T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 564
KARAR NO : 2014 / 637
KARAR TR : 2.6.2014
ÖZET : Davacının görev sırasında maruz kaldığı trafik kazası sonucu uğradığını ileri sürdüğü maddi, manevi zararın yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın, 2918 sayılı Yasa kapsamında ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesinin gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :F.M.G.
Vekili :Av. Ü.S.
Davalı : JandarmaGenel Komutanlığına izafeten İçişleriBakanlığı (İdari yargıda
yalnızca Jandarma Genel Komutanlığı)
Vekili :Av. H.M.
OLAY :Davacı vekili davadilekçesinde; müvekkilinin Hatay İl JandarmaKomutanlığında uzman jandarma olarak görevyaptığını; Sosyal Güvenlik Kurumuyönünden Emekli Sandığı GenelMüdürlüğüne bağlı olduğunu; 22.03.2012günü, görev gereği araç takibi esnasındatrafik kazası geçirdiğini; kazanın meydana gelmesindemüvekkilinin herhangi bir kusurunun bulunmadığını;Kırıkhan-Kumlu karayolu Baldıran köyü mevkiinde meydanagelen kaza sonucu sağ kolunda humerus şaftıkırığı oluştuğunu, iş göremezlikbelgesi düzenlendiğini, kesin raporun henüz teminedilemediğini, ancak, halen silah kullanabilecek durumdabulunmadığını; sağ kolunukullanamadığını ve kolunun eski haline gelmeolasılığının bulunmadığını; hâlihazırdamesleki yaşantısını etkileyecek, oldukçaağır bir işgücü kaybı bulunduğunu;müvekkilinin kaza sonucu, bedenen ve ruhen zarar görmüşolduğunu, psikolojisinin bozulduğunu, psikiyatriste gitmek zorundakaldığını; çektiği acıları az da olsahafifletmek için, manevi tazminat istemek gereği doğduğunu,bundan sonraki hayatında çalışsa bile, aynı işiyapamayacağını ve maddi kayıp yaşayacağınıifade ederek; fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmaküzere, haksız fiilden kaynaklanan iş kazası nedeniyle kesinmiktar dava sırasında belirlenmek üzere belirsiz alacakdavası olarak 10.000,00 TL maddi tazminat, ekonomik geleceğinintehlikeye düşmesinden dolayı uğranılan zararsebebiyle, belirsiz alacak davası olarak 10.000,00 TL tazminat ve80.000,00 TL manevi tazminat olmak üzere toplam 100.000,00 TL’nin veyoksun kalınan parasal hakların olay tarihi olan 22.03.2012tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle27.8.2012 tarihinde adli yargı yerinde davaaçmıştır.
HATAYİŞ MAHKEMESİ(Müstemir Yetkili): 6.11.2012 gün veE:2012/288, K:2012/419 sayı ile davanın, haksız eylem nedeninedayalı maddi ve manevi tazminat istemine ilişkin bulunduğu; 6100sayılı HMK md. 1 uyarınca mahkemelerin görevinin yasa ilebelirlendiği; iş mahkemelerinin görevinin, işçi veişveren arasındaki uyuşmazlıklarıçözümlemek olduğu; dosyadaki beyan ve delilleruyarınca davacının askerlik yükümlülüğünüyerine getirdiği sırada 23.03.2012 tarihinde meydana gelen tek taraflıtrafik kazası sonucu yaralandığı, davacı iledavalı arasında iş sözleşmesininbulunmadığının anlaşıldığıgerekçesiyle; Mahkemelerinin görevsizliğine; GörevliMahkemenin Hatay İdari Mahkemesi olduğuna karar vermiş, bu karartemyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacıvekili bu kez; fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklıkalmak üzere, görev sırasında maruz kalınan trafikkazasından dolayı yaşanan maddi kayıplar ve ekonomikgeleceğinin tehlikeye düşmesinden dolayıuğranılan zarar nedeniyle 20.000,00 TL maddi tazminat ile bedensel veruhsal zarar nedeniyle duyulan acı, üzüntü vesarsıntı neticesinde azalan yaşama sevinci ve manevideğerlerin tatmini için 80.000,00 TL manevi tazminat olmaküzere toplam 100.000,00 TL’nin ve yoksun kalınan parasalhakların olay tarihi olan 22.03.2012 tarihinden itibaren yasal faiziylebirlikte tahsili istemiyle 21.12.2012 tarihinde idari yargı yerinde davaaçmıştır.
HATAYİDARE MAHKEMESİ: 14.3.2014 gün ve E:2012/2284 sayı ile,2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanunun 19. maddesi hükmüne yer verdikten sonra; 2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 110. maddesinde;"İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğansorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarargörenin kamu görevlisi olması, bu fıkrahükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemingeçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır." Hükmünün yeraldığı; dava dosyasının incelenmesinden;davacı tarafından, davacının görevi başındaJandarma aracı içindeyken geçirmiş olduğu trafikkazası nedeniyle uğrandığı iddia edilen 20.000,00 TLmaddi, 80.000,00 TL manevi tazminat tutarının olay tarihindenitibaren yasal faiziyle ödenmesine karar verilmesi istemiyleöncelikle Hatay İş Mahkemesinde davaaçıldığı, anılan Mahkemenin 06.12.2012 günve E:2012/288, K:2012/419 sayılı kararıyla davanıngörev yönünden reddine karar verildiği, görevsizlikkararı üzerine de davacı tarafından Mahkemelerindeişbu davanın açıldığınınanlaşıldığı; bakılan davada,davacının açtığı işbu davanıngörevi başında Jandarma aracı içindeyken maruzkaldığı trafik kazası nedeniyleuğradığı maddi-manevi zararlara ilişkin olduğu,bu nedenle de davanın esasında yukarıda aktarılan 2918sayılı Yasanın 110. maddesinde öngörülenaraç işletenin/sahibinin (Jandarma GenelKomutanlığının) sorumluluğuna ilişkin davalarkapsamında değerlendirilmesi gerektiği, hatta anılanmaddede belirtildiği üzere zarar görenin kamu görevlisi olmasıdurumunda dahi mezkur madde hükmünün uygulanacağınınaçık olduğu; bu takdirde Devlete ait aracınişletilmesinden dolayı zarar gören kamu görevlisidurumundaki davacının, bu zararlarına ilişkin sorumlulukdavası mahiyetinde açtığı işbu davanıngörüm ve çözümünün yukarıdaanılan Yasa maddesi uyarınca adli yargı mercilerine aitolduğunun anlaşıldığı ve adli yargımerciince de yukarda belirtildiği üzere kesinleşmişbiçimde görevsizlik kararının verildiği gerekçesiyle;adli yargının görev alanına giren davada Mahkemeleriningörevli olmadığına, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanunun 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerininbelirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE : UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, ErtuğrulARSLANOĞLU, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 2.6.2014 günlütoplantısında;
l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargıdosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ilebirlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesineoybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile DanıştaySavcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,davacının görev sırasında maruz kaldığıtrafik kazası sonucu uğradığını ilerisürdüğü maddi, manevi zararın yasal faiziyle birliktetazmini istemiyle açılmıştır.
Davadosyalarının incelenmesinden; 22.3.2012 tarihinde saat 20.10sıralarında, İskenderun-Kırıkhan-Reyhanlıbölgesinde kaçakçılığın men ve takibiamacıyla Hatay İl J.K.lığıKaçakçılık Şube Müdürlüğüve İstihbarat Şube Müdürlüğü ekipleriyleortak görev planlandığı; kaçakçılığın men ve takibine yönelikicra edilen şüpheli araç takibi sırasında istihbaratŞube Müdürlüğünden görevlendirilendavacı Uzman J.II.Kad Çvş. ve Uzm.J.IV Kad.Çvş.B.B. yönetimindeki … plakalı sivilgörünümlü Renault marka aracınKırıkhan-Kumlu il yolunun 6. km’sinde, BaldıranKöyü bölgesinde, önlerine çıkanköprüyü fark edemeyerek köprünün altındangeçmekte olan Karasu Çayınadüştüğü; kazada davacı ve Uzm.J.IVKad.Çvş. B.B.nin yaralandığı ve araçta hasarmeydana geldiği; aynı tarihte düzenlenen Trafik KazasıTespit Tutanağında; araç sürücüsünün2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun“araçların hızını....dönemeçliyollarda ilerlerken, yaya geçitleri, hemzemingeçitlerine...yaklaşırken azaltmamak..”hükmünü düzenleyen 52/1-a maddesini ihlal ettiğinintespit edildiğinin tahkikat heyeti görevlendirilen İdariTahkikat Heyeti Raporunda; araçsürücüsünün 2918 sayılı KarayollarıTrafik Kanununun 52/1-a kuralını ihlal ettiğinden dolayıkusurlu olduğu kanaatine varıldığının ifadeedildiği görülmüştür.
Davacıvekili tarafından, adli yargı yerinde açılandavada, haksız fiilden kaynaklanan iş kazasınedeniyle tazminat isteminde bulunulduğu, buna karşılık,idari yargı yerinde görev sırasında maruz kalınantrafik kazasından dolayı tazminat talep edildiğianlaşılmaktadır. Somut olay ve dava dilekçelerininbütünü dikkate alındığında, davanın,trafik kazası sonucunda uğranılan zararın giderilmesineyönelik olduğu sonucuna varılmıştır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun, trafikkazalarına ilişkin yedinci kısmını izleyen hukukisorumluluk ve sigorta hakkındaki sekizinci kısmının,“İşleten ve Araç İşleticisinin BağlıOlduğu Teşebbüs Sahibinin Hukuki Sorumluluğu”başlıklı birinci bölümünde aynıbaşlıkla yer alan 85. maddesi, değişik birincifıkrasında “ Bir motorlu aracın işletilmesi birkimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyinzarara uğramasına sebep olursa motorlu aracın birteşebbüsün unvanı veya işletme adı altındaveya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesihalinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğuteşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken vemüteselsilen sorumlu olurlar.” ve değişik beşincifıkrasında “İşleten ve araçişleticisi teşebbüsün sahibi, aracınsürücüsünün veya aracın kullanılmasınayardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibisorumludur.” hükümlerini taşımakta; bubölümün sonunda yer alan, 90. maddesinde, “Madditazminatın biçimi ve kapsamı ile manevi tazminatkonularında Borçlar Kanununun haksız fillere ilişkinhükümleri uygulanır.” denilmekte; aynıkısmın “Özel Durumlar” başlıklıüçüncü bölümünde Devlete ve kamu kuruluşlarınaait araçların durumunu düzenleyen değişik 106.maddesi ise, “ Genel bütçeye dahil dairelerle katmabütçeli idarelere, il özel idarelerine ve belediyelere, kamuiktisadi teşebbüslerine ve kamu kuruluşlarına ait motorluaraçların sebep oldukları zararlardan dolayı, bu Kanununişletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin hükümleriuygulanır.(…)” hükmüne yer verilmektedir.
Anılanhükümlerin incelenmesinden,106.maddede sayılan kamu kurum vekuruluşlarının, sahip oldukları motorluaraçların sebep olduğu zararlardan dolayı idare hukukukurallarına değil, bu Yasa’da düzenlenen“işleten ve araç işleticisinin bağlıolduğu teşebbüs sahibinin hukuki sorumluluğu”çerçevesinde Borçlar Kanunu’nun haksız fiillereilişkin hükümlerine tabi kılındığı; busuretle 2918 sayılı Yasa’da, motorlu aracınişletilmesinden doğan zararların tazmini konusunda, motorluaracın sahibinin özel ya da kamu tüzel kişisi olmasıbakımından bir farklılık gözetilmeyerek işaretedilen kamu kurum ve kuruluşlarının da özel hukuktüzel kişileri gibi aynı esaslara göre sorumlu olduklarınınkabul edildiği anlaşılmaktadır.
Yukarıda sözü edilenKanun hükümlerine ek olarak, 2918 sayılıKarayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacınınkarayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzenini sağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tümkonularda alınacak önlemleri belirlemek olduğu;“Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikleilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri bunların uygulamasını vedenetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetkive sorumluluk, çalışma usulleri ile diğerhükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı belirtilmiş, 2918 sayılı Yasanın19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14.maddesiyle değişik 110. maddesinde “İşleteni veyasahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olanaraçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkinolanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adliyargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisiolması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez.Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir.
2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığın çözümündeadli yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlakbir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklıdeğildir. Ancak, idari yargının denetimine bağlıolması gereken idari bir uyuşmazlığınçözümü, haklı neden ve kamu yararınınbulunması halinde kanun koyucu tarafından adli yargıyabırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarargörenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askerihizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçittemeydana gelmesi durumlarına göre farklı yargıkollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun’dankaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıdagörüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusudüzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idariyargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasındauygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek sözkonusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynıtür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,s.136-147.)
Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.”denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yerverilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevinegiren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir.
Budurumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle davalarıngörüm ve çözümünde adli yargınıngörevli olduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyleaçılan bu davanın da adli yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.
2918sayılı Yasa’nın anılan açıkhükümleri karşısında, kamu idaresine ait motorluaracın, trafik kural ve gereklerine tabi olarak karayolunda seyir halindeiken neden olduğu zararların tazmini istemiyle açılandavanın, işletenin hukuki sorumluluğu çerçevesindeözel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Açıklanannedenlerle davanın görüm ve çözümünde adliyargının görevli olduğu, dolayısıyla Hatay İdareMahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Hatay İş Mahkemesince(Müstemir Yetkili) verilen görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın görüm veçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Hatay İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulüile, Hatay İş Mahkemesi’nin (Müstemir Yetkili) 6.11.2012gün ve E:2012/288, K:2012/419 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA, 2.6.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Serdar
ÖZGÜLDÜR
Üye
Eyüp Sabri
BAYDAR
Üye
Ertuğrul
ARSLANOĞLU
Üye
Ali
ÇOLAK
Üye
Ayhan
AKARSU
Üye
Nurdane
TOPUZ
Üye
Mehmet
AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy