T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 57
KARAR NO : 2015 / 35
KARAR TR : 26.1.2015
ÖZET : İdarenin dava konusu taşınmaza kamulaştırmasız el atmasından doğan zararın tazminine yönelik bulunan davanın haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı :O.G.
Vekili :Av. S. A.
Davalılar : 1-Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :Av. R.O.
2-Muratpaşa Belediye Başkanlığı
Vekili :Av. T. K. A.
O L A Y : Davacı vekili davadilekçesinde özetle; Antalya İli, Muratpaşaİlçesi, Kızılsaray Mahallesi, 473 ada, 23 parselsayılı taşınmazda müvekkilinin murisi S. G. adınakayıtlı iken müvekkilinin taşınmazın 1/9 hissesinimüvekkilinin murisinden satın almış olduğunu, murisinvefat etmesi üzerine kendisine miras hissesidüştüğünü, yani taşınmazda ikipayı bulunduğunu, taşınmazın tamamının 1718m² 19 dm² olduğunu, 1995 yılında MuratpaşaBelediyesinin taşınmazın bulunduğu bölgede imarçalışması yaptığını,taşınmazın 3250 ada 3 parsel numarasınıaldığını, taşınmazın içindekimüvekkiline ait 150 m² büyüklüğünde evve 50 adet ağacın davalı belediye tarafındanyıkılıp kesildiğini, Muratpaşa Belediyesinin,müvekkilinin de hissesi bulunan taşınmazın içineçocuk parkı ve yol yaparak müvekkilinin hissesi bulunduğutaşınmaza kamulaştırmasız el attığınıbelirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıylaşimdilik 1.000 TL alacağın el atma tarihinden itibarenişleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesiistemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Antalya 1. Asliye HukukMahkemesi: 12.12.2013gün ve E:2012/493, K:2013/580 sayılı kararı ileözetle; davanın imar uygulaması sırasında fazlakesilen düzenleme ortaklık payı karşılığınınistenmesinden ibaret olduğu belirtilerek, imar uygulamalarısırasında olması gerekenden fazla düzenleme ortaklıkpayı düşüldüğü gerekçesiyle bedelistemine ilişkin davalarda uyuşmazlığın idarenin kamugücüne dayalı, re’sen ve tek yanlı olarak tesisettiği bir idari işlemden kaynaklandığınınkabulü ile bu idari işlem ve eylemlerden doğan zararailişkin davanın 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Kanunu hükümleri uyarınca idari yargı yerindeçözümlenmesi gerektiğinden bahisle 6100 sayılıHMK’nun 11471-b ve 115/2.maddeleri uyarınca davanın usuldenreddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynıistemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
Antalya 1.İdare Mahkemesi: 26.11.2014 gün ve E:2014/210sayılı kararı ile özetle; davaya konu taşınmazadavalı idare tarafından fiilen el atılmışolduğunu belirterek, davada adli yargı yerinin görevliolduğundan bahisle, 2247 sayılıKanun’un 19.maddesi gereğince görevli yargı yerininbelirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane Topuz, MehmetAli DURAN, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 26.1.2015 günlütoplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247sayılı Yasa’nın 27.maddesi uyarınca yapılanincelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247sayılı yasa’nın 19.maddesinde öngörülen biçimdegörev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargıdosyasının,adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle,son görevsizlik kararını veren mahkemece, UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Selim Şamil KAYNAK’ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Uğurtan ALTUN ile Danıştay SavcısıYakup BAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Antalya İli,Muratpaşa İlçesi, Kızılsaray Mahallesi, 473 ada, 23parsel sayılı olup, sonradan yapılan imar planıçalışmaları neticesinde 3250 ada 3 parsel numarasıalan taşınmazda hissesi bulunan davacı tarafından,taşınmaza davalı belediyenin çocuk parkı ve yolyaparak kamulaştırmasız el attığından bahisle, fazlayailişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000TL alacağın el atma tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziile birlikte davalıdan tahsili istemiyleaçılmıştır.
Dosya kapsamında yer alan 08.04.2013tarihli Fen Bilirkişisi tarafından tanzim edilen raporda; 473 ada 23nolu parselin toplam 1718,19 m² yüzölçümlüolup, 373 m² sinin 3250 ada 3 nolu parsele gittiği, 1221m² lik kısmınınkamulaştırıldığı, 124,19 m² sinin D.O.P(Düzenleme Ortaklık Payı) olarak kesildiği, dava konusu 473ada 23 parselin kısmen ara arterde, kısmen 3250 ada 3 nolu parselde,kısmen ana arterde, kısmen park ve trafo alanında, kısmen3251 ada 1 parselde kaldığı, 473 ada 23 nolu parselinkamulaştırmaya ayrılan 1221 m² lik kısmının anaarter olan Güllük ve Şarampol Caddeleri arasında kalan 45metre genişliğindeki Yener Ulusoy Bulvarında kullanıldığıbelirtilmiştir.
Davacı vekilininbilirkişi raporlarına karşı dosyaya sunmuş olduğu30.04.2013 tarihli beyan dilekçesinde; imar uygulamasındadavacının hissesi olan 316,54 m2 lik kısmın 473 ada 23parselden alınarak 3250 ada 3 parsele verildiğini ve buranın anaarter olduğunu 08.04.2013 tarihli bilirkişi raporundanöğrendiklerini, dolayısıyla davacının hissesininverildiği 3250 ada 3 parselin yol ve ana arter olduğunubelirtmiştir.
Dosya kapsamı vebilirkişi raporları birlikte değerlendirildiğinde, davayakonu edilen ve davacının da hisseli maliki olduğu Antalyaİli, Muratpaşa İlçesi, Kızılsaray Mahallesi,473 ada, 23 parsel sayılı taşınmazın, toplam 1718,19m² yüzölçümlü olduğu, yapılan imarplanı çalışmaları neticesindetaşınmazın 373 m² sinin 3250 ada 3 nolu parselegittiği, 1221 m² lik kısmınınkamulaştırıldığı, 124,19 m² sinin D.O.P(Düzenleme Ortaklık Payı) olarak kesildiği, dava konusu 473ada 23 parselin kısmen ara arterde, kısmen 3250 ada 3 nolu parselde,kısmen ana arterde, kısmen park ve trafo alanında, kısmen3251 ada 1 parselde kaldığı, 473 ada 23 nolu parselinkamulaştırmaya ayrılan 1221 m² lik kısmınınana arter olan Güllük ve Şarampol Caddeleri arasında kalan45 metre genişliğindeki Yener Ulusoy Bulvarındakullanıldığı, bu hali ile taşınmazın birkısmına çocuk parkı ve yol yapılmak suretiyle fiilenel atıldığı anlaşılmıştır.
Belediyelerin 3194sayılı imar Kanunu 8. maddesi ve 18. maddesinin verdiği yetkiile arazi ve arsalar üzerinde imar planlarınınhazırlanması ve yürürlüğe konulması, arazive arsa düzenlemesi gibi faaliyetleri kapsamında yaptıklarıimar planlarından kaynaklanan işlemlerin tek yanlı ve kamugücüne dayanan irade açıklamaları ile tesis edilengenel ve düzenleyici işlemler olduğu bu yönü ile deidari eylem ve işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıklarınidari yargı yerlerinde çözümlenmesi gerektiğitartışmasızdır. Buna karşılık, Belediyece,Kamulaştırma Kanunu’nda öngörülen usul veyöntemlere uygun idari nitelikte uygulama işlemleriyapılmaksızın, dava konusu taşınmazın birkısmına fiilen el atması karşısında, idarenin bueyleminin kamulaştırmasız el atma niteliğinitaşıdığı açıktır.
Öte yandan, İdarenin yürütmekle yükümlübulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu planve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları,su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi vebakımı sırasında kişilere verdiği zararlarıntazmini istemiyle açılacak davaların görüm veçözümünün, idari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafındanaçılacak tam yargı davaları kapsamında yargısaldenetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi birayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konutaşınmaza kamulaştırmasız elatıldığı veya plan ve projeye aykırı işgörüldüğü iddiasıyla açılacakmüdahalenin men’i ve meydana gelen zararın tazminidavalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesineve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerinegöre adli yargı yerinde çözümleneceği,yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmişbulunmaktadır.
Nitekim, yukarıda belirtilen genel kabul doğrultusundakiYargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 11.2.1959günlü, E:1958/17, K:1959/15 sayılı kararının III.bölümünde, “İstimlaksiz el atma halinde ammeteşekkülü İstimlak Kanununa uygun hareket etmeden ferdinmalını elinden almış olması sebebiyle kanunsuz bir harekettebulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanunhükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesiveya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazminidavasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesiiçindedir.” görüşüne yer verilmiştir.
Bu durumda, idarenin dava konusu taşınmazakamulaştırmasız el atmasından doğan zararıntazminine yönelik bulunan davanın, haksız fiillere ilişkinözel hukuk hükümlerine göre görüm veçözümü adli yargı yerinin görevine girmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Antalya 1.İdare Mahkemesinceyapılan başvurunun kabulü ile, Antalya 1.Asliye Hukuk Mahkemesinceverilen görevsizlik kararın kaldırılmasına kararvermek .
S O N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Antalya 1.İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUNKABULÜ ile, Antalya 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin 12.12.2013 gün veE:2012/493, K:2013/580 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 26.1.2015 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Serdar
ÖZGÜLDÜR
Üye
Eyüp Sabri
BAYDAR
Üye
Mehmet Ali
DURAN
Üye
Ali
ÇOLAK
Üye
Ayhan
AKARSU
Üye
Nurdane
TOPUZ
Üye
Mehmet
AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy