T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 1165
KARAR NO : 2015 / 40
KARAR TR : 2.2.2015
ÖZET : Trafik kazası sonucu sigortalı aracın uğradığı hasar bedelini ödeyen sigorta şirketinin, zararın davalı idarece giderilmesi istemiyle açtığı rücuen tazminat davasının, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : G. Sig. A.Ş.
Vekili : Av.N. C.A.
Davalı : Karayolları GenelMüdürlüğü
Vekilleri : Av. C. S., Av.M. Ş. A.
O L A Y : Davacı şirket vekili, dava dilekçesinde; müvekkilşirkete kasko sigortası bulunan ve sürücü E.S.ye aitolan 36 EF 008 plakalı aracın, 22.07.2011 tarihinde Kars'a doğruseyir halinde iken, Selim-Kars arasındaki davalı kurumca yapılanyol yapım çalışmaları nedeniyle açılançukura düşmesi sonucu meydana gelen trafik kazasıneticesinde hasar gördüğünü; trafik kazası tespittutanağına göre; kazanın oluşumunda yolyapımından sorumlu kuruluşun, 2918 sayılı KTK'nun 13/bmaddesini ihlâl etmiş olması nedeniyle asli kusurluolduğunu; yol yapımıyla ilgili işaretleme ve güvenliktedbirlerini almayarak kazaya sebebiyet veren davalı kurumun kusuru nedeniyle,müvekkili kurumca sigortalısına 31.000 TL tazminat bedeliödendiğini; ekspertiz raporlarında da belirtildiğiüzere kaza nedeniyle araçta meydana gelen hasar bedelinin 14.875TL. olduğunu; davalı kurumun % 100 kusuru nedeniyle, müvekkilişirketçe araç bedeli olan 31.000 TL’liktazminatın 21.09.2011 tarihinde sigortalıya ödendiğini; müvekkilişirketin sigortalısının hak ve hukukuna halefolmasından mütevellit zararını davalı kurumdan talepetmesinin, halefiyet müessesesinin doğal bir sonucu olduğunu; KarayollarıGenel Müdürlüğü’ne yapmış olduklarıbaşvurularının sonuçsuz kaldığınıifade ederek; fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmakkaydıyla; KDV dahil olmak üzere rücu tazminatı olan 14.875TL'nin ödeme günü olan 21.09.2011 tarihinden itibarenişleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle10.1.2012 tarihinde adli yargı yerinde davaaçmıştır.
ANKARA2.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ;19.6.2012 gün ve E:2012/20, K:2012/325sayı ile, davacı tarafından davalı Karayolları GenelMüdürlüğü aleyhine hizmet kusuruna dayanılarakaçılan davanın 2577 İdari Yargılama UsulüKanununun 2. maddesi uyarınca İdari Yargının görevalanında kaldığından, görevsizlik nedeniyle davadilekçesinin reddine karar vermiş, bukarar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacışirket vekili bu kez, aynı istemle 28.5.2013 tarihinde idari yerindedava açmıştır.
ERZURUM1.İDARE MAHKEMESİ: 10.7.2013 gün ve E:2013/750, K:2013/785sayı ile, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 1'incimaddesinde; bu kanunun amacının, karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzenini sağlamak vetrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu, 2'nci maddesinde; bu kanunun, trafikleilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetkive sorumluluk, çalışma usulleri ile diğerhükümleri kapsadığı, bu Kanunun, karayollarındauygulanacağı, ancak aksine bir hüküm yoksa; a) karayoludışındaki alanlardan kamuya açık olanlar ile park,bahçe, park yeri, garaj, yolcu ve eşya terminali, servis veakaryakıt istasyonlarında karayolu taşıt trafiğiiçin faydalanılan yerler ile, b) erişme kontrollükarayolunda ve para ödenerek yararlanılan karayollarınınkamuya açık kesimlerinde ve belirli bir karayolununbağlantısını sağlayan deniz, göl ve akarsularüzerinde kamu hizmeti gören araçların, karayoluaraçlarına ayrılan kısımlarında da, bu kanun hükümlerininuygulanacağı, 10'uncu maddesinde; yapım ve bakımındansorumlu olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğinisağlayacak durumda bulundurmak; gerekli görülen kavşaklarave yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaretlevhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmak; karayoluyapısında ve üzerinde yapılacakçalışmalarda gerekli tedbirleri almak, aldırmak vedenetlemek; karayolunda trafik için tehlike teşkil eden engellerigece veya gündüze göre kolayca görülebilecekşekilde işaretlemek veya ortadan kaldırmanın belediyetrafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğununhükme bağlandığı; öte yandan 2918sayılı kanunun 19.01.2011 günlü Resmi Gazete'deyayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılıkanunun 14'üncü maddesiyle değişik 110'uncu maddesinde"İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlarailişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. /Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğailişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veyasigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yermahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vukubulduğu yer mahkemesinde de açılabilir." hükmü,geçici 21'inci maddesinde ise "Bu Kanunun 110 uncu maddesininbirinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü,yürürlüğe girdiği tarihten önce idariyargıda-ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesindeaçılmış bulunan davalara uygulanmaz."Hükmünün getirildiği; diğer tarafından,2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun'un "Olumsuz görevuyuşmazlığı" başlıklı 14'üncümaddesinde "Olumsuz görev uyuşmazlığınınbulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veyaaskeri yargı mercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebiaynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yoldaverdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olmasıgerekir. / Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancakdavanın taraflarınca ve ceza davalarında ise ayrıca ilgilimakamlarca ileri sürülebilir." hükmü, "Yargımerciince yapılacak işlemler" başlıklı 15'incimaddesinde ise "Olumsuz görev uyuşmazlıklarında dava dosyaları,son görevsizlik kararını veren yargı merciince, bukararın kesinleşmesinden sonra, ceza davalarında doğrudandoğruya diğer davalarda ise taraflardan birinin istemi üzerine,ilk görevsizlik kararını veren yargı merciine ait davadosyası da temin edilerek Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilirve görevli yargı merciinin belirlenmesi istenir." hükmüneyer verildiği; dosyanın incelenmesinden, davacışirket tarafından 53956466 poliçe numarası ilesigortalanan 36 EF 008 plakalı aracın 22.07.2011 tarihinde Kars'adoğru seyir halinde iken Selim-Kars yolunda davalı idareceyapılan yol çalışmaları sırasındaaçıldığı iddia edilen çukuradüşmesi neticesinde meydana gelen maddi hasarlı trafikkazası sonucunda, olayda davalı idarenin % 100 kusurlu bulunduğuiddiasıyla sigortalısına ödediği 14.875,00 TL'nin21.09.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikteödenmesine karar verilmesi istemiyle ilk olarak Ankara 2'nci Asliye HukukMahkemesinde dava açıldığı, bu davanın19.06.2012 günlü, E:2012/20, K:2012/325 sayılı kararla,idari yargının görevli olduğu gerekçesiylegörev yönünden reddi üzerine Ankara idare Mahkemesindeaçıldığı ve bu mahkemenin de Erzurum İdaremahkemesinin yetkili olduğu gerekçesiyle dava dosyasınıyetkisizlik kararıyla mahkemelerine gönderdiğinin anlaşıldığı; olayda, görev ret kararı üzerine görülmekte olan budavanın açıldığı 28.05.2013 tarihi itibariyleyukarıda yer verilen 2918 sayılı kanunun 110'uncu maddesiuyarınca, bakılan uyuşmazlığınçözümünde adli yargı görevli olduğundan,davanın görev yönünden reddinin gerektiği; nitekimUyuşmazlık Mahkemesi'nin 06.02.2012 günlü, E:2012/3,K:2012/29 sayılı kararır da bu yönde bulunduğugerekçesiyle; davanın görev yönünden reddine kararvermiş; yapılan itiraz Erzurum Bölge İdare Mahkemesinin25.9.2013 gün ve E:2013/532, K:2013/446 sayılı kararıylareddedilerek karar onanmış; karar düzeltme istemi de aynıMahkemenin 31.12.2013 gün ve E:2013/706, K:2013/707 sayılıkararıyla reddedilmiş ve görevsizlik kararıkesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık MahkemesiHukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Ertuğrul ARSLANOĞLU, Ayhan AKARSU veMehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 2.2.2015günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesigereğince yapılan incelemeye göre, adli ve idariyargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, idari yargıdosyasının 15. maddede belirtilen yönteme aykırıolarak davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlikkararını veren mahkemece, adli yargı dosyası teminedilmeden Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği; dosyaiçerisinde uyuşmazlığı çözmeye yeterlibilgi ve belgelerin olması nedeniyle adli yargı dosyasınınistenilmediği; adli yargı kararının kesinleşmedurumunun ise Mahkemesinden sorulduğu ve sonuçta usule ilişkinbaşka bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesineoybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Uğurtan ALTUN ile Danıştay SavcısıYakup BAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,sigortalı aracın uğradığı hasar bedeliniödeyen sigorta şirketinin, zararın davalı idarecegiderilmesi isteminden ibaret bulunan bir rücuen tazminatdavasıdır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı belirtilmiş; aynı Kanunun, “Karayolları Genel Müdürlüğününgörev ve yetkileri” başlıklı 7. maddesinde;“ Karayolları Genel Müdürlüğününbu Kanunla ilgili görev ve yetkileri şunlardır:
a) Yapımve bakımdan sorumlu olduğu karayollarında can ve malgüvenliği yönünden gerekli düzenleme veişaretlemeleri yaparak önlemleri almak ve aldırmak,
b) Tümkarayollarındaki işaretleme standartlarını tespit etmek,yayınlamak ve kontrol etmek,
c)(Mülga: 17/10/1996 - 4199/47 md.)
d) Trafik vearaç tekniğine ait görüş bildirmek, karayolugüvenliğini ilgilendiren konulardaki projeleri incelemek veonaylamak,
e) Yapımve bakımından sorumlu olduğu karayollarında,İçişleri Bakanlığının uygungörüşü alınmak suretiyle, yönetmelikte belirlenenhız sınırlarının üstünde veya altındahız sınırları belirlemek ve işaretlemek,
f) Trafikkazalarının oluş nedenlerine göre verileri hazırlamakve karayollarında, gerekli önleyici teknik tedbirleri almak veya aldırmak,
g) Yapımve bakımından sorumlu olduğu karayollarında trafikgüvenliğini ilgilendiren kavşak, durak yeri, aydınlatma, yoldışı park yerleri ve benzeri tesisleri yapmak, yaptırmakveya diğer kuruluşlarca hazırlanan projeleri tetkik ve uygunolanları tasdik etmek,
h) Yetkilibirimlerce veya trafik zabıtasınca tespit edilen trafik kaza analizisonucu, altyapı ve yolun fiziki yapısı ile işaretlemeyedayalı kaza sebepleri göz önünde bulundurularakönerilen gerekli önlemleri almak veyaaldırmak,
i)(Mülga: 3/5/2006 – 5495/4 md.)
j)(Değişik: 17/10/1996 - 4199/5 md.) Trafikzabıtasının görev ve yetkileri saklı kalmak üzereBu Kanunun 13,14,16,17,18,47/a ve 65 inci maddelerihükümlerine aykırı hareket edenler hakkında suçveya ceza tutanağı düzenlemek; 47 nci maddenin (b), (c) ve (d)bentlerinde belirtilen kural ihlallerinin tespiti halinde, durumu bir tutanaklabelirlemek ve gerekli işlemin yapılması için enyakın trafik kuruluşuna teslim etmek,
k) Bu Kanunlave bu Kanuna göre çıkarılmış olanyönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmaktır.
(Sonfıkra Mülga : 28/3/1985 - 3176/16 md.)” hükmüneyer verilmiştir.
Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir.
Davadosyasının incelenmesinden; davacı sigorta şirketitarafından sigortalanan 36 EF 008 plakalı aracın, 22.07.2011tarihinde Kars'a doğru seyir halinde iken Selim-Kars karayolunda,davalı idarece yapılan yol çalışmalarısırasında açıldığı iddia edilençukura düşmesi neticesinde meydana gelen maddi hasarlı trafikkazası sonucunda, olayda davalı idarenin % 100 kusurlu bulunduğuiddiasıyla sigortalısına ödediği 14.875,00 TL'nin21.09.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikteödenmesine karar verilmesi istemiyle davaaçıldığı anlaşılmaktadır.
2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevliolacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanınagiren bir uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanunkoyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtirazkonusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya damemur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğiniöngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemeningerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idariyargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olanyargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgiliolarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davalarınaynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarakdavaların görülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanannedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155.maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir…”(Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılıkararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)
Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.”denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yerverilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevinegiren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir.
Bu durumda, 2918 sayılıYasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararıgözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesininkarayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendirentüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı veKanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetkive sorumlulukları ile, çalışma usullerinikapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazasınedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görümve çözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanannedenlerle, davanın görüm ve çözümündeadli yargı yeri görevli olduğundan, Ankara 2.Asliye HukukMahkemesi’nce verilen görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Ankara 2.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 19.6.2012 gün veE:2012/20, K:2012/325 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 2.2.2015 gününde Üye Eyüp SabriBAYDAR’ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLEKESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Ertuğrul ARSLANOĞLU Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy