T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 638
KARAR NO : 2014 / 731
KARAR TR : 14.7.2014
ÖZET : İdarenin dava konusu taşınmaza kamulaştırmasız el atmasından doğan zararın tazmini istemiyle açılan davada, davanın haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE, çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı : M.O. Vekilleri : Av.M.E.A.& Av.C.A. Davalılar : 1.AnkaraBüyükşehir Belediye Başkanlığı Vekili : Av.A.K. 2.TEDAŞ Genel Müdürlüğü Av.Ş.Ç.Y. İhbar Olunan: TEİAŞ GenelMüdürlüğü Vekili : Av.S.B. O L A Y :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin Ankaraili, Yenimahalle ilçesi, Susuz-imar Mahallesi 44744 Ada, 1 Parselsayılı taşınmazın hisseli maliki olduğunu, taşınmazınimar planında “Kentsel Rekreasyon Alanı” olarakayrıldığını ve tapu kaydı üzerinekamulaştırılacak şerhi koyulmuş olduğunu, butaşınmazın 40.000.00 m² si üzerinden TEDAŞ GenelMüdürlüğü tarafından Enerji Nakil Hattıgeçirilmek suretiyle fiilen kamulaştırmasız el atıldığını, davacının bu şekilde zararauğradığını belirterek; dava konusutaşınmazın toplam bedelinden, fazlaya ilişkin ve ıslahhakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL bedelindava tarihinden itibaren işleyecek kamu alacaklarına uygulanan enyüksek faizi ile birlikte, davalı idarelerden el attıklarıpayları oranında alınarak davacıya ödenmesine ve davakonusu taşınmazın tapu kaydının el attıklarıpayları oranında davalı idareler adına tescil ettirilmesinekarar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır. Davacı vekili13.12.2013 tarihli dilekçesi ile özetle; bilirkişi raporudoğrultusunda dava dilekçesinin 4.848.682,80 TL olarakıslahı ile tespit edilen tazminat alacağının fazlayailişkin hakları saklı kalmak kaydıyla dava tarihindenitibaren kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faiziyle birliktedavalı idarelerden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Davalı AnkaraBüyükşehir Belediye Başkanlığı vekili16.12.2013 tarihli cevap dilekçesi ile; görev itirazındabulunmuştur. Ankara 13.AsliyeHukuk Mahkemesi: 24.12.2013 tarih ve 2012/692 Esas nolu kararı ile;davalı Ankara Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı vekilinin görev itirazınınreddine karar vermiştir. DavalılardanAnkara Büyükşehir Belediye Başkanlığıvekilinin, idari yargı yararına olumlu görevuyuşmazlığı çıkartılması yolundasüresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, davadosyasının onaylı bir örneği DanıştayBaşsavcılığı’na gönderilmiştir. DanıştayBaşsavcısı; İdarelerin 3194 sayılı İmarKanunu’nun 8'inci maddesi uyarınca tek yanlı iradeaçıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyiciimar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon,kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idariişlem, bu imar planı uyarınca yapmak zorunda olduklarıprogram ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleriyani, bu konudaki hareketsizliklerin de, idari eylem niteliğitaşıdığını belirterek, davanın 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'ncimaddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yer alan "idarieylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudanmuhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesiningerektiği belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncumaddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına ve dosyanın UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderilmesine karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’unkatılımlarıyla yapılan 14.7.2014 günlütoplantısında: Başvuru yazısı ve davadosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalılarAnkara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekiliile davalı TEDAŞ Genel Müdürlüğü vekilininanılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yöntemeuygun olarak yaptığı görev itirazınınreddedilmesi ve dahi davalılardan Ankara BüyükşehirBelediyesi Başkanlığı vekilinin 12/1. maddede belirtilensüre içinde başvuruda bulunması üzerine DanıştayBaşsavcısı'nca, davalılardan AnkaraBüyükşehir Belediye Başkanlığıaçısından 10.maddede öngörülen biçimde, olumlugörev uyuşmazlığıçıkarıldığı anlaşılmaktadır.Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığındangörev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi. Her ne kadar AnkaraBüyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekilitarafından yapılan görev itirazı, Mahkemenin 09.05.2013tarihli ilk duruşmasından sonra sunulan 13.12.2013 tarihli cevapdilekçesi ile yapıldığından ilk etaptasüresinde görülmüyor ise de; dosya kapsamındayapılan inceleme neticesinde, davalı Ankara BüyükşehirBelediyesi Başkanlığı hakkında ön incelemeduruşmasının yapılmadığı, durumunMahkemenin 24.12.2013 tarihli celsesinde ortaya konulduğu ve davalı Ankara Büyükşehir BelediyesiBaşkanlığı’na dava dilekçesinin 06.12.2013tarihinde tebliğ edildiği; bu nedenlerle davadilekçesinin tebliğinden itibaren cevap süresi içindeve mahkemenin bir sonraki duruşma tarihi olan 24.12.2013 tarihindenönce yapılan görev itirazının, süresindeolduğu sonucuna varılmıştır. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargının, DanıştaySavcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,davacının hisseli şekilde maliki olduğutaşınmazın imar planında “Kentsel RekreasyonAlanı” nda kaldığı belirtilmek suretiyle kamulaştırmasızel atıldığından bahisle; dava konusutaşınmazın toplam bedelinden, fazlaya ilişkin ve ıslahhakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL bedelindava tarihinden itibaren işleyecek kamu alacaklarına uygulanan enyüksek faizi ile birlikte, davalı idarelerden el attıklarıpayları oranında alınarak davacıya ödenmesine ve davakonusu taşınmazın tapu kaydının el attıklarıpayları oranında davalı idareler adına tescil ettirilmesinekarar verilmesi istemi ile açılmıştır. a) Dava konusutaşınmaza fiilen el atılıp atılmadığınadair değerlendirme: Mahkememizceyapılan inceleme neticesinde, dava konusu taşınmaz üzerinde26.09.2013 tarihinde keşif icra edildiği, yapılan keşifsonrası alınan Harita ve Kadastro Mühendisi M. HilmiErtan’a ait 08.11.2013 tarihli bilirkişi raporunda; davada konusuYenimahalle İlçesi, Susuz Mahallesi 44744 ada 1 parselin; BelediyeMeclisimizin 17.11.1999 gün ve 320 sayılı karan ile uygungörülüp, Ankara Büyükşehir BelediyesiBaşkanlığının 20.01.2000 gün ve 06BBB.08.04İM. 1.2/OP.659/7346/99( 1957-1958)311 sayılı yazısıile onaylanan 1/1000 ölçekli Susuz II-Etimesgut Kuzeyi Uygulamaİmar Planı kapsamında ve bu planın uygulaması BelediyeEncümenimizin 20.04.2000 gün ve 1047 sayılı karan ileonaylanan 84184 nolu parselasyon planı kapsamında, KAKS:0.10yapılaşma koşulu ile "Rekreasyon Alanı"kullanımında kaldığını, 5 yıliçerisinde imar programının yapılmadığını, dava konusu edilen parselinüzerinde davacıya ait herhangi bir muhdesatbulunmadığını, parsel üzerinde TürkTelekomünikasyon A.Ş. ne ait RL istasyonunun A=3536 m2 likbölümü ile parselin bir bölümünde deağaçlandırma yapıldığınıngörüldüğünü, dava konusu 44744 ada 1numaralı parsel üzerinde 380 kV Kayabaşı-Ankara II SincanEnerji iletişim hattına ait 702 nolu direği (kadastro Susuz 3637parsel- imar 44744 ada 2 parsel) ile 154 kv Ankara II.(Sincan) SanayiBölgesi Enerji hattına ait 20 nolu direği (kadastro Susuz 3633parsel-imar 44744 ada 3 parsel) bulunduğunu, 702 nolu direk alanı(kadastro Susuz 3637 parsel- imar 44744 ada 2 parsel) 81m2, 20 noludirek alanının (kadastro Susuz 3633 parsel-imar 44744 ada 3 parsel)49 m2 olduğunu; irtifak hakkına konu olanbölümde ise 380kV Kayabaşı-Ankara II Sincan Enerjiiletişim hattına ait irtifak alanı İRT1=12070,71 m2,154 kv Ankara Il.(Sincan) Sanayi Bölgesi Enerji hattına ait irtifakalanı ÎRT2=5398,27 m2 olarakhesaplandığını, dava konusu 44744 ada 1 parselüzerinde bulunan Enerji nakil hatlarının ve pilon yerlerininimardan önce kadastro parseli halinde iken geçirildiğini, davakonusu parselin üzere kadastro Susuz 3638 numaralı parselde tesisedilen irtifak haklarının imar 44744 ada 1 numaralı parseletaşındığını, dava konusu parsele,şüyulandınldığı kadastro parsellerindentaşınan irtifak haklan yüzölçümlerinin kendisitarafından hesaplanan yüzölçümleri ile uyumluolmadığını, davalı idare tarafındanhazırlanacak proje ile tapu kütüğündeki irtifakhaklarının yüzölçümlerinin düzeltilmesigerektiğini, davacıMurat OZAN'a ait dava konusu hisse (361842/6611650)x 264466m2=14.473,68 m2 ye tekabül ettiğini, davacıya ait buhissenin 16.11.2012 tarih ve 48454 yevmiye numaralı satışişlemiyle satın alındığını, davadışı Türk Telekomünikasyon A.Ş. nin kullanımındaolan A=3.536m2 lik bölümden davacı hissesinedüşen miktarın (361842/6611650)x 3.536m2=193,52 m2olarak hesaplandığını belirtmiş; 03.03.2014 tarihli ekraporunda ise kısaca; davakonusu edilen parselin üzerinde davacıya ait herhangi bir muhdesatbulunmadığını, parsel üzerinde TürkTelekomünikasyon A.Ş. ne ait RL istasyonunun A=3536 m2 likbölümü ile parselin bir bölümünde deağaçlandırma yapıldığını, dava konusu44744 ada 1 numaralı parsel üzerinde 380 kv Kayabaşı-AnkaraII Sincan Enerji iletişim hattına ait 702 nolu direğinin(kadastro Susuz 3637 parsel- imar 44744 ada 2 parsel) ile 154 kV Ankara II.(Sincan) Sanayi Bölgesi Enerji hattına ait 20 nolu direğinin(kadastro Susuz 3633 parsel-imar 44744 ada 3 parsel) bulunduğunu,Ankara Büyükşehir Belediyesi yönünden el atılanmiktarın 264466m2-3536m= 260930m2 olarakhesaplandığını belirtmiştir. Yine yapılankeşif sonrasında alınan, inşaat mühendisi HasanIşıldak, mimar Burhan Tüvan, Elektrik Mühendisi MustafaDincel ile mülk bilirkişileri Hasan Pirinçi ve MetinSağdıçoğlu’nun müştereken hazırladığıraporda; davaya konu olan taşınmazınbazı bölümlerinde Ankara Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı'nca ağaçlandırmaçalışmalarının yapılmışolduğunu, taşınmazın daha üst kotunda Türk TelekomünikasyonA.Ş'ne ait tesislerin bulunduğunu, bu tesisin etrafınıntelle çevrilmesi, "Girmek Yasaktır" levhasınınkonulması suretiyle taşınmazın maliklerinin tasarrufhaklarının ortadan kaldırıldığını,ayrıca tesise çıkan yolun halen kullanılmakta olduğunu,taşınmaz üzerinden 2 adet de yüksek gerilimhattının geçtiğini, bu haliyle davalıtaşınmaza davalı Ankara Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı, Türk Telekomünikasyon A.Ş. veTEİAŞ tarafından fiilen el atılmış olduğunu;davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı’na aitherhangi bir tesis veya yapının bulunmadığınıbelirttikleri görülmüştür. Buradan hareketledava konusu taşınmaza, imar planı kapsamındaağaç dikilmek, yol ve sosyal tesis yapılmak sureti ile fiilenel atıldığı sonucuna varılmıştır. Belediyelerin 3194 sayılıimar Kanunu 8. maddesi ve 18. maddesinin verdiği yetki ile arazi vearsalar üzerinde imar planlarının hazırlanması veyürürlüğe konulması, arazi ve arsa düzenlemesigibi faaliyetleri kapsamında yaptıkları imar planlarındankaynaklanan işlemlerin tek yanlı ve kamu gücüne dayananirade açıklamaları ile tesis edilen genel ve düzenleyiciişlemler olduğu bu yönü ile de idari eylem veişlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargıyerlerinde çözümlenmesi gerektiğitartışmasızdır. Buna karşılık, Belediyece,Kamulaştırma Kanunu’nda öngörülen usul veyöntemlere uygun idari nitelikte uygulama işlemleriyapılmaksızın, dava konusu taşınmazlardan bir tanesinefiilen el atılması karşısında, idarenin bu eylemininkamulaştırmasız el atma niteliğinitaşıdığı açıktır. Öte yandan, İdareninyürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetineilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydanagetirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibitesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımısırasında kişilere verdiği zararların tazminiistemiyle açılacak davaların görüm veçözümünün, idari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafındanaçılacak tam yargı davaları kapsamında yargısaldenetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi birayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konutaşınmaza kamulaştırmasız elatıldığı veya plan ve projeye aykırı işgörüldüğü iddiasıyla açılacakmüdahalenin men’i ve meydana gelen zararın tazminidavalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesineve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerinegöre adli yargı yerinde çözümleneceği,yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmişbulunmaktadır. Nitekim, yukarıda belirtilengenel kabul doğrultusundaki Yargıtay İçtihadıBirleştirme Kurulunun 11.2.1959 günlü, E:1958/17, K:1959/15sayılı kararının III. bölümünde, “İstimlaksiz el atma halinde amme teşekkülüİstimlak Kanunu’na uygun hareket etmeden ferdin malınıelinden almış olması sebebiyle kanunsuz bir harekettebulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanunhükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesiveya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazminidavasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesiiçindedir.” görüşüne yer verilmiştir. İdarenin dava konusu 44744 Ada 1Parsel numaralı taşınmaza kamulaştırmasız elatması karşısında, bu taşınmazbakımından el atmadan doğan zararın tazminine yönelikolan davanın, haksız fiillere ilişkin özel hukukhükümlerine göre görüm ve çözümüadli yargı yerinin görevine girmektedir. b)Davalı TEİAŞvekilinin, dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan elektrikdireklerinin kamulaştırıldığına dair iddiayönünden değerlendirme: Dosya kapsamında yapılaninceleme neticesinde; davalı TEİAŞ vekili tarafındandosyaya 26.09.2013 tarihli beyan dilekçesinde aynen “Müvekkilkurumun Enerji nakil hattının tesis edildiği tarihte 1957 parseliçin; 380 kV KayabaşıAnkara II Sincan Enerji iletim Hattının tesisi ile oluşankamulaştırma bedelleri 28/06/1988 tarih ve 021075 numaralımakbuz ile. 154 kV Ankara II (Sincan) Sanayi Bölgesi Enerji İletimHattının tesisi ile oluşan kamulaştırma bedelleri ise30/03/1984 tarih ve 05237 numaralı makbuz ile 1957 parselin malikleriadına Etibank Kızılay Şubesineyatırılmıştır. Her iki hatlımıza ait 26007ve 26526 m2lik irtifak haklarımızın tescillerisağlanmış olup. 1957 numaralı kadastro parselininkamulaştırma evrakları dilekçemiz ekindegönderilmektedir. Tapu kavdı üzerindeki şerhler kadastro parsellerindendağıtımla imar parsellerineaktarılmıştır, Enerji İletim Hattımız Tesisedildiği tarihte 1957 parsel üzerinden kamulaştırmaişlemleri tamamlanmıştır” şeklindekibeyanı ile kamulaştırmasız el atmaya konu iddiayönünden dava konusu taşınmaz üzerindekamulaştırma işlemlerinin tamamlandığıiddiasında bulunmuştur. Davalı TEİAŞ GenelMüdürlüğü’ne müzekkere yazılarak; davakonusu taşınmaz üzerinde şerh edilmiş olankamulaştırma işlemlerine ilişkin bilgi ve belgeleristenmiştir. Gelen yazı cevabında; dava konusutaşınmazın teşekküllerine ait 380 kVKayabaşı Ankara II Sincan Enerji İletim Hattının 703,702 ve 701 numaralı direkleri arasına isabet ettiğinin, 154 kVAnkara II (Sincan) Sanayi Bölgesi Enerji İletim Hattınınise 19, 20 ve 21 numaralı direkleri arasına isabet ettiğinin,söz konusu parselin teşekküllerine ait hatların tesisisırasında 1957 numaralı kadastro parseliyken ilgili belediyenin06.09.2000 tarih ve 6358 yevmiye numaralı imar uygulaması sonucu44744 ada 1 parsel olduğunun, 380 kV Kayabaşı Ankara II SincanEnerji İletim Hattının tesisi ile oluşankamulaştırma bedellerinin 28.06.1988 tarih ve 021075 numaralımakbuz ile 154 kV Ankara II (Sincan) Sanayi Bölgesi Enerji İletimHattının tesisi ile oluşan kamulaştırma bedellerininise 30.03.1984 tarih ve 05237 numaralı makbuz ile 1957 parselin malikleriadına Etibank Kızılay Şubesineyatırıldığının, her iki hatlarına ait 26007ve 26526 m² lik irtifak haklarının tescillerininsağlandığının, teşekkülerine ait olan 26007ve 26526 m² lik irtifak haklarının da imar düzenlemesi ile44744 ada 1 parsel üzerine aktarıldığının bildirildiğigörülmüştür. Davacı vekilinin iddiasınakonu kamulaştırma işlemleri tarihi itibari ile 2942sayılı Kanun’un 4560 sayılı Kanun iledeğişiklik yapılmadan önceki hali yürürlüktebulunmaktadır. Bu nedenle yapılacak değerlendirmelerde 2942sayılı Yasa’nın ilk hali dikkate alınacaktır. 2942sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 3. maddesinde;“İdareler, kanunlarla yapmakyükümlülüğünde bulundukları kamuhizmetlerinin veya teşebbüslerinin yürütülmesiiçin gerekli olan taşınmaz malları, kaynakları veirtifak haklarını; bedellerini nakden ve peşin olarak veyaaşağıda belirtilen hallerde eşit taksitlerle ödemeksuretiyle kamulaştırma yapabilirler.” denilmek sureti iledevletin kamulaştırma yetkisinin sınırlarıçizilmiştir. 2942sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 4650 sayılıKanun’un 3. maddesi ile mülga 8. maddesinde;“Kamulaştırmayı yapacak İdare, kamulaştırmakararının alınmasından sonra kamulaştırmaişleminin her safhasında kendi ihale komisyonu, yoksa buamaçla kuracağı komisyon marifetiyle tespit ettireceğibedel üzerinden mal sahibi ile anlaşarak taşınmazmalı, kaynağı veya bunlar üzerindeki irtifakhaklarını satın alabilir. Busuretle satın alman taşınmaz mal, kaynak veya irtifakhakkı, sahibinden kamulaştırma yolu ile alınmışsayılır. Ancak, kamulaştırmaya ve bedeline itirazdavaları açılamaz.” Şeklindeki düzenlemeile satın alma usulü düzenlenmiştir. 2942sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 4650 sayılıKanunun 5. maddesi ile mülga 10. maddesinde; “İI ve ilçedahilinde görev yapmak üzere beş asıl ve beş yedeküyeden oluşacak kıymet takdiri komisyonları, her yılOcak ayının ilk haftasında; a)İI kıymet takdiri komisyonu: 1.İI idare kurulunca; defterdarlık memurlarından, resmikuruluşların ziraat mühendislerinden, yoksa ziraatteknisyenlerinden, o ildeki fen adamları arasından birer asıl vebirer yedek olmak üzere üç asıl ve üç yedeküye, 2.11 belediye encümenince taşınmaz mal sahipleri arasındaniki asıl ve iki yedek üye; b)ilçe kıymet takdiri komisyonu: 1.İlçe idare kurulunca; mal müdürlüğümemurlarından, resmî kuruluşların ziraatmühendislerinden, yoksa ziraat teknisyenlerinden, ilçedeki fenadamları, temin edilememesi halinde o ilçenin bağlıbulunduğu ildeki fen adamları arasından birer asıl ve bireryedek olmak üzere üç asıl ve üç yedeküye, 2.İlçe belediye encümenince taşınmaz mal sahipleriarasından iki asıl ve iki yedek üye; Olmaküzere seçilir. Belediyesınırları içindeki nüfusu, son nüfussayımına göre yüz bini geçen şehirleriçin aynı sınırlar içerisinde yapılacakkamulaştırmalarda kıymet takdiri komisyonu, seçilenziraat mühendisi veya ziraat teknisyeni yerine il veya ilçe idarekurulunca Bayındırlık Bakanlığı kuruluşunadahil teknik elemanlar arasından seçilecek bir üyenin katılmasıylaoluşur. Seçilenkomisyon üyelerine en yakın sulh mahkemesinde yemin ettirilir. Komisyonüyelerinin hizmet süresi bir yıldır. Süresi bitenüye tekrar seçilebilir. Kıymettakdiri komisyonları uzmanlıkları dışında kalankonularda, kamulaştırılan malın cinsine göre uzmankimselerden danışma niteliğinde görüş alırve bu hususu gerekçesiyle raporlarında bildirirler. Kamulaştırılantaşınmaz malın sahipleri, bunların usul ve füruu,karı – koca veya üçüncü derece dahil kan vesıhrî hısımları komisyonlara katılamaz vegörüş bildiremez. Komisyon,kamulaştırmayı yapan idarenin daveti üzerine eksiksiztoplanır. Hukukî veyafiilî nedenlerle komisyona katılamayan asıl üyenin yerine,yedeği çağrılır. Komisyon başkanınıkendi arasından seçer. Komisyondakararlar çoğunlukla verilir. Azınlıkta kalan üye,karara katılmama nedenlerini yazıp imzalamak zorundadır.”kamulaştırma bedelinin tespitinde oluşacak komisyonunyapısı belirlenmiştir. 2942sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 4650 sayılıKanun’un 21. maddesi ile mülga 13.maddesinde; Kamulaştırılmasıkararlaştırılan taşınmaz malın, 7 nci maddedeki usulegöre tespit edilen sahibi, zilyet ve diğer ilgililerden adresi tespitolunanlara tebliğ edilmek üzere; kamulaştırılacaktaşınmaz malın kamulaştırılmasına uygunölçekli bir plan veya ölçekli krokisi,kamulaştırma kararı, takdir olunan kıymeti,kamulaştırma karşılığının veya ilktaksitinin milli bankalardan birine hak sahibi adınayatırıldığına dair belge,kamulaştırmanın hangi idare yararınayapıldığı ve açılacak davalarda husumetin kimeyöneltileceği bedelin bankaya yatırıldığıtarihten başlayarak otuz gün içinde notere verilir. Noteronbeş gün içinde belgeleri tebliğeçıkarır. Noterler tarafından tebligat giderlerindenbaşka noterlik ücret tarifesinin 8 inci maddesi uyarıncaücret alınır. Köyyararına kamulaştırmalarda tebligat, ihtiyar kurulundan en azüç üyenin önünde yapılır vedüzenlenen tutanak birlikte imzalanır. Belgelenen tebliğgeçerlidir. Doğrudantebligat ile beraber yukarıda yazılı kararlar ayrıca ilanolunur.” denilmek sureti ile kamulaştırmakararlarının tapu maliklerine tebliği ve tapu maliklerineyapılacak tebligat usulü düzenlenmiştir. 2942sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 4650 sayılıKanun’un 7. maddesi ile mülga 14. maddesinde de;“Kamulaştırılacak taşınmaz malın sahibi,zilyedi ve diğer ilgililer noter veya köy ihtiyar kuruluaracılığıyla yapılan tebligat gününden,kendilerine tebligat yapılamayanlara tebligat yerine geçmeküzere gazete ile yapılan ilan tarihinden veya köy odasınaasılmak suretiyle yapılan ilan süresinin bitiminden itibarenotuz gün içinde, kamulaştırma işleminekarşı idari yargıda ve takdir olunan bedel ile maddîhatalara karşı da adlî yargıda dava açabilirler. İdariyargıda açılan davalar öncelikle görülür. İdarîyargıya başvurulduğu takdirde, adlî yargıyabaşvuru süresi, idari yargı kararının kesinleştiğitarihten, bu kararlara karşı temyiz veya karar düzeltilmesiisteminde bulunulmuş ise, buna ilişkin kararların tebliğitarihinden itibaren işlemeye başlar. İştirakveya müşterek mülkiyette paydaşların tekbaşına dava hakları vardır. İdare,kamulaştırma belgelerinin tebliği için notereverildiği günden veya köy yararınakamulaştırmalarda aleyhine dava açılacak kişiyönünden geçerli tebliğ tarihinden itibarenaltmış gün içinde takdir olunan bedel ile maddi hatalarakarşı taşınmaz malın bulunduğu yer mahkemesindedava açabilir. İdaretarafından bu Kanun hükümlerine göre tespit olunan malik,zilyet ve diğer ilgililere karşı açılandavaların görülmesi sırasında, taşınmaz maungerçek malikinin başka bir şahıs olduğuanlaşıldığı takdirde, davaya bu gerçek malik,tapu malikinin daha önce öldüğü sabit olursamirasçıları da dahil edilmek suretiyle devam olunur. Açılandavaların sonuçlan dava açmayanları etkilemez.” şeklindekidüzenleme ile de, tapu maliklerinin kamulaştırma işleminekarşı dava hakkı düzenlenmiştir. 2942 sayılıKamulaştırma Kanunu’nun 4650 sayılı Kanun’un14.maddesi ile mülga 25. maddesinde de; Haklarınkullanılması ve borçların yerine getirilmesibakımından kamulaştırma işlemi mal sahibi için13 üncü madde uyarınca yapılan tebligatla, idareiçin tebligata çıkarmakla başlar. Mülkiyetinidareye geçmesi, bu Kanundaki özel hükümlerdışında kamulaştırma işleminin idari yargıyönünden kesinleşmesi ile olur. Dava açabilmekiçin idarenin tebligat yapması veya tebligataçıkarması şarttır. Tebliğtarihinden itibaren taşınmaz mal sahibininkamulaştırılması kararlaştırılantaşınmaz malda yeni inşaat veya ekim yapmak veya mevcutinşaatta esaslı değişiklikler meydana getirmek gibikullanma haklan kalkar. Bundan sonra yapılanların değeri dikkatealınmaz.” denilmek sureti ile taşınmazın ne zamanidarenin mülkiyetine geçme zamanı açıkçabelirtilmiş ve tapu maliki tarafından tebligat tarihinden itibaren 30günlük yasal sürede dava açılmamışolması ile idarenin taşınmaz mülkiyetinikazanacağı ortaya konulmuştur. 2942 sayılıKamulaştırma Kanunu’nun 37. maddesinde; “Bu Kanundandoğan tüm anlaşmazlıkların adli yargıdaçözümlenmesi gerekenleri, taşınmaz malınbulunduğu yer asliye hukuk mahkemelerinde basit yargılama usulüile görülür.” denilmek sureti ile kamulaştırmadavalarında adli yargının yetki ve görev alanıbelirlenmiştir. Görüldüğüüzere, 2942 sayılı Kanun’un 4650 sayılı Kanunile değişiklik yapılamadan önceki halinde, idareninkamulaştırma işleminin kesinleşmesi için ikişart öngörülmüştü. Bunlardan 2942sayılı Yasa’nın 10 ve 11. maddeleri gereğincebelirlenen kamulaştırma bedelinin tapu maliki adına bankayayatırılmış olması ve tapu malikine 13. Maddedebelirtilen usule uygun olarak yapılan tebligata rağmen aynıkanunun 14. Maddesinde belirtilen süre içindekamulaştırma işleminin iptali istemi ile idari yargıda yada bedele ilişkin olarak adli yargıda davaaçılmamış olması idi.2942 sayılıYasa’da 4650 sayılı Yasa ile yapılandeğişiklikten sonra idarenin kamulaştırma işlemineilişkin karar alması tek başına yeterli olmamakta, konuyailişkin Asliye Hukuk Mahkemesi’nce tescil kararı verilmesigerekmektedir. İddiayakonu 1987 ve1988 tarihli kamulaştırma işlemleri tarihindeyürürlükte bulunan 2942 sayılı Kanun maddeleri dikkatealındığında, davalı TEİAŞ vekilitarafından, tapu maliklerinin 2942 sayılıYasa’nın 8. Maddesi kapsamında uzlaşmayaçağrıldıkları ve uzlaşma sağlanmasıile dava konusu kamulaştırma işlemlerinin tamamlandığıiddia edildiğine göre; tapu malikleri ile 8. Maddede belirtilenşekilde uzlaşı gerçekleşipgerçekleşmediği, gerçekleşmedi ise davalıidare tarafından alınan kamulaştırma kararınıntapu maliklerine 13. maddede belirtilen şekilde tebliğ edilipedilmediği , tebligat yapıldı ise usulüne uygun olupolmadığı, kamulaştırma kararına karşıtapu maliklerince açılan bir bedel tespiti ya da iptal davasıolup olmadığı hususlarını araştırarakkamulaştırma işleminin kesinleşipkesinleşmediğini ve bu itibarla bu davalı yönündenkamulaştırmasız el atma iddiasınınhaklılığını inceleme ve değerlendirmegörevinin 2942 sayılı Yasa’nın 37. Maddesigereğince adli yargı mercilerine ait olduğu sonucunavarılmıştır. c)Mahkememizin öncekikararları yönünden değerlendirme: Mahkememizce yapılanaraştırmalar neticesinde daha önce aynı parseleilişkin olarak Mahkememizin 04.06.2010 gün ve 2013/426 Esas, 2013/887Karar, 04.06.2013 gün ve 2013/862 Esas, 2013/1000 Karar, 01.07.2013gün ve 2013/752 Esas, 2013/1082 Karar, 30.09.2013 gün ve 2013/1141Esas, 2013/1317 Karar, 30.09.2013 gün ve 2013/1274 Esas, 2013/1382 Karar, 11.11.2013gün ve 2013/1461 Esas, 1646 Karar sayılı kararları iledavalarda idari yargının görevli olduğuna karar verilmişise de; iş bu dava dosyasına sunulan yukarıda bahsi geçenbilirkişi raporlarının 15.11.2013 tarihinde dosyayasunulduğu dikkate alındığında, bu tarihten önceverilen mahkememiz kararları arasında bir çelişkibulunmadığı sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle,Danıştay Başsavcısı’nın başvurusununreddine karar verilmesi gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle, Danıştay Başsavcısı’nınBAŞVURUSUNUN REDDİNE, 14.7.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy