T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2013 / 1845
KARAR NO : 2014 / 151
KARAR TR : 3.3.2014
ÖZET : Davacının, 2981 sayılı Yasada öngörülen hak sahipliği esaslarına dayanan ve tapu tahsis belgesine dayalı olarak taşınmazın tescilinin gerçekleştirilmesi, bu mümkün olmazsa zararının tazmin edilmesi istemiyle açtığı davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı : M.A. Vekili : Av. D.Ö. Davalı :Gebze BelediyeBaşkanlığı Vekilleri : Av. M.T., Av.T.D. O L A Y :Davacı vekili davadilekçesinde; Ş.A. (D.)’un, Gebze Belediyesinden MustafaPaşa Mah. 80, 81, 82, 83 pafta, 321 ada, 91 parselde 400 m2 yeri üzerindeki tek katlı gecekonduyla satın aldığını,parasını da ödediğini, buna karşılık taputahsis belgesi verilmiş olduğunu; ancak taşınmazın veüzerindeki gecekondunun bedeli ödendiği halde tapu verilmediğini,taşınmazın adlarına tescili için dava açmazorunluluğu doğduğunu, taşınmazın veüzerindeki gecekonduyla birlikte adlarına tapuya tesciline; bumümkün görülmezse taşınmazın, yani kendilerinesatılan 400m2’nin ve üzerindeki gecekondunun bu günküdeğerinin kendilerine verilmesine, fazlaya ilişkin haklarısaklı kalmak kaydıyla 10.000 TL için dava açtıklarını,dava dilekçelerini bilirkişi raporuna göre ıslah edeceklerini,dava tarihinden yasal faiz yürütülmesini istediklerini; Dava konusu taşınmazınmüvekkili M.A.’a satıldığını, parasınınalındığını, dolayısıylataşınmazın müvekkili M.A. adına tesciline, bumümkün görülmezse taşınmazın bugünküdeğerinin kendilerine ödenmesine, şekilde fazlayailişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 10.000 TL içindava açtıklarını, dava tarihinden itibaren yasal faizyürütülmesini istediklerini ifade etmiş ve dilekçenin sonuç kısmında ise tekraren, aynen;“SONUÇ:Dava konusu taşınmazı Ş.A.(Dumandan)almış parasını ödemiştir, yani davalıbelediyeye ödemiştir, müvekkilde taşınmazıBelediyeden satın alan M.A.’a yani noterden satın alarakparasını da ödemiştir. Gebze ilçesi MustafaPaşa Mah. 80, 81, 82, 83 pafta, 321 ada, 91 parselde 400m2 yeriüzerindeki gecekonduyla adımıza tesciline, Bu mümkün olmazsataşınmazın bugünkü değerinin tarafımızaödenmesine üzerindeki gecekondunun parasınınödenmesine, fazlaya ilişkin haklarımız saklıkaydıyla 10.000 TL dava açıyoruz, daha sonra bilirkişiraporuna göre davamızı ıslah edeceğiz…”demek suretiyle adli yargı yerinde dava açmıştır. Davalıidare vekili, süresi içerisinde verdiği dilekçede, 2981sayılı İmar Affı Kanununun uygulanmasından kaynaklanandavanın, idari yargı yerinde görülmesi gerektiğini ilerisürerek görev itirazındabulunmuştur. GEBZE 3.ASLİYE HUKUKMAHKEMESİ: 26.6.2013 gün ve E:2012/295 sayı ile,uyuşmazlığın tapu tescili içerdiğinden bahisle, Tapu Kanunu ve HMK gereğince idari yargı yoluitirazının reddine karar vermiştir. Davalı idare vekilinin, olumlugörev uyuşmazlığı çıkarılmasıyolundaki dilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylıbir örneği DanıştayBaşsavcılığı’na gönderilmiştir. DANIŞTAY BAŞSAVCISI; 2981sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına AykırıYapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 sayılıİmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanununtespit ve değerlendirme işlemleri başlıklı 8.maddesinde tespit kapsamına, temel inşaatı tamamlanmışveya sömel betonları dökülmüş olmak kaydıile hazine, belediye, il özel idarelerine ait veya Vakıflar GenelMüdürlüğünün idare etmekte olduğu arsa veya arazilerdekiinşaatına Kanunun 14.maddesinin (f) fıkrasındakitarihlerden önce başlanmış mesken, kısmen işyerive konut olarak kullanılan veya evvelce konut olarak kullanılıpsonra işyerine çevrilen gecekondular ile imar mevzuatına,ruhsat ve eklerine aykırı tüm yapıların dahilolduğunun hükme bağlandığı; aynıYasanın 10. maddesinde, bu Kanun hükümlerine göre, hazine,belediye, il özel idaresine ait veya Vakıflar GenelMüdürlüğünün idare ettiği arsa veya arazilerüzerinde, gecekondu sahiplerince yapılmış yapıların,12. madde hükümlerine göre tespit ettirildikten sonra,kayıt maliki kamu kuruluşunca bu yerin hak sahibine tahsisedileceği ve bu tahsisin yapıldığının tapusicilinin beyanlar hanesinde gösterilerek ilgilisine "Tapu TahsisBelgesi" verileceği; tapu tahsis belgesinin, ıslah imarplanı veya kadastro planları yapıldıktan sonra haksahiplerine verilecek tapuya esas teşkil edeceği, hak sahibiolmadığı halde tapu verilen kişilerin tapularınınresen iptal edileceği; aynı Yasanın 13. Maddesinin 1.fıkrası (b) bendinde; hazine, belediye, il özel idarelerine aitveya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idaresindeolan veya bu Kanun uyarınca mülkiyetlerine geçen arsa veyaaraziler üzerinde ıslah imar planları ile meydana getirilen imarparselleri içinde hak sahiplerine, yapılarının işgalettiği arazi de dikkate alınarak ıslah imar planındagetirilen ölçülere uygun şekilde arsa veya hisse tahsisedileceği; gecekondusu muhafaza edilemeyen hak sahiplerine aynıbölgede veya diğer gecekondu ıslah veya önlemebölgesinden başka bir arsa veya hisse verileceği; aynımaddenin 2. fıkrasında da, bulundukları yerde korunamayangecekondu sahiplerinden hak sahibi sıfatı taşıyanlara, birgecekondu önleme veya ıslah bölgesinde veya yakınbölgelerde yapılmış ıslah imar planıiçinde meydana gelen boş imar parsellerinin müstakil, hisseliveya kat mülkiyeti esasına göre verileceğinin hükmebağlandığı; 14. maddesinde ise bu kanunhükümlerinden yararlanamayacak olan yapıların ayrıntılıolarak düzenlenmiş olduğu; anılan yasahükümlerine göre, idarenin, hak sahibi olduğu saptanankişilere tapu vermek, şartları taşımayanlarıntapularını resen iptal etmek konusundaki yetkisinin idari niteliktaşıyan uygulama işlemlerinin doğrudan bir sonucu olarakkullanıldığı ve bu yolla kurulan mülkiyetin de MedeniKanun hükümleri dışında idari bir işleminicrası niteliğini taşımakta olduğu; olayda,davalı belediyeye ait taşınmaz üzerinde Şerife Duman(Ağun) tarafından yapılan gecekondu için 2981sayılı Yasadan yararlanmak amacıyla yapılan başvurununkabul edilerek adı geçen kişiye tapu tahsis belgesiverildiği, gecekondunun bulunduğu arsanın bedelininödendiği, daha sonra 2005 yılında gecekondunun davacıtarafından satın alındığı, gecekondu nedeniyledavalı idarece tapu verilmemesi üzerine yapı vetaşınmazın adına tescilinin, bu mümkün olmazsabedelinin tazmini istemiyle bakılan davanınaçıldığının anlaşıldığı;davalı idare tarafından ise, bölgede imar planı veparselasyon işlemi yapılmadığından davacınıntapu tahsis belgesine dayalı olarak bir hak ileri süremeyeceğininsavunulduğu; bu durumda, davacının dava açmaktakiasıl amacının, taşınmazın Medeni Kanunhükümleri uyarınca adına tescilini sağlamakdeğil, 2981 sayılı Yasa'da öngörülen haksahipliği hükümleri uyarınca tapu tahsis belgesine dayalıolarak taşınmazının tesciliningerçekleştirilmesi, bu mümkün olmazsa zararınıntazmini olduğundan, davacının talebinin 2981 sayılıYasada öngörülen hak sahipliği esaslarına uygun olupolmadığının belirlenmesinden kaynaklananuyuşmazlığın çözümünde idariyargı yerlerinin görevli bulunduğu gerekçesiyle; 2247sayılı Yasanın 10'uncu maddesi uyarınca olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılmasına vedosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine kararvermiştir. Başkanlıkça2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesinin 3. fıkrasınagöre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın dayazılı düşüncesi istenilmiştir. YARGITAYCUMHURİYET BAŞSAVCISI; Anayasa'nın125/son madde ve fıkrasında, idarenin kendi eylem veişlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlübulunduğunun kurala bağlandığı; 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde, idariişlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksatyönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafındanaçılan iptal davalarının idari dava türleriarasında sayıldığı; dava konusuuyuşmazlığın, 2981 sayılı gecekondumevzuatından kaynaklanmakta olduğu, anılan mevzuat uyarıncayapılan tespit ve değerlendirme sonucunda, öngörülenkoşullara uygunluğu saptanan ilgililere arsa veya hisse tahsis etmekve bunlar adına tapuya tescil ettirmek, koşullarıtaşımayanların istemlerini ise reddetmek yetkisine sahip olanidarenin söz konusu uygulama işlemlerinin, kamu gücünedayalı, re’sen ve tek yanlı nitelik taşıdığı;2981 sayılı yasa uyarınca tapu tahsis belgesine dayanandavanın, 2577 sayılı Kanun’un 2/1-b maddesinde yer alanidari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklarıdoğrudan zarar görenler tarafından açılan tamyargı davaları kapsamında idari yargı yerindeçözümlenmesinin gerektiği; bu nedenle, DanıştayBaşsavcılığının 2247 sayılıYasa’nın 10. maddesi gereğince yapmış olduğubaşvurunun kabulü ile Gebze 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/295esas sayılı görevlilik kararınınkaldırılmasına karar verilmesi gerektiğiyolunda yazılı düşünce vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, SıddıkYILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 3.3.2014 günlütoplantısında; l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre,davalı vekilinin anılan Yasanın 10. maddesindeöngörülen yönteme uygun olarak yaptığıgörev itirazının reddedilmesi ve 12. maddede belirtilensüre içinde başvuruda bulunması üzerine,Danıştay Başsavcısı’nca 10. maddedeöngörülen biçimde olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşıldığındanve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesineoybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanınçözümünde idari yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHANile Danıştay Savcısı Mehmet AliGÜMÜŞ’ün davada idari yargının görevliolduğu yolundaki sözlü açıklamaları dadinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ: Dava, Gebze İlçesi,Mustafa Paşa Mahallesi, 80, 81, 82, 83 pafta, 321 ada, 91 parselsayılı, üzerinde gecekondu bulunan taşınmazın,üzerindeki binayla birlikte davacı adına tescili, bumümkün olmazsa taşınmaz ve bina bedeli olarak fazlayailişkin haklar saklı kalmak kaydıyla toplam 10.000 TL'ninfaiziyle birlikte ödenmesine hükmedilmesi istemiyle açılmıştır. 2981 sayılı “İmarve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara UygulanacakBazı İşlemler ve 6785 sayılı İmar Kanununun BirMaddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun”un “Tespitve değerlendirme işlemleri” başlıklı 8.maddesinde; tespit kapsamına, temel inşaatıtamamlanmış veya sömel betonlarıdökülmüş olmak kaydı ile hazine, belediye, ilözel idarelerine ait veya Vakıflar GenelMüdürlüğünün idare etmekte olduğu arsa veyaarazilerdeki inşaatına Kanunun 14.maddesinin (f)fıkrasındaki tarihlerden önce başlanmış mesken,kısmen işyeri ve konut olarak kullanılan veya evvelce konutolarak kullanılıp sonra işyerine çevrilen gecekondularile imar mevzuatına, ruhsat ve eklerine aykırı tümyapıların dahil olduğu hükme bağlanmış; aynı Kanunun 10. maddesinde; bu Kanun hükümlerine göre,hazine, belediye, il özel idaresine ait veya Vakıflar GenelMüdürlüğünün idare ettiği arsa veya arazilerüzerinde, gecekondu sahiplerince yapılmışyapıların, 12. madde hükümlerine göre tespitettirildikten sonra, kayıt maliki kamu kuruluşunca bu yerin hak sahibinetahsis edileceği ve bu tahsisin yapıldığının tapusicilinin beyanlar hanesinde gösterilerek ilgilisine "Tapu TahsisBelgesi" verileceği; tapu tahsis belgesinin, ıslah imarplanı veya kadastro planları yapıldıktan sonra haksahiplerine verilecek tapuya esas teşkil edeceği, hak sahibiolmadığı halde tapu verilen kişilerin tapularınınresen iptal edileceği belirtilmiş; Kanunun 13. Maddesinin 1.fıkrası (b) bendinde; hazine, belediye, il özel idarelerine aitveya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idaresindeolan veya bu Kanun uyarınca mülkiyetlerine geçen arsa veyaaraziler üzerinde ıslah imar planları ile meydana getirilen imarparselleri içinde hak sahiplerine, yapılarının işgalettiği arazi de dikkate alınarak ıslah imar planındagetirilen ölçülere uygun şekilde arsa veya hisse tahsisedileceği; gecekondusu muhafaza edilemeyen hak sahiplerine aynıbölgede veya diğer gecekondu ıslah veya önlemebölgesinden başka bir arsa veya hisse verileceği; aynımaddenin 2. fıkrasında da, bulundukları yerde korunamayangecekondu sahiplerinden hak sahibi sıfatı taşıyanlara, birgecekondu önleme veya ıslah bölgesinde veya yakınbölgelerde yapılmış ıslah imar planıiçinde meydana gelen boş imar parsellerinin müstakil, hisseliveya kat mülkiyeti esasına göre verileceği hükmüneyer verilmiş; 14. maddesinde ise, bu Kanun hükümlerindenyararlanamayacak olan yapılar ayrıntılı olarakdüzenlenmiştir. Bu hükümlerle,2981 sayılı Yasa kapsamındayer alan taşınmazlarda bulunan gecekonduların nasıl tespitedileceği, tespit sonrasında ne tür işlemleryapılacağı açıklanmış; hak sahiplerincealınan tapu tahsis belgesinin sonradan tapuyadönüştürüleceğiöngörülmüş; Yasa hükmünde ifade edilen," tapu vermek" şeklindeki bu yetki idari niteliktaşıyan uygulama işlemlerinin doğrudan bir sonucu olarak kullanılmıştır. Dava dosyasınınincelenmesinden; davalı Belediyeye ait taşınmaz üzerinde Ş.A.(Duman) tarafından yapılan gecekondu için 2981sayılı Yasadan yararlanmak amacıyla yapılan başvurununkabul edilerek adı geçen kişiye tapu tahsis belgesi verildiği,gecekondunun bulunduğu arsanın bedelinin ödendiği, dahasonra 2005 yılında gecekondunun davacı tarafındansatın alındığı, gecekondu nedeniyle davalıidarece tapu verilmemesi üzerine yapı ve taşınmazınadına tescilinin, bu mümkün olmazsa bedelinin tazmini istemiylebakılan davanın açıldığıanlaşılmıştır. Davacının taşınmazüzerindeki temel iddiasının, gayrimenkul mülkiyetininiktisap yollarına ilişkin Medeni Kanun hükümlerinedeğil, 2981 sayılı Yasa'da öngörülen haksahipliği esasına dayandığı; haksahipliğinin tespitinin ise idari usul ve esaslarçerçevesinde belirlendiği açıktır. Bu durumda, 2981sayılı Yasa'da öngörülen hak sahipliğihükümleri uyarınca tapu tahsis belgesine dayalı olaraktaşınmazın tescilinin gerçekleştirilmesi, bumümkün olmazsa zararının tazmin edilmesiyönündeki davacının isteminin, 2981 sayılı Yasadaöngörülen hak sahipliği esaslarına uygun olupolmadığının belirlenmesinden kaynaklananuyuşmazlığın çözümünde, idariyargı yerlerinin görevli bulunduğu sonucunavarılmıştır. Açıklanan nedenlerle,Danıştay Başsavcısı'nca yapılan başvurununkabulü ile davalı idare vekilinin görev itirazınınreddine ilişkin Gebze 3.Asliye Hukuk Mahkemesinin kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde İDARİ YARGININ görevliolduğuna, bu nedenle DanıştayBaşsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalıidare vekilinin GÖREV İTİRAZININ REDDİNEİLİŞKİN Gebze 3.Asliye Hukuk Mahkemesinin 26.6.2013gün ve E:2012/295 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,3.3.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Nurdane TOPUZ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Sıddık YILDIZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy