T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 885
KARAR NO : 2014 / 961
KARAR TR : 17.11.2014
ÖZET : Trafik kazası sonucu sigortalı aracın uğradığı hasar bedelinin bir kısmını ödeyen sigorta şirketinin, zararın davalı idarece giderilmesi istemiyle açtığı rücuen tazminat davasının, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı
: G. S.A.Ş.
Vekilleri : Av. H.M. G., Av. Ö.F.S.
Av. M. A.Ö., Av. İ. K.
Davalı : KonyaBüyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.M.İ.
O L A Y : Davacıvekili, dava dilekçesinde, müvekkili şirket tarafından… poliçe no ile teminat altına alınan H.Ö.ye aitaracın, 25/1/2012 tarihinde Konya İli, Selçukluİlçesi, Aliya İzzet Begoviç Caddesi istikametindenFırat caddesi istikametine doğru Yeni İstanbul caddesindeilerlerken, yol üzerinde bulunan kar kürüme aracıtarafından kürünen kar birikintisine çarpması sonucumaddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, olaydasigortalı araç sürücüsünün ikinci derece,yol bakımından sorumlu olan davalı kurumun birinci derecekusurlu olduğunun kaza tespit tutanağında belirtildiğini;hasar giderinin 1/3/2012 tarihinde müvekkili sigorta şirketitarafından karşılandığını; müvekkilinin,sahip olduğu rücu hakkını kullanarak sorumlu kuruma16/4/2012 tarihinde başvuru yaptığını, davalıidarenin 26/4/2012 tarih M.42.1.KB3.0.61.640/444-9323 sayılıcevabında ödeme yapılamayacağınınbildirildiğini; hizmet kusurundan doğan, zararların idarecetazmini gerekeceğinden, yolun bakımından sorumlu davalıidarenin, "yola bir şey atmak, dökmek, bırakmakyasaktır" hükmü gereği sorumlu olduğunu ifadeederek; fazlaya dair tüm dava, talep ve tazminat ve sairhakları saklı tutularak; müvekkil şirkettarafından sigortalıya ödenen (toplam hasar miktarı olan6.853,06 TL'nin davalı kurumun %50 kusuru oranında) 3.426,53 TL hasargiderinin, ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birliktetahsili istemiyle 14.5.2012 tarihinde adli yargı yerinde davaaçmıştır.
Konya 1.Asliye HukukMahkemesi:26.3.2013 gün ve E:2012/294, K:2013/157 sayı ile,uyuşmazlığın esasını inceleyerek davanınreddine karar vermiş, temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 17.HukukDairesi, 17.6.2013 gün ve E:2013/8308, K:2013/9226 sayı ile bukararı görev yönünden bozmuştur.
KONYA 1.ASLİYE HUKUKMAHKEMESİ:18.11.2013 gün ve E:2013/566, K:2013/565 sayı ile, Yargıtay17. Hukuk Dairesinin bozma ilamına uyulmasına karar verildiktensonra; davanın; kasko sigorta sözleşmesinden kaynaklanan rücuentazminat isteğine ilişkin bulunduğu; Belediyelerin kamutüzel kişileri olduğu, görmekle yükümlü bulunduklarıkamu hizmetleri sırasında verdikleri iddia olunan zararlardandolayı sorumluluklarının özel hukuk hükümlerinetabi bulunmadığı; kamu tüzel kişilerinin, yasalartarafından kendilerine verilen görev ve yetkileri kullanırkenoluşan zararların niteliği itibariyle hizmet kusurundankaynaklandığı, bu zararların tazmini amacıylaanılan idarelere karşı İdari Yargılama UsulüHakkındaki Kanununun 2. maddesi hükmü uyarınca idariyargı yerinde tam yargı davası ikame edilmesinin gerektiği; olayda, yapım ve bakımından sorumlu olduğu yoldaki kartemizleme (kürüme) hizmeti sırasında temizlenen(kürünen) karların yol kenarında biriktirildiği,davacıya kasko sigortalı aracında bu biriktirilen karyığınına çarpması üzerine zararauğraması sonucu kar kürüme (temizleme)çalışmaları nedeniyle gerekli önlemleri almayanbelediye aleyhine hizmet kusuruna dayanılarak davaaçıldığı, hizmet kusurundan kaynaklanan tazminatdavalarının tam yargı davası olduğu, 2577sayılı yasanın 2/1-b maddesi kapsamında bulunan tamyargı davalarının görüm veçözümünde idari yargı yerlerinin görevliolduğu gerekçesiyle; yargı yolubakımından mahkemelerinin görevsizliği nedeniyle, davadilekçesinin, reddine karar vermiş; temyiz edilmesiüzerine bu karar Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 21.4.2014 gün veE/K:2014/5315-6112 sayılı ilamı ile onanmış, karardüzeltme isteminde bulunulmadığından hükümkesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynıistemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
KONYA 2.İDAREMAHKEMESİ:14.7.2014 gün ve E:2014/778 sayı ile; 2918 sayılıKarayolları Trafik Kanunu'nun 1. maddesinde, Kanunun amacınınkarayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzenini sağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendirentüm konularda alınacak önlemleri belirlemek olduğu;“Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikleilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri bunların uygulamasını vedenetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetkive sorumluluk, çalışma usulleri ile diğerhükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı belirtilmiş, 3. maddesinde karayolu: trafikiçin, kamunun yararlanmasına açık olan arazişeridi, köprüler ve alanlar olaraktanımlandığı; öte yandan 2918 sayılı Kanun'un19,01.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe giren 6099 sayılı Kanun'un 14.maddesiyle değişik 110. maddesinde “İşleteni veyasahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olanaraçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkinolanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adliyargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisiolması, bu fıkra hükmünün uygulanmasınıönlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafikkazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek idareMahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz”hükmünün yer aldığı; davadosyasının ve Konya 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:2013/566.K:2013/565 sayılı kararının birlikte incelenmesinden;davacının sigorta sorumluluğundaki aracın davalıidarenin sorumluluğundaki yoldaki karın kürünmesi sonucundaoluşan kar birikintisine çarpması sonucu oluşan trafikkazasında davalı idarenin %50 kusuru bulunduğundan bahisleuğranılan maddi zararın tazminine karar verilmesi istemiyleKonya Büyükşehir Belediyesi'ne karşı Konya 1. AsliyeHukuk Mahkemesi'nin E:2013/566 sayılı dosyasında davaaçıldığı, Konya 1. Asliye Hukuk MahkemesininE:2013/566, K:2013/565 sayılı kararıyla,uyuşmazlığın görüm veçözümünün idari yargının görevindeolduğu gerekçesiyle görev yönünden reddine kararverildiği, anılan kararın temyiz incelemesinden geçmeksuretiyle kesinleşmesi üzerine bakılan davanınaçıldığınınanlaşıldığı; karayolunda meydana gelen trafikkazası nedeniyle İdare Mahkemesinde açılan tam yargıdavasında, İdare Mahkemesinin 2918 sayılı Kanun'un 110.maddesinin 1. fıkrasının birinci ve ikinci cümlelerininAnayasaya aykırı olduğu kanısınavardığı, İdare Mahkemesinin bu iki cümlenin iptaliistemiyle yaptığı başvuruyu inceleyen Anayasa Mahkemesinin08.12.2011 gün ve E:2011/124, K:2011/160 sayı ve 08.11.2012 günve E:2012/118, K:2012/170 sayılı aynı içerikli ikikararı ile; “2918 sayılı Karayolları TrafikKanunu’nun 110. maddesinin birinci fıkrasında, buKanun’dan doğan sorumluluk davalarının adli yargıdagörüleceği öngörülmektedir. İtirazbaşvurusunda bulunan mahkeme ise idare mahkemesi olup davaya bakmaktagörevli ve yetkili mahkeme değildir. BaşvurununMahkeme’nin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.”kararına varmış olduğu; bu durumda, 2918sayılı Kanun'un 19.01.2011 tarihinde yürürlüğegiren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin benzer bir konuda İdareMahkemesi’nin davaya bakmakla görevli bulunmadığıyolundaki kararları gözetildiğinde, bahsi geçen Kanunmaddesinin karayollarında, can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzeninin sağlanarak trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşlarıve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile,çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla karayollarında oluşan trafik kazalarınedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görümve çözümünde adli yargının görevliolduğu; karayolunda meydana gelen trafik kazası sonucunda oluşanzararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adliyargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucunavarıldığı; nitekim, UyuşmazlıkMahkemesi'nin (Hukuk Bölümü) 13.05.2013 tarih ve E:2013/748,K:2013/848 sayılı kararının da bu yönde bulunduğugerekçesiyle; 2247 sayılı Uyuşmazlık MahkemesininKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesiuyarınca görevli merciin belirtilmesi içinUyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulmasına, davadosyasının ve Konya 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:2013/566sayılı dosyasının Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderilmesine, dosyanın incelenmesinin UyuşmazlıkMahkemesi'nin karar vermesine değin ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ,Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 17.11.2014 günlü toplantısında;
l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargıdosyasının onaylı örneğinin Mahkemece, ekinde adliyargı dosyasının onaylı örneği ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkinherhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesineoybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı MehmetAli GÜMÜŞ’ün davada adli yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, sigortalı aracınuğradığı hasar bedelini ödeyen sigortaşirketinin, zararın bir kısmının davalı idarecegiderilmesi isteminden ibaret bulunan bir rücuen tazminatdavasıdır.
2918 sayılıKarayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacınınkarayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzenini sağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendirentüm konularda alınacak önlemleri belirlemek olduğu;“Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikleilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumluolduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğinisağlayacak durumda bulundurmanın, gerekli görülenkavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri,işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanınBelediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğubelirtilmiştir.
Öte yandan 2918 sayılıYasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14.maddesiyle değişik 110. maddesinde “İşleteni veyasahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olanaraçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkinolanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adliyargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisiolması, bu fıkra hükmünün uygulanmasınıönlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafikkazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarındandolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar,sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdareMahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, davacıŞirkete Kasko Sigorta Poliçesi ile sigortalı aracın, seyirhalindeyken yol üzerinde bulunan kar kürüme aracıtarafından kürünen kar birikintisine çarpması sonucumaddi hasarlı trafik kazası meydana geldiği, davacışirket tarafından sigortalıya ödenen hasarmiktarının %50 oranına isabet eden kısmının,maddi zararın oluşmasında kusurlu olduğundan bahisle davalıBelediyeden tazmini istemiyle dava açıldığı anlaşılmaktadır.
2918 sayılı Kanunun 110 uncumaddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle Bursa 3.AsliyeHukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itirazbaşvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şugerekçesi ile anılan kuralı Anayasaya aykırıgörmemiş ve iptal istemini oy birliğiyle reddetmiştir:“… Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki kimikararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişimeparalel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevlendirilmesikonusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunusöylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargınındenetimine bağlı olması gereken idari biruyuşmazlığın çözümü, haklı nedenve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafındanadli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafikkazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına,aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemingeçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklı yargıkollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun’dankaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıdagörüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusudüzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idariyargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasındauygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek sözkonusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynıtür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanannedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155.maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddigerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)
Anayasa’nın 158 incimaddesinin son fıkrasında “Diğer mahkemelerle, AnayasaMahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, AnayasaMahkemesi’nin kararı esas alınır.” denilmektedir.Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilenkararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren birkonuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir.
Bu durumda, 2918 sayılıYasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararıgözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında,can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenininsağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konulardaalınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikleilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetkive sorumlulukları ile, çalışma usullerinikapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazasınedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görümve çözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, Konya2.İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Konya 1.Asliye HukukMahkemesince verilen görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanın görüm veçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Konya 2.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜile, Konya 1.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 18.11.2013 gün veE:2013/566, K:2013/565 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 17.11.2014 gününde, Üye Eyüp SabriBAYDAR’ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLEKESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy