T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 77
KARAR NO : 2015 / 96
KARAR TR : 2.3.2015
ÖZET : Emekli Sandığına tabi iken vefat eden babasından dolayı yetim aylığı alan davacının, boşandığı eşiyle birlikte yaşadığı gerekçesiyle aylığının kesilmesine ve borç çıkartılmasına ilişkin davalı idare işleminin iptali istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :M. A.
Vekili :Av. E. B. K.
Davalı :Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili :Av. T. K.
OL A Y : Davacı vekilidava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı idaredenmüteveffa babası üzerinden 1.8.2007 tarihli itibarı ile5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu’na tabi olarakyetim aylığı almakta iken; kronik rahatsızlıklarınedeni ile eczaneye giderek ilaç almak istediği zamanmüteveffa babası üzerinden yararlandığısağlık hizmetinin kesildiğini 9.5.2012 tarihinde tesadüfenöğrendiğini, bu hususta aynı gün SGK İlMüdürlüğü’ne giden müvekkilinin, aynızamanda babası üzerinden aldığı yetimaylığının kesildiğini ve bunun nedeninin deanlaşmalı olarak boşanması olduğunun şifahiolarak yetkili memurca kendisine söylendiğini, bunun ardındanmüvekkiline 10.5.2012 tarihinde müvekkilinin haksız karnekullanımından kaynaklı borç bildirimiyapıldığını ancak söz konusu belgede bu borcuntahakkuk ettirilmesine dayanak olarak gösterilebilecek ne bir belge ne debir gerekçe tebliğ edilmediğini, müvekkiline toplamda 3.964,78TL borç tahakkuk ettirilerek 5510 Sayılı Kanun’un96.maddesine istinaden hazırlanan fazla veya yersiz ödemelerintahsiline ilişkin usul ve esaslar hakkında yönetmelikhükümlerine göre geri ödenmesinin istendiğini,ayrıca kurum tarafından müvekkilinin babası üzerindenaldığı yetim aylığının kesildiğini, bubelgede müvekkiline bu hususta bir bildirimdebulunulmadığını, adına borççıkartılmasına ilişkin davalı idarenin 2.5.2012tarih ve 8.153.284 sayılı haksız karne kullanımındankaynaklı olduğu belirtilen (2.5.2012 tarihine kadar işlemişfaiziyle birlikte 3.964,78 TL lik) borç bildirim işlemi ile buişleme ve yetim aylığının kesilmesine yönelikişlemlere yönelik itirazı nedeniyle SGKBaşkanlığı Eskişehir Sosyal güvenlik İlMüdürlüğü Yunus Emre Sosyal güvenlikMerkezi’nin 15.5.2012 tarih ve 209.8993518 sayılı retişleminin ve Sosyal Güvenlik Kurumu BaşkanlığıStrateji Geliştirme Başkanlığı Bütçe DaireBaşkanlığı’nın 17.5.2012 tarih ve 9169841sayılı (müvekkilinin işlemiş faizi hariç35.696,63 TL borçlu olduğu bildirilen) işleminin ve bu işlemleredayanak olan müvekkiline davalı idarece ödenen yetimaylığının kesilmesine ilişkin işlemin iptali ileyetim aylığı kesilme tarihinden itibaren mahrum kalınanaylıkların yasal faiziyle birlikte müvekkiline ödenmesi istemiyleidari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA11.İDARE MAHKEMESİ: 14.9.2012 gün ve E: 2012/1092, K: 2012/1386sayı ile, 5510 sayılı Kanunun 56. ve 96. maddeleri uyarıncadavacının yetim aylığının kesilmesi vegeçmiş dönemde ödenen aylıkların borççıkartılmasına ilişkin işlemden kaynaklananuyuşmazlığın, aynı Kanunun 101. maddesihükmü uyarınca İş Mahkemesinde görülüpçözümlenmesi gerekmekte olup, bu davanın görevyönünden Mahkemelerince incelenme olanağıbulunmadığı sonucuna varıldığıgerekçesiyle, davanın görev yönünden reddine kararvermiş, bu karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.
DANIŞTAY11.DAİRESİ: 27.6.2013 gün ve E:2013/223, K:2013/7072 sayıile, İdare Mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yoluile incelenerek bozulabilmelerinin 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanununun 49.maddesinde belirtilen nedenlerdenbirinin bulunması halinde mümkün olduğu, bu nedenleİdare Mahkemesince verilen kararın dayandığı gerekçeninhukuk ve usule uygun olduğu, bozulmasını gerektirecek bir sebepde bulunmadığından temyiz isteminin reddi ile İdareMahkemesi kararının onanmasına karar vermiş, davacıvekili onama kararına karşı kararın düzeltilerekkaldırılması talebinde bulunmuştur
DANIŞTAY11.DAİRESİ: 30.5.2014 gün ve E:2013/6019, K:2014/3901 sayıile, 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu’nun 54.maddesinin 1.fıkrası ve 2.fıkrasındagösterilen sebeplere uymadığından davacı vekilininkarar düzeltme isteminin reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir.
Davacıvekili, bu kez aynı istemle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
ESKİŞEHİR2. İŞ MAHKEMESİ: 10.11.2014 gün ve E:2014/468, K: 2014/703sayı ile, davanınyetim aylığının bağlanmasına ilişkinolduğu, davacının ölen babasından dolayı yetimaylığı bağlanmasını talep ettiği,davacının babasının emekli sandığına tabiolarak çalıştığı, dolayısıyla davakonusu uyuşmazlığın 5434 sayılı Kanunhükümlerine tabi olduğu, 5434 sayılı Yasanınuygulanması gereken uyuşmazlığın idariyargının görev alanına girdiği gerekçesiyledava dilekçesinin yargı yolu yanlışlığı nedeniylegörev yönünden reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir.
Davacıvekili, idari ve adli yargı yerlerince verilmiş olan görevsizlikkararları nedeniyle oluştuğu öne sürülen olumsuzgörev uyuşmazlığının giderilmesi istemiylebaşvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık MahkemesiHukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ,Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 2.3.2015 günlütoplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinden 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargıyerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14.maddesindeöngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, adli yargıdosyasının, davacı vekilinin talebi üzerine, idariyargı dosyası da temin edilmek suretiyle, UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesineoybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKARPEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idariyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Uğurtan ALTUN ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,Emekli Sandığına tabi iken vefat eden babasındandolayı yetim aylığı alan davacıya yersizödendiğinden bahisle yetim aylığının kesilmesineilişkin işlem ile adına borççıkartılmasına ilişkin 2.5.2012 tarih ve 8.153.284sayılı işlemin ve bu işlemlere yaptığıitirazın reddine ilişkin 15.5.2012 tarih ve 209.8993518sayılı işlemin ve faiz hariç işlemiş borcunun35.696,63 TL olduğunun bildirilmesine ilişkin 17.5.2012 tarih ve9169841 sayılı işleminin iptali istemiyleaçılmıştır.
Dosyakapsamında bulunan davacının müracaatı ve bununüzerinde davalı kurum tarafından düzenlenen YetimAylığı Bağlama kararı içeriğinden,davacının müteveffa babasının 5434 sayılıYasaya tabi olarak çalışırken vefat ettiğininanlaşıldığı, bu itibarla müteveffa’nın5434 sayılı Yasa kapsamında olduğu tespit edilmiştir.
31.5.2006tarih ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanunu 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı Kanunlarkapsamındaki hizmet akdine göre ücretleçalışanlar (Sosyal Sigortalılar), kendi hesabınaçalışanlar (Bağ-Kur’lular), tarımda kendiadına ve hesabına çalışanlar (TarımBağ-Kur’luları), tarım işlerinde ücretleçalışanlar, (Tarım sigortalıları), devletmemurları ve diğer kamu görevlilerini (EmekliSandığı İştirakçileri), geçici maddelerlekorunan haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlıkhizmetleri yönünden yeni bir sisteme tabi tutmuş, beşfarklı emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak vehükümlülükler yönünden tek bir sosyalgüvenlik sistemi altında toplamıştır. 5510sayılı Kanunun iptali amacıyla açılan davada AnayasaMahkemesi, 15.12.2006 tarih ve E: 2006/111, K: 2006/112 sayılıkararıyla, anılan Kanunun birçok maddesi ile birlikte, buKanunun yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı T.C.Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine tabi olarakgörev yapmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlilerinidiğer sigortalılarla aynı sisteme tabi kılan (başta4/c maddesi) hükümlerin iptaline karar vermiş; bu karardan sonrakabul edilen 17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı Kanunla 5510sayılı Kanunda düzenlemeler yapılmış veanılan Kanuna eklenen Geçici 1 nci ve Geçici 4 ncümaddelerle, 5754 sayılı Kanunun yürürlüğegirdiği 1 Ekim 2008 tarihinden önce 5510 sayılı Kanunun 4ncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaolanlar (memurlar ile diğer kamu görevlileri) ile bunların dulve yetimleri hakkında, bu Kanunla yürürlüktenkaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanunhükümlerine göre işlem yapılacağıhüküm altına alınmıştır. 5754sayılı Kanunun kimi hükümlerinin iptali istemiyleaçılan dava Anayasa Mahkemesi’nin 30.3.2011 tarih ve E:2008/56, K:2011/58 sayılı kararı ile reddedilmiştir.
5510sayılı Kanunun 101 nci maddesinde yer alan “…bu Kanunhükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkanuyuşmazlıklar İş Mahkemelerindegörülür.” bölümünün iptali istemiyleyapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E:2010/65, K: 2011/169 sayılı kararıyla (RG. 25.1.2012, Sayı:28184) davayı redle sonuçlandırmakla birlikte; söz konusukararın Mahkememiz önündeki uyuşmazlığaışık tutacak şekilde şu gerekçeyedayandırmıştır: “…5754 sayılı Kanununyürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamugörevlisi olarak çalışmakta olanlar, evvelce olduğugibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar vebunların emeklileri bakımından da aynı Kanunhükümleri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754 sayılıKanun’un yürürlüğe girmesinden sonra memur vediğer kamu görevlileri olarak çalışmayabaşlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca,bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak vehaklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510 sayılıKanun’un öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak;ihtilaf halinde de adli yargı görevli bulunacaktır. 5754sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte,artık Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyetgösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem vemuameleler idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlikkurumunun varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır.5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesindenönce iştirakçisi sıfatıylaçalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileriile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun’a göreemekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıcamemurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hakkazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik Kurumu’nun tesisedeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlemniteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda daevvelce olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devamedecektir… Bu bakımdan 5510 sayılı Kanununyürürlüğünden sonra, prim esasına dayalıyani sistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki iş veişlemlerin niteliği göz önünde bulundurulduğunda,itiraz konusu kuralla, yargılamanınbütünlüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle Kanunhükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkanuyuşmazlıkların çözümünde işmahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa’ya aykırılıkgörülmemiştir. Ancak, yukarıdaaçıklandığı üzere 5754 sayılıKanun’un yürürlüğe girmesinden önce statüdebulanan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyalgüvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan idariişlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idariyargının görevinin devam edeceğiaçıktır…”
Yukarıdasözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesikararının birlikte değerlendirilmesinden, 5510 sayılıKanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğerkamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, daha önceolduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabiolacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından daaynı Kanun hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği; ancak,bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğerkamu görevlisi olarak çalışmaya başlayanlarınise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanunhükümlerine tabi sigortalı sayılacağı vehaklarında 5434 sayılı Kanunun değil 5510 sayılıKanunun öngördüğü kural ve esaslarınuygulanacağı dolayısıyla ihtilafların da adliyargı yerinde çözümleneceğiaçıktır.
Kaldıki; T.C. Anayasası’nın 158.maddesindeki“…diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındakigörev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi’ninkararı esas alınır ” hükmü uyarınca AnayasaMahkemesi kararının bu uyuşmazlığınçözümünde esas alınacağıtartışmasızdır.
Budurumda, 5510 sayılı Yasanın yürürlüğegirmesinden önce iştirakçi sıfatıylaçalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileriile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanuna göre emekli,dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar vediğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklaryönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem veyapacağı muamelelerin “idari işlem” ve “idarieylem” niteliğini korumaya devam edeceği,dolayısıyla, 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Kanununun 2/1-a maddesinde belirtilen idari işlemlerhakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleriiçin menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılaniptal davaları kapsamında bulunan, 5754 sayılı Yasanınyürürlüğe girdiği tarihten önce kamu personeliolan babasından dolayı kendisine yetim aylığıbağlanan ve boşandığı eşiyle beraberyaşadığının tespit edildiğinden bahisle yetimaylığının kesilmesine ilişkin davalı idareişleminin iptali istemiyle davacı tarafından açılandavanın, görüm ve çözümünün; gerek 5510 sayılı Yasanın 56.maddesinin,yürürlükten kaldırılan 5434 sayılıYasanın 75.maddesinin genişletilmiş hali olması,Yasanın dava konusu olaya ilişkin 56.maddesinin son fıkrasının01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmesi; bunakarşılık davacıya, 5434 sayılı Yasahükümlerine göre, babasından dolayı yetimaylığı bağlanması işleminin 5434 sayılıYasa uyarınca tesis edilmesi hususları da gözetildiğinde, idariyargı yerinde görüleceği sonucunavarılmıştır.
Açıklanannedenlerle, Ankara 11. İdare Mahkemesi’nce verilen görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
SO N U Ç : Davanınçözümünde İDARİ YARGININ görevliolduğuna, bu nedenle Ankara 11. İdare Mahkemesi’nin 14.9.2012gün ve E: 2012/1092, K: 2012/1386 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 2.3.2015 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi.
Başkan
Serdar
ÖZGÜLDÜR
Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy