T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 627
KARAR NO : 2014 / 675
KARAR TR : 2.6.2014
ÖZET : Davalı TEİAŞ ile özelleştirme öncesinde elektrik dağıtım şirketlerinin hisselerinin tamamının kamu elinde olması, sistem kullanım cezası adı altında davalı tarafından uygulanan yaptırımın tek taraflı biçimde uygulanması ve takibinin amme alacaklarının tahsili usulü hakkında mevzuat hükümlerine göre yapılması, özelleştirme öncesinde gerçekte iktisadi devlet teşekkülü statüsünde bulunan bu iki kamu birimi arasında cereyan eden ilişkinin idare hukuku ilkeleri çerçevesinde yürütülmesi, özelleştirme aşamasında davacı dağıtım şirketi ile özelleştirme idaresi arasında imzalanan hisse satış sözleşmesi ve işletme hakkı devir sözleşmesinin ilgili hükümleri uyarınca, sözleşmenin imza tarihi öncesindeki dönemde her türlü hukuki ve cezai sorumluluğun TEDAŞ’a ait olduğunun hüküm altına alınması ve bunun doğal sonucu olarak da o dönemde iki kamu birimi arasında oluşan ihtilaftan kaynaklanan sorunun ancak idare hukuku ilkelerine göre çözümlenmesi gerektiği, ayrıca davacı dağıtım şirketi ile davalı arasında idari para cezası dönemini kapsayan bir özel hukuk sözleşmesinin imzalanmamış bulunması ve ancak özelleştirme tarihi sonrası döneme ilişkin bir ihtilafın söz konusu olması halinde özel hukuk hükümlerinin uygulanabileceği gerçeği dikkate alındığında; davacı elektrik dağıtım şirketinin özelleştirilmesi öncesi kamu elinde olduğu döneme ilişkin tesis edilen sistem kullanım cezasının iptaline ilişkin davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :Çoruh Elektrik Dağıtım A.Ş.
Vekilleri : Av. M.Y. & Av. S.Y.
Davalı :TEİAŞ Genel Müdürlüğü
Vekili :Av. K.A.
1-O L A Y : Davacı vekili davadilekçesinde özetle; davalı idare tarafından 12.02.2013gün ve 1570 sayılı yazısı ile davacı şirketegönderilen yazıda, İletim Sistemi Sistem Kullanım veİşletim Tarifelerine Hesaplama Yöntem Bildirimi’nin 1.5.maddesinde belirtilen; "iletimsisteminde doğrudan bağlı tüketiciler vedağıtım lisansına sahip tüzel kişilerin iletimsisteminin her birölçüm noktasında çekecekleri endüktif reaktifenerjinin verecekleri kapasite reaktif enerjinin, aktif enerjiyeoranının ilgili mevzuata uygun olmaması" gerekçesiile "Ocak 2007-Kasım 2009 dönemleri arasında aylık olarakhesaplanan sistem kullanım ceza faturalarının tebliğettirerek ödenmemesi durumunda Amme Alacaklarının Tahsili UsulüHakkındaki Kanunun 51.maddesi kapsamında yasal yollara gidileceği"bildiriminde bulunduğunu; ancak söz konusu cezafaturasının tamamı ile hukuka aykırı olduğunuiddia etmiş, gerekçe olarak da;
Davacışirkete kesilen faturanın dayanağı olan, ElektrikPiyasasında İletim ve Dağıtım SistemlerineBağlantı ve Sistem Kullanım Hakkındaki Tebliğin27.03.2003 gün ve 25061 sayılı Resmi Gazete’deyayınlanarak yürürlüğe girdiğini; yine cezafaturasının dayanağı olan Bağlantı ve SistemKullanım Anlaşması ile Yöntem Bildirimi’nin 21.12.2006gün ve 1029 sayılı EPDK Kurul Kararı ile onaylanarak 29.12.2006 gün ve 26391 sayılı Resmi Gazete’deyayınlanarak yürürlüğe girdiğini, oysa davacı şirketin 1.10.2010tarihinde özelleştirildiğini, ceza faturalarına esasişlem tarihinin ise; Aralık 2008 tarihine ait olduğunu, yani anılantarihlerde davacı şirketin Devlete ait olması nedeni iledavacı kurumun bir sorumluluğunun olmadığını,
TEİAŞGenel Müdürlüğü ile TEDAŞ GenelMüdürlüğü arasında 08.03 2007 tarihli mutabakatmetni imzalandığını söz konusu mutabakat metninde ;"Kamu mülkiyetinde olan Dağıtım Şirketlerinin,personel yetersizliği ve yatırım ödeneklerinin kısıtlılığınedenleriyle gerekli altyapının tamamlanamamış olması,eleman yetersizliğinden dolayı bakım-onarım faaliyetlerininistenilen seviyede yapılamaması dikkate alınarak, Sistem KullanımAnlaşmalarındaki Cezai Şartlar başlıklı 10 uncumaddede ve Yöntem Bildiriminin 1.5 inci maddesinde yer aleti cezaihükümlerini 3 yıl Dağıtım Şirketlerine uygulanmasıyönünde TEDAŞ ve Dağıtım Şirketlerinin EPDKnezdinde muafiyet talebinde bulunması, Sistem KullanımAntlaşmasının KarşılıklıYükümlülükler Başlıklı A-1 bendinindördüncü fıkrasında yer alan 15 günlüködeme suresinin 30 güne çıkarılması veödeme süresi içersinde ödeme yapılmamasıhalinde uygulanacak 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine görehesaplatılacak gecikme zammının günlük olarakuygulanması yönünde ilgili mevzuatta gerekli düzenlemelerinyapılması amacıyla TEDAŞ ve DağıtımŞirketlerinin EPDK nezdinde girişimde bulunması," hususlarındamutabakata varıldığını ve Yöntem Bildiriminin 1.5.maddesindekicezai hükümlerin 3 yıl dağıtım Şirketlerineuygulanmaması yönünde karar alındığını,bu mutabakat uyarınca davalı idareye yapılan müracaataverilen 21.03.2013 gün ve 3037 numaralı cevapta, muafiyet anlaşmasıile ilgili bir müracaatın olmaması nedeni ile cezaiişlemlerin uygulandığı cevabınınverildiğini, oysa söz konusu tarihte davacı kurumun henüzözelleştirilmediğini, bu nedenle kendilerinin müracaatimkanının zaten bulunmadığını, bu nedenle deyapılan işlemin hukuka aykırı olduğunu; 6446sayılı Enerji Piyasası Kanunu’nun 16. MaddesindeYaptırımlar, Yaptırımların Uygulanmasında usul vePara Cezaları’nın düzenlendiğini, bu maddede,Yöntem Bildiriminin 1.5. maddesinde belirtilen hususa yerverilmediğini, maddede belirtilen sebeplerin sınırlı sayıdaolduğunu ve yorum yolu ile genişletilemeyeceğini, bu nedenle deyapılan işlemin dayanağınınolmadığını ve hukuka aykırı olduğunu; ayrıca6446 sayılı Kanun uyarınca ceza verme yetkisinin EPDK’yaait olduğunu, oysa davacıya kesinlen ceza faturasınınTEİAŞ tarafından tanzim edildiğini, bu itibarla dayapılan işlemin hukuka aykırı olduğunu, CezaFaturasının dayanağı olarak gösterilen YöntemBildirimi’nin, ElektrikPiyasasında iletim ve Dağıtım SistemlerineBağlantı ve Sistem Kullanımı Hakkında TebliğinGeçici 3 maddesine de aykırı olduğunu, söz konusumaddede “Bağlantı ve sistem kullanımınailişkin standart anlaşmalar kullanıcı özellikleridikkate alınarak TEİAŞ ve Türkiye ElektrikDağıtım A.Ş. tarafından bu Tebliğin yayımtarihini izleyen otuz gün içerisinde hazırlanarak Kurumasunulur. Kullanıcıların lisans almamış olması vekullanıcılar ile sistem kullanımanlaşmalarının yapılmamış olması, bukullanıcıların Elektrik Piyasası TarifelerYönetmeliği uyarınca onaylanan sistem kullanım bedelinive/veya sistem bedelini TEİAŞ ve/veya dağıtımŞirketine ödeme yükümlülüklerini ortadankaldırmaz. Ancak, dağıtım sistemine bağlıüretim faaliyeti gösteren tüzel kişilere, 1 Ocak 2004tarihine kadar dağıtım sistemi kullanım fiyatıüzerinden belirlenen bedel tahakkuk ettirilmez.” şeklindekidüzenleme ile ceza tanzimi hususunda yönetmeliğe atıfyaptığını, oysa gerek yönetmelikte gereksetebliğde sadece sitem kullanım ve/ veya işletim ücretinindüzenlendiğini, sistem kullanım ceza ücretinden bahsedilmediğini,bu nedenle de yapılan işlemin dayanaksız ve hukukaaykırı olduğunu, Yöntembildiriminin 4.16. maddesindeki "sistem kullanımanlaşmasının yapılmamış olması halinde buYöntem Bildiriminin 1.5.maddesi (para cezası) bukullanıcılar için uygulanacaktır." şeklindekidüzenlemenin, özelleştirme öncesi dönemde, davalıidarece tek taraflı olarak yapılması nedenleri ile davacıaçısından uygulanmasının hukuken mümkünolmadığını, söz konusu uygulamanın gerekcezaların şahsiliği ilkesine gerekse iyiniyet kurallarınaaykırı olduğunu, Davalıtarafından gönderilen ceza faturasının tahsilinde izlenenusulün de hukuka aykırı olduğunu, 6183 sayılıYasa’nın 55. maddesinde, para cezasının tahsiliöncesinde davacı kuruma ödeme emri gönderilmesigerektiğinin ve yine aynı maddede belirtilen yasal sürelerinbeklenmesi gerektiğinin düzenlendiğini, ancak; davalıidarece söz konusu usuli prosedürün izlenmediğini buşekilde davacının yasal itiraz haklarınıkullanmasına engel olunduğunu, Davalıtarafından talep edilen para cezasının 6183 sayılıYasa’nın 102. Maddesi gereğince zamanaşımınauğradığını, bu anlamda davalı idarenin gecikmezammı talebinde 6183 sayılı yasaya dayanıp,zamanaşımı konusunda 6098 sayılı TürkBorçlar Kanunu’na dayanmasının kendi içindeçelişkiye sebebiyet verdiğini, davalı idareceyapılan işlemin bu yönü ile de hukuka aykırıolduğunu, 2007-2009tarihleri arasında henüz özelleştirmesiyapılmamış ve mülkiyeti kamuda olan şirketYetkililerine Davalı idarece hiçbir uyarıdabulunulmadığını, Şirketin ihlali düzelticiönlem alma ve cezayı ortadan kaldırma olanağınınbu şekilde elinden alındığını, davalı idareyebu konuda yapılan itiraza verilen cevapta, davalı idarenin böylebir yükümlülüğününolmadığının belirtildiğini, davalı idarenin budavranışı ile ortaya çıkan geriye dönükolarak çok ciddi para cezalarına hükmetmesinin, Ceza Hukuku’nungenel ilkeleri ve hakkaniyet ile bağdaşmadığını, CezaFaturasına esas tutanakların davalı idarece tek taraflıolarak tanzim edildiğini, bu konuda davacınınsavunmasının alınmadığını, cezafaturasına dayanak olan Yöntem Bildiriminin 1.5. maddesindekiihlallerin giderilmesinin davacıdan istenmediğini, söz konusuuygulamanın Enerji Piyasası Kanunu’nun tebliği düzenleyen21. maddesine de aykırı olduğunu, Ceza Faturasınındayanağı olan Yöntem Bildirimi’nin halen Resmi gazetedeyayınlanmamış olması nedeni ile geçerliliğininde şüpheli olduğunu, Dava konusuceza faturasının, 27/03/2003 tarihli ve 25061 sayılı ResmiGazete'de yayımlanan Elektrik Piyasasında iletim veDağıtım Sistemlerine Bağlantı ve Sistem KullanımıHakkında Tebliğin Ortak Hükümler bolumu ÖdemeProsedürü başlıklı 15.maddesinde belirtilenprosedüre aykırı şekilde aylık olarak değil,2007-2009 yıllarına ait 27 adet fatura tek bir seferde tahakkukettirildiğini, bu itibarla da yapılan işlemin hukukaaykırı olduğunu Belirterekneticede davalı idare'nin; "iletim sistemi, sistem kullanım vesistem işletim tarifelerini hesaplama yöntem bildiriminin1.5.maddesi" hükmünün ihlali gerekçesi ileMüvekkil şirkete cezai yaptırım olarak tebliğettiği 29.01.2013 gün ve 078343 sayılı 96.328,37 TL’liksistem kullanım ceza faturası işleminin yetki, şekil,sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka aykırı olduğundaniptaline karar verilmesi istemi ile idari yargıda davaaçmıştır. DavalıTürkiye Elektrik İletim AŞ. vekili süresi içerisindesunduğu cevap dilekçesinde özetle; görev itirazındabulunmuştur. 2-ANKARA 7.İDARE MAHKEMESİ;9.1.2014 gün ve 2013/575 Esas sayılı kararı ile, 2577sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde;"İdari dava türleri, idari işlemler hakkında yetki,şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukukaaykırı olduklarından dolayı açılan iptaldavaları; idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel haklarıdoğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargıdavaları; kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesiiçin yapılan her türlü idari sözleşmelerdendolayı açılan davalar” olaraksayıldığını ve idari yargının idari eylem veişlemlerin hukuka uygunluğunun denetimini yapmakla görevliolduğunu, 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 1.maddesinin birinci fıkrasında bu Kanunun amacının,elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetlive çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerinkullanımına sunulması için. rekabet ortamındaözel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösterebilecek,mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffafbir elektrik enerjisi piyasasının oluşturulması ve bupiyasada bağımsız bir düzenleme ve denetiminsağlanması olduğu hükmüne yer verildiğini, iletimSistemi Sistem Kullanım ve Sistem İletim Tarifelerini HesaplamaYöntem Bildiriminin 1.5. maddesinde; ".....Sistem KullanımAnlaşması Bulunmaksızın iletim sistemini kullanmakta olankullanıcılar, iletim sisteminde ar güvenirliği vekalitesinin sağlanması amacıyla aşağıda yer alanihlallerle karşılaşılması halinde ilgili cezaiişleme tabi olacaktır." düzenlemesinin yeraldığını ve devamında ihlallerintanımı yapılarak, bu ihlallerkarşılığında kullanıcı tarafındanTEIAŞ'a ödenmesi gereken cezaların belirtildiğini; davadosyasının incelenmesinden; her ne kadar davalı idarece uyuşmazlığınfaturadan kaynaklı olması nedeniyle bu davanın adli yargıdagörülmesi gerektiği ileri sürülerek görevitirazında bulunulmuş ise de; dava konusu sistem kullanım paracezasının davalı idare ile davacı arasındatarafların serbest iradesine dayalı ve ticari nitelikte olan SistemKullanım Anlatması uyarınca verilmediğini, taraflararasında bu şekilde bir anlaşma olmaması nedeniyle iletimSistemi, Sistem Kullanım ve Sistem iletim Tarifelerini Hesaplama YöntemBildiriminin 1.5. maddesi uyarınca kamu gücüne dayalıolarak re'sen ve tek yanlı irade açıklaması sonucuverildiğini, bu nedenle davanın görüm veçözümünün Mahkememize ait olduğunu belirterek,davalı vekilinin görev itirazının reddine kararvermiştir. DavalıTürkiye Elektrik İletim AŞ. vekilinin, adli yargıyararına olumlu görev uyuşmazlığıçıkartılması yolunda süresi içindeverdiği dilekçesi üzerine, dava dosyası YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilmiştir. 3-YARGITAYCUMHURİYET BAŞSAVCISI aynen, “233 sayılı KanunHükmünde Kararnamenin (KHK) 3. maddesine ve 20.02.2001 tarih ve 4628sayılı Elektrik Piyasası Kanununa dayanılarakçıkarılan ve 02.03.2001 tarihindeyürürlüğe giren 05.02.2001 tarih ve 2001/2026sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca TEAŞ;Türkiye Elektrik İletim AŞ (TEİAŞ), ElektrikÜretim AŞ (EÜAŞ) ve Türkiye Elektrik Ticaret veTaahhüt AŞ (TETAŞ) unvanlarında, anonim şirketstatüsünde, üç ayrı iktisadi devletteşekkülü şeklinde teşkilatlandırılmıştır. TEİAŞ,devletin genel enerji politikasına uygun olarak, ülkedeki tümiletim tesislerini devralmak, elektrik iletimi, yük tevzi ve işletmeplanlaması hizmetlerini yürütmek üzere 01.10.2001 tarihindefaaliyete geçirilmiştir. TEİAŞ,233 sayılı KHK sistemi içinde, iktisadi devletteşekkülü olarak ve mevcut mevzuat ve ana statüsühükümleri çerçevesinde, Enerji PiyasasıDüzenleme Kurumundan (EPDK) 13.03.2003 tarihinde aldığıiletim lisansı çerçevesinde, yeni piyasa yapısınauygun çıkarılması talebinde bulunulduğuanlaşılmaktadır. Sorununçözümü için davanın tarafı olanşirket tüzel kişiliklerinin hukuki statüsü iledavanın konusunun belirlenmesi gerekmektedir. 233sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin (KHK) 3. maddesine ve20.02.2001 tarih ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanununadayanılarak çıkarılan ve 02.03.2001 tarihli 24334sayılı RG.de yayımlanarak yürürlüğe giren05.02.2001 tarih ve 2001/2026 sayılı Bakanlar KuruluKararının 1. Maddesi uyarınca, 12.08.1993 tarih ve 93/4789sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Türkiye ElektrikKurumunun 1994 yılında Türkiye Elektrik Üretim İletimA.Ş.(TEAŞ) ve Türkiye Elektrik DağıtımA.Ş.(TEDAŞ) olarak yapılandırmasından sonra, 05Şubat 2001 tarih ve 2001/2026 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıile Türkiye Elektrik Üretim İletim A.Ş. 01.10.2001tarihinden itibaren; 1) Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt A.Ş.(TETAŞ), 2) Elektrik Üretim A.Ş. (EÜAŞ) ve 3)Türkiye Elektrik iletim A.Ş. (TEIAŞ) olmak üzereüç ayrı Kamu iktisadi Teşekkülü olarak yeniden yapılandırılmıştır.Kararın 2. maddesine göre ise, Söz konusu iktisadi devletteşekküllerinin faaliyet konularının kapsamı,merkezleri ve sermayeleri ana statülerinde belirtilir. YüksekPlanlama Kurulunun (YPK) 11.06.2001 tarih ve 2001/T-19 sayılıkararı ile onaylanmış, 29.06.2001 tarih ve 24447sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarakyürürlüğe giren TEİAŞ Anastatüsünün3. maddesinde "Bu Anastatü ile teşkil olunan TürkiyeElektrik iletim A.Ş. (Teşekkül) tüzel kişiliğesahip, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiylesınırlı bir İktisadi DevletTeşekkülüdür." hükmü, 21. maddesinde ise,"Bu Anastatüde bulunmayan hususlarda K.H.K. hükümleriuygulanır" hükmü bulunmaktadır. 233sayılı Kamu iktisadi Teşebbüsleri Hakkında KanunHükmünde Kararnamenin 4. maddesindeki "1. Teşebbüslertüzelkişiliğe sahiptir. /2. Teşebbüsler, bu KanunHükmünde Kararname ile saklı tutulan hususlar dışındaözel hukuk hükümlerine tabidir./3. Teşebbüsler, GenelMuhasebe Kanunu ile Devlet İhale Kanunu hükümlerine vedenetimine tabi değildir./4. Teşebbüslerin sorumluluklarısermayeleri ile sınırlıdır. Teşebbüslerinsermayesi, ilgili bakanlığın talebi üzerine KoordinasyonKurulunca tespit edilir." hükmü ile teşebbüslerinfaaliyetlerinde özel hukuk hükümlerine tabi olacağıbelirlenmiştir. Diğertaraftan, Bakanlar Kurulunun 12.08.1993 tarih ve 93/4789 sayılı kararıile, Türkiye Elektrik Üretim-İletim A.Ş. (TEAŞ) veTürkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. (TEDAŞ) adıaltında iki ayrı İktisadi Devlet Teşekkülü olarakyeniden yapılandırılmıştır. 1994yılında TEAŞ ve TEDAŞ tüzel kişiliklerinekavuşmuşlardır. BugünElektrik dağıtım ve perakende satışsektöründe rekabete dayalı bir ortamınoluşturulması ve gerekli reformların yapılmasınıteminen dağıtım bölgeleri baz alınarak Kamumülkiyetindeki elektrik işletmelerinin yeniden yapılandırılmasısuretiyle elektrik enerjisi dağıtım hizmetlerininözelleştirilmesine karar verilmiş ve TEDAŞ 02.04.2004 tarihve 2004/22 sayılı Özelleştirme Yüksek KuruluKararı ile özelleştirme kapsam ve programınaalınmıştır. Dağıtım bölgeleri yenidenbelirlenerek, Türkiye 21 dağıtım bölgesineayrılmıştır. Bu kapsamda ÇEDAŞ kurumu daözelleştirme kapsamında 233 sayılı KHK tabi birteşebbüs olup yukarıda açıklanan hükümlerdavacı taraf içinde geçerlidir. Davaya konuişlem ise, davalı tarafın sözleşmeye dayalı cezaişart uygulamasından kaynaklanan bir işlem olmakla,yukarıdaki açıklamalar ile birlikte değerlendirildiğindedavaya konu, cezai şartın faturalandırılmasındanibaret işlemin özel hukuk hükümlerine göre adliyargı yerinde görüm ve çözümü gerektiğianlaşılmaktadır. Benzer konuda, UyuşmazlıkMahkemesinin emsal teşkil eden, E: 2012/129 K: 2013/621 K.T: 13.05.2013tarihli "Dicle Elektrik Dağıtım AŞ hakkındaSistem Kullanım Anlaşmasının 10. maddesi ve YöntemBildiriminin 1.5 maddesi uyarıca ceza faturası düzenlenerekbunların bildirimine ilişkin Türkiye Elektrik iletim AnonimŞirketi Genel Müdürlüğü işlemi ile aynıyazı ekinde yer alan ceza faturasının iptali veyürütmenin durdurulması istemiyle açılandavanın, cezai şartın yer aldığı SistemKullanım Anlaşmasının kamu hukukuağırlıklı değil, tarafların serbest iradeleri ileoluştuğu, olayda idarece kamu gücüne dayalı resen vetek yanlı olarak tesis edilmiş bir işlemin söz konusuolmadığı hususları gözetildiğinde ADLİ YARGIYERİNDE görülmesi gerektiği hk." Özetbaşlıklı kararı da aynı yöndedir.” demeksuretiyle, 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddelerigereğince, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına ve dosyanın UyuşmazlıkMahkemesi Başkanlığına gönderilmesine kararvermiştir. Başkanlıkça,2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göreDanıştay Başsavcısı’nın da yazılıdüşüncesi istenilmiştir. 4-DANIŞTAYBAŞSAVCISI; aynen, “İdari Yargı Düzeni, hukukdevletlerinde, hukuka bağlı olması gereken kamu idaresininişlem ve eylemlerinin hukuka uygunluğunun yargısalyöntemlerle denetlenmesinin sağlanması amacıyla var olanyargı düzenidir. Bu yargı düzenine mensup mahkemelerdeaçılacak iptal davalarının konusu ise, 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'ncimaddesinin 1'inci fıkrasının (a) bendinde, idari işlemlerolarak gösterilmiştir. GerekUygulama, gerekse Öğreti'de, idari işlemin tanımı,idarenin kamu hizmetinin yürütümü amacıyla ve tekyanlı irade açıklamasıyla tesis etmiş olduğukesin ve yürütülmesi gerekli işlemler olarakyapılmaktadır. Bu tanıma göre, idari yargı yerlerindeiptal davasına konu edilecek hukuksal işlemlerin; öncelikle,kamu idaresinin işlemi olması, kamu hizmetininyürütülmesi amacıyla tesis edilmiş bulunması,kamu idaresinin tek yanlı irade açıklamasınınürünü olması ve nihayet kesin ve icrai nitelikte olmasızorunludur. Olumlugörev uyuşmazlığı çıkarılan davada;davacı elektrik dağıtım şirketinin, İletimSistemi, Sistem Kullanım ve Sistem İletişim TarifeleriniHesaplama Yöntem Bildirimi (kararın ilerleyenkısımlarında kısaca Yöntem Bildirimi olarakadlandırılacaktır)’nin 1.5. maddesi gereğincedavalı idarece ceza faturası düzenlenmesine ilişkinişlemin dava konusu edildiği anlaşılmakta olup; dava konusuceza işleminin kamu tüzel kişiliğine sahip davalı iledavacı arasında imzalanan özel hukuk ilişkisine dayanan biranlaşmaya dayalı olmadığı gibi akdi bir ilişkiyede dayalı olmadığı, davalı idare tarafından kamugücüne dayalı olarak tek yanlı iradeye dayalı olaraktesis edildiği anlaşıldığından idari işlemniteliğinde olan dava konusu işleme karşı açılandavanın görüm ve çözümünde"İdari Yargı Yerinin" görevli olduğu sonucunavarılmıştır….” demek suretiyle, 2247sayılı Kanunun 13' üncü maddesi uyarınca yapılanbaşvurunun kabulüne hukuki olanak bulunmadığı yolundayazılı düşünce vermiştir. İNCELEMEVE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, ErtuğrulARSLANOĞLU, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 2.6.2014 günlütoplantısında: l-İLKİNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyasıörneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesigereğince yapılan incelemeye göre, davalı TürkiyeElektrik İletim AŞ. vekilinin anılan Yasanın 10/2.maddesinde öngörülen yönteme uygun olarakyaptığı görev itirazının reddedilmesi ve dahi12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmasıüzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nca davalıTürkiye Elektrik İletim AŞ. bakımından 10.maddedeöngörülen biçimde olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığıanlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKARPEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idariyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN’ın davadaadli yargının, Danıştay Savcısı Mehmet AliGÜMÜŞ’ün ise 2247 sayılı Kanunun13'üncü maddesi uyarınca yapılan başvurununkabulüne hukuki olanak bulunmadığı yönündekisözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, davacışirkete, İletim Sistemi, Sistem Kullanım ve Sistemİşletim Tarifelerini Hesaplama Yöntem Bildiriminin 1.5.maddesinde yer alan "iletim sistemine doğrudan bağlıtüketiciler ve dağıtım lisansına sahip tüzelkişilerin iletim sisteminin her bir ölçüm noktasındaçekecekleri endüktif reaktif enerjinin/verecekleri kapasitifreaktif enerjinin, aktif enerjiye oranının ilgili mevzuata uygunolmaması" hükmünün ihlal edildiğigerekçesiyle, 96.328,37 TL tutarındaki Aralık 2008dönemine ait sistem kullanım cezası verilmesine ilişkin29.01.2013 gün ve 078343 sayılı ceza faturasıişleminin iptali istemiyle açılmıştır. Evvelce konubir başka dosya münasebetiyle Mahkememiz gündemine gelmişolup, 13.5.2013 tarih ve E.2012/129, K.2013/621 sayılıkararımızla adli yargı yeri görevlikılınmış olmakla beraber; elde edilen yeni bilgi vebelgeler uyarınca konunun yeniden ele alınarak değerlendirmeyapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Mahkememizceyapılan araştırmalar neticesinde; ÖzelleştirmeYüksek Kurulu’nun 7.6.2010 gün ve 2010/36 sayılıKararı ile Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş.’ninÇoruh Elektrik AŞ.’ndeki %100 hissesinin, 227.000.000ABD doları bedelle Aksa Elektrik Perakende SatışA.Ş.’ne devredilmesine karar verildiği, davacı iledavalı arasında bu devre istinaden 29.03.2010 tarihli SistemKullanım Antlaşmasının imzalandığı,sonrasında hisse devrinin 31.12.2010 tarihinde tamamı ilegerçekleşmesi ile Çoruh Elektrik A.Ş.’nınözelleştirme işleminin tamamlandığı,sonrasında davalı kurum tarafından, taraflar arasında imzalanansistem kullanım anlaşmasının 10. Maddesinde belirtilencezai şartlarından 14. bentte belirtilenyükümlülüğün Aralık 2008 tarihinde tespitedilen ihlali nedeni ile davacı kuruma 96.328,37 TL ceza kesildiği,davacı vekili tarafından, kesilen fatura tarihi itibari ilehenüz davacı şirketin özelleştirilmediğini, bunedenle kendilerinin ceza faturasına konu mablağdan sorumluolmadıklarını belirterek, idare mahkemesinde davaaçtığı, davalı vekilinin süresinde yargıyolu itirazında bulunması üzerine dosyanın mahkememizönüne geldiği tespit edilmiştir. Yukarıdakiaçıklamalardan da anlaşılacağı üzere,görev uyuşmazlığına neden olan sorun, dava konusu cezafaturasının idari işlem niteliği taşıyıptaşımadığı hususudur. Bu nedenle dava konusuişlemin niteliğinin belirlenmesi gerekmektedir. En temeltanımı ile idari işlem; idari fonksiyonun yerine getirtilmesiiçin yapılan kamu hukuku işlemleridir ve bu işlemleri diğerişlemlerden ayıran üç temel özelliğivardır. Bunlar; İdare tarafından, tek taraflı iradebeyanı ile, üstün yetki ve ayrıcalıklarkullanılmak sureti ile yapılmasıdır. Dava konusu cezafaturasının, bu özellikleri taşıyıptaşımadığı hususu, konunun anlaşılabilirliğiniartırmak açısından ayrı başlıklaraltında incelenmiştir. Ayrıca, ceza faturasına esastarihler itibari ile davacı ile davalı arasındakiilişkisinin hukuki statüsü de ayrı bir başlıkaltında incelenecektir. a) İşleminİdare Tarafından Yapılmış Olması : Dava konusuceza faturası TEİAŞ tarafından düzenlenmiştir. Bunoktada TEİAŞ’nın hukuki niteliğinin belirlenmesigerekmektedir. Ancak bu başlık altındakiaçıklamalarımıza geçmeden önce belirtilmesigereken önemli bir husus, tüm tespit ve değerlendirmelerindava konusu ceza faturasının tanzim tarihi olan 29.01.2013 tarihiitibari ile yürürlükte bulunan 4628 sayılı Kanunçerçevesinde yapıldığı, 30.03.2013 günve 28603 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarakyürürlüğe giren 14.03.2013 gün ve 6446sayılı Enerji Piyasası Kanunu’nun değerlendirmeyealınmadığıdır. Elektrik sektöründeki dağınıkyapıyı ortadan kaldırmak ve işletmebütünlüğünü sağlamak amacıyla 1312sayılı Kanun ile Türkiye Elektrik Kurumu (TEK) kurulmuş,imtiyazlı şirketlerin görev bölgeleri ve belediyesınırları dışında tüm yurtta elektriğinüretim, iletim, dağıtım ve satış hizmetleri TEKbünyesinde toplanmıştır. Hizmetlerin daha etkin, dahaverimli ve çağdaş bir şekildesürdürülebilmesi amacıyla ve özelleştirmepolitikaları çerçevesinde TEK, Bakanlar Kurulunun 12.8.1993tarih ve 93/4789 sayılı Kararı ile, Türkiye ElektrikÜretim-İletim A.Ş. (TEAŞ) ve Türkiye ElektrikDağıtım A.Ş. (TEDAŞ) adı altında ikiayrı İktisadi Devlet Teşekkülü olarak yenidenyapılandırılmıştır. 233sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin (KHK) 3.maddesine ve20.02.2001 tarih ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanununadayanılarak çıkarılan ve 02.03.2001 tarihindeyürürlüğe giren 05.02.2001 tarih ye 2001/2026sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca TEAŞ; TürkiyeElektrik İletim AŞ (TEİAŞ), Elektrik Üretim AŞ(EÜAŞ) ve Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt AŞ(TETAŞ) unvanlarında, anonim şirket statüsünde,üç ayrı iktisadi devlet teşekkülü şeklindeteşkilatlandırılmıştır. 26.12.2001gün ve 24622 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarakyürürlüğe giren 4628 sayılı Kanun (kararın ilerleyenkısımlarında kısaca 4628 sayılı Kanun olarak adlandırılacaktır)’un 2.maddesinin, iletimhizmetini düzenleyen “b” bendinde; “İletimfaaliyeti gösterebilecek tüzel kişiler: Elektrik enerjisi iletimfaaliyetleri Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketitarafından yürütülür. Kamu mülkiyetindekitüm iletim tesislerini devralmak, kurulması öngörülenyeni iletim tesisleri için iletim yatırım planı yapmak,yeni iletim tesislerini kurmak ve işletmek, Türkiye Elektrikİletim Anonim Şirketinin görevidir. (Değişikparagraf: 09/07/2008 - 5784 S.K./2. md.) TürkiyeElektrik İletim Anonim Şirketi; ayrıca, Kurul onayına tabiolan iletim, bağlantı ve sistem kullanım tarifelerini veşebeke yönetmeliğini hazırlar, revize eder, denetler veyük dağıtımı ile frekans kontrolünügerçekleştirir, iletim sisteminde ikame ve kapasiteartırımı yapar, gerçek zamanlı sistemgüvenilirliğini izler, sistem güvenilirliğini ve elektrikenerjisinin öngörülen kalite koşullarındasunulmasını sağlamak üzere gerekli yan hizmetleri belirlerve bu hizmetleri Yan Hizmetler Yönetmeliği hükümleri doğrultusundasağlar. TürkiyeElektrik İletim Anonim Şirketi, Bakanlığın kararıdoğrultusunda uluslararası enterkonneksiyonçalışmalarını yapar, iletim sisteminebağlı ve/veya bağlanacak olan serbest tüketiciler dahiltüm sistem kullanıcılarına şebeke yönetmeliğive iletim lisansı hükümleri doğrultusunda eşittaraflar arasında ayrım gözetmeksizin iletim vebağlantı hizmeti sunar. Piyasanıngelişimine bağlı olarak Kurul kararı doğrultusundayeni ticaret yöntemleri ve satış kanallarınınuygulanabilmesine yönelik alt yapının geliştirilmesi veuygulanması Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketitarafından yürütülür. TürkiyeElektrik İletim Anonim Şirketi, yönetmelikçerçevesinde, dağıtım şirketleritarafından hazırlanan talep tahminlerini esas alarak üretimkapasite projeksiyonunu hazırlar ve Kurul onayına sunar. (Değişikparagraf: 09/07/2008 - 5784 S.K./2. md.) İletimşebekesi dışında, ulusal iletim sistemi içingeçerli standartlara uygun olan ve üretim faaliyeti gösterentüzel kişinin lisansı kapsamındaki üretim tesisi ilemüşterileri ve/veya iştirakleri ve/veya serbest tüketicilerarasında özel direkt hat tesisi, Türkiye Elektrik İletimAnonim Şirketi ile üretim faaliyeti gösteren tüzelkişi arasında yapılacak kontrol anlaşması ilemümkündür. (Ekparagraf: 09/07/2008 - 5784 S.K./2. md.) TürkiyeElektrik İletim Anonim Şirketi, uluslararası enterkonneksiyonhatlarının ulusal sınırlar dışında kalankısmının tesisi ve işletilmesini yapabilir ve/veya buamaçla uluslararası şirket kurabilir ve/veya kurulmuşuluslararası şirketlere ortak olabilir ve bölgeselpiyasaların işletilmesine ilişkin organizasyonlarakatılabilir.” şeklindeki düzenleme ile elektrik iletimgörevinin TEİAŞ’e verildiği veTEİAŞ’nın bu görevi ne şekilde yerinegetireceği düzenlenmiştir. 29.06.2001gün ve 24447 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarakyürürlüğe giren TEİAŞ Ana Statüsü (kararınilerleyen kısımlarında kısaca Ana Statü olarakadlandırılacaktır)’nün 3.maddesinin 2.fıkrasında; “Teşekkül EPK,K.H.K., ve bu Ana statü hükümleri saklı kalmak üzereözel hukuk hükümlerine tabiidir. “ denilmek sureti ileEnerji Piyasası Kanunu, 233 sayılı Kanun HükmündeKararname ve Kuruluş Statüsü ile verilen görevler dışındaTEİAŞ’nın özel hukuk hükümlerine tabiolacağı düzenlenmiştir. Dolayısıyla,Elektrik Piyasası Kanunu’nun yukarıda belirtilen 2. maddesinin bbendinin 2 kısmında belirtilen “(Değişikparagraf: 09/07/2008 - 5784 S.K./2. md.) TürkiyeElektrik İletim Anonim Şirketi; ayrıca, Kurul onayına tabiolan iletim, bağlantı ve sistem kullanım tarifelerini veşebeke yönetmeliğini hazırlar, revize eder, denetler veyük dağıtımı ile frekans kontrolünügerçekleştirir, iletim sisteminde ikame ve kapasiteartırımı yapar, gerçek zamanlı sistemgüvenilirliğini izler, sistem güvenilirliğini ve elektrikenerjisinin öngörülen kalite koşullarındasunulmasını sağlamak üzere gerekli yan hizmetleri belirlerve bu hizmetleri Yan Hizmetler Yönetmeliği hükümleridoğrultusunda sağlar.” şeklinde görevleriyerine getirdiği esnada, TEİAŞ özel hukukhükümlerinden ayrı tutulmuş, idare hukuku alanınadahil edilmiştir. Bu anlamda, dava konusu işlemin,TEİAŞ’ın kamusal ağırlıklıgörevleri arasında sayıldığını söylemekyerinde olacaktır. b) İşleminTek Taraflı İrade Beyanı İle YapılmışOlması: Davakonusu ceza faturasının, davalı TEİAŞ tarafındantek taraflı irade olarak düzenlendiğinde herhangi bir kuşkubulunmamaktadır. Bu başlık altında irdelenmesi gereken esassorun, ceza faturasının dayanağını oluşturanSistem Kullanım Anlaşması ve bunun eki niteliğindeki İletim Sistemi SistemKullanım ve Sistem İşletim Tarifelerini Hesaplama YöntemBildirimi’nin niteliğidir. Taraflarınözgür iradeleri ile imzaladıkları Sistem kullanımanlaşmasının ve yine tarafların özgür iradeleriile kabul ettikleri yöntem bildiriminin uygulanması amacı iletesis edilen bir işlemin, evleviyetle özel hukukhükümlerine tabi olacağı; aksi durumda ise idarehukuku hükümlerinin söz konusu olacağıaçıktır. Bu anlamda Sistem KullanımAnlaşmasının ve Yöntem Bildiriminin niteliğininbelirlenmesi önem taşımaktadır. b.1)Sistem Kullanım Anlaşması Yönünden : 26.12.2001 gün ve 24622sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğegiren 4628 sayılı Kanun ‘un “Tanımlar” başlıklı40. Maddesinde; “Bağlantı ve sistem kullanımanlaşmaları: İlgili bağlantı ve sistem kullanımtarifesinin fiyatları, hükümleri ve şartlarınıiçeren ve bir üretim şirketi, otoprodüktör,otoprodüktör grubu, dağıtım şirketi ya datüketicilerin iletim sistemine ya da bir dağıtım sistemineerişmeleri ya da bağlantı yapmaları için ilgilikullanıcıya özgü koşul ve hükümleri kapsayananlaşmaları ” şeklinde tanımlanmıştır. AnaStatüsü’nün “Tanımlar”başlıklı 2. maddesinde de, 4628 sayılı Kanun’aparalel şekilde; “ Bağlantıve Sistem Kullanım Anlaşmaları: İlgili bağlantıve sistem kullanım tarifesinin fiyatları, hükümleri veşartlarını içeren ve bir üretim şirketi,otoprodüktör, otoprodüktör grubu, dağıtımşirketi ya da tüketicilerin iletim sistemine ya da birdağıtım sistemine erişmeleri ya da bağlantıyapmaları için ilgili kullanıcıya özgükoşul ve hükümleri kapsayan anlaşmaları “şeklinde tanımlanmıştır. Ana Statüsü’nün 4. maddesinin 11.bendinde;“ İletim sistemine bağlı tüm kamu veözel tüzel kişiler, Ticaret A.Ş. ve SerbestTüketiciler ile Bağlantı ve Sistem KullanımAnlaşmaları; üretim ve dağıtım kamu ve özeltüzel kişiler ile Yan Hizmet Anlaşmaları yapmak”görev TEİAŞ’ye verilmiştir. 4628sayılı Kanun’un 2. maddesinin, iletim hizmetini düzenleyen“b” bendinde; Değişikparagraf: 09/07/2008 - 5784 S.K./2. md.) TürkiyeElektrik İletim Anonim Şirketi; ayrıca, Kurul onayına tabiolan iletim, bağlantı ve sistem kullanım tarifelerini veşebeke yönetmeliğini hazırlar, revize eder, denetler veyük dağıtımı ile frekans kontrolünügerçekleştirir, iletim sisteminde ikame ve kapasiteartırımı yapar, gerçek zamanlı sistemgüvenilirliğini izler, sistem güvenilirliğini ve elektrikenerjisinin öngörülen kalite koşullarındasunulmasını sağlamak üzere gerekli yan hizmetleri belirlerve bu hizmetleri Yan Hizmetler Yönetmeliği hükümleridoğrultusunda sağlar.” denilmek sureti ile sistemkullanım anlaşmasına konu kullanım tarifelerininTEİAŞ tarafından EPDK’nın onayı alınmaksureti ile hazırlanacağı belirtilmiştir. AnaStatüsü’nün “Tanımlar”başlıklı 2. maddesinde “Bağlantı veSistem Kullanım Tarifeleri: ilgili bağlantı ve sistemkullanım anlaşmalarına dahil edilerek Teşekküledoğrudan ödenecek olan ve iletim sistemi ya da birdağıtım sistemine bağlantı ve sistemkullanımı için eşit taraflar arasında ayrımyapılmaması esasına dayalı Bağlantıfiyatları açısından şebeke yatırımmaliyetlerini kapsamayan ve bağlantı yapmış olan tüzelkişinin namına oluşan masraflar ile sınırlı olanfiyatları, hükümleri ve şartları içerentarifeleri “ şeklinde tanımlanmış, aynıstatünün 4. maddesinin 12. bendinde de; “İletim Tarifesiile Bağlantı ve Sistem Kullanım Tarifelerini hazırlamak,gerektiğinde revize etmek” görevi TEİAŞ’yeverilmiştir. 22.01.2003tarih ve 25001 sayılı Resmi Gazete’de Yayınlanan ElektrikPiyasası Şebeke Yönetmeliği’nin 8. maddesinde; Ek-5 Bölüm 1'de yer alan standartplanlama verileri ile iletim sistemine bağlanacak tesis ve/veyateçhizata ilişkin bilgilerin tüzel kişi tarafındanTEİAŞ'a verildiği tarihten itibaren altmış güniçerisinde bağlantı ve/veya sistem kullanımanlaşması TEİAŞ tarafından tüzel kişiyeönerilir. TEİAŞ'ın bağlantı ve/veya sistemkullanım anlaşması önerisini yapabilmesi için ekbilgiye ihtiyaç duyması halinde, Ek - 5 Bölüm 2'de yeralan ayrıntılı planlama verileri de tüzel kişidentalep edilebilir. Bu hallerde TEİAŞ tarafındanbağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşmasınınönerilmesine ilişkin süre doksan gün olarak uygulanır.Tüzel kişi TEİAŞ'ın anlaşma önerisine otuzgün içerisinde yazılı yanıt verir. Taraflarınmutabakatı halinde bağlantı ve/veya sistem kullanımınailişkin hüküm ve şartları içerenbağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşmasıimzalanır. TEİAŞ ve lisans sahibi tüzel kişinin,bağlantı ve/veya sistem kullanımına ilişkinanlaşmanın hükümleri üzerinde mutabakatavaramamaları halinde, ihtilaflar Kanunun ve tarafların ilgili lisanslarınınhükümlerine göre Kurum tarafından çözümekavuşturulur ve konu hakkında alınan Kurul kararlarıbağlayıcıdır. İletimsistemine halihazırda bağlı olan üretim tesisleri ilebağlantı ve/veya sistem kullanımına ilişkin olaraküretim tesisleri dışında gerçek ve tüzelkişiler tarafından TEİAŞ'a yapılan diğerbaşvurularda da aynı süreç uygulanır.”şeklindeki düzenleme ile Dağıtım şirketlerinin TEİAŞile Sistem Kullanım anlaşması ve/veya Bağlantıanlaşması imzalaması gerektiği belirtilmiştir. 27/03/2003 tarihli ve25061 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan ElektrikPiyasasında İletim ve Dağıtım SistemlerineBağlantı ve Sistem Kullanımı Hakkında Tebliğ(kararın ilerleyen kısımlarında kısaca tebliğolarak adlandırılacaktır)’in “İletim sisteminebağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşmaları”başlıklı 4. maddesinde; “İletim sistemikullanıcıları, TEİAŞ ile Ek-1’de yer alananlaşmaları yapar. İletim sistemine bağlantı ve/veyasistem kullanım anlaşmalarına ilişkin başvurular,Elektrik Piyasası Şebeke Yönetmeliğinde belirlenen usul veesaslara göre yapılır. Bağlantı anlaşması vesistem kullanım anlaşması başvurularıeşzamanlı olarak yapılır. Bağlantı ve/veyasistem kullanımına ilişkin olarak TEİAŞ ile iletimsistemi kullanıcısı arasında, bu Tebliğ uyarıncaTEİAŞ tarafından hazırlanan ve Kurul tarafındanonaylanan standart anlaşmalar kullanılır. Buanlaşmaların genel hükümlerinde, Kurul onayıolmaksızın değişiklik yapılamaz. Bağlantıanlaşmasında fiziki bağlantıya ilişkin terminprogramı, sistem kullanım anlaşmasında iletim sistemininkullanılmaya başlanması için öngörülen tarihyer alır. İletim sistemine aynıbağlantı noktasından doğrudan bağlanmak isteyen birdenfazla tüketicinin ve dağıtım şirketinin bulunmasıve başvuru taleplerinin tümünün karşılanmasınınmümkün olmaması halinde TEİAŞ; a) Tümbaşvuru sahiplerini durumdan bilgilendirir, b) Dağıtımşirketi tarafından yapılan başvuruya önceliktanır, c) BuTebliğ kapsamındaki yükümlülüklerin yerinegetirilmesi kaydıyla başvuru sırasına görebağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşmalarınıimzalar. Bağlantıyapılması öngörülen bağlantı noktasıitibarıyla sisteme bağlantı yapılmasınınmümkün olmaması durumunda TEİAŞ; gerekçelerinibaşvuru sahibine yazılı olarak bildirmek suretiyle bir başkabağlantı noktası teklif edebilir. TEİAŞ;alternatif bağlantı noktası gösterememesi veya teklifettiği alternatif bağlantı noktasının başvurusahibi tarafından kullanılabilir bir nokta olarakgörülmemesi veya sistem kullanımıaçısından kapasitenin yetersiz olması nedeniylegenişleme yatırımı veya yeni yatırımyapılmasının gerekli olduğu ve yeterli finansmanınmevcut olmadığı hallerde, söz konusuyatırımı kendi adına, başvuru sahibi tarafındanfinansmanı sağlanarak ilgili mevzuat kapsamındaki teknikstandartlara uygun olarak yapılmasını isteyebilir. Bu durumda;gerçekleşen yatırıma ait toplam harcama tutarı,iletim sistemi kullanıcısı ile TEİAŞ arasındayapılacak bağlantı ve sistem kullanım anlaşmalarıçerçevesinde iletim sistemi kullanıcısının ödemekleyükümlü olduğu iletim tarifesi bedelindendüşülür. İletimsistemine doğrudan bağlanmak isteyen tüketicilerinbaşvuruları TEİAŞ tarafından ancak ElektrikPiyasası Lisans Yönetmeliğinin 38 inci maddesinde belirlenengerekçeler çerçevesinde reddedilebilir ve retgerekçeleri başvuru sahibine yazılı olarak bildirilir.”denilmeksureti ile Sistem kullanım anlaşmalarının ne şekildeyapılacağı ve nasıl uygulanacağıdüzenlenmiştir. b.2)İletim Sistemi, Sistem Kullanım ve Sistem İletişimTarifelerini Hesaplama Yöntem Bildirimi Yönünden; 4628sayılı Kanun’un 5. maddesinde “Bu Kanun hükümlerinin uygulanması ve bu Kanunla kendisineverilen görevleri yerine getirmek için gerekli olan ve piyasadarekabeti geliştirmeye yönelik olarak gerçek ve tüzelkişilerin uymaları gereken, talimatları ve tebliğleri,şebeke yönetmeliğini, dağıtımyönetmeliğini, müşteri hizmetleri yönetmeliğinive dengeleme ve uzlaştırma yönetmeliğini onaylamak.” göreviEnerji Piyasası Düzenleme Kurulu’na verilmiştir. Bu görev kapsamında, 21.12.2006 gün ve1029 sayılı EPDK Kurul Kararı ile onaylanarak Yöntem Bildirimi ile işbu dava konusufaturanın tanzimi tarihinde yürürlükte olan 13/12/2007tarihli ve 1407 sayılı EPDK Kurul Kararı ile onaylanarak19.12.2007 tarih ve 26735 sayılı Resmi Gazetede yayınlananYöntem Bildirimi uygulamaya konulmuştur. Söz konusu her ikiYöntem Bildiriminde de cezai işlemler hüküm altınaalınmıştır. Tebliğ’inGeçici 3.maddesinde; “(1) Bağlantı ve sistemkullanımına ilişkin standart anlaşmalar kullanıcıözellikleri dikkate alınarak TEİAŞ ve Türkiye ElektrikDağıtım AŞ tarafından bu Tebliğin yayımtarihini izleyen otuz gün içerisinde hazırlanarak Kurumasunulur. Kullanıcıların lisans almamış olması vekullanıcılar ile sistem kullanım anlaşmalarınınyapılmamış olması, bu kullanıcılarınElektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği uyarınca onaylanansistem kullanım bedelini ve/veya sistem işletim bedeliniTEİAŞ ve/veya dağıtım şirketine ödemeyükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. / Ancak,dağıtım lisansı sahibi tüzel kişilerindağıtım sistemine bağlı üretim faaliyetigösteren tüzel kişiler için belirleyecekleridağıtım sistem kullanımına ilişkin tarifeleriEnerji Piyasası Düzenleme Kurumunca onaylanana kadar söz konusutüzel kişilere dağıtım sistemi kullanımfiyatı tahakkuk ettirilmez.” hükmü yer almış; 1407sayılı Kurul Kararının ekinde yer alan İletim SistemiSistem Kullanım ve Sistem İşletim Tarifelerini HesaplamaYöntem Bildirimi’nin “Fiyatlandırma ile İlgiliDiğer Yönetmelikler ve Anlaşmalar” başlıklımaddesinde ise, Elektrik Piyasası Şebeke Yönetmeliği veElektrik Piyasasında İletim ve Dağıtım SistemlerineBağlantı ve Sistem Kullanımı Hakkında Tebliğçerçevesinde hazırlanan bağlantı ve sistemkullanım anlaşmalarının; kullanıcınınTEİAŞ ile, (kullanıcının iletim sistemiyle) olan bağlantısınıve/veya iletim sisteminin kullanımına ilişkin üzerindemutabakat sağlanmış olan teknik ayrıntıları ileiletim sisteminin kullanımı ve/veya sisteme bağlantıkonusundaki şartları belirlediği ifade edildikten sonra, bukapsamda kullanıcılarla iki tür anlaşmayapılacağı, bunların Bağlantı Anlaşmasıve Sistem Kullanım Anlaşması olduğu, İletim sistemine doğrudanbağlanan kullanıcıların hem BağlantıAnlaşması hem de Sistem Kullanım Anlaşması yapmakzorunda oldukları hüküm altına alınmış;aynı maddenin devamında ise; “1.5 Birkullanıcının, TEİAŞ ile Sistem KullanımAnlaşması imzalamamış olmasına rağmen iletimsistemine başlı olarak faaliyet göstermesi,dolayısıyla iletim sistemini Tümbu mevzuatsal düzenlemeler ışığında yapılandeğerlendirme neticesinde; 29.03.2010 tarihli Sistem KullanımAnlaşmasının, TEİAŞ tarafından 4628sayılı Elektrik Piyasası Kanunu, ilgili Tebliğ ve AnaStatü’nün yukarıda belirtilen maddeleri gereğincehazırlandığı ve Enerji Piyasası DüzenlemeKurumu’nun 23.05.2003 gün ve 148/1-15 sayılı kararıile onaylandığı, ancak söz konusu anlaşmanın davacıtarafından imzalanmadığı; davalı idare tarafından,söz konusu anlaşmanın 10. maddesi ile ihlalin tespitedildiği Aralık 2008 tarihi itibari ile yürürlüktebulunan Yöntem Bildirimi’nin 1.5. maddesi gereğince, davacıya96.328,37 TL ceza kesildiği anlaşılmaktadır. Sonuçolarak; 29.03.2010 Sistem Kullanım Anlaşmasının ve 21.12.2006tarihli ve 1029 sayılı EPDK Kurul Kararı ile onaylanarak 01.01.2007tarihinde yürürlüğe giren İletim Sistemi SistemKullanım ve Sistem İşletim Tarifelerini Hesaplama YöntemBildirimi’nin, TEİAŞ tarafından tek taraflı olarakhazırlandığı ve ceza faturasının tanziminde esasalındığı tespit edilmiştir. Bu durumda gerek cezafaturasına dayanak olan işlemlerin, gerekse ceza faturasıtutanağının davalı idare tarafından tek taraflıolarak hazırlandığı ve davacıyauygulandığında kuşku bulunmamaktadır. b.3)Ceza Faturasının Tahsilinde İzlenen Usul Yönünden: TEİAŞGenel Müdürlüğü tarafından,Çoruh ElektrikDağıtım A.Ş.’ne gönderilen 12.02.2013 günve 1570 numaralı yazıda “……. Bu kapsamda, Ocak2007-Kasım 2009 dönemleri arasında aylık olarakhesaplanan sistem kullanım ceza faturaları muhteviyat çizelgeleriylebirlikte yazımız ekinde gönderilmektedir./Ayrıca, yasalsüresi içinde ödenmeyen faturalar için AmmeAlacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51. maddesindeöngörülen gecikme zammı uygulanacağı ve yasalyollardan tahsili cihetine gidileceğinin bilinmesi hususunda bilgilerinizive gereğini rica ederiz.” şeklindeki yazıdan, davalıidare tarafından ceza faturasının tahsilinde 6183sayılı Kanun uyarınca işlem yapıldığıanlaşılmaktadır. 27/03/2003 tarihli ve 25061 sayılı Resmi Gazete’de yayınlananElektrik Piyasasında İletim ve Dağıtım SistemlerineBağlantı ve Sistem Kullanımı Hakkında Tebliğ’in‘Ödeme yükümlülüğü’başlıklı 12. maddesinde; “Kullanıcı, Kurumtarafından iletim veya dağıtım faaliyetine ilişkinolarak onaylanan bağlantı fiyatı ve/veya sistem kullanımve/veya sistem işletim fiyatları üzerinden hesaplanan bedeliTEİAŞ ve/veya dağıtım şirketine ödemekle yükümlüdür./TEİAŞ ve/veya dağıtım şirketi,kullanıcıya tahmini bir bedel tahakkuk ettirdiği takdirde,kesinleşen bedel üzerinden gerekli düzeltmeleri yapar./Bağlantı varlıklarının işletme ve bakımmasrafları, mülkiyet sınırları dahilinde ilgilitaraflarca karşılanır.” şeklindeki düzenleme ilekullanıcı tarafından ödenmesi gereken sistem kullanımbedeli düzenlenmiştir. AynıTebliğin ‘Ödemeprosedürü’ başlıklı 15. maddesinde; “Madde15- TEİAŞ ve/veya dağıtım şirketi, hertürlü vergi ve yükümlülükler de ilaveedilmiş olan ayrıntılı ödeme bildirimini, takip edenayın ilk beş günü içerisinde sistem kullanımanlaşması tarafı olan kullanıcıya gönderir./Söz konusu kullanıcı, ödemebildiriminin tebliğ edildiği günü izleyen onbeşgün içerisinde bildirimde yer alan tutarı, TEİAŞve/veya dağıtım şirketine öder. Ödemede gecikilensüre için 6183 sayılı Amme Alacaklarının TahsilUsulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesinde öngörülengecikme zammı uygulanır.” denilmek sureti ile 6183sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Hakkındaki Kanunaatıf yapmıştır. Aynımaddenin devamında da; “Maddi hatalar dışında;ödeme bildirimi içeriğine yapılan herhangi bir itiraz,ödemeyi durdurmaz. TEİAŞ ve/veya dağıtımşirketinin hatası nedeniyle fazla ödenmiş olan tutar,TEİAŞ ve/veya dağıtım şirketi tarafındanödeme bildiriminin tebliğ edildiği günden sonrakionbeş gün içerisinde bir itirazda bulunulması halinde,ödeme tarihini izleyen onaltıncı günden başlamaküzere 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil UsulüHakkında Kanunun 51 inci maddesine göre hesaplanan gecikme zammıda dahil olmak üzere bir sonraki ödeme dönemine ait bedeldenmahsup edilir.” şeklindeki düzenleme ile ödeme emrineitirazın icranın yürütülmesinidurdurmayacağı düzenlenmiş, yine dava idareninalacağı ile ilgili üstün ve pozisyonyaratılmıştır. 6183sayılı Amme Alacaklarının Tahsili HakkındaKanun’un 51. maddesinde; (Değişikmadde: 25/12/2003 - 5035 S.K./4. md.)Ammealacağının ödeme müddeti içinde ödenmeyenkısmına vadenin bitim tarihinden itibaren her ay içinayrı ayrı % 4 oranında gecikme zammı tatbik olunur. Aykesirlerine isabet eden gecikme zammı günlük olarak hesapedilir./ Gecikme zammı bir milyon liradan az olamaz./Gecikme zammı;213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre uygulanan vergi ziyaıcezalarında bu madde uyarınca belirlenen oranda, mahkemelertarafından verilen ve ceza mahiyetinde olan amme alacaklarında ise buoranın yarısı ölçüsünde uygulanır.Bunların dışındaki ceza mahiyetinde olan ammealacaklarına gecikme zammı tatbik edilmez./Bakanlar Kurulu, gecikmezammı oranlarını aylar itibarıyla topluca veya her ayiçin ayrı ayrı, yüzde onuna kadar indirmeye, gecikmezammı oranı ile gecikme zammı asgari tutarını ikikatına kadar artırmaya, ayrıca gecikme zammıoranını aylar itibarıyla farklı olarak belirlemeye vegecikme zammını bileşik faiz usulüyle aylık,üç aylık, altı aylık veya yıllık olarakhesaplatmaya yetkilidir.” denilmek sureti ile kamu alacaklarınauygulanacak gecikme zammı ayrıca düzenlenmiştir. Tümbu yasal düzenlemelerden, TEİAŞ tarafından talep edilenceza faturasının, amme alacağı mahiyetinde olduğu ve bunedenle tahsili hakkında 6183 sayılı Kanun’da belirlenenusulün uygulanmasının öngörüldüğüanlaşılmaktadır. Zira özel hukuk ilişkisine konu biralacağın, 6183 sayılı Kanun’un 1. maddesigereğince kamu alacaklarının tahsili hakkındaöngörülen usulle icra edilmesi mümkün değildir. c) İşleminKamu Gücüne Dayalı Olması: Entemel tanımı ile kamu gücü; devletinkamu yararını gerçekleştirebilmesi için özelkişiler karşısında sahip olduğu üstün yetkive ayrıcalıklardır. Yukarıda ayrıntılı olarak belirttiğimiz üzere, 4628sayılı Kanun 2. ve 40. maddeleri, TEİAŞAna Statüsü’nün 4. maddesinin 11.Bendi, Tebliğ’in“İletim sistemine bağlantı ve/veya sistem kullanımanlaşmaları” başlıklı 4. maddesi gereğince,Dağıtım Şirketleri ile imzalanacak Sistem KullanımAnlaşmasını hazırlama görevi TEİAŞ’yeverilmiş, yine Tebliğ’in “İletim sisteminebağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşmaları”başlıklı 4. maddesinde; bu anlaşmaların genelhükümlerinde Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu’nunonayı olmaksızın değişiklikyapılamayacağı belirtilmiştir. 4628sayılı Kanun’un “Arz Güvenliği”başlıklı Ek 3. maddesinin “a” bendinin 1. fıkrasında;Türkiye Elektrik İletim AnonimŞirketi, iletim kısıtlarını asgari seviyeye indirecekşekilde iletim şebekesinin planlanmasından, tesisinden,işletilmesinden, sistem güvenilirliğinin muhafaza edilmesindenve üretim kapasite projeksiyonu ile 20 yıllık Uzun DönemElektrik Enerjisi Üretim Gelişim Planınınhazırlanmasından sorumludur. “ 2. fıkrasında;“Perakende satış lisansına sahip dağıtımşirketleri, bölgelerindeki serbest olmayan tüketicilerinelektrik enerjisi ve kapasite talebini karşılamaklayükümlüdürler. Söz konusu tüzel kişiler heryıl Aralık ayı sonuna kadar, gelecek 5 yıl için,tahmin ettikleri elektrik enerjisi puant güç taleplerini,ihtiyaç duydukları elektrik enerjisi miktarını, bumiktarın temini için yaptıkları sözleşmeleri veilave enerji/kapasite ihtiyaçlarını Kuruma bildirmekzorundadır.” 4.fıkrasında; “Kurum (EPDK), lisansverilen üretim tesislerinin gerçekleşmelerinin izlenmesinden,ilgili mevzuat kapsamında bu tesislerin öngörülen zamandadevreye girmesi için gerekli önlemlerin alınmasından,Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi tarafındanyapılacak arz-talep dengesi çalışmalarında kullanılmaküzere, 5 yıl içerisinde işletmeye girecek ve arzhesabında dikkate alınacak lisanslı yeni üretim kapasitemiktarlarının Bakanlığa düzenli aralıklarlabildirilmesinden sorumludur.”, c bendinde; “Türkiye Elektrikİletim Anonim Şirketi, Türkiye Elektrik Enerjisi TalepProjeksiyonu Raporunun yayımlanmasını müteakiben, gelecek20 yılı kapsayacak şekilde yapılan talep tahminini, mevcutarz potansiyelini, potansiyel arz imkânlarını, yakıtkaynaklarını, iletim ve dağıtım sistemininyapısı ve gelişme planlarını, ithalat ve/veya ihracatimkânlarını ve kaynak çeşitliliğipolitikalarını dikkate alarak enerji politikalarınınbelirlenmesinde yararlanmak üzere Uzun Dönem Elektrik EnerjisiÜretim Gelişim Planını hazırlayarakBakanlığın onayına sunar. Bu plan onaylanmasınımüteakip Bakanlık tarafından yayımlanır.”denilmek sureti ile elektrik iletim hizmetinin güvenliğinisağlamak adına alınması gereken tedbirler kanundaaçıkça belirtilmiş ve TEİAŞ bu hususlar birçok görev verilmiştir. EPDKtarafından onaylanarak 10.11.2004 tarihli ve 25639 sayılı ResmiGazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Elektrikİletim Sistemi Arz Güvenilirliği ve KalitesiYönetmeliğinin, "Reaktif enerjinin kompanzasyonu"başlıklı 11. maddesinde “İletim sisteminedoğrudan bağlı tüketiciler ve dağıtımlisansına sahip tüzel kişiler tarafından; iletim sisteminebağlantıyla ilgili her bir ölçüm noktasında veher bir uzlaşma periyodunda, sistemden çekilen endüktifreaktif enerjinin sistemden çekilen aktif enerjiye oranı yüzdeondördü, sisteme verilen kapasitif reaktif enerjinin sistemdençekilen aktif enerjiye oranı ise yüzde onu geçemez./İletim sisteminin her bir ölçüm noktasındaöngörülen orana uyulmaması durumundakullanıcılara uygulanacak yaptırımlar bağlantı vesistem kullanım anlaşmalarında düzenlenir. / Oranlarınkontrolü ilgili mevzuat hükümleri çerçevesindeyapılır."hükmüne, Aynı Yönetmeliğin 01.01.2007tarihinde yürürlüğe giren Geçici 3. maddesinde,“1/1/2007 tarihinden itibaren İletim sistemine doğrudanbağlı tüketiciler için iletim sisteminin her birölçüm noktasında aylık çekilen endüktifreaktif enerjinin sistemden çekilen aktif enerjiye oranı yüzdeotuzüç, aylık sisteme verilen kapasitif reaktif enerjininsistemden çekilen aktif enerjiye oranı yüzde yirmi olarakuygulanır. 1/1/2008 'den itibaren bu oranlar sırasıylayüzde yirmi ve yüzde onbeş olarak uygulanır./ 1/1/2007tarihinden itibaren dağıtım lisansına sahip tüzelkişiler için, iletim sisteminin her bir ölçümnoktasında aylık çekilen endüktif reaktif enerjininsistemden çekilen aktif enerjiye oranı yüzde elli olarakuygulanır. 1/1/ 2008 'den itibaren dağıtım lisansınasahip tüzel kişiler için, iletim sisteminin her birölçüm noktasında aylık çekilen endüktifreaktif enerjinin sistemden çekilen aktif enerjiye oranı yüzdeotuzüç, aylık sisteme verilen kapasitif reaktif enerjininsistemden çekilen aktif enerjiye oranı yüzde yirmi olarakuygulanır. / 1/1/2009 tarihinden itibaren ise bu oranlar, buYönetmeliğin 11 inci maddesi hükümlerinde yer alan esaslaragöre tespit edilir. " hükmüne yer verilmiştir. Yönetmelikteyer alan düzenleme paralelinde reaktif enerji sınır değerlerininaşımı ihlali; 23/05/2003 tarih ve 148/1-15 sayılıEnerji Piyasası Düzenleme Kurulu Kararı ile onaylanan mülgaSistem Kullanım Anlaşmasının "Cezai Şartlar"başlıklı 10 uncu maddesinde ve TEİAŞ ile SistemKullanım Anlaşması imzalamamış olankullanıcılar için ise, ilk defa 21/12/2006 tarih ve 1029sayılı EPDK Kurul Kararı ile onaylanarak 01/01/2007 tarihindenitibaren "yürürlüğe giren Yöntem Bildiriminde"İletim sistemine doğrudan bağlı tüketiciler vedağıtım lisansına sahip tüzel kişilerinİletim Sisteminin her bir ölçüm noktasındaçekecekleri endüktif reaktif enerjinin/verecekleri kapasitifreaktif enerjinin, aktif enerjiye oranının ilgili mevzuata uygunolmaması" şeklinde tanımlanmış, söz konusuihlal durumuna ilişkin yaptırım ise,"Kullanıcının o ayki Sistem Kullanım Fiyatınagöre hesaplanan bedelin %50'si oranında ceza uygulanır. Ceza,00.00-24.00 saatleri arasında bir defadan fazlauygulanmayacaktır." hükmü ile düzenlenmiştir. Buaçıklamalardan hareketle, davalı idare tarafından,elektrik iletim hizmetinin sağlıklı işlemesinisağlamak amacı ile yerine getirdiği denetim görevikapsamında, kanunlarla kendisine verilen üstün yetki veayrıcalıklar kullanılmak sureti ile davacı ÇoruhElektrik A.Ş.’ne ceza faturasının kesildiğianlaşılmakla, işlemin tesisinde kamu gücükullanıldığı sonucuna varılmıştır. d) CezaFaturasına Esas Tarihler İtibari ile Davacı İleDavalı Arasındaki İlişkisinin Hukuki Statüsü: Davayakonu Ceza Faturası Aralık 2008 tarihine aittir. Yukarıdakiaçıklamalarımızda da belirttiğimiz üzere cezafaturasına konu ihlal tarihinde henüz Çoruh Elektrik A.Ş.özelleştirilmemiştir. Görevli yargı yerininbelirlenmesi adına TEDAŞ’ın söz konusu tarihtekitüzel kişiliğinin niteliği ve TEİAŞ ileTEDAŞ arasındaki ilişkinin hukuki vasfı belirlenmelidir. Yukarıdaayrıntısı ile belirttiğimiz üzere Elektrik sektöründeki dağınıkyapıyı ortadan kaldırmak ve işletmebütünlüğünü sağlamak amacıyla 1312sayılı Kanun ile Türkiye Elektrik Kurumu (TEK) kurulmuş,imtiyazlı şirketlerin görev bölgeleri ve belediye sınırlarıdışında tüm yurtta elektriğin üretim, iletim,dağıtım ve satış hizmetleri TEK bünyesindetoplanmıştır. Hizmetlerin daha etkin, daha verimli veçağdaş bir şekilde sürdürülebilmesiamacıyla ve özelleştirme politikalarıçerçevesinde TEK, Bakanlar Kurulunun 12.8.1993 tarih ve 93/4789sayılı Kararı ile, Türkiye Elektrik Üretim-İletimA.Ş. (TEAŞ) ve Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş.(TEDAŞ) adı altında iki ayrı İktisadi DevletTeşekkülü olarak yenidenyapılandırılmıştır. 233sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri HakkındaKHK’nin 2. maddesinde; “ İktisadidevlet teşekkülü "Teşekkül"; sermayesinintamamı devlete ait, iktisadi alanda ticari esaslara göre faaliyetgöstermek üzere kurulan, kamu iktisaditeşebbüsüdür” şeklindetanımlanmıştır. 233sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin (KHK) 3.maddesine ve20.02.2001 tarih ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanununadayanılarak çıkarılan ve 02.03.2001 tarihindeyürürlüğe giren 05.02.2001 tarih ye 2001/2026 sayılıBakanlar Kurulu Kararı uyarınca TEAŞ; Türkiye Elektrikİletim AŞ (TEİAŞ), Elektrik Üretim AŞ(EÜAŞ) ve Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt AŞ (TETAŞ)ünvanlarında, anonim şirket statüsünde, üçayrı iktisadi devlet teşekkülü şeklindeteşkilatlandırılmıştır. Bu durumdaTEDAŞ 12.08.1993 tarihinde İktisadi Devlet Teşekkülüolarak, TEİAŞ ise 05.02.2001 tarihinde iktisadi devletteşekkülü olarakyapılandırılmışlardır. Daha sonra TEDAŞ 2.4.2004 tarih ve 2004/22 sayılıÖzelleştirme Yüksek Kurulu Kararı ileözelleştirme kapsam ve programınaalınmıştır. Dağıtım bölgeleri yenidenbelirlenerek, Türkiye 21 dağıtım bölgesineayrılmıştır. Bunlardan biri olan Çoruh ElektrikA.Ş.’nin de Özelleştirme Yüksekİdaresi’nin 7.6.2010 tarihli ve 2010/36 sayılı kararıile Aksa Elektrik Perakende Satış A.Ş.’ne deviryapılmıştır. Hissesinin tamamı da 31.12.2010 tarihindeAksa Elektrik Perakende Satış A.Ş.’ne devredilmiş veözelleştirme işlemi tamamlanmıştır. 24/11/1994 tarih ve 4046 numaralıÖzelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun’un 17. maddesininB bendinde “Özelleştirme kapsamına alınan kuruluşlardan;mali ve hukuki yönden özelleştirmeye hazırlanmalarınakarar verilenlerin bu hazırlık işlemleri tamamlanıncayakadar, bunların bağlı oldukları bakanlık veya kurumlarile ilgileri ve önceki statüleri aynen devam eder. Bunlarla ilgilimali ve hukuki yönden özelleştirmeye hazırlıkişlemleri kurulca belirlenecek kuruluş veya kuruluşlartarafından yürütülür. Özelleştirmeyehazırlık işlemleri tamamlananlar Kurulun vereceği yeni birkarar ile özelleştirme programına alınır. Buşekilde hazırlıkları tamamlanarak özelleştirmeprogramına alınanlar ile doğrudan özelleştirmeprogramına alınanlar (bağlı ortaklıklarıniştirak payları ve varlıkları ile bağlı ortaklıkstatüsünde olmayan, ancak sermayesinin yarısındanfazlası kamuya ait kuruluşların iştirak payları vevarlıkları hariç), Kurul kararınınalındığı tarihte başka bir işleme gerek olmadanve bedel alınmaksızın İdareye devredilmişsayılır. Özelleştirme programına alınarakİdareye devredilen kuruluşlar buna ilişkin Kurul kararıtarihinden itibaren bağlı oldukları bakanlık veya kurumlailişkileri kesilerek idareye bağlanmışsayılır.” denilmek sureti ile hakkındaözelleştirme prosedürü tamamlanmayan kamu kuruluşununeski niteliğini devam ettireceği düzenlenmiştir. Aynı maddenin C bendinde; “ Genel vekatma bütçeli idarelerle, bunlara bağlı dönersermayeli kuruluşların 15 inci maddenin (a) bendinde belirtilen malve hizmet üretim birimleri ve varlıkları ile kamu iktisadikuruluşlarının ve bunların müessese, bağlıortaklık, işletme ve işletme birimleri ile varlıklarınınözelleştirme programına alınmalarına Kurulca kararverilir. Bunların, mülkiyetin devri dışındakiyöntemlerle yapılacak özelleştirme işlemleri idaretarafından yürütülür. Ancak, bunlarınmülkiyetinin bağlı bulundukları kurum ve/veyakuruluşlara aidiyeti ve statüleri aynen devam eder.” şeklindekidüzenleme ile de iktisadi devlet teşekküllerininözelleştirme işlemleri tamamlanıncaya kadar bağlıbulundukları kurum veya kuruluşa aidiyetinin ve hukukiniteliğinin korunacağı belirtilmiştir. Aynı Kanun’un 18. maddesininÖzelleştirmede uygulanabilecek usuller belirlenmiş ve A bendinin“a” alt başlığında “Satış;Kuruluşların aktiflerindeki mal ve hizmet üretim birimleriylevarlıklarının mülkiyetinin kısmen veya tamamen bedelkarşılığı devredilmesi ya da bu kuruluşlarınhisselerinin tamamının veya bir kısmınınkuruluşların içinde bulundukları şartlar da dikkatealınarak yurt içi ve yurt dışında, halka arz,gerçek ve/veya tüzelkişilere blok satış, gecikmelihalka arzı içeren blok satış,çalışanlara satış, borsada normal ve/veya özelemir ile satış, menkul kıymetler yatırım fonlarıve/veya menkul kıymetler yatırım ortaklarınasatış veya bunların birlikte uygulanması yoluyla bedelkarşılığı devredilmesidir.” denilmek sureti ilesatış usulü ile özelleştirme yöntemi düzenlenmiştir. Aynı Kanun’un 18. maddesininÖzelleştirmede uygulanabilecek usuller belirlenmiş ve B bendinin“c” alt başlığında; “Komisyon; değertespit çalışmalarını, özelleştirilecekkuruluşun niteliği, gördüğü hizmetinözelliği, gelecekteki nakit akımı potansiyeli, faaliyettebulunduğu sektör ve pazarın özellikleri, sahip olduğusınai, ticari ve sosyal tesisler, makine araç ve gereçler,teçhizat, malzeme ve hammadde ile yarı mamul ve mamul madde stokları,her türlü taşınır ve taşınmaz malları,vasıfları ve hali hazır durumları, senetli ve senetsizbütün alacak ve borçları ile bilumum hak veyükümlülükleri ve özelleştirilecek kuruluşauygulanacak özelleştirme yöntemini de dikkate alarakuluslararası kabul görmüş olan; indirgenmiş nakitakımları (net bugünkü değer), defter değeri, netaktif değeri, amortize edilmiş yenileme değeri, tasfiyedeğeri, fiyat/kazanç oranı, piyasa kapitalizasyon değeri,piyasa değeri/defter değeri, ekspertiz değeri, fiyat/nakitakım oranı metotlarından en az ikisini uygulamak suretiyleyürütür. Değertespit sonuçları, kuruluşun özelleştirme işlemitamamlanarak devir sözleşmesinde yer alanyükümlülüklerin yerine getirilmesinden sonra kamuoyunaduyurulur. Özelleştirme programındaki kuruluşunözelleştirme işlemlerini bu Kanunun 4 üncü maddesininson fıkrasına istinaden yürütmesi durumunda; değertespiti işlemleri, ilgili kuruluşun karar almaya yetkiliorganlarının kararı ile kuruluş ita amirininbaşkanlığında oluşturulacak komisyon tarafındanbu bentte belirtilen esaslar çerçevesinde yapılır.”denilmek sureti ile özelleştirme işleminin ne şekildetamamlanacağı belirtilmiştir. TEDAŞ, Özelleştirme Yüksekİdaresi’nin 02.04.2004 gün ve 2004/22 sayılıkararı ile özelleştirme kapsamına alınmış,yine aynı idarenin 7.6.2010 gün ve 2010/36 sayılıkararı ile Aksa Elektrik Perakende Satış A.Ş.’nedevrine karar verilmiş ve nihayet 31.12.2012 tarihinde hisse devritamamı ile sağlanarak Özelleştirme İdareBaşkanlığı’nın resmi web sitesinde ilanedilmiştir. Buradan hareketle, cezafaturasına konu ihlalin yapıldığı Aralık 2008tarihinde, faturayı düzenleyen TEİAŞ de, Faturamuhatabı olan Çoruh Elektrik A.Ş.’nin de iktisadi devletteşekkülü niteliğinde olduğu tespit edilmiştir. Taraflararasında imzalanan 31.12.2010 tarihli hisse devir sözleşmesinin“Alıcının Taahhütleri” başlıklı9. maddesinin 4. fıkrasında; alıcıihale konusu hisseleri devraldığı tarihten öncekidöneme ilişkin olarak İşletme hakkı devirsözleşmesindeki hükümler saklı kalmak kaydı ileşirkette yapılmış olan her türlü işlemdenkaynaklanan borç ve yükümlülüklerden, kayıtlaraintikal ettirilmemiş olsa dahi şirketin sorumlu olduğu, buhususlarda alınmış karar ve yapılmışsözleşmelerden ilgili olarak kendisinin veya şirketin idareyi veTEDAŞ’ı ilzam edecek hiçbir başvuru ve rucuhakkının olmadığı kabul, taahhüt ve garantieder “ şeklindeki hükümden davacınınsözleşme imzalanmadan önce doğan borç veyükümlülüklerden de sorumlu olduğunundüzenlendiği ancak İşletme Devir hakkıSözleşmesinde belirtilen hususların bundan varestetutulduğu görülmüştür. İşletmeDevir hakkı sözleşmesi incelendiğinde ise; “ÜçüncüKişilerin Hak ve İddiaları” başlıklı 7. fıkrasının4, 5, 6 ve 7. fıkralarında sırasıyla;“Dağıtım Faaliyetinin TEDAŞ tarafındanyürütüldüğü dönemde hu faaliyetinyürütülmesi amacıyla gerçekleştirilen hertürlü is ve işlemlerin bütün sorumluluğuTEDAŞ'a aittir. TEDAŞ tarafındanyürütülmüş bulunan hu faaliyetler nedeniyleüçüncü kişiler tarafından ilerisürülecek her türlü talebin muhatabı TEDAŞ'tır.Bu talepleri konu alan icra takibi ve davalar TEDAŞ tarafındanyürütülür ve sonuçlandırılır. Butakip ve davalardan doğacak her türlü maliyükümlülük TEDAŞ tarafındankarşılanır. DağıtımFaaliyetinin Şirket tarafındanyürütüldüğü dönemde bu faaliyetkapsamında gerçekleştirilen her türlü iş veişlemlerin bütün sorumluluğu Şirket'e aittir.Şirket tarafından yürütülmüş bulunan hufaaliyetler nedeniyle üçüncü kişiler tarafındanileri sürülecek her türlü talebin muhatabıŞirket'tir. Bu talepleri konu alan icra takibi ve davalar Şirkettarafından yürütülür vesonuçlandırılır. Bu takip ve davalardan doğacak hertürlü mali yükümlülük Şirket tarafındankarşılanır. Sözleşmeninimza tarihinden önce Dağıtım Tesisleri ileDağıtım Tesisleri'nin işletilmesinden kaynaklanan hertürlü hukuki ve cezaî sorumluluk TEDAŞ’a aittir. Budönemde yürütülmüş bulunan bu faaliyetlernedeniyle üçüncü kişiler tarafından ilerisürülecek her türlü talebin muhatabı TEDAŞ'tır.Bu talepleri konu alan icra takibi ve davalar TEDAŞ tarafındanyürütülür ve sonuçlandırılır. Butakip ve davalardan doğacak her türlü maliyükümlülük TEDAŞ tarafından ödenir. Sözleşmeninimza tarihinden sonra Dağıtım Tesisleri ileDağıtım Tesisleri'nin işletilmesinden kaynaklanan hertürlü hukuki ve cezaî sorumluluk Şirketle aittir. Şirkettarafından yürütülmüş bulunan hu faaliyetlernedeniyle üçüncü kişiler tarafından ilerisürülecek her türlü talebin muhatabı Şirkettir. Butalepleri konu alan icra takibi ye davalar Şirket tarafındanyürütülür ve sonuçlandırılır. Butakip ve davalardan doğacak her türlü mali yükümlülükŞirket tarafından karşılanır. Şirket, bu kapsamdaortaya çıkan tazminattan, cezadan ve/veya herhangi bir isimaltında gerçekleştirdiği ödemelerden dolayı,hiçbir şekilde TEDAŞ’a rücu edemez. Belirtilennedenlerle TEDAŞ'ın bir ödeme yapmak zorunda kalmasıdurumunda. Şirket söz konusu ödemeyi ilk talepte ödemetarihinden itibaren ticari faiziyle birlikte, nakden ve defaten ödemekle yükümlüdür”şeklindeki düzenlemelerden, TEDAŞ’ın şirketedevri öncesindeki döneme ilişkin Dağıtım Tesisleri ileDağıtım Tesisleri'nin işletilmesinden kaynaklanan hertürlü hukuki ve cezaî sorumluluğun TEDAŞ’a aitolacağı açıkça belirtilmiştir. Yine 233 sayılı KHK’nin 2. maddesinde; iktisadi devlet teşekküllerinin iktisadi alandaticari esaslara göre faaliyet göstereceği düzenlenmiştir.Ancak bu maddenin 29.06.2001 gün ve 24447 sayılı Resmi Gazetedeyayınlanarak yürürlüğe giren TEİAŞ AnaStatüsü’nün 3. Maddesinin 2. Fıkrası ilebirlikte değerlendirmek gerekmektedir. Söz konusu maddedeTEİAŞ’nın EPK, K.H.K., ve bu Ana statü hükümlerisaklı kalmak üzere özel hukuk hükümlerine tabiolacağı belirtilmiştir. 4628 sayılı ElektrikPiyasası Kanunu’nun 2 nci maddesinde sistemkullanım anlaşmasına konu kullanım tarifelerininTEİAŞ tarafından EPDK’nın onayı alınmaksureti ile hazırlanacağına ilişkin tek taraflıdüzenleme yetkisi ve aynı kanunun 20. maddesinde düzenlenensistem güvenliği açısından gerekli önlemleridüzenleyen Arz güvenliği ile ilgili maddesi birliktedeğerlendirildiğinde; TEİAŞ tarafından, ÇoruhElektrik A.Ş. hakkında (sermayelerinin tamamı devlete ait ikiiktisadi devlet teşekkülü arasında) Aralık 2008tarihini kapsar şekilde düzenlenen ceza faturasının, birticari faaliyetin yürütülmesi kapsamında değil, TEİAŞ’a4628 sayılı Kanun’un 2. maddesi ile verilen Elektrikİletimi görevinin sağlıklı bir şekildeyürütülmesini sağlama görevi kapsamındadüzenlendiği, davacı ile davalı arasında gerekhisse devir sözleşmesi gerekse İşletme Hakkı DevirSözleşmesi imzalanmadan önceki döneme ait davaya konu cezafaturası yönünden sorumluluğun TEDAŞ’a aitolması da dikkate alındığında, borç tarihiitibari ile gerek alacaklı gerekse borçlu sıfatınınidarede birleştiği sonucuna varılmıştır. 7-SONUÇ: Davadosyasının incelenmesinden; 233 sayılı KanunHükmünde Kararnamenin (KHK) 3. maddesine ve 20.02.2001 tarih ve 4628 sayılı ElektrikPiyasası Kanununa dayanılarakçıkarılan ve 02.03.2001 tarihindeyürürlüğe giren 05.02.2001 tarih ve 2001/2026sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca TEAŞ’nin,TEİAŞ, EÜAŞ ve TETAŞ şeklinde 3’eayrılmasının ardından 27/03/2003 tarihli ve 25061sayılı Resmi Gazete’de Elektrik Piyasasında İletim veDağıtım Sistemlerine Bağlantı ve SistemKullanımı Hakkında Tebliğinyayınlandığı, ardından 21.12.2006 tarihli ve 1029sayılı EPDK Kurul Kararı ile onaylanarak 01.01.2007 tarihindeİletim Sistemi Sistem Kullanım ve Sistem İşletimTarifelerini Hesaplama Yöntem Bildirimi’ninyürürlüğe girdiği, ancak işlemin cezafaturasına esas ihlal tarihi (Ekim 2008) tarihi itibari ile 13.12.2007gün ve 1407 sayılı EPDK kurul kararı ile onaylananİletim Sistemi Sistem Kullanım ve Sistem İşletimTarifelerini Hesaplama Yöntem Bildirimi’ninyürürlükte olduğu; TEİAŞ’nin4628 sayılı Kanun ve Tebliğin kendisine verdiği yetkiçerçevesinde hazırladığı “SistemKullanım Anlaşması”nın, 23.05.2003 gün ve148/1-15 sayılı EPDK kararı ile onaylandığı vefakat dosya içinde bulunan örneğinden söz konusuanlaşmanın davacı tarafındanimzalanmadığının görüldüğü; ÖzelleştirmeYüksek Kurulu’nun 7.6.2010 gün ve 2010/36 sayılıKararı ile Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş.nin ÇoruhElektrik A.Ş.’ndeki %100 hissesinin, 227.000.000 ABD dolarıbedelle Aksa Elektrik Perakende Satış A.Ş.’nedevredilmesine karar verildiği, hisse devrinin 31.12.2010 tarihindetamamı ile gerçekleşmesi ile Fırat ElektrikA.Ş.’nın özelleştirme işleminintamamlandığı; davalı kurum tarafından, sistemkullanım anlaşmasının 10. maddesinde belirtilen cezaişartlarından 12. bentte belirtilenyükümlülüğün Aralık 2008 tarihinde tespitedilen ihlali nedeni ile davacı kuruma 96.328,37 TL ceza kesildiği,davacının bu cezaya itiraz etmesi ile taraflar arasında davayakonu uyuşmazlığı oluştuğu anlaşılmaktadır.Görüldüğü üzere, ceza faturasınıntanzimine konu ihlal tarihinde, davacı kurum henüzözelleştirilmemiş, davalı ile arasında Sistem KullanımAnlaşması imzalanmamış olmakla, ihlal tarihi itibariyleidare hukuku tüzel kişisi sıfatını devamettirmektedir. Yukarıdaayrıntısı ile açıklandığı üzere,Ana Statüsü’nün 3. maddesinin2. fıkrası gereğince TEİAŞ, 4628sayılı EPK’nda verilen görevleri kapsamında tesisettiği işlemler yönünden idare hukuku hükümlerinetabidir ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nunyukarıda 2. maddesi kapsamında verilen yetkileri kullanırkentesis ettiği işlemler bakımından özel hukukhükümlerine tabi olmadığı yönünden birkuşku bulunmamaktadır. Buna ilaveten, davalı TEİAŞtarafından, davacı kurumun özelleştirilmesinden öncekidöneme ilişkin olarak, davalı idarenin elektrik iletimi kamuhizmetinin düzgün işletilmesini sağlamak adınagerçekleştirdiği denetim görevi kapsamında tespitettiği ihlal nedeni ile davacıya ceza faturası tanzimettiği, ne faturanın tanzimi ne de faturanın dayanağıolan işlemlerin düzenlenmesi aşamasında davacınınherhangi bir katkısı bulunmadığı, davalı idarenintüm bu işlem ve düzenlemeleri kanunlar ve ilgili mevzuatınkendisine verdiği yetkiye dayalı olarak kamu gücü kullanmaksureti ile ve tek taraflı irade beyanı ilegerçekleştirdiği hususları da dikkatealındığında, davaya konu iptali istenen cezafaturasının bir idari işlem olduğu sonucunavarılmıştır. Herne kadar davaya konu sistem kullanım anlaşması birsözleşme metni gibi düzenlenmiş ise de, gerekTEİAŞ tarafından tek taraflı olarak hazırlanması,gerek EPDK tarafından onaylanarak yürürlüğe girmesi vegerekse de davacı tarafından imzalanmamış olmasınedenleri ile, iki taraflı irade beyanına havi bir özel hukuk sözleşmesiniteliğinde olduğu kabul edilmemiş, bir idari işlem olarakdeğerlendirilmiştir. Bu durumagöre, idare tarafından tesis edilen işlemin, anılan yasaldüzenlemelere uygunluğunun denetlenmesi gereken davanıngörüm ve çözümünde 2577 sayılıYasa’nın 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendigereğince idari yargı yerleri görevli olduğu sonucunaulaşılmıştır. Açıklanannedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nınbaşvurusunun reddine karar verilmesi gerekmiştir. S O N UÇ : Davanınçözümünde İDARİ YARGININ görevliolduğuna, bu nedenle Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN REDDİNE,2.6.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Ertuğrul ARSLANOĞLU Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
kullanması halinde, Elektrik Piyasasında İletim veDağıtım Sistemlerine Bağlantı ve Sistem
Kullanımı Hakkında Tebliğ’in Geçici 3. maddesiuyarınca Kullanıcıların lisans almamış
olmaları ve/veya sistem kullanım anlaşmalarınınyapılmamış olması halinde dahi bukullanıcıların Elektrik Piyasası TarifelerYönetmeliği doğrultusunda onaylanan sistem
kullanım bedelini ve/veya sistem işletim bedelini ödemeyükümlülükleri bulunmaktadır.
Sistem Kullanım Anlaşması bulunmaksızın iletimsistemini kullanmakta olan kullanıcılar, iletim sisteminde arzgüvenilirliği ve kalitesinin sağlanması amacıylaaşağıda ver alan ihlallerlekarşılaşılması halinde ilgili cezai işleme tabiolacaktır.” denildikten sonra, dava konusu ihlalintanımı: “İletim sistemine doğrudan bağlıtüketiciler ve dağıtım lisansına sahip tüzelkişilerin İletim Sisteminin her bir ölçüm noktasındaçekecekleri endüktif reaktif enerjinin/verecekleri kapasitifreaktif enerjinin, aktif enerjiye oranının ilgili mevzuata uygunolmaması” şeklinde yapılmış;“Kullanıcı Tarafından TEİAŞ’aÖdenmesi Gereken Ceza” ise “Kullanıcının o aykiSistem Klanlım Fiyatına göre hesaplanan bedelin %50’sioranında ceza uygulanır. Ceza, 00.00-24.00 saatleri arasında birdefadan fazla uygulanmayacaktır” olarak belirlenmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy