek şekilde cam filmleri olan araçkullandığının tespit edildiğinden bahisle, davacıadına 27.10.2014 gün ve HF-970954 seri-sıra sayılıtrafik suç tutanağı düzenlenerek, davacıya 2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 30. maddesininbirinci fıkrasının (b) bendi uyarınca 172,00 TL. idari paracezası verilmiş ve ayrıca bu tutanağa istinaden 27.10.2014tarih ve 001193 sayılı “aracın eksikliklerinintamamlanması/tamir edileceği yere kadar götürülüpgetirilmesi için her türlü mali ve hukuki sorumluluk kendisineait olmak üzere 3 gün süreyle geçici olarak trafiğeçıkarılmasına izin verildiği” ninbelirtildiği araç trafikten men tutanağı adıaltında “izin belgesi” düzenlenmiştir. Davacı vekili, idari para cezasının iptali ile araçtrafikten men tutanağı adı altında düzenlenen“izin belgesi” nin iptal edilmesi istemiyle adli yargıyerine başvuruda bulunmuştur. FETHİYE SULHCEZA HAKİMLİĞİ: 12.11.2014 gün ve D.İş:2014/647sayıyla; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesinegöre idari para cezası yanında idari yargınıngörev alanına giren kararın da verilmiş olmasınedeniyle davanın çözümünün idari yargıyerine ait olduğu gerekçesiyle başvurunun görevyönünden reddine karar vermiş, verilen karar itiraz edilmedenkesinleşmiştir. Davacı vekili,bu kez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır. MUĞLA 1.İDARE MAHKEMESİ: 6.1.2015 gün ve E:2014/1678, K:2015/2 sayıyla;davanın çözümünün adli yargı yerine aitolduğu gerekçesiyle davanın görev yönündenreddine ve dosyanın görev uyuşmazlığınınçözümlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine de karar vermiş, verilen karar itiraz edilmedenkesinleşmiştir. İNCELEMEVE GEREKÇE: UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 2.3.2015 günlütoplantısında: l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Uyuşmazlık MahkemesiGenel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1sayılı İlke Kararında, “2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi HakkındaKanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, buKanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikincifıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ilebaşlayan yargılaması sonunda sanığınmahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adliceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hükümuyuşmazlıklarının anlaşılması, bunundışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılmasıgerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari organlarabırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlarhakkında yapılan itirazlar ya da açılan davalar‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdariniteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev vehüküm uyuşmazlıklarının UyuşmazlıkMahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenipçözümlenmesi gerektiği...”açıkça belirtilmiştir. Bu durumgözetildiğinde, olay bölümünde yazılıbaşvuru konusu görev uyuşmazlığının HukukBölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur. Olay kısmındabelirtildiği üzere, tarafları, konusu ve sebebi aynı olandavada; adli yargı yerince idari yargı yerinin görevliolduğu gerekçesiyle verilmiş ve kesinleşmiş birgörevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelendavayı inceleyen idari yargı yerinin sahip olduğuseçenekler ile verdiği karar bakımından birdeğerlendirme yapılması gerekmektedir. 1- 2247 sayılıYasanın 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görevuyuşmazlığının bulunduğunun ilerisürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargımercilerinden en az ikisinin tarafları konusu ve sebebi aynı olandavada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdiklerikararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir. Buuyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanıntaraflarınca ve ceza davalarında ise ayrıca ilgili makamlarcaileri sürülebilir.” hükmüne göre, idaremahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerineadli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bukararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görevuyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanındadoğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemiise, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir. 2- 2247 sayılıYasanın 19. maddesindeki “Adli, idari, askeri yargımercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlikkararı üzerine kendine gelen bir davayı incelemeye başlayanveya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlikkararı veren merciin görevli olduğu kanısınavarırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesiiçin Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindekiişin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesinedeğin erteler ” hükmüne göre ise, adli yargıyeri, davaya bakma görevinin daha önce görevsizlik kararıveren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli birkarar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurmaolanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvurukararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesincekarar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu daihtiva etmesi gerekir. Yasa koyucu, 14. maddeyegöre hukuk alanında olumsuz görevuyuşmazlığı doğması halinde her iki yargımerciince işten el çekilmiş olduğundan başvurmairadesini davanın taraflarına bırakmış iken, buyönteme nazaran daha kısa zamanda çözümeulaşılmasını amaçladığı 19. maddeile, daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciindensonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmedendoğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurmaolanağını tanımıştır. Olayda,idari yargı yerince, öncelikle görevsizlik kararıverilmekle birlikte, bununla yetinilmemiş, görevli merciinbelirtilmesi için re’sen Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurulmasına da karar verilmiş, dava dosyası UyuşmazlıkMahkemesine gönderilmiştir. Buhaliyle, her ne kadar 2247 sayılı Yasada öngörülenyönteme uymamakta ise de, davanın taraflarınca başvurudabulunulmadığı gözetilerek, İdare Mahkemesincere’sen yapılan başvurunun, 2247 sayılı Yasanın19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile UyuşmazlıkMahkemesinin önüne gelmiş bulunan görevuyuşmazlığının çözüme kavuşturulması,gerek dava ekonomisine gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluşamacına uygun olacağından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in,davanın çözümünde idari yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Uğurtan ALTUN ile Danıştay SavcısıYakup BAL’ın idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, 2918 sayılıKanun’un 30. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendiuyarınca verilen idari para cezası ile araç trafikten mentutanağı adı altında tutulan “izin belgesi”tutanağının iptal edilmesi istemiyleaçılmıştır. 2918 sayılıKarayolları Trafik Kanunu’nun “Araçların teknikşartlara uygunluğu” başlığı altındadüzenlenen 30. maddesinde, “Araçların, esasları yönetmeliktebelirtilen şekilde ve tarzda teknik şartlara uygun durumdabulundurulması zorunludur. a) (Değişik : 21/5/1997- 4262/4 md.) Servis freni, lastikleri, dış ışıkdonanımından yakını ve uzağı gösterenışıklar ile park, fren ve dönüşışıkları noksan, bozuk veya teknik şartlaraaykırı olan araçları kullanan sürücüler 1800 000 lira para cezası, b) (Değişik: 21/5/1997- 4262/4 md.) Diğer eksiklik ve bozuklukları bulunanaraçlarla, görüşü engelleyecek veya bir kaza halindeiçindekiler için tehlikeli olabilecek süs aksesuar eşyave çıkıntıları olan araçlarıkullananlarla, karayolunu kullananlar için tehlike yaratacakşekilde olan veya görüşü engelleyecek veçevredekileri rahatsız edecek derecede duman veyagürültü çıkaran araçları kullanansürücüler 3 600 000 lira para cezası, İlecezalandırılırlar. Bu maddenin (a) bendindebelirtilen eksiklik ve bozuklukları bulunan araçlar, teknikşartlara uygun duruma getirilinceye kadar trafik zabıtasıncatrafikten men edilebilir. (b) bendindeki şartlara uymayan veuyumsuzluğu trafik emniyetini tehlikeye düşürmeyeceknitelikte olan araçların şartlara uygun duruma getirilmesi ihtarolunur. İhtarda verilen süre için teknik şartlara uygunduruma getirilmediğinin tespiti halinde araç trafikzabıtasınca trafikten men edilir.” hükmü yeralmıştır. Uyuşmazlık Mahkemesi,2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi kapsamındaaraç tescil plakasına göre düzenlenenlerdışında trafik zabıtasınca uygulanan idari paracezalarına karşı açılan davaları; buuygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idaricezalarla ilgili davalarda (116. maddedeki itiraz yolu hariç)görevli yargı yerini açıkça belli eden birhükme yer verilmemesi; 12.7.2013 tarih ve 6495 sayılıKanun’un 20.maddesi ile yapılan değişiklikten öncekihali ile, bu Yasada gösterilen adli cezalara hükmetmeklegörevli mahkemeye işaret eden 112. maddeye de herhangi biratıfta bulunulmamış olması karşısında vegöreve ilişkin genel ilkelere göre idari yargınıngörev alanında görmüştür. 1.6.2005 tarihinde 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğegirmesi üzerine Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nce, sözü edilen Kanun’undiğer kanunlarda düzenlenen idari yaptırımlar ile bunlarakarşı yapılacak itirazlara ilişkin görevhükümleri üzerindeki etkisinin incelenmesi sonucunda: diğerkanunlarda düzenlenen idari yaptırımın, dayanağıolan yasanın amacı dikkate alınarak; Kabahatler Kanunu’nun1., 2., 16. ve 19. maddelerinde belirtilen koşullarıtaşıması, 27. maddenin (1) numaralı bendindebelirtilen idari yaptırımlardan olması halinde, idari paracezaları ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkinolanlarına karşı 1.6.2005 tarihinden sonra yapılacak itirazlardasulh ceza mahkemelerinin genel görevlikılındığına ve bu nedenle doğan görevuyuşmazlıklarında adli yargı yerinin görevlibulunduğuna karar verilmiştir. Daha sonra, 30.3.2005tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 3 üncümaddesini değiştiren 6.12.2006 günlü, 5560 sayılıYasa’nın 31. maddesinde “(1) Bu Kanunun; a)İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yolunailişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde, b)Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veyamülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımınıgerektiren bütün fiiller hakkında, uygulanır”denilmiştir. Aynı Kanunun 27. maddesine, 5560sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada ise; idariyaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidari yargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde; idari yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idariyargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış,bu maddenin gerekçesinde de buhükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığıbağlantı sorununa çözüm getirilmesininamaçlandığı ifade edilmiştir. 19.12.2006 tarihindeyürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemeningösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiğiişlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idariyargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde; idari yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiylebirlikte idari yargı merciinde görüleceğianlaşılmaktadır. Görev kuralları kamudüzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflariçin bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yenibir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişede etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir. Davanınaçıldığı andaki kurallara göre görevliolan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise,(davanın açıldığı anda görevli olan vefakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemeningörevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadakigörev kuralının, değişikliğinyürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalardauygulanacağına dair intikal hükümlerininvarlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararıverilemeyeceği açıktır. Diğer taraftan, davagörevsiz mahkemede açılmış, bu sıradayapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme odava için görevli hale gelmiş ise, mahkeme, artıkgörevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli halegeldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir. İncelenenuyuşmazlıkta, öngörülen trafik paracezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesindebelirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu paracezasına itiraz konusunda görevli mahkemeningösterilmediği, ancak; idaripara cezasına konu işlemkapsamında aynı kişi ile ilgili olarak “aracıneksikliklerinin tamamlanması/tamir edileceği yere kadargötürülüp getirilmesi için her türlü malive hukuki sorumluluk kendisine ait olmak üzere 3 gün süreylegeçici olarak trafiğe çıkarılmasına izinverilmesi” kararı daverildiği ve birlikte dava konusu edildiği anlaşıldığından; idari para cezasına ilişkin kararın hukukaaykırılığı iddiasının da, idari yargı yerindegörüleceği kuşkusuzdur. Bu durumda, KabahatlerKanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3.maddesi ve aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun’laeklenen sekizinci fıkra hükmü bir aradadeğerlendirildiğinde, 2918 sayılı Karayolları TrafikKanunu’nun 30. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarıncaverilen para cezası ile düzenlenen tutanağa istinaden tanzimedilen “geçici olarak trafiğe çıkışizin belgesi” nin iptali istemiyle açılan davanın çözümünde idari yargıyerinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır. Açıklanan nedenlerle,Muğla 1. İdare Mahkemesinin 19.madde kapsamındagörülen başvurusunun reddi ile, aynı Mahkemece verilengörevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde İDARİ YARGININ görevliolduğuna, bu nedenle Muğla 1. İdare Mahkemesinin 19. maddekapsamında görülen BAŞVURUSUNUN REDDİ ile, aynıMahkemece verilen 6.1.2015 gün ve E:2014/1678, K:2015/2 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININKALDIRILMASINA, 2.3.2015 gününde OYBİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy