Uyuşmazlık Mahkemesi - Hukuk Bölümü - Görev Uyuşmazlığı - 06.02.2014 - İdari - 10. Maddeye göre

                    T.C.

UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ

            HUKUK BÖLÜMÜ

            ESAS NO      : 2013 / 1806

            KARAR NO : 2014 / 616

            KARAR TR   : 02.06.2014

 

ÖZET : Davalı TEİAŞ ile özelleştirme öncesinde elektrik dağıtım şirketlerinin hisselerinin tamamının kamu elinde olması, sistem kullanım cezası adı altında davalı tarafından uygulanan yaptırımın tek taraflı biçimde uygulanması ve takibinin amme alacaklarının tahsili usulü hakkında mevzuat hükümlerine göre yapılması, özelleştirme öncesinde gerçekte iktisadi devlet teşekkülü statüsünde bulunan bu iki kamu birimi arasında cereyan eden ilişkinin idare hukuku ilkeleri çerçevesinde yürütülmesi, özelleştirme aşamasında davacı dağıtım şirketi ile özelleştirme idaresi arasında imzalanan hisse satış sözleşmesi ve işletme hakkı devir sözleşmesinin ilgili hükümleri uyarınca, sözleşmenin imza tarihi öncesindeki dönemde her türlü hukuki ve cezai sorumluluğun TEDAŞ’a ait olduğunun hüküm altına alınması ve bunun doğal sonucu olarak da o dönemde iki kamu birimi arasında oluşan ihtilaftan kaynaklanan sorunun ancak idare hukuku ilkelerine göre çözümlenmesi gerektiği, ayrıca davacı dağıtım şirketi ile davalı arasında idari para cezası dönemini kapsayan bir özel hukuk sözleşmesinin imzalanmamış bulunması ve ancak özelleştirme tarihi sonrası döneme ilişkin bir ihtilafın söz konusu olması halinde özel hukuk hükümlerinin uygulanabileceği gerçeği dikkate alındığında; davacı elektrik dağıtım şirketinin özelleştirilmesi öncesi kamu elinde olduğu döneme ilişkin tesis edilen sistem kullanım cezasının iptaline ilişkin davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.  

 

 

 

 K  A  R  A  R

 

            Davacı           :Çoruh Elektrik Dağıtım A.Ş.

            Vekilleri      : Av. M.Y. & Av. S.Y.

            Davalı            :TEİAŞ Genel Müdürlüğü

            Vekili              :Av. E.A.

 

1-O L A Y      : Davacıvekili dava dilekçesinde özetle; davalı idare tarafından12.12.2013 gün ve 1570 sayılı yazısı ile davacışirkete gönderilen yazıda, İletim Sistemi SistemKullanım ve İşletim Tarifelerine Hesaplama YöntemBildirimi’nin 1.5. maddesinde belirtilen; "iletim sistemindedoğrudan bağlı tüketiciler ve dağıtımlisansına sahip tüzel kişilerin iletim sisteminin her bir ölçümnoktasında çekecekleri endüktif reaktif enerjinin vereceklerikapasite reaktif enerjinin, aktif enerjiye oranının ilgili mevzuatauygun olmaması" gerekçesi ile "Ocak 2007- Kasım 2009”dönemleri arasında aylık olarak hesaplanan sistem kullanımceza faturalarının tebliğ ettirerek ödenmemesi durumundaAmme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkındaki Kanunun51.maddesi kapsamında yasal yollara gidileceği" bildirimindebulunduğunu;  ancak söz konusu ceza faturasınıntamamı ile hukuka aykırı olduğunu iddia etmiş,gerekçe olarak da;

Davacışirkete kesilen faturanın dayanağı olan, ElektrikPiyasasında İletim ve Dağıtım Sistemlerine Bağlantıve Sistem Kullanım Hakkındaki Tebliğin 27.03.2003gün ve 25061 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarakyürürlüğe girdiğini; yine ceza faturasınındayanağı olan Bağlantı ve Sistem KullanımAnlaşması ile Yöntem Bildiriminin 21.12.2006 gün ve 1029 sayılıEPDK Kurul Kararı ile onaylanarak 29.12.2006 gün ve 26391sayılı resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğegirdiğini, oysa davacışirketin 01.10.2010 tarihinde özelleştirildiğini, cezafaturalarına esas işlem tarihinin ise; Haziran 2009 tarihine aitolduğunu, yani anılan tarihlerde davacı şirketin Devleteait olması nedeni ile davacı kurumun bir sorumluluğununolmadığını,

TEİAŞGenel Müdürlüğü ile TEDAŞ GenelMüdürlüğü arasında 08.03 2007 tarihli mutabakatmetni imzalandığını söz konusu mutabakat metninde;"Kamu mülkiyetinde olan Dağıtımı Şirketlerinin,personel yetersizliği ve yatırım ödeneklerinin kısıtlılığınedenleriyle gerekli altyapının tamamlanamamış olması,eleman yetersizliğinden dolayı bakım-onarım faaliyetleriniistenilen seviyede yapılamaması dikkate alınarak, Sistem KullanımAnlaşmalarındaki Cezai Şartlar başlıklı 10 uncumaddede ve Yöntem Bildiriminin 1.5 inci maddesinde yer aleti cezaihükümlerini 3 yıl Dağıtım Şirketlerine uygulanmasıyönünde TEDAŞ ve Dağıtım Şirketlerinin EPDKnezdinde muafiyet talebinde bulunması, Sistem KullanımAntlaşmasının KarşılıklıYükümlülükler Başlıklı A-1 bendinindördüncü fıkrasında yer alan 15 günlüködeme suresinin 30 güne çıkarılması veödeme süresi içersinde ödeme yapılmamasıhalinde uygulanacak 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine görehesaplatılacak gecikme zammının günlük olarakuygulanması yönünde ilgili mevzuatta gerekli düzenlemelerinyapılması amacıyla TEDAŞ ve DağıtımŞirketlerinin EPDK nezdinde girişimde bulunması," hususlarındamutabakata varıldığını ve Yöntem Bildiriminin 1. 5.maddesindekicezai hükümlerin 3 yıl dağıtım şirketlerineuygulanmaması yönünde karar alındığını,bu mutabakat uyarınca davalı idareye yapılan müracaataverilen 22.03.2013 gün ve 3053 numaralı cevapta, muafiyet anlaşmasıile ilgili bir müracaatın olmaması nedeni ile cezaiişlemlerin uygulandığı cevabınınverildiğini, oysa söz konusu tarihte davacı kurumun henüzözelleştirilmediğini, bu nedenle kendilerinin müracaatimkanının zaten bulunmadığını, bu nedenle deyapılan işlemin hukuka aykırı olduğunu;

6446 sayılı EnerjiPiyasası Kanunu’nun 16. maddesinde Yaptırımlar,Yaptırımların Uygulanmasında Usul ve ParaCezaları’nın düzenlendiğini, bu maddede, YöntemBildiriminin 1.5. maddesinde belirtilen hususa yer verilmediğini, maddedebelirtilen sebeplerin sınırlı sayıda olduğunu ve yorumyolu ile genişletilemeyeceğini, bu nedenle de yapılanişlemin dayanağının olmadığını ve hukukaaykırı olduğunu; ayrıca 6446 sayılı Kanunuyarınca ceza verme yetkisinin EPDK’ya ait olduğunu, oysadavacıya kesinlen ceza faturasının TEİAŞtarafından tanzim edildiğini, bu itibarla da yapılanişlemin hukuka aykırı olduğunu,

Ceza Faturasınındayanağı olarak gösterilen Yöntem Bildirimi’nin, Elektrik Piyasasında İletimve Dağıtım Sistemlerine Bağlantı ve SistemKullanımı Hakkında Tebliğin Geçici 3 maddesine deaykırı olduğunu, söz konusu maddede;  “Bağlantıve sistem kullanımına ilişkin standart anlaşmalarkullanıcı özellikleri dikkate alınarak TEİAŞ veTürkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından buTebliğin yayım tarihini izleyen otuz gün içerisindehazırlanarak Kuruma sunulur. Kullanıcıların lisansalmamış olması ve kullanıcılar ile sistem kullanımanlaşmalarının yapılmamış olması, bukullanıcıların Elektrik Piyasası TarifelerYönetmeliği uyarınca onaylanan sistem kullanım bedelinive/veya sistem bedelini TEİAŞ ve/veya dağıtımŞirketine ödeme yükümlülüklerini ortadankaldırmaz. Ancak, dağıtım sistemine bağlıüretim faaliyeti gösteren tüzel kişilere, 1 Ocak 2004tarihine kadar dağıtım sistemi kullanım fiyatıüzerinden belirlenen bedel tahakkuk ettirilmez.”  şeklindekidüzenleme ile ceza tanzimi hususunda yönetmeliğe atıfyaptığını, oysa gerek yönetmelikte gereksetebliğde sadece sitem kullanım ve/veya işletim ücretinindüzenlendiğini, sistem kullanım ceza ücretinden bahsedilmediğini,bu nedenle de yapılan işlemin dayanaksız ve hukukaaykırı olduğunu,

Yöntembildiriminin 4.16. maddesindeki "sistem kullanımanlaşmasının yapılmamış olması halinde buYöntem Bildiriminin 1.5. maddesi (para cezası) bukullanıcılar için uygulanacaktır." şeklindekidüzenlemenin, özelleştirme öncesi dönemde, davalıidarece tek taraflı olarak yapılması nedenleri ile davacıaçısından uygulanmasının hukuken mümkünolmadığını, söz konusu uygulamanın gerekcezaların şahsiliği ilkesine gerekse iyiniyet kurallarınaaykırı olduğunu,

            Davalıtarafından gönderilen ceza faturasının tahsilinde izlenenusulün de hukuka aykırı olduğunu, 6183 sayılıYasa’nın 55. maddesinde,  para cezasının tahsiliöncesinde davacı kuruma ödeme emri gönderilmesigerektiğinin ve yine aynı maddede belirtilen yasal sürelerinbeklenmesi gerektiğinin düzenlendiğini, ancak; davalıidarece söz konusu usuli prosedürün izlenmediğini buşekilde davacının yasal itiraz haklarınıkullanmasına engel olunduğunu,

Davalıtarafından talep edilen para cezasının 6183 sayılıYasa’nın 102. maddesi gereğince zamanaşımınauğradığını, bu anlamda davalı idarenin gecikmezammı talebinde 6183 sayılı yasaya dayanıp,zamanaşımı konusunda 6098 sayılı TürkBorçlar Kanunu’na dayanmasının kendi içindeçelişkiye sebebiyet verdiğini, davalı idareceyapılan işlemin bu yönü ile de hukuka aykırıolduğunu,

2007-2009tarihleri arasında henüz özelleştirmesiyapılmamış ve mülkiyeti kamuda olan şirketyetkililerine davalı idarece hiçbir uyarıdabulunulmadığını, şirketin ihlali düzeltici önlemalma ve cezayı ortadan kaldırma olanağının buşekilde elinden alındığını, davalı idareyebu konuda yapılan itiraza verilen cevapta, davalı idarenin böylebir yükümlülüğününolmadığının belirtildiğini, davalı idarenin budavranışı ile ortaya çıkan geriye dönükolarak çok ciddi para cezalarına hükmetmesinin, Ceza Hukuku’nungenel ilkeleri ve hakkaniyet ile bağdaşmadığını,

CezaFaturasına esas tutanakların davalı idarece tek taraflıolarak tanzim edildiğini, bu konuda davacınınsavunmasının alınmadığını, cezafaturasına dayanak olan Yöntem Bildiriminin 1.5. maddesindekiihlallerin giderilmesinin davacıdan istenmediğini, söz konusuuygulamanın, Enerji Piyasası Kanunu’nun tebliğidüzenleyen 21. maddesine de aykırı olduğunu,

CezaFaturasının dayanağı olan Yöntem Bildirimi’ninhalen Resmi Gazetede yayınlanmamış olması nedeni ilegeçerliliğinin de şüpheli olduğunu,

Davakonusu ceza faturasının, 27/03/2003 tarihli ve 25061 sayılıResmi Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasası’nda İletim veDağıtım Sistemlerine Bağlantı ve SistemKullanımı Hakkında Tebliğin Ortak Hükümler BölümüÖdeme Prosedürü başlıklı 15.maddesinde belirtilenprosedüre aykırı şekilde aylık olarak değil,2007-2009 yıllarına ait 27 adet fatura tek bir seferde tahakkukettirildiğini, bu itibarla da yapılan işlemin hukukaaykırı olduğunu           Belirterek;neticede davalı idare'nin; "iletim sistemi, sistem kullanım vesistem işletim tarifelerini hesaplama yöntem bildiriminin1.5.maddesi" hükmünün ihlali gerekçesi ileMüvekkil şirkete cezai yaptırım olarak tebliğettiği 29.01.2013 gün ve 078486 sayılı 359.715,66TL’lik sistem kullanım ceza faturası işleminin yetki,şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka aykırıolduğundan iptaline karar verilmesi istemi ile idari yargıda davaaçmıştır.

DavalıTürkiye Elektrik İletim A.Ş. vekili süresiiçerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle;görev itirazında bulunmuştur.

2-ANKARA17. İDARE MAHKEMESİ; 03.07.2013 gün ve 2013/516 Esassayılı kararında “… Uyuşmazlıkta;davalı idarenin idare hukuku alanında kamu gücünedayalı olarak re-sen ve tek yanlı idare açıklamasısonucu tesis etmiş olduğu işlemlere yönelik olduğu veözel hukuk hükümlerinin uygulanmasınınuyuşmazlık konusu olayda söz konusu olmadığı,zira uyuşmazlığın tarifeye yönelikolmadığı, aksine idarece davacı şirketin“İletişim sistemine doğrudan bağlıtüketiciler ve dağıtım lisansına sahip tüzelkişilerin iletişim sisteminin her bir ölçümnoktasında çekecekleri endüktif ve aktif enerjinin/vereceklerikapasitif reaktif enerjinin, aktif enerjiye oranının ilgili mevzuatauygun olmaması” fiilini karşılığındaİletişim Sistemin Sistem Kullanım ve Sistem İşletimTarifelerini Hesaplama ve Uygulama Yöntem Bildirimi uyarınca cezaimüeyyide uygulanmasının söz konusu olduğu, ayrıcaidare ile davacı şirket arasında henüzkarşılıklı idare beyanlarına dayalı olarakimzalanmış bir sözleşmenin de bulunmadığıanlaşıldığından, davalının,uyuşmazlığın adli yargı mahkemelerinceçözümlenmesi gerektiği yönündeki itirazıyerinde görülmemiş olup idari yargı yerinin görevliolduğu…” gerekçesiyle davalı vekilinin görevitirazının reddine karar vermiştir.

DavalıTürkiye Elektrik İletim A.Ş. vekilinin, adli yargıyararına olumlu görev uyuşmazlığıçıkartılması yolunda süresi içindeverdiği dilekçesi üzerine, dava dosyası YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilmiştir.

3-YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCISI;“…233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin (KHK)3. maddesine ve 20.02.2001 tarih ve 4628 sayılı ElektrikPiyasası Kanununa dayanılarak çıkarılan ve02.03.2001 tarihinde yürürlüğe giren 05.02.2001 tarih ve2001/2026 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca TEAŞ;Türkiye Elektrik İletim AŞ (TEİAŞ), ElektrikÜretim AŞ (EÜAŞ) ve Türkiye Elektrik Ticaret veTaahhüt AŞ (TETAŞ) unvanlarında, anonim şirketstatüsünde, üç ayrı iktisadi devletteşekkülü şeklindeteşkilatlandırılmıştır.

TEİAŞ, devletin genel enerjipolitikasına uygun olarak, ülkedeki tüm iletim tesislerinidevralmak, elektrik iletimi, yük tevzi ve işletme planlamasıhizmetlerini yürütmek üzere 01.10.2001 tarihinde faaliyetegeçirilmiştir.

TEİAŞ, 233 sayılı KHKsistemi içinde, iktisadi devlet teşekkülü olarak vemevcut mevzuat ve ana statüsü hükümleriçerçevesinde, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan (EPDK)13.03.2003 tarihinde aldığı iletim lisansıçerçevesinde, yeni piyasa yapısına uygunçıkarılması talebinde bulunulduğuanlaşılmaktadır.

Sorunun çözümüiçin davanın tarafı olan şirket tüzelkişiliklerinin hukuki statüsü ile davanın konusununbelirlenmesi gerekmektedir.

233 sayılı KanunHükmünde Kararnamenin (KHK) 3. maddesine ve 20.02.2001 tarih ve 4628sayılı Elektrik Piyasası Kanununa dayanılarakçıkarılan ve 02.03.2001 tarihli 24334 sayılı RG.deyayımlanarak yürürlüğe giren 05.02.2001 tarih ve2001/2026 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 1. Maddesiuyarınca, 12.08.1993 tarih ve 93/4789 sayılı Bakanlar KuruluKararı ile Türkiye Elektrik Kurumunun 1994 yılındaTürkiye Elektrik Üretim İletim A.Ş.(TEAŞ) veTürkiye Elektrik Dağıtım A.Ş.(TEDAŞ) olarak yapılandırmasındansonra, 05 Şubat 2001 tarih ve 2001/2026 sayılı Bakanlar KuruluKararı ile Türkiye Elektrik Üretim İletim A.Ş.01.10.2001 tarihinden itibaren; 1) Türkiye Elektrik Ticaret veTaahhüt A.Ş. (TETAŞ), 2) Elektrik Üretim A.Ş.(EÜAŞ) ve 3) Türkiye Elektrik iletim A.Ş. (TEIAŞ)olmak üzere üç ayrı Kamu iktisadiTeşekkülü olarak yeniden yapılandırılmıştır.Kararın 2. Maddesine göre ise, Söz konusu iktisadi devletteşekküllerinin faaliyet konularının kapsamı,merkezleri ve sermayeleri ana statülerinde belirtilir.

Yüksek Planlama Kurulunun (YPK)11.06.2001 tarih ve 2001/T-19 sayılı kararı ile onaylanmış,29.06.2001 tarih ve 24447 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe giren TEİAŞ anastatüsünün 3 maddesinde "Bu Anastatü ile teşkilolunan Türkiye Elektrik iletim A.Ş. (Teşekkül) tüzelkişiliğe sahip, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiylesınırlı bir İktisadi DevletTeşekkülüdür." hükmü, 21. maddesinde ise,"Bu Anastatüde bulunmayan hususlarda K.H.K. hükümleriuygulanır" hükmü bulunmaktadır.

233 sayılı Kamu iktisadiTeşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 4.maddesindeki "1. Teşebbüsler tüzelkişiliğesahiptir. /2. Teşebbüsler, bu Kanun Hükmünde Kararname ilesaklı tutulan hususlar dışında özel hukukhükümlerine tabidir./3. Teşebbüsler, Genel Muhasebe Kanunuile Devlet İhale Kanunu hükümlerine ve denetimine tabideğildir./4. Teşebbüslerin sorumlulukları sermayeleri ilesınırlıdır. Teşebbüslerin sermayesi, ilgilibakanlığın talebi üzerine Koordinasyon Kurulunca tespitedilir." hükmü ile teşebbüslerin faaliyetlerindeözel hukuk hükümlerine tabi olacağıbelirlenmiştir.

Diğer taraftan, Bakanlar Kurulu’nun12.08.1993 tarih ve 93/4789 sayılı kararı ile, TürkiyeElektrik Üretim-İletim A.Ş. (TEAŞ) ve Türkiye ElektrikDağıtım A.Ş. (TEDAŞ) adı altında ikiayrı İktisadi Devlet Teşekkülü olarak yeniden yapılandırılmıştır.1994 yılında TEAŞ ve TEDAŞ tüzel kişiliklerinekavuşmuşlardır.

Bugün Elektrik dağıtımve perakende satış sektöründe rekabete dayalı birortamın oluşturulması ve gerekli reformlarınyapılmasını teminen dağıtım bölgeleri bazalınarak Kamu mülkiyetindeki elektrik işletmelerinin yenidenyapılandırılması suretiyle elektrik enerjisidağıtım hizmetlerinin özelleştirilmesine kararverilmiş ve TEDAŞ 02.04.2004 tarih ve 2004/22 sayılıÖzelleştirme Yüksek Kurulu Kararı ileözelleştirme kapsam ve programınaalınmıştır. Dağıtım bölgeleri yenidenbelirlenerek, Türkiye 21 dağıtım bölgesineayrılmıştır. Bu kapsamda ÇEDAŞ kurumu daözelleştirme kapsamında 233 sayılı KHK tabi birteşebbüs olup yukarıda açıklanan hükümlerdavacı taraf içinde geçerlidir.

Davaya konu işlem ise, davalıtarafın sözleşmeye dayalı cezai şartuygulamasından kaynaklanan bir işlem olmakla, yukarıdakiaçıklamalar ile birlikte değerlendirildiğinde davayakonu, cezai şartın faturalandırılmasından ibaretişlemin özel hukuk hükümlerine göre adli yargıyerinde görüm ve çözümü gerektiğianlaşılmaktadır. Benzer konuda, UyuşmazlıkMahkemesinin emsal teşkil eden, E: 2012/129 K: 2013/621 K.T: 13.05.2013tarihli "Dicle Elektrik Dağıtım AŞ hakkındaSistem Kullanım Anlaşmasının 10. maddesi ve YöntemBildiriminin 1.5 maddesi uyarıca ceza faturası düzenlenerekbunların bildirimine ilişkin Türkiye Elektrik iletim AnonimŞirketi Genel Müdürlüğü işlemi ile aynıyazı ekinde yer alan ceza faturasının iptali veyürütmenin durdurulması istemiyle açılandavanın, cezai şartın yer aldığı SistemKullanım Anlaşmasının kamu hukukuağırlıklı değil, tarafların serbest iradeleri ileoluştuğu, olayda idarece kamu gücüne dayalı resen vetek yanlı olarak tesis edilmiş bir işlemin söz konusuolmadığı hususları gözetildiğinde ADLİ YARGIYERİNDE görülmesi gerektiği hk." özetbaşlıklı kararı da aynı yöndedir.” demeksuretiyle,  2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddelerigereğince, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına ve dosyanın UyuşmazlıkMahkemesi Başkanlığı’na gönderilmesine karar vermiştir.

Başkanlıkça, 2247sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre DanıştayBaşsavcısı’nın da yazılıdüşüncesi istenilmiştir.

4-DANIŞTAY BAŞSAVCISI; “…İdariYargı Düzeni, hukuk devletlerinde, hukuka bağlı olmasıgereken kamu idaresinin işlem ve eylemlerinin hukuka uygunluğununyargısal yöntemlerle denetlenmesinin sağlanmasıamacıyla var olan yargı düzenidir. Bu yargı düzeninemensup mahkemelerde açılacak iptal davalarının konusuise, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (a) bendinde, idari işlemlerolarak gösterilmiştir.

            GerekUygulama, gerekse Öğreti'de, idari işlemin tanımı,idarenin kamu hizmetinin yürütümü amacıyla ve tekyanlı irade açıklamasıyla tesis etmiş olduğukesin ve yürütülmesi gerekli işlemler olarakyapılmaktadır. Bu tanıma göre, idari yargı yerlerindeiptal davasına konu edilecek hukuksal işlemlerin; öncelikle,kamu idaresinin işlemi olması, kamu hizmetinin yürütülmesiamacıyla tesis edilmiş bulunması, kamu idaresinin tek yanlıirade açıklamasının ürünü olması venihayet kesin ve icrai nitelikte olması zorunludur. Olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılan davada; davacıelektrik dağıtım şirketinin, İletim Sistemi, SistemKullanım ve Sistem İletişim Tarifelerini Hesaplama YöntemBildirimi'nin (Rapor kapsamında kısaca “ Yöntem Bildirimi”olarak adlandırılacaktır.)

 1.5 maddesi gereğincedavalı idarece ceza faturası düzenlenmesine ilişkinişlemin dava konusu edildiği anlaşılmakta olup; dava konusuceza işleminin kamu tüzel kişiliğine sahip davalı iledavacı arasında imzalanan özel hukuk ilişkisine dayanan biranlaşmaya dayalı olmadığı gibi akdi bir ilişkiyede dayalı olmadığı, davalı idare tarafından kamugücüne dayalı olarak tek yanlı iradeye dayalı olaraktesis edildiği anlaşıldığından idari işlemniteliğinde olan dava konusu işleme karşıaçılan davanın görüm veçözümünde "İdari Yargı Yerinin"görevli olduğu sonucunavarılmıştır….” demek suretiyle, 2247sayılı Kanunun 13' üncü maddesi uyarınca yapılanbaşvurunun kabulüne hukuki olanak bulunmadığı yolundayazılı düşünce vermiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE :

UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ,Ertuğrul ARSLANOĞLU, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 02.06.2014 günlütoplantısında:

l-İLKİNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosyasıörneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesigereğince yapılan incelemeye göre, davalı TürkiyeElektrik İletim AŞ. vekilinin anılan Yasanın 10/2.maddesinde öngörülen yönteme uygun olarakyaptığı görev itirazının reddedilmesi ve dahi12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmasıüzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nca davalıTürkiye Elektrik İletim AŞ. bakımından 10.maddedeöngörülen biçimde olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığıanlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.

II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,davanın çözümünde idari yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Mehmet BAYHAN’ın davada adli yargının,Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ünise 2247 sayılı Kanunun 13'üncü maddesi uyarıncayapılan başvurunun kabulüne hukuki olanak bulunmadığıyönündeki sözlü açıklamaları dadinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ:

Dava, davacı şirkete,İletim Sistemi, Sistem Kullanım ve Sistem İşletimTarifelerini Hesaplama Yöntem Bildiriminin 1.5. maddesinde yer alan"iletim sistemine doğrudan bağlı tüketiciler vedağıtım lisansına sahip tüzel kişilerin iletimsisteminin her bir ölçüm noktasında çekecekleriendüktif reaktif enerjinin/verecekleri kapasitif reaktif enerjinin, aktifenerjiye oranının ilgili mevzuata uygun olmaması" hükmünün ihlal edildiği gerekçesiyle, 359.715,66 TLtutarındaki Haziran 2009 dönemine ait sistem kullanımcezası verilmesine ilişkin 29.01.2013 gün ve 078486sayılı ceza faturası işleminin iptali istemiyleaçılmıştır.

Evvelce konu bir başka dosyamünasebetiyle Mahkememiz gündemine gelmiş olup, 13.05.2013 tarihve E.2012/129, K.2013/621 sayılı kararımızla adliyargı yeri görevli kılınmış olmakla beraber; eldeedilen yeni bilgi ve belgeler uyarınca konunun yeniden ele alınarakdeğerlendirme yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır.

Mahkememizce yapılanaraştırmalar neticesinde; Özelleştirme YüksekKurulu’nun 07.06.2010 gün ve 2010/36 sayılı kararıile Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş.nin ÇoruhElektrik A.Ş.’ndeki %100 hissesinin, 227.000.000 ABD dolarıbedelle Aksa Elektrik Perakende Satış A.Ş.’nedevredilmesine karar verildiği, bu devre istinaden 29.03.2010 tarihliSistem Kullanım Antlaşmasının düzenlendiği,sonrasında hisse devrinin 31.12.2010 tarihinde tamamı ilegerçekleşmesi ile Çoruh Elektrik A.Ş.’nınözelleştirme işleminin tamamlandığı, davalıtarafından 29.03.2010 tarihli sistem kullanımanlaşmasının 10. maddesinde belirtilen cezaişartlarından 14. bentte belirtilenyükümlülüğün Haziran 2009 tarihinde tespit edilenihlali nedeni ile davacı kuruma 359.715,66 TL ceza kesildiği,davacı vekili tarafından, kesilen fatura tarihi itibari ilehenüz davacı şirketin özelleştirilmediği, bunedenle kendilerinin ceza faturasına konu meblağdan sorumluolmadıkları belirtilerek, idare mahkemesinde davaaçıldığı; davalı vekilinin süresinde yargıyolu itirazında bulunması üzerine dosyanın mahkememizönüne geldiği tespit edilmiştir.

Yukarıdaki açıklamalardanda anlaşılacağı üzere, görevuyuşmazlığına neden olan sorun, dava konusu cezafaturasının idari işlem niteliği taşıyıp taşımadığıhususudur. Bu nedenle dava konusu işlemin niteliğinin belirlenmesigerekmektedir. En temel tanımı ile idari işlem; idarifonksiyonun yerine getirtilmesi için yapılan kamu hukukuişlemleridir ve bu işlemleri diğer işlemlerden ayıranüç temel özelliği vardır. Bunlar;  İdaretarafından, tek taraflı irade beyanı ile, üstün yetkive ayrıcalıklar kullanılmak sureti ileyapılmasıdır. Dava konusu ceza faturasının, buözellikleri taşıyıp taşımadığıhususu, konunun anlaşılabilirliğini artırmakaçısından ayrı başlıklar altındaincelenmiştir. Ayrıca, ceza faturasına esas tarihler itibari iledavacı ile davalı arasındaki ilişkisinin hukukistatüsü de ayrı bir başlık altındaincelenecektir.

a)    İşlemin İdare TarafındanYapılmış Olması :

Dava konusu ceza faturasıTEİAŞ tarafından düzenlenmiştir. Bu noktadaTEİAŞ’nın hukuki niteliğinin belirlenmesigerekmektedir. Ancak bu başlık altındakiaçıklamalarımıza geçmeden önce belirtilmesigereken önemli bir husus,  tüm tespit ve değerlendirmelerindava konusu ceza faturasının tanzim tarihi olan 29.01.2013 tarihiitibari ile yürürlükte bulunan 4628 sayılı Kanunçerçevesinde yapıldığı, 30.03.2013 günve 28603 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarakyürürlüğe giren 14.03.2013 gün ve 6446sayılı Enerji Piyasası Kanunu’nun değerlendirmeyealınmadığıdır.

Elektrik sektöründekidağınık yapıyı ortadan kaldırmak ve işletmebütünlüğünü sağlamak amacıyla 15.07.1970gün ve 1312 sayılı Kanun ile Türkiye Elektrik Kurumu (TEK)kurulmuş, imtiyazlı şirketlerin görev bölgeleri vebelediye sınırları dışında tüm yurtta elektriğinüretim, iletim, dağıtım ve satış hizmetleri TEKbünyesinde toplanmıştır. Hizmetlerin daha etkin, dahaverimli ve çağdaş bir şekildesürdürülebilmesi amacıyla ve özelleştirmepolitikaları çerçevesinde TEK, Bakanlar Kurulunun 12.8.1993tarih ve 93/4789 sayılı Kararı ile, Türkiye ElektrikÜretim-İletim A.Ş. (TEAŞ) ve Türkiye ElektrikDağıtım A.Ş. (TEDAŞ) adı altında ikiayrı İktisadi Devlet Teşekkülü olarak yenidenyapılandırılmıştır.

233 sayılı KanunHükmünde Kararname'nin (KHK) 3.maddesine ve 20.02.2001 tarih ve 4628sayılı Elektrik Piyasası Kanununa dayanılarakçıkarılan ve 02.03.2001 tarihindeyürürlüğe giren 05.02.2001 tarih ye 2001/2026sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca TEAŞ;Türkiye Elektrik İletim AŞ (TEİAŞ), ElektrikÜretim AŞ (EÜAŞ) ve Türkiye Elektrik Ticaret veTaahhüt AŞ (TETAŞ) unvanlarında, anonim şirketstatüsünde, üç ayrı iktisadi devletteşekkülü şeklindeteşkilatlandırılmıştır.

            26.12.2001gün ve 24622 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarakyürürlüğe giren 4628 sayılı Kanun (kararın ilerleyenkısımlarında kısaca 4628 sayılı Kanun olarakadlandırılacaktır)’un2.maddesi; “iletim hizmetini düzenleyen “b”bendinde; “İletimfaaliyeti gösterebilecek tüzel kişiler: Elektrik enerjisi iletimfaaliyetleri Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketitarafından yürütülür.

            Kamu mülkiyetindekitüm iletim tesislerini devralmak, kurulması öngörülenyeni iletim tesisleri için iletim yatırım planı yapmak,yeni iletim tesislerini kurmak ve işletmek, Türkiye Elektrik İletimAnonim Şirketinin görevidir.

            (Değişikparagraf: 09/07/2008 - 5784 S.K./2. md.) TürkiyeElektrik İletim Anonim Şirketi; ayrıca, Kurul onayına tabiolan iletim, bağlantı ve sistem kullanım tarifelerini veşebeke yönetmeliğini hazırlar, revize eder, denetler veyük dağıtımı ile frekans kontrolünügerçekleştirir, iletim sisteminde ikame ve kapasiteartırımı yapar, gerçek zamanlı sistemgüvenilirliğini izler, sistem güvenilirliğini ve elektrikenerjisinin öngörülen kalite koşullarındasunulmasını sağlamak üzere gerekli yan hizmetleri belirlerve bu hizmetleri Yan Hizmetler Yönetmeliği hükümleridoğrultusunda sağlar.

            TürkiyeElektrik İletim Anonim Şirketi, Bakanlığın kararıdoğrultusunda uluslararası enterkonneksiyonçalışmalarını yapar, iletim sisteminebağlı ve/veya bağlanacak olan serbest tüketiciler dahiltüm sistem kullanıcılarına şebekeyönetmeliği ve iletim lisansı hükümleridoğrultusunda eşit taraflar arasında ayrımgözetmeksizin iletim ve bağlantı hizmeti sunar.

            Piyasanıngelişimine bağlı olarak Kurul kararı doğrultusunda yeniticaret yöntemleri ve satış kanallarınınuygulanabilmesine yönelik alt yapının geliştirilmesi veuygulanması Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketitarafından yürütülür.

            TürkiyeElektrik İletim Anonim Şirketi, yönetmelikçerçevesinde, dağıtım şirketleritarafından hazırlanan talep tahminlerini esas alarak üretimkapasite projeksiyonunu hazırlar ve Kurul onayına sunar.

            (Değişikparagraf: 09/07/2008 - 5784 S.K./2. md.) İletimşebekesi dışında, ulusal iletim sistemi içingeçerli standartlara uygun olan ve üretim faaliyeti gösterentüzel kişinin lisansı kapsamındaki üretim tesisi ilemüşterileri ve/veya iştirakleri ve/veya serbest tüketicilerarasında özel direkt hat tesisi, Türkiye Elektrik İletimAnonim Şirketi ile üretim faaliyeti gösteren tüzelkişi arasında yapılacak kontrol anlaşması ilemümkündür.

            (Ekparagraf: 09/07/2008 - 5784 S.K./2. md.) TürkiyeElektrik İletim Anonim Şirketi, uluslararası enterkonneksiyonhatlarının ulusal sınırlar dışında kalankısmının tesisi ve işletilmesini yapabilir ve/veya buamaçla uluslararası şirket kurabilir ve/veya kurulmuşuluslararası şirketlere ortak olabilir ve bölgeselpiyasaların işletilmesine ilişkin organizasyonlarakatılabilir.” şeklindeki düzenleme ile elektrik iletimgörevinin TEİAŞ’e verildiği veTEİAŞ’nın bu görevi ne şekilde yerinegetireceği düzenlenmiştir.

            29.06.2001gün ve 24447 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarakyürürlüğe giren TEİAŞ Ana Statüsü (kararın ilerleyen kısımlarındakısaca Ana Statü olarak adlandırılacaktır)’nün  3. maddesinin 2.fıkrasında;“Teşekkül EPK, K.H.K., ve bu Ana statühükümleri saklı kalmak üzere özel hukukhükümlerine tabiidir. “ denilmek sureti ile EnerjiPiyasası Kanunu, 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameve Kuruluş Statüsü ile verilen görevlerdışında TEİAŞ’nın özel hukukhükümlerine tabi olacağı düzenlenmiştir.

            Dolayısıyla,Elektrik Piyasası Kanunu’nun yukarıda belirtilen 2. maddesininb bendinin 2 kısmında belirtilen “(Değişikparagraf: 09/07/2008 - 5784 S.K./2. md.) TürkiyeElektrik İletim Anonim Şirketi; ayrıca, Kurul onayına tabiolan iletim, bağlantı ve sistem kullanım tarifelerini veşebeke yönetmeliğini hazırlar, revize eder, denetler veyük dağıtımı ile frekans kontrolünü gerçekleştirir,iletim sisteminde ikame ve kapasite artırımı yapar,gerçek zamanlı sistem güvenilirliğini izler, sistemgüvenilirliğini ve elektrik enerjisinin öngörülenkalite koşullarında sunulmasını sağlamak üzeregerekli yan hizmetleri belirler ve bu hizmetleri Yan HizmetlerYönetmeliği hükümleri doğrultusundasağlar.”  şeklinde görevleri yerine getirdiğiesnada, TEİAŞ özel hukuk hükümlerinden ayrıtutulmuş, idare hukuku alanına dahil edilmiştir. Bu anlamda,dava konusu işlemin, TEİAŞ’ın kamusal ağırlıklıgörevleri arasında sayıldığını söylemekyerinde olacaktır.

b)    İşlemin Tek Taraflı İradeBeyanı İle Yapılmış Olması:

            Davakonusu ceza faturasının, davalı TEİAŞ tarafındantek taraflı irade olarak düzenlendiğinde herhangi bir kuşkubulunmamaktadır. Bu başlık altında irdelenmesi gereken esassorun, ceza faturasının dayanağını oluşturan SistemKullanım Anlaşması ve bunun eki niteliğindeki İletimSistemi Sistem Kullanım ve Sistem İşletim Tarifelerini HesaplamaYöntem Bildirimi’ninniteliğidir. Tarafların özgür iradeleri ileimzaladıkları Sistem kullanım anlaşmasının veyine tarafların özgür iradeleri ile kabul ettikleri yöntembildiriminin uygulanması amacı ile tesis edilen bir işlemin,evleviyetle özel hukuk hükümlerine tabi olacağı; aksidurumda ise  idari hukuku hükümlerinin söz konusuolacağı açıktır. Bu anlamda Sistem KullanımAnlaşmasının ve Yöntem Bildiriminin niteliğininbelirlenmesi önem taşımaktadır.

            b.1)Sistem Kullanım Anlaşması Yönünden :

            26.12.2001 gün ve 24622sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğegiren 4628 sayılı Kanun ‘un “Tanımlar”başlıklı 40. Maddesinde; “Bağlantı ve sistemkullanım anlaşmaları: İlgili bağlantı ve sistemkullanım tarifesinin fiyatları, hükümleri veşartlarını içeren ve bir üretim şirketi,otoprodüktör, otoprodüktör grubu, dağıtımşirketi ya da tüketicilerin iletim sistemine ya da birdağıtım sistemine erişmeleri ya da bağlantıyapmaları için ilgili kullanıcıya özgükoşul ve hükümleri kapsayan anlaşmaları ”şeklinde tanımlanmıştır.

            AnaStatüsü’nün “Tanımlar”başlıklı 2. maddesinde de, 4628 sayılı Kanun’aparalel şekilde; “ Bağlantı ve Sistem KullanımAnlaşmaları: İlgilibağlantı ve sistem kullanım tarifesinin fiyatları,hükümleri ve şartlarını içeren ve birüretim şirketi, otoprodüktör, otoprodüktör grubu,dağıtım şirketi ya da tüketicilerin iletim sistemineya da bir dağıtım sistemine erişmeleri ya dabağlantı yapmaları için ilgili kullanıcıyaözgü koşul ve hükümleri kapsayan anlaşmaları“ şeklinde tanımlanmıştır.

            Ana Statüsü’nün 4. maddesinin11.bendinde; “ İletim sistemine bağlı tümkamu ve özel tüzel kişiler, Ticaret A.Ş. ve SerbestTüketiciler ile Bağlantı ve Sistem KullanımAnlaşmaları; üretim ve dağıtım kamu ve özeltüzel kişiler ile Yan Hizmet Anlaşmaları yapmak”görev TEİAŞ’ye verilmiştir.

            4628 sayılı Kanun’un 2. maddesinin,iletim hizmetini düzenleyen “b” bendinde;  Değişik paragraf: 09/07/2008 -5784 S.K./2. md.) TürkiyeElektrik İletim Anonim Şirketi; ayrıca, Kurul onayına tabiolan iletim, bağlantı ve sistem kullanım tarifelerini veşebeke yönetmeliğini hazırlar, revize eder, denetler veyük dağıtımı ile frekans kontrolünügerçekleştirir, iletim sisteminde ikame ve kapasiteartırımı yapar, gerçek zamanlı sistemgüvenilirliğini izler, sistem güvenilirliğini ve elektrikenerjisinin öngörülen kalite koşullarında sunulmasınısağlamak üzere gerekli yan hizmetleri belirler ve bu hizmetleri YanHizmetler Yönetmeliği hükümleri doğrultusundasağlar.” denilmek sureti ile sistem kullanımanlaşmasına konu kullanım tarifelerinin TEİAŞtarafından EPDK’nın onayı alınmak sureti ilehazırlanacağı belirtilmiştir.

            AnaStatüsü’nün “Tanımlar”başlıklı 2. maddesinde “Bağlantıve Sistem Kullanım Tarifeleri: ilgili bağlantı ve sistemkullanım anlaşmalarına dahil edilerek Teşekküledoğrudan ödenecek olan ve iletim sistemi ya da birdağıtım sistemine bağlantı ve sistemkullanımı için eşit taraflar arasında ayrım yapılmamasıesasına dayalı Bağlantı fiyatlarıaçısından şebeke yatırım maliyetlerinikapsamayan ve bağlantı yapmış olan tüzel kişininnamına oluşan masraflar ile sınırlı olanfiyatları, hükümleri ve şartları  içerentarifeleri “ şeklinde tanımlanmış, aynı statünün4. maddesinin 12. bendinde de; “İletim Tarifesi ileBağlantı ve Sistem Kullanım Tarifelerini hazırlamak,gerektiğinde revize etmek” görevi TEİAŞ’yeverilmiştir.

            22.01.2003tarih ve 25001 sayılı Resmi Gazete’de Yayınlanan ElektrikPiyasası Şebeke Yönetmeliği’nin 8. maddesinde;   Ek-5 Bölüm 1'de yer alan standartplanlama verileri ile iletim sistemine bağlanacak tesis ve/veyateçhizata ilişkin bilgilerin tüzel kişi tarafındanTEİAŞ'a verildiği tarihten itibaren altmış güniçerisinde bağlantı ve/veya sistem kullanımanlaşması TEİAŞ tarafından tüzel kişiyeönerilir. TEİAŞ'ın bağlantı ve/veya sistemkullanım anlaşması önerisini yapabilmesi için ekbilgiye ihtiyaç duyması halinde, Ek - 5 Bölüm 2'de yeralan ayrıntılı planlama verileri de tüzel kişiden talepedilebilir. Bu hallerde TEİAŞ tarafından bağlantıve/veya sistem kullanım anlaşmasının önerilmesineilişkin süre doksan gün olarak uygulanır. Tüzelkişi TEİAŞ'ın anlaşma önerisine otuz güniçerisinde yazılı yanıt verir.

            Taraflarınmutabakatı halinde bağlantı ve/veya sistem kullanımınailişkin hüküm ve şartları içerenbağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşmasıimzalanır. TEİAŞ ve lisans sahibi tüzel kişinin,bağlantı ve/veya sistem kullanımına ilişkinanlaşmanın hükümleri üzerinde mutabakata varamamalarıhalinde, ihtilaflar Kanunun ve tarafların ilgili lisanslarınınhükümlerine göre Kurum tarafından çözümekavuşturulur ve konu hakkında alınan Kurul kararlarıbağlayıcıdır.

            İletimsistemine halihazırda bağlı olan üretim tesisleri ilebağlantı ve/veya sistem kullanımına ilişkin olaraküretim tesisleri dışında gerçek ve tüzelkişiler tarafından TEİAŞ'a yapılan diğerbaşvurularda da aynı süreç uygulanır.”şeklindeki düzenleme ile Dağıtım şirketlerininTEİAŞ ile Sistem Kullanım anlaşması ve/veyaBağlantı anlaşması imzalaması gerektiğibelirtilmiştir.

27/03/2003 tarihli ve25061 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan ElektrikPiyasasında İletim ve Dağıtım SistemlerineBağlantı ve Sistem Kullanımı Hakkında Tebliğ(kararın ilerleyen kısımlarında kısaca tebliğolarak adlandırılacaktır)’in “İletim sisteminebağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşmaları”başlıklı 4. maddesinde;  “İletim sistemikullanıcıları, TEİAŞ ile Ek-1’de yer alananlaşmaları yapar. İletim sistemine bağlantı ve/veyasistem kullanım anlaşmalarına ilişkin başvurular,Elektrik Piyasası Şebeke Yönetmeliğinde belirlenen usul veesaslara göre yapılır. Bağlantı anlaşması vesistem kullanım anlaşması başvuruları eşzamanlıolarak yapılır.

Bağlantıve/veya sistem kullanımına ilişkin olarak TEİAŞ ileiletim sistemi kullanıcısı arasında, bu Tebliğuyarınca TEİAŞ tarafından hazırlanan ve Kurultarafından onaylanan standart anlaşmalar kullanılır. Buanlaşmaların genel hükümlerinde, Kurul onayıolmaksızın değişiklik yapılamaz. Bağlantıanlaşmasında fiziki bağlantıya ilişkin terminprogramı, sistem kullanım anlaşmasında iletim sistemininkullanılmaya başlanması için öngörülentarih yer alır.

İletim sistemineaynı bağlantı noktasından doğrudan bağlanmakisteyen birden fazla tüketicinin ve dağıtım şirketininbulunması ve başvuru taleplerinin tümününkarşılanmasının mümkün olmaması halindeTEİAŞ;

a)   Tümbaşvuru sahiplerini durumdan bilgilendirir,

b)   Dağıtımşirketi tarafından yapılan başvuruya önceliktanır,

c)   BuTebliğ kapsamındaki yükümlülüklerin yerinegetirilmesi kaydıyla başvuru sırasına görebağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşmalarınıimzalar.

Bağlantıyapılması öngörülen bağlantı noktasıitibarıyla sisteme bağlantı yapılmasınınmümkün olmaması durumunda TEİAŞ; gerekçelerinibaşvuru sahibine yazılı olarak bildirmek suretiyle birbaşka bağlantı noktası teklif edebilir.

TEİAŞ;alternatif bağlantı noktası gösterememesi veya teklifettiği alternatif bağlantı noktasının başvurusahibi tarafından kullanılabilir bir nokta olarak görülmemesiveya sistem kullanımı açısından kapasitenin yetersizolması nedeniyle genişleme yatırımı veya yeniyatırım yapılmasının gerekli olduğu ve yeterlifinansmanın mevcut olmadığı hallerde, söz konusuyatırımı kendi adına, başvuru sahibi tarafındanfinansmanı sağlanarak ilgili mevzuat kapsamındaki teknikstandartlara uygun olarak yapılmasını isteyebilir. Bu durumda;gerçekleşen yatırıma ait toplam harcama tutarı,iletim sistemi kullanıcısı ile TEİAŞ arasındayapılacak bağlantı ve sistem kullanım anlaşmalarıçerçevesinde iletim sistemi kullanıcısınınödemekle yükümlü olduğu iletim tarifesi bedelindendüşülür.

İletimsistemine doğrudan bağlanmak isteyen tüketicilerinbaşvuruları TEİAŞ tarafından ancak ElektrikPiyasası Lisans Yönetmeliğinin 38 inci maddesinde belirlenengerekçeler çerçevesinde reddedilebilir ve retgerekçeleri başvuru sahibine yazılı olarakbildirilir.”denilmek sureti ile Sistem kullanımanlaşmalarının ne şekilde yapılacağı venasıl uygulanacağı düzenlenmiştir.

b.2)İletim Sistemi, Sistem Kullanım ve Sistem İletişimTarifelerini Hesaplama Yöntem Bildirimi Yönünden;

4628sayılı Kanun’un 5. maddesinde “Bu Kanun hükümlerinin uygulanması ve bu Kanunla kendisineverilen görevleri yerine getirmek için gerekli olan ve piyasadarekabeti geliştirmeye yönelik olarak gerçek ve tüzelkişilerin uymaları gereken, talimatları ve tebliğleri,şebeke yönetmeliğini, dağıtımyönetmeliğini, müşteri hizmetleri yönetmeliğinive dengeleme ve uzlaştırma yönetmeliğini onaylamak.”görevi Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu’naverilmiştir.

Bu görevkapsamında, 21.12.2006 gün ve 1029 sayılı EPDK Kurul Kararı ile onaylanarak Yöntem Bildirimi ile işbu dava konusufaturanın tanzimi tarihinde yürürlükte olan 13/12/2007tarihli ve 1407 sayılı EPDK Kurul Kararı ile onaylanarak 19.12.2007tarih ve 26735 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan YöntemBildirimi uygulamaya konulmuştur. Söz konusu her iki YöntemBildiriminde de cezai işlemler hüküm altınaalınmıştır.

Tebliğ’in Geçici3.maddesinde; “(1) Bağlantı ve sistem kullanımınailişkin standart anlaşmalar kullanıcı özellikleridikkate alınarak TEİAŞ ve Türkiye ElektrikDağıtım AŞ tarafından bu Tebliğin yayımtarihini izleyen otuz gün içerisinde hazırlanarak Kurumasunulur. Kullanıcıların lisans almamış olması vekullanıcılar ile sistem kullanım anlaşmalarınınyapılmamış olması, bu kullanıcılarınElektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği uyarınca onaylanansistem kullanım bedelini ve/veya sistem işletim bedeliniTEİAŞ ve/veya dağıtım şirketine ödeme yükümlülükleriniortadan kaldırmaz. / Ancak, dağıtım lisansı sahibitüzel kişilerin dağıtım sistemine bağlıüretim faaliyeti gösteren tüzel kişiler içinbelirleyecekleri dağıtım sistem kullanımınailişkin tarifeleri Enerji Piyasası Düzenleme Kurumuncaonaylanana kadar söz konusu tüzel kişilere dağıtımsistemi kullanım fiyatı tahakkuk ettirilmez.” hükmüyer almış;

1407 sayılı KurulKararının ekinde yer alan İletim Sistemi Sistem Kullanım veSistem İşletim Tarifelerini Hesaplama Yöntem Bildirimi’nin“Fiyatlandırma ile İlgili Diğer Yönetmelikler ve Anlaşmalar”başlıklı maddesinde ise, Elektrik Piyasası ŞebekeYönetmeliği ve Elektrik Piyasasında İletim veDağıtım Sistemlerine Bağlantı ve SistemKullanımı Hakkında Tebliğ çerçevesindehazırlanan bağlantı ve sistem kullanımanlaşmalarının; kullanıcının TEİAŞ ile,(kullanıcının iletim sistemiyle) olanbağlantısını ve/veya iletim sistemininkullanımına ilişkin üzerinde mutabakatsağlanmış olan teknik ayrıntıları ile iletimsisteminin kullanımı ve/veya sisteme bağlantı konusundakişartları belirlediği ifade edildikten sonra, bu kapsamdakullanıcılarla iki tür anlaşma yapılacağı,bunların Bağlantı Anlaşması ve Sistem KullanımAnlaşması olduğu, İletim sistemine doğrudan bağlanankullanıcıların hem Bağlantı Anlaşması hem deSistem Kullanım Anlaşması yapmak zorunda olduklarıhüküm altına alınmış; aynı maddenindevamında ise;

“1.5 Birkullanıcının, TEİAŞ ile Sistem KullanımAnlaşması imzalamamış olmasına rağmen iletimsistemine başlı olarak faaliyet göstermesi,dolayısıyla iletim sistemini
kullanması halinde, Elektrik Piyasasında İletim veDağıtım Sistemlerine Bağlantı ve Sistem
Kullanımı Hakkında Tebliğ’in Geçici 3. maddesiuyarınca Kullanıcıların lisans almamış
olmaları ve/veya sistem kullanım anlaşmalarınınyapılmamış olması halinde dahi bukullanıcıların Elektrik Piyasası TarifelerYönetmeliği doğrultusunda onaylanan sistem
kullanım bedelini ve/veya sistem işletim bedelini ödemeyükümlülükleri bulunmaktadır.
Sistem Kullanım Anlaşması bulunmaksızın iletimsistemini kullanmakta olan kullanıcılar, iletim sisteminde arzgüvenilirliği ve kalitesinin sağlanması amacıylaaşağıda ver alan ihlallerlekarşılaşılması halinde ilgili cezai işleme tabiolacaktır.” denildikten sonra,  dava konusu ihlalintanımı: “İletim sistemine doğrudan bağlıtüketiciler ve dağıtım lisansına sahip tüzelkişilerin İletim Sisteminin her bir ölçümnoktasında çekecekleri endüktif reaktif enerjinin/vereceklerikapasitif reaktif enerjinin, aktif enerjiye oranının ilgili mevzuatauygun olmaması” şeklinde yapılmış;“Kullanıcı Tarafından TEİAŞ’aÖdenmesi Gereken Ceza” ise “Kullanıcının o aykiSistem Klanlım Fiyatına göre hesaplanan bedelin %50’sioranında ceza uygulanır. Ceza, 00.00-24.00 saatleri arasında birdefadan fazla uygulanmayacaktır”  olarak belirlenmiştir.          

            Tümbu mevzuatsal düzenlemeler ışığında yapılandeğerlendirme neticesinde; 31.03.2010 tarihli Sistem KullanımAnlaşmasının, TEİAŞ tarafından 4628sayılı Elektrik Piyasası Kanunu,  ilgili Tebliğ ve AnaStatü’nün yukarıda belirtilen maddeleri gereğincehazırlandığı ve Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun23.05.2003 gün ve 148/1-15 sayılı kararı ileonaylandığı, ancak söz konusu anlaşmanındavacı tarafından imzalanmadığı; davalı idaretarafından, söz konusu anlaşmanın 10. maddesi ile ihlalintespit edildiği Haziran 2009 tarihi itibari ile yürürlüktebulunan Yöntem Bildirimi’nin 1.5. maddesi gereğince, davacıya 359.715,66 TL ceza kesildiği anlaşılmaktadır.

            Sonuçolarak; 31.03.2010 Sistem Kullanım Anlaşmasının ve13.12.2007 tarihli ve 1407 sayılı EPDK Kurul Kararı ileonaylanarak 01.01.2008 tarihinde yürürlüğe girenİletim Sistemi Sistem Kullanım ve Sistem İşletimTarifelerini Hesaplama Yöntem Bildirimi’nin, TEİAŞtarafından tek taraflı olarak hazırlandığı veceza faturasının tanziminde esas alındığı tespitedilmiştir. Bu durumda gerek ceza faturasına dayanak olanişlemlerin, gerekse ceza faturası tutanağınındavalı idare tarafından tek taraflı olarakhazırlandığı ve davacıya uygulandığındakuşku bulunmamaktadır.

            b.3)Ceza Faturasının Tahsilinde İzlenen Usul Yönünden:

            TEİAŞGenel Müdürlüğü tarafından, Çoruh ElektrikDağıtım A.Ş.’ne gönderilen 12.02.2013 günve 1570 numaralı yazıda “……. Bu kapsamda, Ocak2007-Kasım 2009 dönemleri arasında aylık olarakhesaplanan sistem kullanım ceza faturaları muhteviyatçizelgeleriyle birlikte yazımız ekinde gönderilmektedir./Ayrıca,yasal süresi içinde ödenmeyen faturalar için AmmeAlacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51. maddesindeöngörülen gecikme zammı uygulanacağı ve yasal yollardantahsili cihetine gidileceğinin bilinmesi hususunda bilgilerinizi ve gereğinirica ederiz.” şeklindeki yazıdan, davalı idaretarafından ceza faturasının tahsilinde 6183 sayılıKanun uyarınca işlem yapıldığıanlaşılmaktadır.

            27/03/2003tarihli ve 25061 sayılı Resmi Gazete’de yayınlananElektrik Piyasasında İletim ve Dağıtım SistemlerineBağlantı ve Sistem Kullanımı HakkındaTebliğ’in ‘Ödemeyükümlülüğü’ başlıklı 12.maddesinde; “Kullanıcı, Kurum tarafından iletim veyadağıtım faaliyetine ilişkin olarak onaylananbağlantı fiyatı ve/veya sistem kullanım ve/veya sistemişletim fiyatları üzerinden hesaplanan bedeli TEİAŞve/veya dağıtım şirketine ödemekleyükümlüdür./ TEİAŞ ve/veya dağıtımşirketi, kullanıcıya tahmini bir bedel tahakkuk ettirdiğitakdirde, kesinleşen bedel üzerinden gerekli düzeltmeleriyapar./ Bağlantı varlıklarının işletme vebakım masrafları, mülkiyet sınırları dahilindeilgili taraflarca karşılanır.” şeklindekidüzenleme ile kullanıcı tarafından ödenmesi gerekensistem kullanım bedeli düzenlenmiştir.

            AynıTebliğin ‘Ödeme prosedürü’ başlıklı 15.maddesinde; “Madde 15- TEİAŞ ve/veya dağıtımşirketi, her türlü vergi ve yükümlülükler deilave edilmiş olan ayrıntılı ödeme bildirimini, takipeden ayın ilk beş günü içerisinde sistemkullanım anlaşması tarafı olan kullanıcıyagönderir./Söz konusu kullanıcı,ödeme bildiriminin tebliğ edildiği günü izleyenonbeş gün içerisinde bildirimde yer alan tutarı,TEİAŞ ve/veya dağıtım şirketine öder.Ödemede gecikilen süre için 6183 sayılı AmmeAlacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 incimaddesinde öngörülen gecikme zammı uygulanır.”denilmek sureti ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının TahsiliHakkındaki Kanuna atıf yapmıştır.

            Aynımaddenin devamında da; “Maddi hatalar dışında;ödeme bildirimi içeriğine yapılan herhangi bir itiraz,ödemeyi durdurmaz. TEİAŞ ve/veya dağıtımşirketinin hatası nedeniyle fazla ödenmiş olan tutar,TEİAŞ ve/veya dağıtım şirketi tarafındanödeme bildiriminin tebliğ edildiği günden sonrakionbeş gün içerisinde bir itirazda bulunulması halinde,ödeme tarihini izleyen onaltıncı günden başlamaküzere 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil UsulüHakkında Kanunun 51 inci maddesine göre hesaplanan gecikme zammıda dahil olmak üzere bir sonraki ödeme dönemine ait bedeldenmahsup edilir.” şeklindeki düzenleme ile ödeme emrineitirazın icranın yürütülmesini durdurmayacağıdüzenlenmiş, yine dava idarenin alacağı ile ilgiliüstün ve pozisyon yaratılmıştır.

            6183sayılı Amme Alacaklarının Tahsili HakkındaKanun’un 51. maddesinde; (Değişik madde: 25/12/2003 - 5035S.K./4. md.) Amme alacağınınödeme müddeti içinde ödenmeyen kısmına vadeninbitim tarihinden itibaren her ay için ayrı ayrı % 4oranında gecikme zammı tatbik olunur. Ay kesirlerine isabet edengecikme zammı günlük olarak hesap edilir./ Gecikme zammı birmilyon liradan az olamaz./Gecikme zammı; 213 sayılı Vergi UsulKanununa göre uygulanan vergi ziyaı cezalarında bu maddeuyarınca belirlenen oranda, mahkemeler tarafından verilen ve cezamahiyetinde olan amme alacaklarında ise bu oranın yarısıölçüsünde uygulanır. Bunlarındışındaki ceza mahiyetinde olan amme alacaklarına gecikmezammı tatbik edilmez./Bakanlar Kurulu, gecikme zammıoranlarını aylar itibarıyla topluca veya her ay içinayrı ayrı, yüzde onuna kadar indirmeye, gecikme zammıoranı ile gecikme zammı asgari tutarını iki katınakadar artırmaya, ayrıca gecikme zammı oranını aylaritibarıyla farklı olarak belirlemeye ve gecikme zammınıbileşik faiz usulüyle aylık, üç aylık,altı aylık veya yıllık olarak hesaplatmaya yetkilidir.”denilmek sureti ile kamu alacaklarına uygulanacak gecikme zammıayrıca düzenlenmiştir.

            Tümbu yasal düzenlemelerden, TEİAŞ tarafından talep edilenceza faturasının, amme alacağı mahiyetinde olduğu vebu nedenle tahsili hakkında 6183 sayılı Kanun’dabelirlenen usulün uygulanmasınınöngörüldüğü anlaşılmaktadır. Ziraözel hukuk ilişkisine konu bir alacağın, 6183sayılı Kanun’un 1. maddesi gereğince kamualacaklarının tahsili hakkında öngörülen usulleicra edilmesi mümkün değildir.

c)    İşlemin Kamu Gücüne DayalıOlması:

            Entemel tanımı ile kamu gücü; devletinkamu yararını gerçekleştirebilmesi için özelkişiler karşısında sahip olduğu üstün yetkive ayrıcalıklardır.          

            Yukarıda ayrıntılı olarak belirttiğimiz üzere, 4628 sayılı Kanun 2. ve 40. maddeleri, TEİAŞ AnaStatüsü’nün 4. maddesinin 11.Bendi, Tebliğ’in “İletim sisteminebağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşmaları”başlıklı 4. maddesi gereğince, DağıtımŞirketleri ile imzalanacak Sistem Kullanım Anlaşmasınıhazırlama görevi TEİAŞ’ye verilmiş, yineTebliğ’in “İletim sistemine bağlantı ve/veyasistem kullanım anlaşmaları” başlıklı 4.maddesinde; bu anlaşmaların genel hükümlerinde EnerjiPiyasası Düzenleme Kurulu’nun onayı olmaksızındeğişiklik yapılamayacağı belirtilmiştir.

            4628 sayılı Kanun’un “Arz Güvenliği”başlıklı Ek 3. maddesinin “a” bendinin 1.fıkrasında; Türkiye Elektrikİletim Anonim Şirketi, iletim kısıtlarını asgariseviyeye indirecek şekilde iletim şebekesinin planlanmasından,tesisinden, işletilmesinden, sistem güvenilirliğinin muhafazaedilmesinden ve üretim kapasite projeksiyonu ile 20 yıllık UzunDönem Elektrik Enerjisi Üretim Gelişim Planınınhazırlanmasından sorumludur. “ 2. fıkrasında;“Perakende satış lisansına sahip dağıtımşirketleri, bölgelerindeki serbest olmayan tüketicilerinelektrik enerjisi ve kapasite talebini karşılamaklayükümlüdürler. Söz konusu tüzel kişiler heryıl Aralık ayı sonuna kadar, gelecek 5 yıl için,tahmin ettikleri elektrik enerjisi puant güç taleplerini,ihtiyaç duydukları elektrik enerjisi miktarını, bumiktarın temini için yaptıkları sözleşmeleri veilave enerji/kapasite ihtiyaçlarını Kuruma bildirmekzorundadır.” 4.fıkrasında; “Kurum (EPDK), lisansverilen üretim tesislerinin gerçekleşmelerinin izlenmesinden,ilgili mevzuat kapsamında bu tesislerin öngörülen zamandadevreye girmesi için gerekli önlemlerin alınmasından,Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi tarafındanyapılacak arz-talep dengesi çalışmalarındakullanılmak üzere, 5 yıl içerisinde işletmeyegirecek ve arz hesabında dikkate alınacak lisanslı yeni üretimkapasite miktarlarının Bakanlığa düzenliaralıklarla bildirilmesinden sorumludur.”, c bendinde;“Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi, TürkiyeElektrik Enerjisi Talep Projeksiyonu Raporunun yayımlanmasınımüteakiben, gelecek 20 yılı kapsayacak şekilde yapılantalep tahminini, mevcut arz potansiyelini, potansiyel arzimkânlarını, yakıt kaynaklarını, iletim vedağıtım sisteminin yapısı ve gelişmeplanlarını, ithalat ve/veya ihracat imkânlarını vekaynak çeşitliliği politikalarını dikkate alarakenerji politikalarının belirlenmesinde yararlanmak üzere UzunDönem Elektrik Enerjisi Üretim Gelişim Planınıhazırlayarak Bakanlığın onayına sunar. Bu planonaylanmasını müteakip Bakanlık tarafındanyayımlanır.” denilmek sureti ile elektrik iletim hizmetinin güvenliğinisağlamak adına alınması gereken tedbirler kanundaaçıkça belirtilmiş ve TEİAŞ bu hususlar birçok görev verilmiştir.

EPDK tarafından onaylanarak10.11.2004 tarihli ve 25639 sayılı Resmi Gazete’deyayımlanarak yürürlüğe giren Elektrik İletimSistemi Arz Güvenilirliği ve Kalitesi Yönetmeliğinin, "Reaktifenerjinin kompanzasyonu" başlıklı 11. maddesinde“İletim sistemine doğrudan bağlı tüketiciler vedağıtım lisansına sahip tüzel kişilertarafından; iletim sistemine bağlantıyla ilgili her birölçüm noktasında ve her bir uzlaşma periyodunda,sistemden çekilen endüktif reaktif enerjinin sistemdençekilen aktif enerjiye oranı yüzde ondördü, sistemeverilen kapasitif reaktif enerjinin sistemden çekilen aktif enerjiyeoranı ise yüzde onu geçemez./ İletim sisteminin her birölçüm noktasında öngörülen oranauyulmaması durumunda kullanıcılara uygulanacakyaptırımlar bağlantı ve sistem kullanımanlaşmalarında düzenlenir. / Oranların kontrolü ilgilimevzuat hükümleri çerçevesindeyapılır."hükmüne,

Aynı Yönetmeliğin 01.01.2007 tarihindeyürürlüğe giren Geçici 3. maddesinde,“1/1/2007 tarihinden itibaren İletim sistemine doğrudanbağlı tüketiciler için iletim sisteminin her birölçüm noktasında aylık çekilen endüktifreaktif enerjinin sistemden çekilen aktif enerjiye oranı yüzdeotuzüç, aylık sisteme verilen kapasitif reaktif enerjininsistemden çekilen aktif enerjiye oranı yüzde yirmi olarakuygulanır. 1/1/2008 'den itibaren bu oranlar sırasıylayüzde yirmi ve yüzde onbeş olarak uygulanır./ 1/1/2007tarihinden itibaren dağıtım lisansına sahip tüzelkişiler için, iletim sisteminin her bir ölçüm noktasındaaylık çekilen endüktif reaktif enerjinin sistemdençekilen aktif enerjiye oranı yüzde elli olarak uygulanır.1/1/ 2008 'den itibaren dağıtım lisansına sahip tüzelkişiler için, iletim sisteminin her bir ölçümnoktasında aylık çekilen endüktif reaktif enerjininsistemden çekilen aktif enerjiye oranı yüzdeotuzüç, aylık sisteme verilen kapasitif reaktif enerjininsistemden çekilen aktif enerjiye oranı yüzde yirmi olarakuygulanır.  01/01/2009 tarihinden itibaren ise bu oranlar, buYönetmeliğin 11 inci maddesi hükümlerinde yer alan esaslaragöre tespit edilir. " hükmüne yer verilmiştir.

Yönetmelikte yer alan düzenlemeparalelinde reaktif enerji sınır değerlerininaşımı ihlali; 23/05/2003 tarih ve 148/1-15 sayılıEnerji Piyasası Düzenleme Kurulu Kararı ile onaylanan mülgaSistem Kullanım Anlaşmasının "Cezai Şartlar"başlıklı 10 uncu maddesinde ve TEİAŞ ile SistemKullanım Anlaşması imzalamamış olan kullanıcılariçin ise, ilk defa 21/12/2006 tarih ve 1029 sayılı EPDK KurulKararı ile onaylanarak 01/01/2007 tarihinden itibaren"yürürlüğe giren Yöntem Bildiriminde"İletim sistemine doğrudan bağlı tüketiciler vedağıtım lisansına sahip tüzel kişilerinİletim Sisteminin her bir ölçüm noktasındaçekecekleri endüktif reaktif enerjinin/verecekleri kapasitif reaktifenerjinin, aktif enerjiye oranının ilgili mevzuata uygunolmaması" şeklinde tanımlanmış, söz konusuihlal durumuna ilişkin yaptırım ise,"Kullanıcının o ayki Sistem Kullanım Fiyatınagöre hesaplanan bedelin %50'si oranında ceza uygulanır. Ceza,00.00-24.00 saatleri arasında bir defadan fazlauygulanmayacaktır." hükmü ile düzenlenmiştir.

            Buaçıklamalardan hareketle, davalı idare tarafından,elektrik iletim hizmetinin sağlıklı işlemesinisağlamak amacı ile yerine getirdiği denetim görevikapsamında, kanunlarla kendisine verilen üstün yetki veayrıcalıklar kullanılmak sureti ile davacı ÇoruhElektrik A.Ş.’ne ceza faturasının kesildiğianlaşılmakla,  işlemin tesisinde kamu gücükullanıldığı sonucuna varılmıştır.

d)    Ceza Faturasına Esas  Tarihler İtibariile Davacı İle Davalı Arasındaki İlişkisininHukuki Statüsü:

            Davayakonu Ceza Faturası Haziran 2009 tarihine aittir. Yukarıdakiaçıklamalarımızda da belirttiğimiz üzere cezafaturasına konu ihlal tarihinde henüz Çoruh Elektrik A.Ş.özelleştirilmemiştir. Görevli yargı yerininbelirlenmesi adına TEDAŞ’ın söz konusu tarihtekitüzel kişiliğinin niteliği ve TEİAŞ ileTEDAŞ arasındaki ilişkinin hukuki vasfı belirlenmelidir.

            Yukarıdaayrıntısı ile belirttiğimiz üzere Elektriksektöründeki dağınık yapıyı ortadankaldırmak ve işletme bütünlüğünüsağlamak amacıyla 15.07.1970 gün ve 1312 sayılı Kanunile Türkiye Elektrik Kurumu (TEK) kurulmuş, imtiyazlışirketlerin görev bölgeleri ve belediye sınırlarıdışında tüm yurtta elektriğin üretim, iletim,dağıtım ve satış hizmetleri TEK bünyesindetoplanmıştır. Hizmetlerin daha etkin, daha verimli veçağdaş bir şekilde sürdürülebilmesiamacıyla ve özelleştirme politikalarıçerçevesinde TEK, Bakanlar Kurulunun 12.8.1993 tarih ve 93/4789sayılı Kararı ile, Türkiye Elektrik Üretim-İletimA.Ş. (TEAŞ) ve Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş.(TEDAŞ) adı altında iki ayrı İktisadi DevletTeşekkülü olarak yenidenyapılandırılmıştır.

233 sayılı Kamu İktisadiTeşebbüsleri Hakkında KHK’nin 2. maddesinde; “ İktisadi devlet teşekkülü"Teşekkül"; sermayesinin tamamı devlete ait, iktisadialanda ticari esaslara göre faaliyet göstermek üzere kurulan,kamu iktisadi teşebbüsüdür”  şeklindetanımlanmıştır.

233 sayılı KanunHükmünde Kararname'nin (KHK) 3.maddesine ve 20.02.2001 tarih ve 4628sayılı Elektrik Piyasası Kanununa dayanılarakçıkarılan ve 02.03.2001 tarihindeyürürlüğe giren 05.02.2001 tarih ye 2001/2026sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca TEAŞ;Türkiye Elektrik İletim AŞ (TEİAŞ), ElektrikÜretim AŞ (EÜAŞ) ve Türkiye Elektrik Ticaret veTaahhüt AŞ (TETAŞ) unvanlarında, anonim şirketstatüsünde, üç ayrı iktisadi devletteşekkülü şeklindeteşkilatlandırılmıştır.

Bu durumda TEDAŞ 12.08.1993 tarihindeİktisadi Devlet Teşekkülü olarak, TEİAŞ ise05.02.2001 tarihinde iktisadi devlet teşekkülü olarak yapılandırılmışlardır.Daha sonra TEDAŞ 02.04.2004tarih ve 2004/22 sayılı Özelleştirme Yüksek KuruluKararı ile özelleştirme kapsam ve programınaalınmıştır. Dağıtım bölgeleri yenidenbelirlenerek, Türkiye 21 dağıtım bölgesineayrılmıştır. Bunlardan biri olan Çoruh ElektrikA.Ş.’nin de Özelleştirme Yüksekİdaresi’nin 07.10.2010 tarihli ve 2010/36 sayılıkararı ile Aksa Elektrik Perakende Satış A.Ş.’nedevir yapılmıştır. Hissesinin tamamı da 31.12.2010tarihinde Aksa Elektrik Perakende Satış A.Ş.’ne devredilmişve özelleştirme işlemi tamamlanmıştır.

24/11/1994 tarih ve 4046numaralı Özelleştirme Uygulamaları HakkındaKanun’un 17. maddesinin B bendinde “Özelleştirmekapsamına alınan kuruluşlardan; mali ve hukuki yöndenözelleştirmeye hazırlanmalarına karar verilenlerin buhazırlık işlemleri tamamlanıncaya kadar, bunlarınbağlı oldukları bakanlık veya kurumlar ile ilgileri veönceki statüleri aynen devam eder. Bunlarla ilgili mali ve hukukiyönden özelleştirmeye hazırlık işlemleri kurulcabelirlenecek kuruluş veya kuruluşlar tarafındanyürütülür. Özelleştirmeye hazırlıkişlemleri tamamlananlar Kurulun vereceği yeni bir karar ileözelleştirme programına alınır. Bu şekilde hazırlıklarıtamamlanarak özelleştirme programına alınanlar iledoğrudan özelleştirme programına alınanlar(bağlı ortaklıkların iştirak payları vevarlıkları ile bağlı ortaklık statüsündeolmayan, ancak sermayesinin yarısından fazlası kamuya aitkuruluşların iştirak payları ve varlıklarıhariç), Kurul kararının alındığı tarihtebaşka bir işleme gerek olmadan ve bedel alınmaksızınİdareye devredilmiş sayılır. Özelleştirmeprogramına alınarak İdareye devredilen kuruluşlar bunailişkin Kurul kararı tarihinden itibaren bağlıoldukları bakanlık veya kurumla ilişkileri kesilerek idareyebağlanmış sayılır.”  denilmek sureti ilehakkında özelleştirme prosedürü tamamlanmayan kamukuruluşunun eski niteliğini devam ettireceğidüzenlenmiştir.

Aynı maddenin Cbendinde; “ Genel ve katma bütçeli idarelerle, bunlarabağlı döner sermayeli kuruluşların 15 inci maddenin(a) bendinde belirtilen mal ve hizmet üretim birimleri vevarlıkları ile kamu iktisadi kuruluşlarının vebunların müessese, bağlı ortaklık, işletme veişletme birimleri ile varlıklarının özelleştirmeprogramına alınmalarına Kurulca karar verilir. Bunların,mülkiyetin devri dışındaki yöntemlerle yapılacaközelleştirme işlemleri idare tarafındanyürütülür. Ancak, bunların mülkiyetininbağlı bulundukları kurum ve/veya kuruluşlara aidiyeti vestatüleri aynen devam eder.” şeklindeki düzenleme ile deiktisadi devlet teşekküllerinin özelleştirme işlemleritamamlanıncaya kadar bağlı bulundukları kurum veyakuruluşa aidiyetinin ve hukuki niteliğinin korunacağıbelirtilmiştir.

Aynı Kanun’un 18.maddesinin Özelleştirmede uygulanabilecek usuller belirlenmiş veA bendinin “a” alt başlığında“Satış; Kuruluşların aktiflerindeki mal ve hizmetüretim birimleriyle varlıklarının mülkiyetininkısmen veya tamamen bedel karşılığı devredilmesiya da bu kuruluşların hisselerinin tamamının veya birkısmının kuruluşların içinde bulunduklarışartlar da dikkate alınarak yurt içi ve yurtdışında, halka arz, gerçek ve/veyatüzelkişilere blok satış, gecikmeli halka arzıiçeren blok satış, çalışanlarasatış, borsada normal ve/veya özel emir ile satış,menkul kıymetler yatırım fonları ve/veya menkulkıymetler yatırım ortaklarına satış veyabunların birlikte uygulanması yoluyla bedelkarşılığı devredilmesidir.” denilmek sureti ilesatış usulü ile özelleştirme yöntemidüzenlenmiştir.

Aynı Kanun’un 18.maddesinin Özelleştirmede uygulanabilecek usuller belirlenmiş veB bendinin “c” alt başlığında; “Komisyon;değer tespit çalışmalarını,özelleştirilecek kuruluşun niteliği,gördüğü hizmetin özelliği, gelecekteki nakitakımı potansiyeli, faaliyette bulunduğu sektör vepazarın özellikleri, sahip olduğu sınai, ticari ve sosyaltesisler, makine araç ve gereçler, teçhizat, malzeme vehammadde ile yarı mamul ve mamul madde stokları, her türlütaşınır ve taşınmaz malları, vasıflarıve hali hazır durumları, senetli ve senetsiz bütün alacakve borçları ile bilumum hak ve yükümlülüklerive özelleştirilecek kuruluşa uygulanacak özelleştirmeyöntemini de dikkate alarak uluslararası kabul görmüşolan; indirgenmiş nakit akımları (net bugünküdeğer), defter değeri, net aktif değeri, amortize edilmişyenileme değeri, tasfiye değeri, fiyat/kazanç oranı,piyasa kapitalizasyon değeri, piyasa değeri/defter değeri,ekspertiz değeri, fiyat/nakit akım oranı metotlarından enaz ikisini uygulamak suretiyle yürütür. Değer tespitsonuçları, kuruluşun özelleştirme işlemitamamlanarak devir sözleşmesinde yer alanyükümlülüklerin yerine getirilmesinden sonra kamuoyunaduyurulur. Özelleştirme programındaki kuruluşunözelleştirme işlemlerini bu Kanunun 4 üncü maddesininson fıkrasına istinaden yürütmesi durumunda; değertespiti işlemleri, ilgili kuruluşun karar almaya yetkiliorganlarının kararı ile kuruluş ita amirininbaşkanlığında oluşturulacak komisyon tarafındanbu bentte belirtilen esaslar çerçevesinde yapılır.”denilmek sureti ile özelleştirme işleminin ne şekildetamamlanacağı belirtilmiştir.

TEDAŞ,Özelleştirme Yüksek İdaresi’nin 02.04.2004 günve 2004/22 sayılı kararı ile özelleştirmekapsamına alınmış, yine aynı idarenin 07.06.2010gün ve 2010/86 sayılı kararı ile Aksa Elektrik PerakendeSatış A.Ş.’ne devrine karar verilmiş ve nihayet31.12.2012 tarihinde hisse devri tamamı ile sağlanarakÖzelleştirme İdare Başkanlığı’nınresmi web sitesinde ilan edilmiştir. Buradan hareketle, ceza faturasına konu ihlalinyapıldığı Haziran 2009 tarihinde, faturayıdüzenleyen TEİAŞ de, Fatura muhatabı olan ÇoruhElektrik A.Ş.’nin de iktisadi devlet teşekkülüniteliğinde olduğu tespit edilmiştir.

            Taraflararasında imzalanan 31.12.2010 tarihli hisse devir sözleşmesinin“Alıcının Taahhütleri” başlıklı9. maddesinin 4. fıkrasında;  alıcıihale konusu hisseleri devraldığı tarihten öncekidöneme ilişkin olarak İşletme hakkı devirsözleşmesindeki hükümler saklı kalmak kaydı ileşirkette yapılmış olan her türlü işlemdenkaynaklanan borç ve yükümlülüklerden, kayıtlaraintikal ettirilmemiş olsa dahi şirketin sorumlu olduğu, buhususlarda alınmış karar ve yapılmışsözleşmelerden ilgili olarak kendisinin veya şirketin idareyi veTEDAŞ’ı  ilzam edecek hiçbir başvuru ve rucu hakkınınolmadığı kabul, taahhüt ve  garanti eder “şeklindeki hükümden  davacının sözleşmeimzalanmadan önce doğan borç veyükümlülüklerden de sorumlu olduğunundüzenlendiği ancak İşletme Devir hakkıSözleşmesinde belirtilen hususların bundan vareste tutulduğugörülmüştür.

            İşletmeDevir hakkı sözleşmesi incelendiğinde ise; “ÜçüncüKişilerin Hak ve İddiaları” başlıklı 7.fıkrasının 4, 5, 6 ve 7. fıkralarındasırasıyla; “Dağıtım Faaliyetinin TEDAŞtarafından yürütüldüğü dönemde hufaaliyetin yürütülmesi amacıylagerçekleştirilen her türlü is ve işlemlerinbütün sorumluluğu TEDAŞ'a aittir. TEDAŞtarafından yürütülmüş bulunan hu faaliyetlernedeniyle üçüncü kişiler tarafından ilerisürülecek her türlü talebin muhatabıTEDAŞ'tır. Bu talepleri konu alan icra takibi ve davalar TEDAŞtarafından yürütülür vesonuçlandırılır. Bu takip ve davalardan doğacak hertürlü mali yükümlülük TEDAŞ tarafındankarşılanır.

            DağıtımFaaliyetinin Şirket tarafındanyürütüldüğü dönemde bu faaliyetkapsamında gerçekleştirilen her türlü iş veişlemlerin bütün sorumluluğu Şirket'e aittir.Şirket tarafından yürütülmüş bulunan hufaaliyetler nedeniyle üçüncü kişiler tarafındanileri sürülecek her türlü talebin muhatabıŞirket'tir. Bu talepleri konu alan icra takibi ve davalar Şirkettarafından yürütülür vesonuçlandırılır. Bu takip ve davalardan doğacak hertürlü mali yükümlülük Şirket tarafındankarşılanır.

            Sözleşmeninimza tarihinden önce Dağıtım Tesisleri ileDağıtım Tesisleri'nin işletilmesinden kaynaklanan hertürlü hukuki ve cezaî sorumluluk TEDAŞ’a aittir. Budönemde yürütülmüş bulunan bu faaliyetlernedeniyle üçüncü kişiler tarafından ilerisürülecek her türlü talebin muhatabıTEDAŞ'tır. Bu talepleri konu alan icra takibi ve davalar TEDAŞtarafından yürütülür ve sonuçlandırılır.Bu takip ve davalardan doğacak her türlü maliyükümlülük TEDAŞ tarafından ödenir.

            Sözleşmeninimza tarihinden sonra Dağıtım Tesisleri ileDağıtım Tesisleri'nin işletilmesinden kaynaklanan hertürlü hukuki ve cezaî sorumluluk Şirketle aittir.Şirket tarafından yürütülmüş bulunan hufaaliyetler nedeniyle üçüncü kişiler tarafındanileri sürülecek her türlü talebin muhatabıŞirkettir. Bu talepleri konu alan icra takibi ye davalar Şirkettarafından yürütülür vesonuçlandırılır. Bu takip ve davalardan doğacak hertürlü mali yükümlülük Şirket tarafındankarşılanır. Şirket, bu kapsamda ortaya çıkan tazminattan,cezadan ve/veya herhangi bir isim altındagerçekleştirdiği ödemelerden dolayı, hiçbirşekilde TEDAŞ’a rücu edemez. Belirtilen nedenlerleTEDAŞ'ın bir ödeme yapmak zorunda kalması durumunda.Şirket söz konusu ödemeyi ilk talepte ödeme tarihindenitibaren ticari faiziyle birlikte, nakden ve defaten ödemekleyükümlüdür” şeklindeki düzenlemelerden,TEDAŞ’ın şirkete devri öncesindeki dönemeilişkin DağıtımTesisleri ile Dağıtım Tesisleri'nin işletilmesindenkaynaklanan her türlü hukuki ve cezaî sorumluluğunTEDAŞ’a ait olacağı açıkçabelirtilmiştir.

Yine 233 sayılıKHK’nin 2. maddesinde; iktisadidevlet teşekküllerinin iktisadi alanda ticari esaslara görefaaliyet göstereceği düzenlenmiştir. Ancak bu maddenin29.06.2001 gün ve 24447 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarakyürürlüğe giren TEİAŞ AnaStatüsü’nün 3. Maddesinin 2. Fıkrası ilebirlikte değerlendirmek gerekmektedir. Söz konusu maddedeTEİAŞ’nın EPK,K.H.K., ve bu Ana statü hükümleri saklı kalmak üzereözel hukuk hükümlerine  tabi olacağı belirtilmiştir.4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun 2 nci maddesinde sistem kullanım anlaşmasına konukullanım tarifelerinin TEİAŞ tarafından EPDK’nınonayı alınmak sureti ile hazırlanacağına ilişkintek taraflı düzenleme yetkisi ve aynı kanunun 20. maddesindedüzenlenen sistem güvenliği açısından gerekliönlemleri düzenleyen Arz güvenliği ile ilgilimaddesi birlikte değerlendirildiğinde; TEİAŞtarafından, Çoruh Elektrik A.Ş. hakkında (sermayelerinintamamı devlete ait iki iktisadi devlet teşekkülüarasında) Haziran 2009 tarihini kapsar şekilde düzenlenen cezafaturasının, bir ticari faaliyetin yürütülmesikapsamında değil, TEİAŞ’a 4628 sayılıKanun’un 2. maddesi ile verilen Elektrik İletimi görevininsağlıklı bir şekilde yürütülmesinisağlama görevi kapsamında düzenlendiği, davacı ile davalı arasında gerek hisse devirsözleşmesi gerekse İşletme Hakkı DevirSözleşmesi imzalanmadan önceki döneme ait davaya konu cezafaturası yönünden sorumluluğun TEDAŞ’a aitolması da dikkate alındığında, borç tarihiitibari ile gerek alacaklı gerekse borçlu sıfatınınidarede birleştiği sonucuna varılmıştır.

            7-SONUÇ:

            Davadosyasının incelenmesinden; 233 sayılı KanunHükmünde Kararnamenin (KHK) 3. maddesine ve 20.02.2001 tarih ve 4628 sayılı ElektrikPiyasası Kanununa  dayanılarakçıkarılan ve 02.03.2001 tarihindeyürürlüğe giren 05.02.2001 tarih ve 2001/2026sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca TEAŞ’nin,TEİAŞ, EÜAŞ ve TETAŞ şeklinde 3’eayrılmasının ardından 27/03/2003 tarihli ve 25061sayılı Resmi Gazete’de Elektrik Piyasasında İletim veDağıtım Sistemlerine Bağlantı ve SistemKullanımı Hakkında Tebliğin yayınlandığı,ardından 21.12.2006 tarihli ve 1029 sayılı EPDK KurulKararı ile onaylanarak 01.01.2007 tarihinde İletim Sistemi SistemKullanım ve Sistem İşletim Tarifelerini Hesaplama YöntemBildirimi’nin yürürlüğe girdiği, ancakişlemin ceza faturasına esas ihlal tarihi (Haziran 2009) tarihiitibari ile 13.12.2007 gün ve 1407 sayılı EPDK kurul kararıile onaylanan İletim Sistemi Sistem Kullanım ve Sistemİşletim Tarifelerini Hesaplama Yöntem Bildirimi’ninyürürlükte olduğu;

TEİAŞ’nin 4628sayılı Kanun ve Tebliğin kendisine verdiği yetkiçerçevesinde hazırladığı “SistemKullanım Anlaşması”nın,  23.05.2003 gün ve148/1-15 sayılı EPDK kararı ile onaylandığı vefakat dosya içinde bulunan örneğinden söz konusuanlaşmanın davacı tarafındanimzalanmadığının görüldüğü;Özelleştirme Yüksek Kurulu’nun 07.06.2010 gün ve2010/36 sayılı Kararı ile Türkiye Elektrik DağıtımA.Ş.nin Çoruh Elektrik A.Ş.’ndeki %100 hissesinin, 277.000.000ABD doları bedelle Aksa Elektrik Perakende SatışA.Ş.’ne devredilmesine karar verildiği, hisse devrinin31.12.2010 tarihinde tamamı ile gerçekleşmesi ile ÇoruhElektrik A.Ş.’nın özelleştirme işleminintamamlandığı; davalı kurum tarafından, sistemkullanım anlaşmasının 10. maddesinde belirtilen cezaişartlarından 12. bentte belirtilenyükümlülüğün Haziran 2009 tarihinde tespit edilenihlali nedeni ile davacı kuruma 359,715,66 TL ceza kesildiği,davacının bu cezaya itiraz etmesi ile taraflar arasında davayakonu uyuşmazlığı oluştuğuanlaşılmaktadır. Görüldüğü üzere,ceza faturasının tanzimine konu ihlal tarihinde, davacı kurumhenüz özelleştirilmemiş, davalı ile arasındaSistem Kullanım Anlaşması imzalanmamış olmakla, ihlaltarihi itibariyle idare hukuku tüzel kişisi sıfatınıdevam ettirmektedir.

            Yukarıdaayrıntısı ile açıklandığı üzere,Ana Statüsü’nün 3. maddesinin2. fıkrası gereğince TEİAŞ,  4628sayılı EPK’nda verilen görevleri kapsamında tesisettiği işlemler yönünden idare hukuku hükümlerinetabidir ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nunyukarıda 2. maddesi kapsamında verilen yetkileri kullanırkentesis ettiği işlemler bakımından özel hukukhükümlerine tabi olmadığı yönünden bir kuşkubulunmamaktadır. Buna ilaveten, davalı TEİAŞtarafından, davacı kurumun özelleştirilmesinden öncekidöneme ilişkin olarak, davalı idarenin elektrik iletimi kamuhizmetinin düzgün işletilmesini sağlamak adınagerçekleştirdiği denetim görevi kapsamında tespitettiği ihlal nedeni ile davacıya ceza faturası tanzimettiği, ne faturanın tanzimi ne de faturanın dayanağıolan işlemlerin düzenlenmesi aşamasında davacınınherhangi bir katkısı bulunmadığı, davalı idarenintüm bu işlem ve düzenlemeleri kanunlar ve ilgili mevzuatınkendisine verdiği yetkiye dayalı olarak kamu gücü kullanmaksureti ile ve tek taraflı irade beyanı ilegerçekleştirdiği hususları da dikkatealındığında, davaya konu iptali istenen cezafaturasının bir idari işlem olduğu sonucunavarılmıştır.

            Herne kadar davaya konu sistem kullanım anlaşması birsözleşme metni gibi düzenlenmiş ise de, gerekTEİAŞ tarafından tek taraflı olarak hazırlanması,gerek EPDK tarafından onaylanarak yürürlüğe girmesi vegerekse de davacı tarafından imzalanmamış olmasınedenleri ile, iki taraflı irade beyanına havi bir özel hukuksözleşmesi niteliğinde olduğu kabul edilmemiş, biridari işlem olarak değerlendirilmiştir.

Bu duruma göre, idare tarafındantesis edilen işlemin, anılan yasal düzenlemelereuygunluğunun denetlenmesi gereken davanın görüm veçözümünde 2577 sayılı Yasa’nın 2.maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi gereğince idariyargı yerleri görevli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısı’nın başvurusunun reddine karar verilmesi gerekmiştir.

S O N UÇ      : Davanın çözümünde İDARİ YARGININgörevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısı’nın, BAŞVURUSUNUN REDDİNE, 02.06.2014gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi.

 

Başkan

Serdar

ÖZGÜLDÜR

 

Üye

Eyüp Sabri

BAYDAR 

 

 

 

Üye

Ertuğrul

ARSLANOĞLU

Üye

Ali

ÇOLAK

 

 

 

Üye

Ayhan

AKARSU

Üye

Nurdane

TOPUZ

 

 

 

Üye

Mehmet

AKBULUT

 

 

Full & Egal Universal Law Academy