T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 130
KARAR NO : 2015 / 147
KARAR TR : 2.3.2015
ÖZET: Davalı Belediyenin hizmet alanında bulunan cadde ve sokakların aydınlatılmasında kullanılan elektrik tüketimine ilişkin faturaların ödenmediğin-den bahisle, ödenmeyen fatura bedellerinin faizi ile birlikte tahsili istemiyle açılan davanın, özel hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesinin gerektiği hk. K A R A R Davacı :G.El D.A.Ş. Vekilleri :Av. B.A., Av. M.A. K. Av.N. K., Av.F. D. Davalı :Bayındır Belediye Başkanlığı Vekili :Av.A.A. OL A Y : Davacıvekili, müvekkili Şirketin davalı Belediyenin hizmetalanında bulunan cadde ve sokakların aydınlatılmasıhizmetini, 1 Nisan 2003 tarihine kadar, 09 Kasım 1995 tarih ve 22458sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğegiren Elektrik Tarifeleri Yönetmeliği, bu tarihten sonra ise EPDKMüşteri Hizmetleri Yönetmeliği hükümlerinegöre yürüttüğünü; “ElektrikTarifeleri Yönetmeliği”nin, “Abone Grupları veTarifeler” ana başlıklı, “Abone Grupları”başlıklı 5.maddesi "G" bendinin, “Aydınlatma” başlığı altında,a-ibadethane aydınlatması, b-genel aydınlatma,c-karayolları aydınlatması bölümlerine ayrılmışolduğunu; Yönetmeliğin 5/G-b maddesinde “GenelAydınlatma” "İI, ilçe, belde ve köylerdeki,cadde, sokak, ile kamuya ait ücretsiz girilen park ve bahçe gibihalka açık yerlerin aydınlatılmasıdır. Buaydınlatmalarla ilgili elektrik enerjisine Ücretsiz ve TarifeAltı Yönetmeliği hükümleri uygulanır. Genelaydınlatma projesi dışında yapılmış olanözel ve dekoratif amaçlı aydınlatmalar bu kapsama girmez."hükmünü taşıdığını, bahse konuYönetmelik hükmü gereğince Davalı ve aynıstatüdeki diğer abonelere reel ölçümyapılmaksızın, satın alınan enerjinin %3'ükarşılığının alınmış ve heryıl düzenlenen bilançolara yansıtılmışolduğunu; Uygulamabu şekliyle devam ederken 08.01.2002 tarihindeyürürlüğe giren 4736 sayılı “Kamu Kurum veKuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri veBazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması HakkındakiKanun”un 1.maddesi ile, " ……kamu kurum vekuruluşlarınca üretilen mal ve hizmet bedellerineişletmecilik gereği yapılması gereken ticari indirimlerhariç herhangi bir kişi veya kuruma ücretsiz veya indirimlitarife uygulanmaz.'' hükmünün vazedildiğini; budüzenlemeden sonra ise Elektrik Piyasası Müşteri HizmetleriYönetmeliği ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun13. maddesi uyarınca alınan 112 sayı ve 21.03.2003 tarihliEnerji Piyasası Düzenleme Kurul kararıyla, Genel Aydınlatmatarife grupları içine alınarak ücretlendirmeye tabitutulduğunu, böylelikle Davalıya ücretsiz ve tarifealtı hükümlerin uygulanmasına son verildiğini; Daha sonra ise 23.05.2002 tarih24763 sayılı Resmi Gazetede Bakanlar Kurulunca alınan"Elektrik Abonesi Bazı Kişi ve Kuruluşların 08.01.2002tarihli 4736 sayılı Kanunun 1.maddesinin 1.fıkrasıhükmünden Muaf Tutulması ve Uygulama EsaslarınınDüzenlenmesine İlişkin Ekli Karar'ınYürürlüğe Konulması Hakkında Karar"ınyayımlandığını, söz konusu kararın “İndirimlitarifeden yararlanacak kişi ve kurumlar” başlıklı 2.maddesinin f bendinde ibadethaneler ve genel aydınlatma yerlerinin (il,ilçe, belde ve köylerdeki cadde ve sokak ile kamuya aitücretsiz girilen park ve bahçe gibi halka açık yerler)indirimli tarifeden faydalanacak birimler olarak karar altınaalınmış bulunduğu; aynı Kararın 3. maddesinin fbendinde ise "2002 yılı içerisinde bu kararın 2.maddesinin (f) bendinde belirtilen abone gruplarına ilişkinölçü sistemlerinin tesis edilmesini takiben, genelaydınlatma yerlerinin elektrik enerjisi yıllık giderleribelediye sınırları içerisinde ilgili belediye, belediyesınırları dışında ilgili il özel idarebütçesinden, ibadethanelerin elektrik enerjisi ise Diyanetİşleri Başkanlığının takip eden yılbütçesine konacak ödenekten karşılanır."hükmünün yer aldığını, bu Bakanlar Kurulu Kararınınidari davaya konu edildiğini, konu hakkında Danıştayİdari Dava Daireleri Genel Kurulunca karar verildiğini; bununüzerine Müvekkilinin, Davalı Belediyenin sorumluluksahasında bulunan cadde ve sokaklarınaydınlatılmasını gerçekleştirdiğitesislere ölçü sistemi kurduğunu ve buölçü sisteminden geçen enerjiyi Davalı Belediyeye anılanmevzuat hükümleri gereği fatura ettiğini; davalıyatebliğ edilen 199 adet fatura karşılığı olan 1.11.2007tarihi itibari ile gecikme cezası ve KDV dahil toplam 273.242,20 YTL'yetekabül eden (asıl alacak 243.818,88 YTL) bedeli ödemektendavalı idarenin kaçındığını, Davalınınfaturaları, abone sözleşmesinin olmaması ve genelaydınlatma işleminin kamuya yönelik olmasıgerekçesiyle iade ettiğini, Müvekkilininyaptığı işlemin Bakanlar Kurulu kararına ve diğermevzuata dayandığını, müvekkilinin davalıyısözleşme yapmaya davet etmesine rağmen davalınınyanaşmadığını ifade ederek; davalarınınkabulü ile, 273.242,20-YTL alacağın dava tarihinden itibarenişleyecek Merkez Bankasının kısa vadeli kredilereuyguladığı %29 oranındaki reeskont faizi ve faizin KDV.siile birlikte davalı Belediyeden tahsili istemiyle 1.11.2007 tarihinde adliyargı yerinde dava açmıştır. BAYINDIR ASLİYE HUKUKMAHKEMESİ: 27.2.2008 gün ve E:2007/211, K:2008/34 sayı ile, davadilekçesinin geniş bir özetini yaptıktan sonra; davayakonu elektrik borcunun, sokak aydınlatmaları nedeniyle harcananelektrik bedelinden kaynaklandığı; bu konudakidüzenlemenin, 4736 sayılı kanuna dayanılarakçıkarılan 4100 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıolduğu; davalı tarafın sorumluluğununkaynağının anılan Bakanlar Kurulu kararıolduğunun anlaşılması karşısında, taraflararasındaki uyuşmazlığın 2577 Sayılı İdariYargılama Usulü Kanununun 2. maddesi hükmünce idariyargının görev alanına girdiği ve iş budavanın idari yargı yerinde açılması gerektiğininanlaşıldığı gerekçesiyle görevsizlikkararı vermiş; temyiz istemi Yargıtay 4.Hukuk Dairesinin9.10.2008 gün ve E:2008/10150, K:2008/11507 sayılıkarırıyla reddedilerek karar onanmış; karar düzeltmeistemi de aynı Dairenin, 11.5.2009 gün ve E:2009/4596, K:2009/6599sayılı kararıyla reddedilmiş ve görevsizlik kararıkesinleşmiştir. Davacıvekili bu kez aynı istemle, 23.6.2009 tarihinde idari yargı yerindedava açmıştır. İzmir 4. İdareMahkemesi; 7.5.2010 tarih ve E:2009/1020, K:2010/634 sayı ile,uyuşmazlığın görüm veçözümünün adli yargının görevalanına girdiği gerekçesiyle davanın görevyönünden reddine karar vermiş; temyiz edilmesi üzerineDanıştay 10.Dairesi; 19.2.2014 gün ve E:2010/10027, K:2014/965sayı ile, Uyuşmazlıkta, Bayındır Asliye HukukMahkemesi'nin idari yargının görevli olduğugerekçesiyle verdiği 27.2.2008 tarih ve E:2007/211 K:2008/34sayılı görevsizlik kararı üzerine İzmir 4.İdare Mahkemesinde açılan bu davada da mahkemece,uyuşmazlığı çözmekle Bayındır AsliyeHukuk Mahkemesi'nin görevli olduğu sonucunaulaşıldığından, 2247 sayılı Yasanın 19.maddesi uyarınca görevli mahkemenin belirlenmesi içinUyuşmazlık Mahkemesine başvurulması gerekirken,davanın görev yönünden reddine karar verilmişolduğu; bu durumda, temyize konu İdare Mahkemesikararının 2247 sayılı Uyuşmazlık MahkemesininKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanuna aykırıbulunduğu gerekçesiyle; temyiz isteminin kabulü ile İzmir4. İdare Mahkemesi'nin 7.5.2010 tarih ve E:2009/1020 K:2010/634sayılı kararının bozulmasına, görevli merciinbelirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmeküzere dosyanın anılan mahkemeye gönderilmesine kararvermiştir. İZMİR 4.İDAREMAHKEMESİ; 18.12.2014 gün ve E:2014/1052 sayı ile, 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2.maddesinin iptal davalarını idari işlemler hakkında yetki, şekil,sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlaledilenler tarafından açılan davalar olaraktanımlamış, sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklarında ancak sözleşmenin kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan idari birsözleşme olması durumunda iptal davasına konuolabileceğini düzenlemiş olduğu; dava dosyasınınincelenmesinden, davalı G.E.D.A.Ş. tarafından genelaydınlatma hizmeti nedeniyle Bayındır Belediyesi adınamuhtelif son ödeme tarihli, toplam 199 adet fatura düzenlenerektebliğ edildiği, faturaların iade edilmesi üzerine de,fatura içeriği 243.818,88.-TL tutarın, gecikme cezası vegecikme cezasının KDV'si ile birlikte toplam 273.242,20.-TL alacaktutarının tahsili amacıyla bakılan davanınaçıldığı, Bayındır Asliye HukukMahkemesinde açılan dava sonucunda 27/02/2008 gün veE:2007/211, K2008/34 sayılı karar ileuyuşmazlığın görümünde idariyargının görevli olduğu gerekçesiylegörevsizlik kararı verildiğininanlaşıldığı; bu durumda, davacışirketin davalı idarenin hizmet alanında bulunan cadde vesokakların aydınlatılması hizmetini yürütmesikarşılığı olan 273.242,20.-TL tutarındakialacağının tahsili amacıyla açmışolduğu dava; davalı idarenin idari bir işleminin iptalini konualan idari bir dava niteliğinde olmayıp özel hukukhükümlerine göre çözümlenmesi gereken biralacak davası olduğundan, davanın görüm veçözümü adli yargının görevine girdiğigerekçesiyle; 2247 sayılı Uyuşmazlık MahkemesininKuruluş ve İşleyiş Hakkında Kanun'un 19. maddesiuyarınca Bayındır Asliye Hukuk Mahkemesinin 2007/211 esassayılı dosyası Mahkemesinden temin edilerek görevliyargı yerinin belirlenmesi amacıyla dava dosyasınınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık MahkemesiHukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ,Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 2.3.2015 günlütoplantısında; l-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247sayılı Yasa’nın 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece,ekinde adli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığı anlaşıldığındangörev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı UğurtanALTUN ile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davadaadli yargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, davalı BayındırBelediyesinin hizmet alanında bulunan cadde ve sokaklarınaydınlatılmasında kullanılan elektrik tüketimineilişkin faturaların ödenmediğinden bahisle, ödenmeyenfatura bedellerinin faizi ile birlikte tahsili istemiyleaçılmıştır. 2577sayılı “İdari Yargılama Usulü Kanunu”nun"İdari dava türleri ve idari yargı yetkisininsınırı" başlıklı 2.maddesinde “1.(Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türlerişunlardır: a)(İptal: Ana.Mah.nin 21/9/1995 tarih ve E:1995/27, K:1995/47sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000 - 4577/5md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep,konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâledilenler tarafından açılan iptal davaları, b)İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklarıdoğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargıdavaları, c)(Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülenimtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerdendolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklarailişkin davalar. 2.İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukukauygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdarimahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevininkanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerinegetirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlemniteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimdeyargı kararı veremezler. 3.Cumhurbaşkanının doğrudan doğruyayaptığı işlemler idari yargı denetimidışındadır” denilmiştir. İdari dava türlerindenbiri olan tam yargı davası, idari nitelikteki işlem veeylemlerden kişisel hakları doğrudan muhtel olanlartarafından açılan ve idarenin Kamu Hukuku kurallarınailişkin sorumluğunu gündeme getirerek, doğan zararıntazminine veya hakkın geri verilmesine mahkûm edilmesi isteklerinikonu edinen davalardır. Dosyanın incelenmesinden;belediye ve mücavir alan sınırları içindeki cadde,sokak ve kamuya ait ücretsiz girilen halka açık yerlerinaydınlatılması hizmetinin, 08.01.2002 tarih, 4736 Sayılı“Kamu Kurum ve KuruluşlarınınÜrettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri ile Bazı KanunlardaDeğişiklik Yapılması Hakkında Kanun”unyürürlüğe girdiği tarihe kadar DavacıKuruluş tarafından ölçümyapılmaksızın karşılandığı, 4736Sayılı Yasanın 1.maddesi uyarınca bu uygulamaya son verildiği,anılan Yasa ve 233 sayılı KHK’nin 35.maddesine dayanılarak çıkarılan Bakanlar Kurulu'nun 12.04.2002tarihli 4100 Sayılı Kararının 2.maddesinin (f) bendi ileil, ilçe, belde ve köylerdeki genel aydınlatma yerlerininindirimli tarifeden yararlanacak birimler kapsamınaalındığı, aynı Kararın 3. maddesinin (f)bendinde, 2002 yılı içerisinde bu kararın 2. maddesinin fbendinde belirtilen abone gruplarına ilişkin ölçüsistemlerinin tesis edilmesini takiben, genel aydınlatma yerlerininelektrik enerjisi yıllık giderlerinin belediyesınırları içerisinde ilgili belediye …bütçesinden … karşılanacağınınbelirtildiği; (Bakanlar Kurulu Kararının, belediyelere ilişkinkısmının iptali istemiyle açılan davanınDanıştay10.Dairesinin -8.Daire ile yapılan müşterekKurulunun- 5.7.2005 gün ve E:2002/4286, K:2005/3965 sayılıkararıyla reddedildiği, kararın İdari Dava Daireleri Kurulutarafından onandığı, karar düzeltme istemininreddedildiği ve kesinleştiği), bunun üzerine DavacıKurumun, 2007/3, 6, 7 dönemlere ilişkin cadde-sokakaydınlatmaları nedeniyle harcanan elektrik bedeli olarak düzenlediği 199 adet faturayı davalı BelediyeBaşkanlığına gönderdiği, BelediyeBaşkanlığının bu faturaları ödemeyip iadeetmesi üzerine, Davacı Şirketçe faturalar konusu bedelindavalı Belediyeden tahsiline karar verilmesi istemiyle bu davanınaçıldığı; buna karşılık Davalıİdare tarafından, Belediyelere genel aydınlatma görevininancak yasalarla verilebileceği, yasa dışında başkakurumlarca görevlendirme yapılamayacağı, sokak aydınlatmasındadirekler, direklerdeki elektrik tesisatının, belediyelerine aitolmayıp, Gediz A.Ş.'ne ait olduğu, bakım, onarım vekurulup kaldırılmasının ilgili şirketin görev vesorumluluğunda bulunduğu, yasal dayanağı olmadanabonelikten doğan hiç bir özel hukuk ilişkisi yokkenaydınlatma bedelinin talep edilmesinin hukuken kabul edilemeyeceğibelirtilerek davanın reddi gerektiğinin savunulduğuanlaşılmıştır. Davacı G.E.D.A.Ş. ileDavalı Belediye arasında genel aydınlatmaya ilişkin abonmansözleşmesinin bulunmadığı, bedelin tahsili yolundatesis edilen işlemin abonman sözleşmesine göre değil,4736 sayılı Yasaya dayanılarak Bakanlar Kuruluncaçıkarılan 2002/4100 sayılı karar dayanakalınarak tesis edildiği anlaşılmış ise deaçılan davanın işlemin iptali değil alacakdavası niteliğinde olduğu açıktır. Öte yandan 6183sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü HakkındaYasanın 1. maddesinde, bu Yasa kapsamında tahsil edilecek alacaklarsayılmak suretiyle belirlendiğinden, bu koşulları taşımayanalacakların takip ve tahsilinde, bu Yasa hükümlerininuygulanması olanaklı değildir. Bu durumda, dava konusu edilenalacağın idari bir dava niteliğinde olmadığı,özel hukuk hükümlerine göre çözümlenmesigereken bir alacak davası niteliğinde olduğundan davanın,özel hukuk hükümleri çerçevesinde görümve çözümünde adli yargı yeri görevlibulunmaktadır. Açıklanannedenlerle, İzmir 4.İdare Mahkemesi’nin başvurusununkabulü ile Bayındır Asliye Hukuk Mahkemesi’ninverdiği görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanın görüm veçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle İzmir 4. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile, Bayındır Asliye Hukuk Mahkemesinin 27.2.2008gün ve E:2007/211, K:2008/34 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA, 2.3.2015 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy