T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 132
KARAR NO : 2015 / 149
KARAR TR : 2.3.2015
ÖZET : 2918 sayılı Yasadan kaynaklanan sorumluluk davasının ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacılar : 1- M.C.kendi adına asaleten
2- Ş.A.C.’a vesayeten M.C.
3- M.C.’a velayeten M. C.
4- Y.C. kendi adına asaleten
5- M. C.’a velayeten Y. C.
6- Y. C.
Vekili :Av. A. K.
Davalı :Nevşehir İl Özel İdaresi
Vekilleri :Av. O. Ç. (Adli Yargıda)
Av. M. Y. (İdari Yargıda)
O L A Y : Davacılarvekili dava dilekçesinde özetle; davalı Nevşehir İlÖzel İdaresi tarafından 26.04.2010 tarihinde KarasenirKasabası Bahçelievler Mahallesi, Cumhuriyet Caddesi üzerindeyol yapım çalışması esnasında,müvekkillerinin çocuğu M.C.’ın yolaçıkması üzerine yol yapımçalışmasında kullanılan silindirin altındakalması sonucu vefat ettiğini, söz konusu kazada yolüzerinde herhangi bir işaret, işaretçi, ikaz levhasıile emniyet şeridinin bulunmaması nedeniyle davalı idareninkusurlu bulunduğunu belirterek, fazlaya ilişkin haklarısaklı kalmak kaydıyla şimdilik davacı M. C. için4.000,00 TL maddi, 50.000,00 TL manevi, Y. C. için 4.000,00 TL maddi,50.000,00 TL manevi, M. C.için 2.000,00 TL maddi, 30.000,00 TL manevi, Y.C.için5.000,00 TL manevi ve Ş.A. C.için 5.000,00 TL manevi olmaküzere toplam 10.000,00 TL maddi, 140.000,00 TL manevi tazminatın olaytarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıidareden tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde davaaçılmıştır.
Kozaklı Asliye Hukuk Mahkemesi: 17.04.2014 gün ve E:2013/8,K:2014/80 sayı ile özetle; “davalı idare ile davadışı Karasenir Belediyesi arasında Belediye ye ait asfaltyama işlemlerinin yapılması için 21/04/2010 tarihindedüzenlenen protokol gereğince 26/04/2010 tarihinde Kozaklıİlçesi Karasenir Kasabası Bahçelievler MahallesiCumhuriyet Caddesi üzerinde yol yapım çalışmasıesnasında davacılar M.ve Y.'in çocuğu,davacı M.'inkardeşi ve davacılar Ş. A. ile Y.'ıntorunu olan M.C.'ın yol yapımçalışmalarında kullanılan silindirin arkasınaasılması nedeniyle silindirin altında kalarak vefatettiği,bu olay üzerine Kozaklı CumhuriyetBaşsavcılığınca 2012/6 hazırlık ilesoruşturma başlatıldığı,Kozaklı Asliye CezaMahkemesi tarafından 2011/2 Esas 2012/130karar sayılı ilamı ile kusurluolarak tespit edilen davalı idarebünyesinde köy yolları ulaşım hizmetlerimüdür vekili, yol yapımçalışmasında bulunan ekipbaşları ile silindir şoförünün taksirle; ölüme sebebiyet verme suçunuişledikleri gerekçesiyle mahkumiyetine karar verildiği,bunedenle davacıların maddi ve manevi tazminat talebindebulundukları,davalı idare vekilinin öncelikle davanın idariyargı görev alanı içinde olması nedeniyledavanın reddinin gerektiğini savunduklarıgörülmektedir. 6100 SayılıHMK 'nun 3. Maddesi ile "Her türlü idari eylem ve işlemlerile idarenin sorumlu olduğu diğer sebeplerin yolaçtığı vücutbütünlüğünün kısmen veya tamamenyitirilmesine yahut kişinin ölümüne bağlı maddive manevi zararların tazminine ilişkin davalara asliye hukukmahkemeleri bakar" şeklindeki hüküm Anayasa Mahkemesi'nin16/02/2012 tarih ve 2011/35 Esas-2012/23 Karar sayılı kararı ileiptal edilmiştir. Mevcut olayda ölenM.C.'ın davalı idare tarafından yapılan yol yapımçalışmasında kullanılan silindirinçalıştığı esnada arkasınaasılması nedeniyle öldüğüanlaşıldığından ve Anayasa Mahkemesi'nin iptalkararı gereğince mahkememizin görevli olmadığı,davanın idari yargı alanı içerisinde olduğu anlaşıldığından, mahkememizingörevsizliğine” şeklinde karar vermiş, taraflarınkararı temyiz etmemesi üzerine karar kesinleşmiştir. Davacı vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde davaaçmıştır. Kayseri 2.İdare Mahkemesi: 08.01.2015 gün ve E:2014/889 sayıile özetle; davanın adli yargı yerinde görülmesigerektiğinden bahisle, 2247 sayılıKanun’un 19.maddesi gereğince görevli yargı yerininbelirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 2.3.2015 günlütoplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; 2918 sayılıKanun’dan kaynaklanan sorumluluk davasında adli ve idari yargıyerleri arasında 2247 sayılı Kanunun 19.maddesindeöngörülen biçimde görevuyuşmazlığı doğduğu, idari yargıdosyasının mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmeksuretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim İsmail SARI’nın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Uğurtan ALTUN ile Danıştay SavcısıYakup BAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, davalı Nevşehirİl Özel İdaresi tarafından 26.04.2010 tarihinde KarasenirKasabası Bahçelievler Mahallesi, Cumhuriyet Caddesi üzerindeyol yapım çalışması esnasında,müvekkillerinin çocuğu M.C.’ın yolaçıkması üzerine yol yapımçalışmasında kullanılan silindirin altındakalması sonucu vefat ettiğini, söz konusu kazada yolüzerinde herhangi bir işaret, işaretçi, ikaz levhasıile emniyet şeridinin bulunmaması nedeniyle davalı idareninkusurlu bulunduğunu belirterek, toplam 10.000,00 TL maddi, 140.000,00 TLmanevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birliktedavalı idareden tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.maddesinde,Kanunun amacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumluolduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğinisağlayacak durumda bulundurmanın gerekli görülenkavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri,işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanınBelediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğubelirtilmiştir. Öte yandan 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011günlü Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğegiren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110.maddesinde “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğailişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veyasigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yermahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vukubulduğu yer mahkemesinde de açılabilir”; Geçici21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrasının göreve ilişkin hükmü,yürürlüğe girdiği tarihten önce idariyargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesindeaçılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir. 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrasının iptali istemiyle Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi veBatman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurularıüzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ileanılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptalistemini oy birliğiyle reddetmiştir: “… AnayasaMahkemesi’nin daha önceki kimi kararlarında dabelirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarakAnayasa’da adli ve idari yargı ayrımına gidilmemiş veidari uyuşmazlıkların çözümünde idare vevergi mahkemeleriyle Danıştay yetkilikılınmıştır. Bu nedenle, genel olarak idare hukukualanına giren konularda idari yargı, özel hukuk alanınagiren konularda adli yargı görevli olacaktır. Bu durumda, idariyargının görev alanına giren bir uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevlendirilmesikonusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunusöylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargınındenetimine bağlı olması gereken idari biruyuşmazlığın çözümü, haklı nedenve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafındanadli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural,trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memurolmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğiniöngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemeningerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idariyargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olanyargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgiliolarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davalarınaynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarakdavaların görülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,s.136-147.) Anayasa’nın 158 inci maddesinin son fıkrasında“ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görevuyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esasalınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’ninyukarıda gerekçesine yer verilen kararı, yasa koyucunun idariyargının görevine giren bir konuyu adli yargınıngörevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılıKanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ileöngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesininAnayasa’ya aykırı bulunmadığına dair olup, esasitibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır veAnayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememizolmak üzere diğer yargı organları bakımından dauyulması zorunlu bir karar mesabesindedir. Budurumda, 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla meydana gelen zararın tazmini istemiyleaçılan bu davanın da adli yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır. Açıklanan nedenlerle davanın görüm veçözümü adli yargı yerinin görevine girdiğinden,Kayseri 2.İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile,Kozaklı Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Kayseri 2.İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUNKABULÜ ile, Kozaklı Asliye Hukuk Mahkemesinin 17.04.2014 gün veE:2013/8, K:2014/80 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 2.3.2015 gününde Üye Eyüp SabriBAYDAR’ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLEKESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy