T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 584
KARAR NO : 2014 / 639
KARAR TR : 2.6.2014
ÖZET : Davacı adına tescilli bulunan motorlu taşıt için düzenlen noter satış sözleşmesinin iptali istemiyle açılan davanın; sözleşmenin, Borçlar Kanunu kapsamında yapılan araç satışına ilişkin bulunması, idari bir tasarrufun söz konusu olmaması, 2918 sayılı Yasa ve ilgili Tebliğler uyarınca, noterler tarafından, Yasayla verilen yetki çerçevesinde özel hukuk sözleşmesinin resmi usulle yapılmasının, anılan sözleşmeye kamusal bir nitelik ve idari işlem/idari sözleşme özelliği kazandırmadığı hususları gözetilerek; özel hukuk hükümleri çerçevesinde ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :O.Ç.
Davalı :İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı, NakilVasıtaları Vergi Dairesi
Müdürlüğü
O L A Y : Davacıdava dilekçesinde aynen, “(…)AÇIKLAMALAR: 1. Kendim2003 tarihinde 34…… plakalı aracı satın almakiçin Gaziosmanpaşa 5. Noterliği tarafından 11638 yevmiyeve 07.05.2003 tarihli satış sözleşmesi ile satınaldım. ( Noter Sözleşmesi dilekçeme eklidir.)
Fakattrafikte 34….. plakalı aracın hacizli olduğunuöğrenince aracı yeniden C. GIDA SANAYİ VE TİCARETLTD.ŞTİ’yi temsilen C.K.’e satıştan birkaçgün sonra iade ettim. Satışın kendi üzerlerindekaldığını, satışın bizegeçmediğini düşünerek her hangi bir işlemyapmadım. Çünkü işlemler esnasında aracınhacizli olması sebebiyle ruhsatta üzerime geçmeyince her hangibir işlemin olmayacağım düşündüm.
Fakat MotorluTaşıtlar Vergisi kütüğünde yapılan tetkikte34…….. plakalı aracın mükellefiyeti halen adımadevam ettiğini öğrenmiş bulunmaktayım. Söz konusuaracın ödenmeyen yüklüce borcu vardır.
Bu durumuöğrenmem üzerine 12.02.2013 tarihli dilekçem iledavalı kuruma dilekçe yazarak bu durumun giderilmesini talep ettim.Ancak ekte sunmuş olduğum 19.02.2013 tarih ve 7000 numaralıcevabi yazılarında halen adıma kaydı devam eden34…… plakalı araç için, söz konusu notersatış sözleşmesine dair fesih sözleşmesi veyanoter satış sözleşmesinin iptali yönünde herhangi bir karar bulunmadığından bir düzeltme kararıyapamayacaklarını bildirmişlerdir.
Araçbende olmadığı halde borcun adıma görünmesisebebiyle mağdur durumdayım.
Bu nedenlehalen adıma kaydı devam eden 34…….. plakalıaraç için noter satış sözleşmesine dair noterfesih sözleşmesi ve noter satış sözleşmeniniptaline karar verilmesini, mağduriyetimin giderilmesine karar verilmesiniMuhterem makamınızdan arz ederim.
SONUÇ VE İSTEM: Açıklanannedenlerle; halen adıma kaydı devam eden 34……..plakalı araç için noter satışsözleşmesine dair noter fesih sözleşmesi ve notersatış sözleşmenin iptaline karar verilmesini,mağduriyetimin giderilmesini saygılarımla arzederim.” demek suretiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
İSTANBUL3.İDARE MAHKEMESİ:14.3.2013 gün ve E:2013/600, K:2013/461sayı ile, 2576 sayılı yasanın 6 ncı maddesinde"Vergi Mahkemeleri;
Genelbütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait,vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler vebunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davaları,
(a)bendindekikonularda 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili UsulüHakkındaki Kanunun uygulamasına ilişkin davaları,
Diğerkanunla verilen işleri çözümler"hükmünün yer aldığı; aynı yasanın5 nci maddesinin 1 nci fıkrasında da, İdareMahkemelerinin, Vergi Mahkemelerinin görevine giren davalar ileDanıştay’da çözümlenecek olanlardışındaki iptal davaları ile tam yargıdavalarını, tahkim yolu öngörülen imtiyazşartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklarhariç, kamu hizmetlerinin birinin yürütülmesi içinyapılan idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasındaçıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar ve kanunlarlaverilen diğer işleri çözümleyeceğininhükme bağlanmış olduğu; davadosyasının incelenmesinden, davacının 34 AUA 65plakalı aracı Gaziosmanpaşa 5.Noterliğince düzenlenen 07.05.2003tarihli 11638 sayılı satış sözleşmesi ilesatın aldığı, ancak aracın hacizli olduğunuöğrenmesi üzerine motorlu taşıt vergisimükellefiyetinin sona erdirilebilmesi amacı ile anılan notersatış sözleşmesinin iptal edilmesi talebiyle bu davayıaçtığınınanlaşıldığı; yukarıda yer alan Yasahükümleri uyarınca, noter satış sözleşmesiidarenin, kamu hizmetlerinin yürütülebilmesi amacıyla kamugücüne dayalı olarak tesis ettiği tek yanlı veuygulanabilir bir idari işlem olmadığından, notersözleşmesinin iptaline yönelik bu davanın idariyargıda görülmesi gereken bir dava niteliğine sahipbulunmadığı; bu nedenle davanın görüm veçözümünün adli yargıya ait olduğugerekçesiyle; 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu'nun 15/1-a maddesi uyarınca davanın görevyönünden reddine karar vermiş, bu karar temyiz edilmeksizinkesinleşmiştir.
Davacı,bu kez aynı istemle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
İSTANBUL3.SULH CEZA MAHKEMESİ:15.8.2013 gün ve D.İş:2013/3836,K:2013/3836 sayı ile, başvuranın Noter satışsözleşmesine dair noter fesih sözleşmesi ve notersatış sözleşmesinin kaldırılmasınıntalep ettiği ve başvuranla ilgili her hangi bir idariyaptırım kararına itiraz etmediği belirtilen başvurukonusunun mahkemelerinin görev alanı içerisindekalmadığının anlaşıldığıgerekçesiyle; Mahkemelerinin görevsizliğine karar vermiş;yapılan itiraz İstanbul 28. Asliye Ceza Mahkemesinin 10.10.2013gün ve Değ.İş.No:2013/212 sayılı kararıyla,kesin olarak reddedilmiş ve anılan Mahkeme kararıkesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, ErtuğrulARSLANOĞLU, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 2.6.2014 günlütoplantısında;
l-İLKİNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adliyargı yerleri arasında anılan Yasa’nın 14. maddesindeöngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, adli yargıdosyasının 15. maddede belirtilen yönteme aykırıolarak, davacının istemi üzerine son görevsizlikkararını veren mahkemece, idari yargı dosyası da temin edilmedenUyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği; Mahkememizce dosyanıniade edilmesi üzerine bu defa usulüne uygun olarak, idariyargı dosyası da temin edilerek UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderildiği anlaşılmaktadır. Usuleilişkin herhangi bir noksanlık görülmediğinden görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay C.iyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile DanıştaySavcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,davacının adına tescilli bulunan 34 AUA plakalı araçiçin düzenlen noter fesih sözleşmesi ve notersatış sözleşmesinin iptaline karar verilmesi istemiyleaçılmıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden; 34 AUA 65 plaka sayılıaracın Gaziosmanpaşa 5. Noterliği tarafındandüzenlenen 07.05.2003 tarih, 11638 yevmiye numaralı SatışSözleşmesi ile davacıya satışınınyapıldığı; davacının, 12.2.2013 tarihli birdilekçe ile İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı,Ümraniye Uygulama Grup Müdürlüğü, NakilVasıtaları Vergi Dairesi Müdürlüğünebaşvurarak; aracın trafikte hacizli olduğunuöğrenmesi üzerine aracı geri verdiğinden bahisle,tesis edilen mükellefiyetin kapatılmasını talep ettiği; anılan Kurum tarafından davacıya 19.2.2013 tarih ve48044693/7000 sayılı yazısı ile; bahse konu dilekçeyeistinaden Dairelerinin Motorlu Taşıtlar Vergisikütüğünde yapılan tetkikte; 34 AUA 65 plakasayısında 1986 model, ISUZU marka araç için 07.05.2003tarihi itibariyle davacı adına Motorlu Taşıtlar Vergisimükellefiyeti tesis edildiği ve mükellefiyetin halen devamettiğinin tespit edilmiş olduğu; 02/05/2008 tarih, 26864sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 30 seri no’lu MotorluTaşıtlar Vergisi Genel Tebliğinin 25/5/1997 tarihinden SonraNoter Satış Senedi İle Satışı YapılanTaşıtlara İlişkin İşlemlerbaşlıklı bendinde; “Noterler tarafından ilgili vergidairelerine gönderilen noter satış senedinde yer alan,alıcının iş veya ikametgah adresinebakılmaksızın taşıtın motorlu taşıtlarvergisi mükellefiyet kaydının bulunduğu vergi dairesitarafından noter satış senedinin düzenlendiği tarihesas alınarak aynı plaka numarasından alıcınınmotorlu taşıtlar vergisi mükellefiyeti başlatılacak,satıcının mükellefiyetine son verilecektir."denildiği; buna göre; 34 AUA 65 plakalı araç içinyukarıda belirtilen satış sözleşmesine istinadenMotorlu Taşıtlar Vergisi mükellefiyeti tesis edilen ve halenadına kaydı devam eden araç için, söz konusu notersatış sözleşmesine dair fesih sözleşmesi veya notersatış sözleşmesinin iptali yönünde herhangi birmahkeme kararı bulunmadığından Dairelerince yapılacakherhangi bir düzeltme işlemi bulunmadığı yolunda cevapverildiği; bunun üzerine davacı tarafından;“…araç için düzenlen noter fesihsözleşmesi ve noter satış sözleşmesinin iptalinekarar verilmesi istemiyle..” dava açıldığı;dosya kapsamında, araç için yalnızca notersatış sözleşmesinin düzenlendiği, ayrıcafesih sözleşmesinin bulunmadığıanlaşılmış; davacının bu şekilde davaaçmasının nedeninin ise; anılan Kurum tarafındanverilen cevap yazısındaki, mükellefiyetkaydının kaldırılması içindavacının kullanması gereken seçeneklerin gösterilmesinden kaynaklandığı; dolayısıyla, davacınıntalebinin, 34 AUA 65 plaka sayılı aracın davacıyasatışına ilişkin Gaziosmanpaşa 5. Noterliğitarafından düzenlenen 07.05.2003 tarih, 11638 yevmiye numaralıSatış Sözleşmesinin iptal edilmesi isteminden ibaretbulunduğu sonucuna varılmıştır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun “Araçlarınsatış, devir ve tescili ile bu işlemlerle ilgili yetki vesorumluluk” başlıklı 20.maddesinde, “(Değişik: 18/1/1985 - KHK 245/7 md.; Değiştirilerek kabul:28/3/1985-3176/7 md.)
Tescilsüreleri, satış ve devirler, noterlerin sorumluluğu ileilgili esaslar şunlardır:
a)Araç sahipleri,
1.(Değişik: 13/2/2011-6111/55 md.) Tescili zorunlu ve ilk tesciliyapılacak olan araçların satın alma veyagümrükten çekme tarihinden itibaren üç ayiçinde tescili için; bunların hurda durumuna gelmesihâlinde ise bir ay içinde tescilin silinmesi için ilgilitrafik tescil kuruluşuna veya Emniyet Genel Müdürlüğününbelirleyeceği kamu kurum veya kuruluşları ile gerçek veyaözel hukuk tüzel kişilerine başvurmak,
2.(Değişik: 2/4/1998 - 4358/3 md.) Tescilin yapılması veyasilinmesi için vergi kimlik numarası ile yönetmeliktebelirtilen bilgi ve belgeleri sağlamak,
Zorundadırlar.
b)Araçların giriş işlemlerini yapan gümrükidareleri bu durumu 15 gün içinde araç sahiplerinin beyanettikleri tescil kuruluşuna bildirmekle yükümlüdürler.
c)Tescil belgesi, aracın başkasına satış veya devrine,hurdaya çıkarılmasına veya araçta,yönetmelikte belirtilen niteliklerin değişmesine kadargeçerli sayılır.
d ) (Değişik: 24/12/2009-5942/1 md.) Tescil edilmişaraçların her çeşit satış ve devirleri,satış ve devri yapılacak araçtan dolayı motorlutaşıtlar vergisi, gecikme faizi, gecikme zammı, vergicezası ve trafik idari para cezası borcubulunmadığının tespit edilmesi ve taşıtüzerinde satış ve/veya devri kısıtlayıcıherhangi bir tedbir veya kayıt bulunmaması halinde, araçsahibi adına düzenlenmiş tescil belgesi veya trafik tescilkayıtları esas alınarak noterler tarafındanyapılır. Noterler tarafından yapılmayan herçeşit satış ve devirler geçersizdir.
Satışve devir işlemi, siciline işlenmek üzere üçişgünü içerisinde ilgili trafik tescil kuruluşu ilevergi dairesine bildirilir. Bu bildirimle birlikte alıcı adınatrafik tescil işlemi gerçekleşmiş sayılır.Satış ve devir tarihi itibariyle, 197 sayılı MotorluTaşıtlar Vergisi Kanunu hükümleri uyarınca eskimalikin vergi mükellefiyeti sona erer, yeni malikin vergimükellefiyeti başlar.
Yapılansatış ve devir işlemi üzerine noterler tarafından yenimalik adına bir ay süreyle geçerli tescile ilişkingeçici belge düzenlenir.
197sayılı Kanunun 13 üncü maddesinde yer alan sorumlulukhükümleri saklı kalmak kaydıyla, anılan maddede ve bubentte yer alan isteme ve bildirmeleri elektronik ortamda yaptırmaya ve bukonuda yükümlülük getirmeye, elektronik bildirmelereilişkin usul ve esasları belirlemeye Gelir İdaresiBaşkanlığı ve Emniyet GenelMüdürlüğü yetkili olup, bu kurumlar satış,devir ve tescile ilişkin işlemlerin gerçekleştirilmesiiçin gerekli elektronik veri akışını sağlarlar.Satış ve devir işlemlerini yapanlar, bu işlemlersırasında edindikleri bilgileri ifşa ettikleri takdirdeTürk Ceza Kanununun 239 uncu maddesi uyarınca cezalandırılırlar.
Satışve devir işlemlerinin bildiriminden itibaren bir aylık süreiçerisinde ilgili trafik tescil kuruluşu veya Emniyet GenelMüdürlüğünün uygun gördüğükamu kurum veya kuruluşları tarafından yeni malik adınatescil belgesi düzenlenerek elden veya postaaracılığıyla teslim edilir. Tescil belgesinin bir ayiçerisinde teslim edilememesi halinde yeni malike sorumlulukyüklenemez.
Bu benttedüzenlenen satış ve devir işlemleri her türlüharçtan, bu işlemlere ilişkin düzenlenenkağıtlar damga vergisi ve değerli kağıt bedellerindenistisnadır. Trafik tescil kuruluşunda yeni malik adınayapılacak tescil nedeniyle düzenlenmesi gereken değerlikağıtların bedelleri, satış ve devir esnasındanoterler tarafından tahsil edilir ve 1512 sayılı NoterlikKanununun 119 uncu maddesi uyarınca beyan edilerek ödenir. Bu bentteyer alan işlemler sebebiyle noterlere herhangi bir pay veya aidatödenmez.
1512sayılı Kanunun 112 nci maddesi uyarınca belirlenen ücretuygulanmaksızın satış ve devre ilişkin hertürlü işlem karşılığında toplam 20Türk Lirası maktu ücret alınır. Söz konusuücret, her takvim yılı başından geçerli olmaküzere önceki yılda uygulanan ücret tutarının oyıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarıncatespit ve ilan olunan yeniden değerleme oranındaartırılması suretiyle hesaplanır.
Haciz,müsadere, zapt, buluntu, trafikten men gibi nedenlerle; icramüdürlükleri, vergi dairesi müdürlükleri, milliemlak müdürlükleri ile diğer yetkili kamu kurum vekuruluşları tarafından satışı yapılan araçlarınsatış tutanağının bir örneği aracınkayıtlı olduğu trafik tescil kuruluşlarınaüç işgünü içerisinde gönderilir.Aracı satın alanlar gerekli bilgi ve belgeleri sağlayarak ilgilitrafik tescil kuruluşundan bir ay içerisinde adlarına tescilbelgesi almak zorundadırlar. Alıcıların tescil belgesialmak için süresinde başvurmamaları halinde bu araçlarıalıcıları adına re’sen kayıt ve tescil ettirmeyeEmniyet Genel Müdürlüğü yetkilidir.
Bu bendinuygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeyeİçişleri ve Maliye Bakanlıkları yetkilidir.
e)(Değişik: 24/12/2009-5942/1 md.) Araç satın alıp, bumaddenin birinci fıkrasının (a) bendinin (1) numaralı altbendine uymayanlar ile (d) bendinin sekizinci paragrafıhükümlerine göre bir ay içerisinde tescil belgesi almayanalıcılara 130 Türk Lirası, (d) bendi hükümlerineuymayan noterlere ise her bir işlem için 1.000 TürkLirası idari para cezası verilir. Tescil yapılmadan trafiğeçıkarılan araçlar, tescil yapılıncaya kadartrafikten men edilir.” hükmüne yer verilmiş; bu madde ilemotorlu araç satışlarında noterlerin yetki vesorumluluklarının neler olduğu hususunda yasal düzenlemeyapılmış; 02/05/2008 tarih, 26864 sayılı ResmiGazetede yayımlanan 30 seri no’lu Motorlu Taşıtlar VergisiGenel Tebliğinde de uygulamada karşılaşılan sorunlarınçözümüne yönelik açıklamalara yerverilmiştir.
2576sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri veVergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun ve2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununuuyarınca, idari yargıda açılacak davaların; idarehukuku alanında, yönetimin tek yanlı iradeaçıklaması ile hukuksal sonuç yaratan, başka birdeyişle, hukuk düzeninde değişiklik yapan işlemlerolan idari işlemler hakkında açılan iptal davalarıile tam yargı davaları ve idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkindavalar ile sınırlı olduğu görülmektedir.
Davakonusu olayda davacı tarafından idarece tesis edilen bir idariişlemin iptalinin talep edilmediği; Borçlar Kanunukapsamında yapılan araç satışına ilişkinsözleşmenin iptalinin istenildiği; motorlu araç satışsözleşmesinde idari bir tasarrufun söz konusuolmadığı, alım satım sözleşmesindenkaynaklanan fesih talebinin bulunduğu; 2918 sayılı Yasa veilgili Tebliğler uyarınca, noterler tarafından, Yasayla verilenyetki çerçevesinde özel hukuk sözleşmesinin resmiusulle yapılmasının, anılan sözleşmeye kamusalbir nitelik ve idari işlem/idari sözleşme özelliğikazandırmadığı açık olduğundan;uyuşmazlığın, özel hukuk hükümleriçerçevesinde adli yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.
Açıklanannedenlerle, İstanbul 3.Sulh Ceza Mahkemesinin görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle İstanbul 3.Sulh Ceza Mahkemesi’nin 15.8.2013 gün veD.İş:2013/3836, K:2013/3836 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 2.6.2014 günündeOY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Serdar
ÖZGÜLDÜR
Üye
Eyüp Sabri
BAYDAR
Üye
Ertuğrul
ARSLANOĞLU
Üye
Ali
ÇOLAK
Üye
Ayhan
AKARSU
Üye
Nurdane
TOPUZ
Üye
Mehmet
AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy