T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 13
KARAR NO : 2015 / 20
KARAR TR : 26.01.2015
ÖZET: İstanbul/Kartal PTT Şubesi’nden Mardin iline gönderilmek üzere verilen evlenme izin belgesinin kaybolması nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen manevi tazminatın ödenmesi istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacılar : 1-M.T.
2-M.İ.
Vekilleri :Av.A.Y.Ç.
Davalı : PTT GenelMüdürlüğü
Vekili : Av.C.S.
O L A Y : Davacılar vekili, davadilekçesinde özetle; davacılardan Mardin de ikamet eden Muradİsmail’in çifte vatandaş olduğunu; Suriye’dennişanlı olduğu bayan ile evlenebilmek için izin belgesialdığını; bu izin belgesini Türk DışişleriBakanlığı’ndan onaylatarak İstanbul’daki SuriyeKonsolosluğu’ndaki işlem için yakın arkadaşıM.T.’ye gönderdiğini; M.T.’nin de bu evrakı SuriyeKonsolosluğu’na ve ayrıca İstanbul EmniyetMüdürlüğü’ndeki Yabancılar Dairesi’nede onaylatarak M.İ.’e 21.01.2013 tarihinde Kartal PTT Şubesi’ndenMardin Kızıltepe’ye gönderilmek üzere kargoya teslimettiğini; evrakı gönderen M.T. gönderdiği evrakınMardin’e ulaşmaması üzerine akıbetiniöğrenmek için Kartal PTT Müdürlüğü’negittiğinde görevlinin yanlışlıkla evrakıçöpe atması nedeniyle kaybolduğunun bildirildiğini;davacılardan M.İ.’in bu nedenle evlenemediği veülkesinin içinde bulunduğu karışıklıknedeniyle söz konusu belgenin yenidenalınamadığını belirterek; davalı kurumun hizmetverdiği sektörde ağır kusurundan kaynaklanan birşekilde kişilik haklarının zedelenmesinden dolayıevrakı postaya veren davacılardan M.T.’ye 10.000,00 TL veevrakın sahibi olan diğer davacı M. İ.’e ise40.000,00 TL olmak üzere toplam 50.000,00 TL manevi tazminatındavalı kurumdan tahsili istemiyle adli yargıda davaaçılmıştır.
İSTANBUL ANADOLU15.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ : 04.09.2013 gün ve E:2013/126,K:2013/413 sayılı kararında; “… Davanın konusu21.01.2013 tarihinde Kartal Ptt şubesinden Mardin iline gönderilen evlenmeizin belgesinin zayi olmasından dolayı kişilikhaklarının zedelenmesinden kaynaklanan manevi tazminat talebidir.
Dava bu haliyle hizmet kurusundankaynaklanan manevi zararın tazminine ilişkindir. Zira evlenme izinbelgesinin zayi olduğu öne sürülmektedir. Yapılan buhata ise hizmet kusuruna dayanmaktadır. Hizmet kusurundan doğan budavaların idari yargıda görülmesi gerekir. Adlimahkemelerin görev alanına girmektedir. Bu sebeple davanın idariyargıda görülmesi gerekir.
Görev kamu düzenineilişkin olup, yargılamanın her aşamasında resen nazaraalınması gerekir. Bu sebeple davanın yargı yolubakımından reddine karar verilmesi gerekmektedir…”şeklindeki gerekçe ile yargı yolu bakımındandavanın reddine karar vermiştir.
Adli yargıda verilengörevsizlik kararı temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kezaynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 10. İDARE MAHKEMESİ:12.11.2014 gün ve E:2014/445 sayılı kararında;“…Uyuşmazlık konusu olayda, davacılartarafından söz konusu tazminatın ödenmesi istemiyleİstanbul Anadolu 15.Asliye Hukuk Mahkemesi'nde açılan davasonucunda anılan Mahkemenin 04.09.2013 tarih ve E:2013/126, K2013/413sayılı kararı ile davanın idari yargı yerindegörülmesi gerektiği gerekçesiyle görevyönünden reddine karar verildiği dosya kapsamındaki bilgive belgelerin incelenmesinden anlaşılmaktadır.
1953 tarih ve 6145sayılı Kanun ile "Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf veTelefon İşletmesi" kurulmuş; 1924 tarih ve 406sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu'nun 10.06.1994 tarih ve 4000sayılı Kanun'la değiştirilen 1.maddesi ile, posta vetelgraf tesisi ve işletmesine ilişkin hizmetler Posta işletmesiGenel Müdürlüğü'nce (P.İ), telekomünikasyonhizmetleri ise Türk Telekomünikasyon A.Ş. Tarafındanyürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmış;27.01.2000 tarih ve 4502 sayılı Kanun ile de "TürkiyeCumhuriyeti Posta ve Telgraf Teşkilatı GenelMüdürlüğü" adını almış olup,22.02.2000 tarih ve 23972 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan AnaStatü'nün "Hukuki Bünye" başlıklı2.maddesinin 1 numaralı bendinde, bu Ana Statü ile teşkil olunanTürkiye Cumhuriyeti Posta ve Telgraf Teşkilatı GenelMüdürlüğü'nün, tüzel kişiliğesahip, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiylesınırlı bir Kamu İktisadi Kuruluşu olduğubelirtilmiş ve aynı maddenin 2 numaralı bendinde de, 233sayılı KHK ve bu Ana Statü hükümleri saklı kalmaküzere özel hukuk hükümlerine tabi bulunduğunaişaret edilmiştir.
Buna göre, Posta ve TelgrafTeşkilatı, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten,tüzel kişiliğe sahip bir kamu kuruluşu ise de, 233sayılı Kamu iktisadi Teşebbüsleri Hakkında KanunHükmünde Kararname ve Ana Statü ile özerk bir tarzda veekonomik gereklere uygun olarak karlılık ve verimlilik ilkeleri doğrultusundayönetilmesi amacıyla, iktisadi faaliyetleri bakımındanözel hukuk hükümlerine tabi kılındığıaçıktır…” şeklindeki gerekçe iledavanın çözümünde adli yargı yeriningörevli olduğu belirtilerek dava dosyasının adli yargıdosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, MehmetAli DURAN, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 26.01.2015 günlütoplantısında:
l-İLK İNCELEME:Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nceanılan Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen usul veyönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğuanlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlıkgörülmediğinden esasının incelenmesine oy birliğiile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Uğurtan ALTUN ile Danıştay SavcısıYakup BAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,21.01.2013 tarihinde davacılardan M.T. tarafından İstanbul/KartalPTT Şubesi’nden Mardin iline gönderilmek üzere verilen, davacılardanM.İ.’e ait evlenme izin belgesinin kaybolması nedeniyleuğranıldığı ileri sürülen manevitazminatın ödenmesi istemiyle açılmıştır.
17.07.1953 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğegiren 6145sayılı Kanun ile “Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf veTelefon İşletmesi” kurulmuş; 1924 tarih ve 406sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 10.6.1994 tarih ve 4000sayılı Kanun’la değiştirilen 1. maddesi ile, posta vetelgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler Postaİşletmesi Genel Müdürlüğü’nce(P.İ), telekomünikasyon hizmetleri ise TürkTelekomünikasyon A.Ş. tarafından yürütülecek şekildeyeniden yapılandırılmış; 27.1.2000 tarih ve 4502sayılı Kanun ile de “Türkiye Cumhuriyeti Posta ve TelgrafTeşkilatı Genel Müdürlüğü”adını almış olup, 22.2.2000 tarih ve 23972 sayılıResmi Gazete’de yayımlanan Ana Statü’nün“Hukuki Bünye” başlıklı 3. maddesinin 1numaralı bendinde, bu Ana Statü ile teşkil olunan TürkiyeCumhuriyeti Posta ve Telgraf Teşkilatı GenelMüdürlüğü’nün, tüzelkişiliğe sahip, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğusermayesiyle sınırlı bir Kamu İktisadi Kuruluşuolduğu belirtilmiş ve aynı maddenin 2 numaralı bendinde de,233 sayılı KHK ve bu Ana Statü hükümleri saklıkalmak üzere özel hukuk hükümlerine tabi bulunduğunaişaret edilmiştir. Bunagöre, Posta ve Telgraf Teşkilatı, tekel kapsamında kamuhizmeti yürüten, tüzel kişiliğe sahip bir kamukuruluşu ise de, 233 sayılı Kamu İktisadiTeşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ve AnaStatü ile, özerk bir tarzda ve ekonomik gereklere uygun olarakkârlılık ve verimlilik ilkeleri doğrultusundayönetilmesi amacıyla, iktisadi faaliyetleri bakımındanözel hukuk hükümlerine tabi kılındığıaçıktır. Budurumda, posta hizmetini yürüten Kuruluş ile bu hizmettenyararlananlar arasındaki hukuki ilişkinin, Kuruluşungünlük iktisadi faaliyetlerinden doğan bir özel hukukilişkisi niteliğini taşıdığında kuşkuyayer yoktur. Öteyandan,2.3.1950 tarih ve 5584 sayılı Posta Kanununun yerini alan9.5.2013 tarih ve 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu ile Posta veTelgraf Teşkilatı Anonim Şirketi kurulmuş olup,Kanun’un ‘’ Kuruluş ‘’başlıklı 21.maddesinde; ‘’(1)Bu Kanun ile kuruluş ve tescile ilişkin hükümlerihariç olmak üzere 6102 sayılı Kanun ve özel hukukhükümlerine tabi Posta ve Telgraf Teşkilatı AnonimŞirketi unvanı altında bir anonim şirket kurulmuştur. (2)PTT'nin sermayesinin tamamı Hazineye aittir. HazineMüsteşarlığının mülkiyet hakkı ilekâr payı hakkı saklı kalmak üzere ve kamunun paysahipliğinden kaynaklanan bütün mali hakları HazineMüsteşarlığında kalmak kaydıyla HazineMüsteşarlığının PTT'deki pay sahipliğinedayanan oy, yönetim, temsil, denetim gibi hak ve yetkileri Bakanlıktarafından kullanılır. Bu hak ve yetkilerinkullanımına ilişkin her türlü mali ve hukukisorumluluk Bakanlığa aittir. (3)PTT, bu Kanun ve 6102 sayılı Kanunun bu Kanuna aykırıolmayan hükümlerine göre KalkınmaBakanlığının görüşü ve HazineMüsteşarlığının bağlı olduğu Bakanınuygun görüşü alınarak hazırlanan esassözleşmesinin Genel Kurul tarafından onaylanmasınımüteakip yapılacak tescil ve ilan ile faaliyete geçer. Esassözleşmede yapılacak değişikliklerde KalkınmaBakanlığının görüşü ve HazineMüsteşarlığının bağlı olduğu Bakanınuygun görüşü aranır. 6102 sayılı Kanununayni ve nakdî sermayesinin vaz'ına müteallikhükümleri ile 414 üncü madde hükmü PTThakkında uygulanmaz. (4)16/7/1965 tarihli ve 697 sayılı Ulaştırma veHaberleşme Hizmetlerinin Olağanüstü Hallerde veSavaşta Ne Suretle Yürütüleceğine Dair Kanun ilemillî güvenlik ve kamu düzeni gerekleri vesıkıyönetim ve seferberlik hâllerinde posta hizmetlerininyürütülmesine ilişkin özel kanunlarınhükümleri saklıdır. ‘’ hükümleri, ‘’Faaliyet Konuları ve Nitelikleri ‘’ başlıklı22.maddesinde; (1)PTT; yurt içinde ve yurt dışında her türlütaşımacılık hizmetlerini de içerecek şekildeposta, koli, kargo ve lojistik hizmetleri, pul basımı vesatımı, denetlemeye ilişkin hükümleri saklıkalmak kaydıyla, 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılıBankacılık Kanununa tabi olmaksızın, anılan Kanunkapsamında belirtilen faaliyet konuları ile ilgili olarak bankalarlayapacağı sözleşmeler doğrultusunda bankalara destekhizmeti, parasal posta hizmeti, ödeme hizmeti sunma, adres bilgikayıt sistemi ve elektronik sertifika hizmetsağlayıcılığı, elektronik ortam dâhil hertürlü tebligat ve telgraf hizmetine ilişkin faaliyetler ile esassözleşmesinde belirlenen diğer faaliyetleriyürütür. (2)PTT, 2/4/1987 tarihli ve 3346 sayılı Kamu İktisadiTeşebbüsleri ile Fonların Türkiye Büyük MilletMeclisince Denetlenmesinin Düzenlenmesi Hakkında Kanunhükümlerine tabidir. (3) PTT'ninteşkilatı, sermaye miktarı, hisseleri, hesapları vekârın dağıtımına ilişkin esaslar esassözleşmesinde gösterilir. (4)PTT'nin yurt içinde ve yurt dışında şirket kurmaveya kurulu bulunan şirketlere ortak olmasına ilişkin usul veesaslar Bakanlar Kurulu tarafından belirlenir. (5)PTT, uluslararası birlik ve kuruluşlarınçalışmalarında, işletmeci olarak postasektörünü temsil etmeye ve protokol yapmaya yetkilidir.‘’ hükümleri yer almakta olup, ‘’Sorumluluk, Başvuru Hakkı ve Zamanaşımı ‘’başlıklı 29.maddesinde de; ‘’ (1) Hizmetakdiyle görev yapan işçiler hariç diğer PTTçalışanları ve acenteleri, PTT'nin paralarına vepara hükmündeki evrak ve senetlerine ve diğer mevcutlarınakarşı işledikleri suçlar ile bilanço, tutanak,rapor ve benzeri her türlü belge ve defterleri üzerindeişledikleri suçlar ve ifa ettikleri görevlerinden doğansuçlardan dolayı kamu görevlisi gibicezalandırılır. (2)PTT hizmetleri ile ilgili olarak herhangi bir talepte bulunmak ve PTT'ninsorumlu olduğu hâllerde dava etme hakkı o hizmetten yararlananaaittir. (3)PTT hizmetleri ile ilgili olarak talepte bulunma ve dava açma hakkıfaaliyet konusu işlemin tesisi tarihinden itibaren bir yılınsonunda zamanaşımına uğrar. Bu süre, PTT'yebaşvuru ile kesilir ve yapılan inceleme ve araştırmalarınsonucunun ilgililere bildirildiği tarihte kesildiği yerden yenidenbaşlar. Bu süre yeni bir başvuru ile tekrar kesilmez. (4)PTT anlaşmazlık konusu olmayan posta hizmetine ait evrakı ikiyıl saklamak zorundadır. Ancak mahkemeye, icra dairesine ve kanunlayetkili kılınmış mercilere başvurulduğununtebliğ edilmesi hâlinde, anlaşmazlık konusu evrak ihtilafsonuçlanıncaya kadar saklanır. (5)Mahkemeye, icraya ve kanunla yetkili kılınmış mercilerebaşvurulması hâlinde zamanaşımı süresihariç genel hükümler uygulanır.‘’hükümleri yer almaktadır. Benzer düzenlemeler, olay tarihiitibariyle yürürlükte bulunan 5584 sayılı PostaKanununun 46 – 55 inci maddelerinde de yer almaktadır. Olayda,davacılardan M.İ.’e ait evlenme izin belgesinin Mardinİli, Kızıltepe İlçesi’ne gönderilmeküzere diğer davacı M.T. tarafından 21.01.2013 tarihindeİstanbul/Kartal PTT Müdürlüğü’neverilmesine rağmen yerine ulaşamadığı, bu durumunöğrenilmesi sonrası Kartal PTTMüdürlüğü’ne yapılan başvurusonrasında yapılan incelemede, söz konusu evrakınyanlışlıkla çöpeatıldığının davacılardan M.T.’yebildirildiği; davacılardan M.İ.’in evlenmeevraklarının kaybolması nedeniyle evlenemediği, evlilik vedüğün hazırlıklarının boşagittiği, Suriye’deki iç savaş nedeniyleülkesine tekrar dönerek evlenme izin belgesi almasınınmümkün olmadığı ve bu olayda idarenin kusurluolduğu iddiası ile manevi tazminat isteği ile davanınaçıldığı anlaşılmaktadır. Belirtilenyasal düzenlemeler karşısında, olayda bir idari işlemya da eylemden doğmuş bir zarar söz konusu olmayıp, postaalıcısının uğradığı zarardandolayı Kuruluşun tazminyükümlülüğünün saptanmasınailişkin bulunan davanın, özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyeri görevli bulunmaktadır. Açıklanannedenlerle, İstanbul 10. İdare Mahkemesi’nin başvurusununkabulü ile, İstanbul Anadolu 15. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin04.09.2013 gün E:2013/126 K:2013/413 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir. SO N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle İstanbul 10. İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile, İstanbul Anadolu 15. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin04.09.2013 gün E:2013/126 K:2013/413 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 26.01.2015gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Mehmet Ali DURAN Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy