T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 50
KARAR NO : 2015 / 32
KARAR TR : 26.1.2015
ÖZET : Davacının taşınmazının bulunduğu ada/parseldeki taşınmazda TOKİ adına kayıtlı hissenin iptali ile davacı adına tescili veya ödenen arsa bedelinin karşılığının ödenmesi istemiyle açılan ve 2981 sayılı Kanun gereğince tesis edilen idari nitelikteki uygulama işlemlerinden doğduğu anlaşılan uyuşmazlığın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :H. D.
Vekilleri :Av. E. K. -Av. D. M. K., Av. M. M. B.
Davalılar :1-TOKİ Başkanlığı
Vekili :Av. T. D.
2-Altındağ Belediye Başkanlığı
Vekilleri :Av. N. I. K., Av.A. A.
O L A Y :Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin,Altındağ İlçesi, Feridun Çelik Mahallesi, 1397kadastro parseli üzerine inşa etmiş olduğu yapıyailişkin olarak 2981 sayılı kanun hükümleri çerçevesindeimar affı müracaatında bulunmuş olduğunu;davalılardan Altındağ BelediyeBaşkanlığı’nca kendisine, ileride tapuya esasteşkil edecek tapu tahsis belgesi verildiğini; dava konusutaşınmazın bulunduğu bölgede imar düzenlemesiyapıldığını, müvekkilinin gecekondusunun24109 Ada 9 nolu imar parseli üzerinde kaldığını; müvekkilinintapu tahsis belgesine dayalı olarak, bu parselden tapuya çevrilecek 211 m2 yer bedelini taksitler halinde davalı AltındağBelediyesine ödediğini; davalı Belediyece devri gereken 211 m2 yerden 170 m2’lik kısmın tapu devri yapılmış ise de kalankısmın devrinin gerçekleştirilmediğini; (01.07.2014tarihli tapu kaydında müvekkili adına kayıtlı toplamhisse 185,85 m2 olarak gözükmekte ise de müvekkilinin 15,85m2’lik hisseyi Altındağ BelediyeBaşkanlığından 29.12.2011 tarihinde ve daha öncekiödediği bedele ilave olarak ödediği bedelkarşılığında satın almış olduğunu)bilindiği üzere, imar planları veyahut ıslah imar planlarıyapıldıktan sonra tahsise dayalı tapuların tahsis sahipleriadına tescil edilebilmesi için bu tapuların önceliklebelediye adına tescil edilmesi, ilgili belediyenin de tahsis sahibine tapudevrini gerçekleştirmesinin gerektiğini; dava konuparselde 170 m2 yer için tapu devri yapılmış ise de kalankısmın devrinin yapılmadığını; oysa“kamu kurumlarının bedelsiz devri” esaslarınagöre 23.12.2013 tarihinde Toplu Konut İdaresiBaşkanlığı (TOKİ) adına tescil edilmiş 1032,32 m2, hisse bulunduğunu, bu nedenle ve sadece 41.m2’ye tekabül eden hissesinindevri için kayıt maliki gözüken TOKİ’yehusumet yöneltildiğini; davalı Altındağ BelediyeBaşkanlığından tapu tahsis dosyası celpedildiğinde tapu iptal ve tescil taleplerininhaklılığının net olarak ortaya çıkacağını, ancak buna rağmen davalarının terditli olarak açıldığını, bu taleplerinin kabul görmemesi durumunda ise fazla ödenen yerbedelinin bugünkü rayiç piyasa değerinin davalıAltındağ Belediye Başkanlığından tahsilininistendiğini; yine kurumlar arası bedelsiz devir şeklindedavalı TOKİ adına kayıtlı hissenin bir başkaşahıs veyahut kuruma devredilmesini engel olmak için tedbirtalebinde bulunulmuş olduğunu ifade ederek; Altındağİlçesi, Feridun Çelik Mahallesi, imarın 24109 Ada9 parselde kain taşınmazda davalılardan TOKİ adınakayıtlı hissenin 41,00 m2.lik kısmının iptali ilemüvekkili adına tesciline; bu talepleri kabul görmez ise,müvekkilinin fazladan ödediği yer bedelinin bugünkürayiç piyasa değerine ilişkin olarak, fazlaya ilişkintalep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik5.000,00 TL’nin; HMK 107.madde hükümlerince de alacağıntamamı ortaya konulduğunda ise alacağın tamamınındava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile, birliktedavalılardan Altındağ BelediyeBaşkanlığı’ndan tahsiline karar verilmesi istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
DavalılardanAltındağ Belediye Başkanlığı vekili, süresiiçerisinde, davanın idari yargının görevalanına girdiğini öne sürerek görev itirazındabulunmuştur.
ANKARA25.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 20.11.2014 gün ve E:2014/522sayı ile, davanın niteliği gereği tapu iptali ve tescil,olmadığı takdirde tazminat istemine ilişkin bulunmasınedeniyle, yargı yolu itirazı yerinde görülmediğindenreddine karar vermiştir.
DavalılardanAltındağ Belediye Başkanlığı vekilinin, süresiiçinde verdiği dilekçe ile, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılması istemiylebaşvuruda bulunması üzerine dilekçe, dava dosyasınınonaylı örneği ile birlikte DanıştayBaşsavcılığı’na gönderilmiştir.
DANIŞTAYBAŞSAVCISI; “(…)2981 sayılı İmar ve GecekonduMevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazıİşlemler ve 6785 sayılı İmar Kanununun Bir MaddesininDeğiştirilmesi Hakkında Kanunun tespit ve değerlendirmeişlemleri başlıklı 8. maddesinde tespit kapsamına,temel inşaatı tamamlanmış veya sömel betonlarıdökülmüş olmak kaydı ile hazine, belediye, il özelidarelerine ait veya Vakıflar GenelMüdürlüğünün idare etmekte olduğu arsa veyaarazilerdeki inşaatına Kanunun 14.maddesinin (f)fıkrasındaki tarihlerden önce başlanmış mesken,kısmen işyeri ve konut olarak kullanılan veya evvelce konutolarak kullanılıp sonra işyerine çevrilen gecekondularile imar mevzuatına, ruhsat ve eklerine aykırı tümyapıların dahil olduğu hükmebağlanmıştır. Aynı Yasanın 10. maddesinde, buKanun hükümlerine göre, hazine, belediye, il özel idaresineait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idareettiği arsa veya araziler üzerinde, gecekondu sahiplerinceyapılmış yapıların, 12. madde hükümlerinegöre tespit ettirildikten sonra, kayıt maliki kamu kuruluşuncabu yerin hak sahibine tahsis edileceği ve bu tahsisinyapıldığının tapu sicilinin beyanlar hanesindegösterilerek ilgilisine "Tapu Tahsis Belgesi" verileceği;tapu tahsis belgesinin, ıslah imar planı veya kadastro planlarıyapıldıktan sonra hak sahiplerine verilecek tapuya esas teşkiledeceği, hak sahibi olmadığı halde tapu verilenkişilerin tapularının resen iptal edileceği; aynıYasanın 13. Maddesinin 1. fıkrası (b) bendinde; hazine,belediye, il özel idarelerine ait veya Vakıflar GenelMüdürlüğünün idaresinde olan veya bu Kanunuyarınca mülkiyetlerine geçen arsa veya araziler üzerindeıslah imar planları ile meydana getirilen imar parselleriiçinde hak sahiplerine, yapılarının işgalettiği arazi de dikkate alınarak ıslah imar planındagetirilen ölçülere uygun şekilde arsa veya hisse tahsisedileceği; gecekondusu muhafaza edilemeyen hak sahiplerine aynıbölgede veya diğer gecekondu ıslah veya önlemebölgesinden başka bir arsa veya hisse verileceği; aynımaddenin 2. fıkrasında da, bulundukları yerde korunamayangecekondu sahiplerinden hak sahibi sıfatı taşıyanlara, birgecekondu önleme veya ıslah bölgesinde veya yakınbölgelerde yapılmış ıslah imar planıiçinde meydana gelen boş imar parsellerinin müstakil, hisseliveya kat mülkiyeti esasına göre verileceği hükmebağlanmış; 14. maddesinde ise bu kanun hükümlerindenyararlanamayacak olan yapılar ayrıntılı olarakdüzenlenmiştir.
Anılanyasa hükümlerine göre, idarenin, hak sahibi olduğu saptanankişilere tapu vermek, şartları taşımayanlarıntapularını resen iptal etmek konusundaki yetkisi idari niteliktaşıyan uygulama işlemlerinin doğrudan bir sonucu olarakkullanılmakta ve bu yolla kurulan mülkiyet de Medeni Kanunhükümleri dışında idari bir işlemin icrasıniteliğini taşımaktadır.
Davadilekçesine göre, Altındağ Belediyesine ait kadastral1397 parsel sayılı taşınmaz üzerinde davacıtarafından yapılan "temel" aşamasındaki gecekonduiçin 2981 sayılı Yasa'dan yararlanmak amacıylayapılan af başvurusunun kabul edilerek davacıya tapu tahsisbelgesi verildiği, alanda yapılan parselasyon işlemi sonucugecekondunun bulunduğu yerde oluşturulan 24109 ada, 9 parselsayılı taşınmazın 170 m2 'sinin devrinin yapıldığı, taşınmazın 211 m2'si için arsa bedeli ödediğinden bahisle devri yapılmayan 41 m2'lik kısmın da adına tescil edilmesi gerektiği iddiasıyla 23.12.2013tarihinde TOKİ adına tescil edilen anılantaşınmazın 41 m2'lik kısmının adına tesciledilmesi veya ödenen arsa bedelinin karşılığındaşimdilik 5000 TL'nin dava tarihinden işleyecek yasal faiziylebirlikte ödenmesine ve üçüncü şahıslaradevir ve temlikinin önlenmesi için tapu kaydına tedbirkonulmasına karar verilmesi istemiyle bakılan davanınaçıldığı anlaşılmıştır.
DavalıAltındağ Belediye Başkanlığı tarafından ise,Yasa'nın barınma ihtiyacını karşılayacak birkonut tahsisini amaçladığı, dolayısıylayapılan tahsisin 2981 sayılı Yasa'nın 13/b maddesine uygunolduğu, 41 m2 için ödenen bedelin ise talep halinde iadeedileceği ileri sürülmektedir.
Bu durumda,davacının dava açmaktaki asıl amacı,taşınmazın Medeni Kanun hükümleri uyarıncaadına tescilini sağlamak değil, 2981 sayılı Yasa'daöngörülen hak sahipliği hükümleri uyarıncatapu tahsis belgesine dayalı olarak taşınmazın tesciliningerçekleştirilmesi veya ödenen arsa bedelininkarşılığında şimdilik 5000 TL'nin ödenmesinekarar verilmesi olduğundan, davacının talebinin bukısmının 2981 sayılı Yasa'da öngörülenhak sahipliği esaslarına uygun olup olmadığınınbelirlenmesinden kaynaklanan uyuşmazlığınçözümünde İdari Yargı yerleri görevlibulunmaktadır.
SONUÇ:Açıklanan nedenle, davanın 41 m2'lik hissenin iptali ile davacı adına tescili veya ödenen arsa bedelikarşılığında 5000 TL ödenmesi istemiyleaçılan kısmı yönünden 2247 sayılıYasanın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılmasına vedosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine…”karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, MehmetAli DURAN, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 26.1.2015 günlütoplantısında;
l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; davalılardanAltındağ Belediye Başkanlığı vekilinin anılanYasanın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarakyaptığı görev itirazlarının reddedilmesi ve 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunulması üzerineDanıştay Başsavcısı’nca, davanın 41 m2'lik hissenin iptali ile davacı adına tescili veya ödenen arsa bedelikarşılığında 5000 TL ödenmesi istemiyleaçılan kısmı ve anılan İdare yönünden10. maddede öngörülen biçimde olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığıanlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesineoybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde idariyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Uğurtan ALTUN ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Ankaraİli, Altındağ İlçesi, Feridun ÇelikMahallesi, 24109 ada, 9 parsel sayılı taşınmazda TOKİadına kayıtlı 41 m2'lik hissenin iptali ile davacıadına tescili veya ödenen arsa bedelininkarşılığında şimdilik 5000 TL'nin dava tarihindenişleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine veüçüncü şahıslara devir ve temlikininönlenmesi için tapu kaydına tedbir konulmasına kararverilmesi istemiyle açılmış; DanıştayBaşsavcılığınca, davanın 41 m2'lik hissenin iptali ile davacı adına tescili veya ödenen arsa bedelikarşılığında 5000 TL ödenmesi istemiyleaçılan kısmı yönünden olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılmıştır.
Konuyailişkin olarak davalılardan Altındağ BelediyeBaşkanlığınca verilen cevap dilekçesinde;davacı tarafından Feridun Çelik Mah. 4. Cadde No. 104adresinde bulunan gecekondu ile ilgili olarak 2805 sayılı yasakapsamında 16.08.1984 tarih ve 93932 sayılı ve 2981sayılı yasa kapsamında ise 03.12.1986 tarih ve 24452sayılı imar affı müracaatında bulunmuşolduğu; başvurulara istinaden davacıya 400 m2 yer tahsis edildiği ve adına tapu tahsis belgesi düzenlendiği; hak sahipliği, imar planı ve 2981 sayılı yasanın 13/bmaddesi ve yapının işgal ettiği alan dikkate alınarak1 daire etmeye yetecek kadar yer tahsis edilmiş olduğu; işlemdemevzuata ve içtihatlara aykırılıkbulunmadığı; 2981 sayılı İmarAffı Kanununun "'Tapu Verme " başlıklı 10/bmaddesinde, tapu verildikten sonra bile olsa hak sahibiolmadığı anlaşılan kişinin tapusunun iptalineizin verilmiş olduğu, bu durumda davacının 211 m2 yer tahsisi gerektiği iddiasının kabulünün emredici düzenlemeyeaykırı bulunduğu; davacı tarafından adına imartapusu verilmesi talebiyle idarelerine başvurması üzerineyapılan incelemede hak sahibi olduğu 170 m2 yer tapusunun verildiği, artan 41 m2 yer için ödenenparasının kendisine iade edileceğinin bildirildiği; davacının2981 sayılı yasa uyarınca 41 m2 yer için hak sahibi olamayacağı, davacının ancak tahsis nedeniyle idareyeödediği bedelin tahsilini isteyebileceği; yerleşikYargıtay içtihatlarının da bu yönde bulunduğu;bu doğrultuda davacı tarafından 41 m2 yer için ödenen tahsis bedelinin başvurması halinde davacıyaödeneceği, ancak ödediği miktarınaşılarak rayiç bedellere göre arsa bedelinin tahsilitalebinin içtihatlara ve mevzuat hükümlerine aykırıolduğu savunulmuştur.
2981sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına AykırıYapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 sayılıİmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi HakkındaKanunun, tespit ve değerlendirme işlemleri başlıklı 8.maddesinde; tespit kapsamına, temel inşaatıtamamlanmış veya sömel betonlarıdökülmüş olmak kaydı ile hazine, belediye, ilözel idarelerine ait veya Vakıflar GenelMüdürlüğünün idare etmekte olduğu arsa veyaarazilerdeki inşaatına Kanunun 14.maddesinin (f)fıkrasındaki tarihlerden önce başlanmış mesken,kısmen işyeri ve konut olarak kullanılan veya evvelce konutolarak kullanılıp sonra işyerine çevrilen gecekondularile imar mevzuatına, ruhsat ve eklerine aykırı tümyapıların dahil olduğu hükme bağlanmış; aynı Kanunun 10. maddesinde, bu Kanun hükümlerine göre,hazine, belediye, il özel idaresine ait veya Vakıflar GenelMüdürlüğünün idare ettiği arsa veya arazilerüzerinde, gecekondu sahiplerince yapılmışyapıların, 12. madde hükümlerine göre tespitettirildikten sonra, kayıt maliki kamu kuruluşunca bu yerin haksahibine tahsis edileceği ve bu tahsisinyapıldığının tapu sicilinin beyanlar hanesindegösterilerek ilgilisine "Tapu Tahsis Belgesi" verileceği;tapu tahsis belgesinin, ıslah imar planı veya kadastro planlarıyapıldıktan sonra hak sahiplerine verilecek tapuya esas teşkiledeceği, hak sahibi olmadığı halde tapu verilenkişilerin tapularının resen iptal edileceği; aynıKanunun 13. Maddesinin 1. fıkrası (b) bendinde; Hazine, belediye, ilözel idarelerine ait veya Vakıflar GenelMüdürlüğünün idaresinde olan veya bu Kanunuyarınca mülkiyetlerine geçen arsa veya arazilerüzerinde, ıslah imar planları ile meydana getirilen imar parselleriiçinde hak sahiplerine, yapılarının işgalettiği arazi de dikkate alınarak ıslah imar planındagetirilen ölçülere uygun şekilde arsa veya hisse tahsisedileceği, gecekondusu muhafaza edilemeyen hak sahiplerine aynıbölgede veya diğer gecekondu ıslah veya önlemebölgesinde başka bir arsa veya hisse verileceği, tahsis edilenarsa veya hissenin bedelinin 2942 sayılı KamulaştırmaKanununa göre tespit edileceği, 14 üncü maddenin a, b, c,d, e, g, h ve i bentleri kapsamında kalmaları nedeniyle,bulundukları yerde korunamayan gecekondu sahiplerinden hak sahibisıfatı taşıyanlarına, bir gecekondu önleme veyaıslah bölgesinde veya yakın bölgelerdeyapılmış ıslah imar planları içinde meydanagelen boş imar parsellerinin müstakil, hisseli veya kat mülkiyetiesasına göre verileceği, bu gibi hallerde gecekondu sahibineayrıca enkaz bedelinin bu Kanunla kurulan fondan belediye veyavalilikçe ödeneceği hükme bağlanmış; 14.maddesinde ise bu kanun hükümlerinden yararlanamayacak olanyapılar ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.
Anılanyasa hükümlerine göre, idarenin, hak sahibi olduğu saptanankişilere tapu vermek, şartları taşımayanlarıntapularını resen iptal etmek konusundaki yetkisi idari niteliktaşıyan uygulama işlemlerinin doğrudan bir sonucu olarakkullanılmakta ve bu yolla kurulan mülkiyet de Medeni Kanunhükümleri dışında idari bir işlemin icrasıniteliğini taşımaktadır.
Olumlugörev uyuşmazlığına konu edilen davada,davacının asıl amacının, taşınmazınMedeni Kanun hükümleri uyarınca adına tescilinisağlamak olmadığı, 2981 sayılı Yasa'daöngörülen hak sahipliği hükümleri uyarıncatapu tahsis belgesine dayalı olarak taşınmazın tesciliningerçekleştirilmesi veya ödenen arsa bedelininkarşılığında şimdilik 5000 TL'nin ödenmesinekarar verilmesi olduğu anlaşılmaktadır. Buaçıdan; davaya konu işlemin, 2981 sayılıYasaya dayanılarak yapılan tahsis işleminden kaynaklanmasınedeniyle, uyuşmazlığın çözümü 2981sayılı Yasaya dayanılarak gerçekleştirilenişlemlerin hukukilik denetiminin yapılmasınabağlıdır. Anılan işlemlerin ise, idarenin imaruygulaması kapsamında re'sen ve tek yanlı tesis ettiğiidari işlem niteliği taşıdığında kuşkubulunmamaktadır.
2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2/1-bmaddesinde, "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişiselhakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılantam yargı davaları" idari dava türleri arasındasayılmıştır.
Budurumda, 2981 sayılı Kanun gereğince tesis edilen idarinitelikteki uygulama işlemlerinden doğduğu anlaşılanuyuşmazlığın görüm veçözümünde idari yargı yeri görevlibulunmaktadır.
Açıklanannedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nınbaşvurusunun kabulü ile, davalılardan AltındağBelediye Başkanlığı vekilinin görevitirazının, Ankara 25. Asliye Hukuk Mahkemesince reddine ilişkinkararın (davanın 41 m2'lik hissenin iptali ile davacı adınatescili veya ödenen arsa bedeli karşılığında 5000TL ödenmesi istemiyle açılan kısmının) kaldırılması gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenleDanıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile davalılardan Altındağ BelediyeBaşkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININREDDİNE İLİŞKİN Ankara 25. Asliye Hukuk Mahkemesinin20.11.2014 gün ve E:2014/522 sayılı KARARININ (davanın 41 m2'lik hissenin iptali ile davacı adına tescili veya ödenen arsa bedelikarşılığında 5000 TL ödenmesi istemiyleaçılan kısmının) KALDIRILMASINA, 26.1.2015gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi.
Başkan
Serdar
ÖZGÜLDÜR
Üye
Eyüp Sabri
BAYDAR
Üye
Mehmet Ali
DURAN
Üye
Ali
ÇOLAK
Üye
Ayhan
AKARSU
Üye
Nurdane
TOPUZ
Üye
Mehmet
AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy