T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 51
KARAR NO : 2015 / 33
KARAR TR : 26.1.2015
ÖZET : Oluştuğu ileri sürülen görev uyuşmazlığının, adli yargı düzeninde yer alan mahkemeler arasında doğması nedeniyle; başvurunun 2247 sayılı Yasa’nın 1., 14. ve 27. maddeleri uyarınca reddi gerektiği hk.
K A R A R Davacı : G.G. ve L.Derneği (JCI)Avrasya Şubesi Davalı : Hasımsız O L A Y : Davacı Dernek adınaE.I. dava dilekçesinde; 5253 sayılı Kanunun 11. ve31/03/2005 tarihli ve 25772 sayılı Resmi Gazete'de Yayımlanarakyürürlüğe giren Dernekler Yönetmeliğinin 32.maddelerine istinaden, dernekleri tarafından tutulan Üye Kayıtdefteri ve evrak kayıt defterinin aynı zamanda Dernek gelirlerinintoplanmasında kullanılmak üzere, 5253 sayılı Kanunun11. ve Dernekler Yönetmeliğinin 42 ila 47. maddelerinde belirtilenusul ve esaslar çerçevesinde dernekleri tarafındanbastırılan Alındı Belgesi ciltlerinden A551-600 sırave seri numaralı alındı belgesi cildinin kaybolduğunu;defterlerin bir sonraki döneme devir sırasında ve içdenetimler için yapılan hazırlıklarda tüm bilgi vebelgeler hazırlanırken, defterlerin ve alındı belgesininbulunmadığının görüldüğünü,defterlerin ve alındı belgelerinin taşınmasırasında kaybolduğu, gerekli dikkat ve özeningösterilmesine rağmen elde olmayan bu durumun oluştuğunu;taşınma mahallinde yapılan tüm aramalara rağmendefterlere ulaşılamadığını ifade ederek; sözkonusu defter ve alındı belgesi cildi için, kendilerine zayibelgesi verilmesi hususunda karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde/AsliyeHukuk Mahkemesinde dava açmıştır. İSTANBUL 14.ASLİYEHUKUK MAHKEMESİ: 22.5.2014 gün ve E:2014/103, K:2014/231 sayıile, “(…) Talep, davacı derneğe ait defter ve belgelerinkaybolduğuna dair belge verilmesine ilişkindir. 1.10.2011 tarihindeyürürlüğe giren 6100 sayılı HMK.'nun 382'ncimaddesinde, "çekişmesiz yargı işleri"düzenlenmiş, aynı maddenin 1. fıkrasındaİlgililer arasında uyuşmazlık olmayan, ilgililerin ilerisürülebileceği herhangi bir hakkınınbulunmadığı ve hâkimin resen harekete geçtiğihâllerden bir veya birkaçına göre bu yargıya girenişlere uygulanacağı belirtilmiş, aynı yasanın383. maddesinde de, çekişmesiz yargı işlerindegörevli mahkemenin aksine bir düzenleme bulunmadığısürece sulh hukuk mahkemesi olacağı hükmüne yerverilmiştir. Yukarıdaaçıklanan yasa hükümlerine göre,çekişmesiz yargıda "dava" deyiminin yeriolmayıp "iş" deyimi vardır. Dava, iki taraf sisteminegöre kurulmuş ise de çekişmesiz yargıda birbiriyleçekişme halinde olan iki taraf olmadığındançekişmesiz yargı işleri için "dava"teriminin kullanılması doğru değildir. Yine çekişmesizyargıda “taraf” değil, “ilgililer"kavramı vardır. Çekişmesiz yargıda dava sözkonusu olmadığı için davacı ve davalıterimlerinin de yeri yoktur. HMK.'nun 383. maddesine göreçekişmesiz yargıda sulh hukuk mahkemesinin göreviasıl olup asliye hukuk mahkemesinin görevi istisna olduğundanyalnız "mahkeme" veya "hakim" terimlerinin kullanıldığıbütün çekişmesiz yargı işleri için sulhhukuk mahkemesinin görevli olduğu sonucuna varılmaktadır. Bu durumda, zayi belgesiverilmesine ilişkin uyuşmazlık, 6100 sayılı HMK.'nun1.10.2011 tarihinde yürürlüğe girmesinden sonraaçılan çekişmesiz yargı işi niteliğindeolup, Sulh Hukuk Mahkemesinde görülüp,sonuçlandırılması gerektiğinden davadilekçesinin görev nedeniyle reddine karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM; Yukarıdaaçıklanan nedenlerle; Davanın HMK' nun 114/1-c115/2 maddeleri uyarınca REDDİNE, Karar kesinleştikten sonra 2hafta içinde davacının Mahkememize müracaat etmesihalinde dosyasının yetkili ve görevli İSTANBUL SULH HUKUKMAHKEMESİNE gönderilmesine(…)” karar vermiş, bukarar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir. Dosya bu kez Sulh HukukMahkemesine gönderilmiştir. İSTANBUL 7.SULH HUKUKMAHKEMESİ: 14.7.2014 gün ve E:2014/462, K:2014/532 sayı ile,“(…) Dernekler Kanunu incelendiğinde; 7. Maddesinde GenelKurulun oluşumu, 12. Md. Yönetim kurulunun oluşumunda, birde 27.Md. Kayyum atanması, 75. Md. Olağanüstü toplantı, 84. M.d yönetim kurulu oluşumu, 87. Md. Kendiliğinden sona erme, 102 kuruluşşekli dışında Sulh Hukuk Mahkemesi ve Hakimine kanunengörev verilmediği gibi, Çekişmesiz yargıişlerinin düzenlendiği HMK 382. Md. incelendiğinde, 382 e/1maddesinde ticari defterlerden söz ediyor ise de, bu görevin deticaret mahkemesine ait olup, demeklerle ilgili zayiide içermediğive bu davaların 382. Md. bakımından, 382/4 maddesikapsamında olmadığı, zira zayi belgesi verilecekmakbuzların direkt mamelek hukukuna ilişkin olduğu, talep edeniçin çekişmesiz ise de diğer dernek yönetim,denetim ve diğer kuralları bakımından asıl olanınçekişmeli olduğuna göre, HMK 2/1 maddesinde yazılıolduğu üzere derneğin mal varlığı haklarınailişkin olup, HMK 2/2 maddesine göre aksine bir düzenlemebulunmadığından Asliye Hukuk Mahkemesi görevliolacağı anlaşılmış olmakla, mahkememizingörevsizliğine dava dosyasının yetkili İstanbul AsliyeHukuk Mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir HÜKÜM: Mahkememizingörevsizliğine, Dosyanın kararkesinleştiğinde ve talep halinde görevli ve yetkiliİstanbul Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine(…)”karar vermiş, bu karar da temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir. DavacıDernek, ortaya çıkan görevuyuşmazlığının giderilmesi için dosyanınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesini talep etmiş; İstanbul7.Sulh Hukuk Mahkemesince dosya Mahkememize gönderilmiştir. İNCELEMEVE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, MehmetAli DURAN, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 26.1.2015 günlütoplantısında; Raportör-Hakim TaşkınÇELİK’in, 2247 sayılı Yasa’da öngörülenkoşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiğiyolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Uğurtan ALTUN ile Danıştay SavcısıYakup BAL’ın başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ : 2709sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasa’sının 158.maddesinin birinci fıkrasında “Uyuşmazlık Mahkemesiadli, idari ve askeri yargı mercileri arasındaki görev vehüküm uyuşmazlıklarını kesin olarakçözümlemeye yetkilidir”. denilmiş; 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun’un 1. maddesinde “Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ilegörevlendirilmiş, adli, idari ve askeri yargı mercileriarasındaki görev ve hükümuyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkilive bu Kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksekmahkemedir. Özel kanun uyarıncahakeme başvurulmasının zorunlu olduğu hallerde, eğerhakemlik görevi hakim tarafından yerine getirilmiş ise bu merci,davanın konusuna göre, yukarıdaki fıkrada yazılıadli veya idari yargı mercilerinden sayılır.”hükümleri yer almıştır. 2247 sayılıYasanın 14.maddesine göre; olumsuz görevuyuşmazlığının bulunduğunun ilerisürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargımercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olandavada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdiklerikararın kesin veya kesinleşmiş olması gerekmekte; buuyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, hukukuyuşmazlıklarında ancak davanın taraflarınca ilerisürülebilmektedir. Aynı Yasa’nın 27.maddesinde ise, Uyuşmazlık Mahkemesinin, uyuşmazlıkçıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarınailişkin istemleri önce şekil ve süre açısındaninceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde ilerisürülmemiş istemleri reddedeceği kuralına yerverilmiştir. Anılan hükümleregöre, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce bir görev ya dahüküm uyuşmazlığının incelenebilmesiiçin, uyuşmazlığa konu edilen karar veya kararların,adli, idari veya askeri yargı mercilerince ya da hakemliğin hakimtarafından yerine getirilmesinde olduğu gibi yargı mercisayılanlarca verilmesi ve 14.madde kapsamında olumsuz görevuyuşmazlığının varlığından sözedebilmek için de; adli, idari veya askeri yargı yerlerinden en azikisi tarafından kesin olarak verilmiş veya kesinleşmişgörevsizlik kararlarının bulunması gerekmektedir. Olayda, İstanbul 14.AsliyeHukuk Mahkemesince; yine aynı yargı düzenindeki Sulh HukukMahkemesinin görevli olduğundan bahisle verilen kesinleşengörevsizlik kararı üzerine; dosyanın gönderildiğiİstanbul 7.Sulh Hukuk Mahkemesince, Asliye Hukuk Mahkemesinin görevliolduğundan bahisle verilen ve kesinleşen görevsizlikkararının görev uyuşmazlığına konuedildiği; dolayısıyla oluştuğu ileri sürülengörev uyuşmazlığının adli yargıdüzeninde yer alan mahkemeler arasında doğduğuanlaşılmaktadır. Bu türuyuşmazlıkların çözümü 6100sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 22. ve 23. maddeleri uyarıncaYargıtay’ın görevleri arasında bulunduğundan, başvurunun2247 sayılı Yasa’nın 1., 14. ve 27. maddeleriuyarınca reddi gerekmiştir. S O N U Ç : 2247 sayılıYasa’nın 1., 14. ve 19. maddelerinde öngörülenkoşulları taşımayan BAŞVURUNUN REDDİNE,26.1.2015 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Mehmet Ali DURAN Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy