T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 533
KARAR NO : 2014 / 570
KARAR TR : 5.5.2014
ÖZET: Sivil memur olan davacının, ek özel hizmet tazminatı verilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın, GENEL İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı :A.G. Davalı :Milli Savunma Bakanlığı Vekili :Av. B.K.M. OL A Y : Davacı dava dilekçesindeözetle; 1989 yılı Haziran ayından itibaren 10'uncu TankerÜs Komutanlığı Destek Grup Komutanlığıİstihkâm Bakım Tabur Komutanlığı’nda 657sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabi teknik hizmetlersınıfında sıhhi tesisat teknisyeni olarak görev yaptığını,657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve aynı Kanun’unek geçici 9'uncu maddesi kapsamına giren kurumların aylıkalanlara, 2006 yılında ne miktarda zam ve tazminat verileceği17/4/2006 tarihli ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıile yürürlüğe konulan "Devlet MemurlarınaÖdenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar" ve ekicetveller 5/5/2006 tarihli ve 26159 sayılı Resmi Gazete’deyayımlanmış söz konusu Kararın uygulanmasıkonusunda ortaya çıkması muhtemel tereddütleringiderilmesi ve uygulama birliğinin sağlanması amacıyla 11Mayıs 2006 tarihinde Zam Tazminatlara İlişkin 160 seri noluDevlet Memurları Kanunu Genel Tebliğiyayınlandığı, kendisinin gerek alınan kararlar gerekseyayınlanan tebliğ uyarınca ek özel hizmet tazminatıalma koşullarını taşımasına rağmen 2008 yılınınEkim ayından itibaren kendisine bu ödemeninyapılmadığını, ilgili konuda davalıyayapılan müracaata verilen cevapta, personele önceden verilen ek özelhizmet tazminatına ilişkin ödemenin durdurulduğucevabının verildiğini, yapılan işlemin hukukaaykırı olduğunu ve iptaline karar verilmesi gerektiğinibelirterek Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nde davaaçmıştır. Davalıidare savunmasında özetle; 657 sayılı DMK’nın152. maddesinde özel hizmet tazminatının verileceğikişilerin belirtildiğini, bu maddenin uygulanmasın ilişkin17.04.2006 gün ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulukararından sonra çıkartılan 03.01.2008 gün ve2008/10355 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile yenidendüzenlendiğini, davacının çalıştığıhizmet sınıfının adı geçen özel hizmettazminatı öngörülen kapsamdaolmadığını, nitekim bu konuya ilişkin olarak AksazBakım ve Onarım ve İstihkam Komutanlığı’ndagörev yapan teknik hizmetler sınıfına mensupçalışanlara yapılan özel hizmet ödemesininSayıştay Denetimi sırasında uygungörülmediğini ve bu nedenle 4960.550.000 TL zimmet tespitedildiğini, nitekim AYİM’nin benzer kararlarında da sözkonusu özel hizmet tazminatının ödenmesi içinyoğun bir dışarıda çalışmayükümlülüğünün aranması gerektiğininbelirtildiğini, bu koşulları taşımayan davacıbakımından davanın reddine karar verilmesi gerektiğinibelirtmiştir. AskeriYüksek İdare Mahkemesi İkinci Dairesi: 13.10.2010 günve Gensek No:2010/1809, E:2010/647, K:2010/1116 sayılı kararındaözetle; davanın çözümünde nedavacının 1602 sayılı Kanunun 20 nci maddesi uyarıncaasker kişi sayılmasının ne de görev ve hizmet yerininTSK kadrolarında yer almasın en ufak bir etki ve önemiolmadığını, Kamu'da 657 sayılı Kanunkapsamında görev yapan ve davacıyla aynı dönemde olanteknik personelin ek özel hizmet tazminatı hangi esas usul vemülahazalara göre takdir ve tespit edilmiş ise, davacı vedavaya konu ettiği uyuşmazlık da aynı esas, usul vemülahazalara göre takdir ve tespit edilmesi gerektiğini, birdiğer deyişle uyuşmazlıkla ilgili uygulanacak kuralınöngörülmesinde askeri hizmetin gereklilikleriningözetilmediğini, tüm bu sebeplerle davacının 1602sayılı Kanunun 20 nci maddesi kapsamında asker kişiolduğunu ancak dava konusu ek özel hizmet tazminatı ödenmemesiişleminin askeri hizmete ilişkin olmadığını,dolayısıyla davanın görev ve çözümyönünden AYİM'de değil Genel İdari Yargı Yeri'ndegörülmesinin uygun olduğunu belirterek; davanıngörev yönünden reddine karar vermiş, 1602sayılı Yasa’nın 21. maddesi gereğince verilen kararkesinleşmiştir. Davacı aynı istemle bu kezgenel idari yargı yerinde dava açmıştır. Adana 1.İdare Mahkemesi;09.10.2011 gün ve 2010/1754 Esas, 2011/1533 Karar sayılıkararında özetle; 926 sayılı Türk SilâhlıKuvvetleri Personel Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 1.maddesinin ikinci fıkrasına göre sivil memurlar kendi özelkanununa tabi bulunmakta olup; uyuşmazlık 657 sayılı DevletMemurları Kanunu'nun zam ve tazminatlara ilişkin 152. maddesinin"ÖZEL HİZMET TAZMİNATI" başlıklı II/ A.bendinin davacıya uygulanmasına ilişkin işlemdendoğmuş bulunduğunu,657 sayılı Yasa'nın 152.maddesinin II. bendine göre "tazminatlar" : görevinönem, sorumluluk ve niteliği, görev yerinin özelliği,hizmet süresi, kadro unvan ve derecesi ve eğitim seviyesi gibihususlar göz önüne alınarak bu Kanunda belirtilen Devletmemuru aylığının (ek gösterge dahil) brüttutarı esas alınarak maddede belirtilen oranlarda ödenen parasalhaklardan olup; aynı Yasa maddesinin "Ortak Hükümler"başlıklı III. bendinin değişik üçüncüfıkrasında, "Bu zam ve tazminatlara hak kazanmada vebunların ödenmesinde aylıklara ilişkin hükümleruygulanır..." denildiğinden, bu parasal hakların 1602sayılı Yasa'nın değişik 22. maddesinde BirinciDairenin görevleri arasında sayılan "aylık" kavramınınkapsamına girdiğinin kabulü gerektiğini, Bu durumda, 1602sayılı Yasa'ya göre asker kişi sayılan sivil memuraözel hizmet tazminatının ödenmemesi işleminden; birbaşka deyişle, asker kişinin özlük haklarından doğandavada "askeri hizmete ilişkin bulunma" koşulunun dagerçekleşmiş bulunması karşısında,uyuşmazlığa konu edilen davanın görüm veçözümünde Askeri Yüksek İdare Mahkemesi'ningörevli olduğu kanaat ve sonucuna varıldığınıbelirterek, davanın görev yönünden reddine kararvermiş, kararı davacı vekili temyiz etmiştir. Danıştay2. Dairesi;24.04.2013 gün ve 2011/11875 Esas, 2013/2501 Karar sayılıkararında özetle; dava dosyasının incelenmesinden,davacının 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıgereğince kendisine ödenen ek özel hizmet tazminatınınödemesinin durdurulmasına ilişkin işlemin iptali ile 2008yılının 4. döneminden itibaren ödenmeyen ek özelhizmet tazminatlarının yasal faizi ile birlikte tazminine kararverilmesi istemiyle Askeri Yüksek İdare Mahkemesi nezdindeaçtığı; davanın, Askeri Yüksek idare Mahkemesiikinci Daire Başkanlığı'nın 13.10.2010günlü, E:2010/647, K:2010/1116 sayılı kararıyla;davacının 1602 sayılı Kanun'un 20. maddesi kapsamındaasker kişi olduğu, ancak dava konusu ek özel hizmettazminatının ödenmemesi işleminin askeri hizmeteilişkin olmadığı, dolayısıyla davanın AskeriYüksek İdare Mahkemesi'nde değil, genel idari yargı yerindegörülmesinin uygun olduğu gerekçesiyle görevyönünden reddi üzerine idare Mahkemesi'ndeaçtığı; iş bu davada da, İdare Mahkemesi'nce,uyuşmazlığın çözümünde AskeriYüksek İdare Mahkemesi'nin görevli olduğugerekçesiyle davanın görev yönünden reddine kararverildiği; bu durumda, görülmekte olan davada Askeri Yüksekİdare Mahkemesi'nin görevli olduğu sonucuna ulaşanİdare Mahkemesi'nce, yukarıda sözü edilen 2247sayılı Yasa'nın 19. maddesi uyarınca, görevlimahkemenin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurulması gerekirken, davanın görev yönündenreddi yolunda karar verilmesinde, 2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'a uyarlıkbulunmadığı gerekçesi ile kararın bozulmasına hükmetmiştir. Adana 1.İdare Mahkemesi; 22.01.2014 gün ve 2013/1383 Esas sayılı kararındaözetle; 926 sayılı Türk Silâhlı KuvvetleriPersonel Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 1. maddesinin ikincifıkrasına göre sivil memurlar kendi özel kanununa tabibulunmakta olup; uyuşmazlık 657 sayılı DevletMemurları Kanunu'nun zam ve tazminatlara ilişkin 152. maddesinin"ÖZEL HİZMET TAZMİNATI" başlıklı II/ A.bendinin davacıya uygulanmasına ilişkin işlemdendoğmuş bulunduğunu, 657 sayılı Yasa'nın 152.maddesinin II. bendine göre "tazminatlar" : görevinönem, sorumluluk ve niteliği, görev yerinin özelliği,hizmet süresi, kadro unvan ve derecesi ve eğitim seviyesi gibihususlar göz önüne alınarak bu Kanunda belirtilen Devletmemuru aylığının (ek gösterge dahil) brüttutarı esas alınarak maddede belirtilen oranlarda ödenen parasalhaklardan olup; aynı Yasa maddesinin "Ortak Hükümler"başlıklı III. bendinin değişiküçüncü fıkrasında, "Bu zam ve tazminatlarahak kazanmada ve bunların ödenmesinde aylıklara ilişkinhükümler uygulanır..." denildiğinden, bu parasalhakların 1602 sayılı Yasa'nın değişik 22.maddesinde Birinci Dairenin görevleri arasında sayılan"aylık" kavramının kapsamına girdiğininkabulü gerektiğini, Bu durumda, 1602 sayılı Yasa'yagöre asker kişi sayılan sivil memura özel hizmettazminatının ödenmemesi işleminden; bir başkadeyişle, asker kişinin özlük haklarından doğandavada "askeri hizmete ilişkin bulunma" koşulunun dagerçekleşmiş bulunması karşısında,uyuşmazlığa konu edilen davanın görüm veçözümünde Askeri Yüksek İdare Mahkemesi'ningörevli olduğu kanaat ve sonucunavarıldığını belirterek; görevli yargıyerinin belirlenmesi istemi ile 2247 sayılı Kanun’un 19. maddesigereğince dosyanın mahkememize gönderilmesine kararvermiştir. İNCELEMEVE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Sıddık YILDIZ,Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 5.5.2014 günlütoplantısında: Dosya üzerinde 2247sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılanincelemeye göre; İdare Mahkemesi’nce, idari yargıdosyası ile birlikte Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin dosyasıda temin edilmek sureti ile 2247 sayılı Yasa’nın 19.maddesinde öngörülen şekilde başvurulduğu veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, askeri idari ve idariyargı yerleri arasında doğan görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Birgül Yiğit’in, davanınçözümünde genel idari yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Danıştay Savcısı Mehmet AliGÜMÜŞ ile Askeri Yüksek İdare MahkemesiSavcısı Nihat POLAT’ın davada genel idariyargının görevli olduğu yolundaki yazılı ve sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, 10'uncu Tanker ÜsKomutanlığı Destek Grup Komutanlığıİstihkâm Bakım Tabur Komutanlığı’nda 657sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabi teknik hizmetlersınıfında sıhhi tesisat teknisyeni olarak görev yapan davacının,ek özel hizmet tazminatı ödenmesi yolundaki başvurusununreddine ilişkin işlemin iptali ile ödenmeyen ek özel hizmettazminatının hak ediş tarihi itibariye yasal faiziyle birliktetazmini istemiyle açılmıştır. Anayasa’nın 157.maddesinde, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin, askeri olmayanmakamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren veaskeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğanuyuşmazlıkların yargı denetimini yapan ilk ve son derecemahkemesi olduğu; ancak, askerlikyükümlülüğünden doğanuyuşmazlıklarda ilgilinin asker kişi olmasışartının aranmayacağı belirtilmiş; 1602 sayılı AskeriYüksek İdare Mahkemesi Kanunu’nun 25.12.1981 tarih ve 2568sayılı Yasa ile değişik 20. maddesinin birincifıkrasında, “Askeri Yüksek İdare Mahkemesi TürkMilleti adına; askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile,asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idariişlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların ilk ve sonderece mahkemesi olarak yargı denetimini ve diğer kanunlardagösterilen, görevleri yapar. Ancak, askerlik yükümlülüğündendoğan uyuşmazlıklarda; ilgilinin asker kişi olmasışartı aranmaz” denilmiştir. Buna göre, Askeri Yüksekİdare Mahkemesi’nin bir davaya bakabilmesi için dava konusuidari işlem veya eylemin “asker kişiyi ilgilendirmesi” ve“askeri hizmete ilişkin bulunması” koşullarınınbirlikte gerçekleşmesi gerekmektedir. 1602 sayılıYasa’nın değişik 20. maddesinde, Türk SilahlıKuvvetlerinde görevli bulunan veya hizmetten ayrılmış olansubay, askeri memur, astsubay, askeri öğrenci, uzmançavuş, uzman jandarma çavuş, erbaş ve erler ilesivil memurlar asker kişi sayılmaktadır. Davacının 1602sayılı Yasa’nın 20. maddesinde sayılan askerkişilerden olduğu ve bu nedenle dava konusu işlemin askerkişiyi ilgilendirdiği tartışmasızdır. Dava konusu işlemin askerihizmete ilişkin olup olmadığına gelince: İdari işlemin,görevli yargı yerinin tespiti yönünden “askerihizmete ilişkin” olup olmadığının saptanabilmesiiçin işlemin konusuna bakılması gerekmektedir. Eğeridari işlem askeri gereklere, askeri usul ve yönteme ve askerihizmete göre tesis edilmiş ise, bu işlemin askeri hizmeteilişkin olduğu kabul edilmelidir. Daha açık bir ifadeyle,askeri hizmete ilişkin idari işlemler; idarenin bir askerkişinin askeri yeterlik ve yeteneklerinin, tutum vedavranışlarının, askeri geçmişinin, askerkişi olmaktan kaynaklanan hak ve ödevlerinin; askerlik hizmetininamacı, askeri görev yerlerinin özellikleri, askeri kural vegerekler göz önünde tutularak değerlendirilmesi sonucundatesis edilen işlemlerdir. İşlem, askeri olmayan bir makamtarafından tesis edilmiş olsa bile durum değişmemektemenfaati ihlal edilen asker kişinin açtığıdavanın Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’ndegörülmesi gerekmektedir. 657 sayılı DevletMemurları Kanunu’nun 152 nci maddesi; “… II. Tazminatlar: A - ÖZEL HİZMETTAZMİNATI: … c) Teknik Hizmetler sınıfınadahil kadrolarda görev yapanlardan… Teknik HizmetlerSınıfına dahil kadrolarda bulunan personelden açıkçalışma mahallerinde fiilen çalışanlara,bulundukları kadrolar esas alınmak suretiyle, çalıiçin belirlenecek oranlarda ve üçer aylık dönemleritibariyle toplam 60 puanı aşmayacak şekilde, dönemsonlarında ödenmek üzere ek özel hizmet tazminatıverilebilir. …” III -Ortak Hükümler: Bu zam ve tazminatların hangiişi yapanlara ve hangi görevlerde bulunanlara ödeneceği,miktarları, ödeme usul ve esasları ilgili kurumlarınyazılı isteği ve Devlet PersonelBaşkanlığının görüşü üzerineMaliye Bakanlığınca bütün kurumları kapsayacakşekilde ve 154 'üncü madde uyarınca katsayınınBakanlar Kurulunca değiştirilmesi durumu hariç yılda birdefa olmak üzere hazırlanır ve Bakanlar Kurulu Kararı ileyürürlüğe konulur..." hükmüne amirdir. 657 sayılı DevletMemurları Kanununun 152 nci maddesine göre "DevletMemurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara ilişkinKarar"ın Bakanlar Kurulu'nca 17.04.2006 tarihinde 2006/10344sayılı kararla kararlaştırılarak 05.05.2006 günve 26159 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe girdiği ve bahse konu Bakanlar KuruluKararına ekli II sayılı cetvelin E(Teknik Hizmetler)bölümünün 6 ncı maddesinin:" Teknik HizmetlerSınıfına ait kadrolarda bulunan personelden; büro,atölye, ısı santralı, laboratuar, tesis (sosyal tesislerdahil), işletme, fabrika ve hizmet binaları dışındaolmak şartıyla arazi, şantiye, inşaat, baraj, park,bahçe, maden, açık alanlarda kurulu tarım vehayvancılık uygulama birimleri ve yol gibi açıkçalışma mahallerinde fiilen çalışanlara(belirtilen mahallerde yapılan kontrollük hizmetleri dahil),çalışılan her gün için aşağıdagösterilen oranlarda ayrıca özel hizmet tazminatıödenir. Faal durumdaki hizmet binalarının tadilat, bakım veonarımı işleri açık çalışma mahallikapsamında değerlendirilmez. a) 1/a, b ve c sıralarındasayılanlara............... 3,0 b) 1/d sırası ile 2 ncisırada sayılanlara.......... 2,0 c) 3 ve 4 üncüsıralarda sayılanlara................ 1,2 Bu ek özel hizmet tazminatınınödenmesinde ilgililerin kadroları esas alınır. Tazminatın kimlereödeneceği; iş programları ve çalışmamahallerinin özellikleri dikkate alınarak, üçeraylık dönemler itibarıyla ilgili birim amirlerince belirlenir.Ödemeler görevin filen yerine getirilmesinden sonra üçeraylık dönem sonlarında yapılır. Ancak, bu şekildeödenecek ek özel hizmet tazminat toplamı üçeraylık dönemler itibarıyla, a) 1/a, b ve c sıralarındasayılanlara............... 60 b) 1/d sırası ile 2 ncisırada sayılanlara........... 40 c) 3 ve 4 üncüsıralarda sayılanlara................. 24 oranlarınıaşamaz." şeklindedüzenlenmiş olduğu anlaşılmıştır. Devlet Memurları Kanunu GenelTebliği (Seri No: 160)'nın C-II Sayılı Cetvele İlişkinAçıklamalar Başlıklı 6 ncı maddesinde; "IIsayılı Cetvelin (E) Teknik Hizmetler Bölümünün 6ncı sırasında, Teknik Hizmetler Sınıfına aitkadrolarda bulunan personelden; büro, atölye, ısısantralı, laboratuar, tesis (sosyal tesisler dahil), işletme, fabrikave hizmet binaları dışında olmak şartıyla arazi,şantiye, inşaat, baraj, park, bahçe, maden, açıkalanlarda kurulu tarım ve hayvancılık uygulama birimleri ve yolgibi açık çalışma mahallerinde fiilençalışanlara (belirtilen mahallerde yapılankontrollük hizmetleri dahil), çalışılan her güniçin %3, %2 ve %1,2 oranlarında ek özel hizmet tazminatıödeneceği; bu şekilde ödenecek ek özel hizmettazminatı toplamının üçer aylık dönemleritibarıyla %60, %40 ve %24 oranlarınıaşamayacağı, bu ilave tazminatın kimlereödeneceğinin ise iş programları ve çalışmamahallerinin özellikleri dikkate alınarak, üçeraylık dönemler halinde, ilgili birim amirlerince belirleneceğive ödemelerin görevin fiilen yerine getirilmesinden sonraüçer aylık dönem sonlarındayapılacağı hükme bağlanmıştır. Uyuşmazlığailişkin mevzuat hükümleri ile somut olay ile birlikteirdelendiğinde, dava konusu olayda, davacının 10'uncu TankerÜs Komutanlığı Destek Grup Komutanlığıİstihkâm Bakım Tabur Komutanlığında 657sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi teknik hizmetlersınıfında sıhhi tesisat teknisyeni olarak görevyaptığı, 06.04.2010 tarihli dilekçe ile 657sayılı Yasa'nın 152’nci maddesine göre Devletmemurlarına ödenecek zam ve tazminatları belirleyen 2006/10344sayılı Bakanlar Kurulu Kararı sayılı cetvelinin E(Teknik Hizmetler) bölümünün 6’ncı maddesinekendisine ek özel hizmet tazminatı ödenmesi istemiyleyaptığı başvurunun reddedilmesi üzerine davaaçıldığı; bu durum dikkatealındığında davalı idarece işlem tesis edilirkenve devamında açılan davanın yargısal denetimisırasında askeri kural ve gerekler yönünden bir değerlendirmeyapılması gerekmeyeceği kanaatine ulaşılmakla davakonusu işlemin askeri hizmete ilişkin bulunduğundan söz etmekolanaksızdır. Belirtilen duruma göre ve olaydaAnayasa’nın 157. ve 1602 sayılı Yasanın 20. maddelerindeöngörülen “asker kişiyi ilgilendirme” ve“askeri hizmete ilişkin bulunma” koşulları birliktegerçekleşmediğinden, davanın görüm veçözümünde genel idari yargı yeri görevlibulunmaktadır. Açıklanan nedenlerle, Adana1. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun reddi gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde GENEL İDARİ YARGININ görevliolduğuna, bu nedenle Adana1.İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUNREDDİNE, 5.5.2014 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Nurdane TOPUZ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Sıddık YILDIZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy