T.C. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ HUKUK BÖLÜMÜ ESAS NO : 2014 / 1018 KARAR NO : 2014 / 1057 KARAR TR : 17.11.2014 ÖZET :Asliye Hukuk Mahkemesi görevsizlik kararının kesinleşmediğinin anlaşılması karşısında; 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen; koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk. K A R A R Davacılar : 1-G.İ. 2-R. İ. 3-Kendi Adına Asaleten Çocukları B. İ., B. İ., S. İ.’a velayeten anneleri S. İ. 4-Kendi adına asaleten çocuğu Z. İ. adına velayetenannesi H. İ. 5- K. İ. 6-Y. P. 7-M. İ. 8-E. İ. Vekili : Av.O. A. Davalılar :1-Muş Valiliği İl Özel İdare GenelMüdürlüğü 2- Karayolları Genel Müdürlüğü OL A Y : Davacı vekili, davadilekçesinde özetle; davacıların murisi R.İ.’ın29.08.2011 tarihinde geçirmiş olduğu trafik kazasıneticesinde hayatını kaybettiğini, R.İ.’ınölümüne yol açan kazanın sebebi olarak kazanıngerçekleştiği yolun bakım ve onarımınınyapılmamış olmasının, asfalt yolun mıcır vetorakla yama yapılmış olmasının ve yolda uyarıcaherhangi bir işaret veya levha bulunmamasının tespit edildiğini;Muş Ağır Ceza Mahkemesi’nin 2012/179 Esas sayılıdosyasında ilgili idarenin ihmal ve hizmet kusuru sebebiyle kazanınoluşumunda kusurlu olduğunun belirlendiğiniaçıklayarak Muş Valiliği İl Özel İdaresiile Karayolları Genel Müdürlüğü’nünaleyhine maddi ve manevi tazminat davası istemi ile adli yargıda davaaçmıştır. MALAZGİRTASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 03.09.2012 gün ve E:2012/245, K:2012/182sayılı kararında; “…6100 sayılı HukukMuhakemeleri Kanununun 3 maddesinde yer alan "Her türlü idarieylem ve işlemler ile idarenin sorumlu olduğu diğer sebeplerinyol açtığı vücutbütünlüğünün kısmen veya tamamenyitirilmesine yahut kışının ol umun e bağlı maddive manevi zararların tazminine ilişkin davalara asliye hukukmahkemeleri bakar " hükmü Anayasa Mahkemesi’nin 16/02/2012tarihli ve 2011/35 Esas ile 2012/23 Kararı sayılı ilamıylaiptal edilmiştir Anayasa Mahkemesi 3 maddenin iptali sonrasındaerteleme yönünde bir karar almadığından iptal kararıderhal yürürlüğe girmiştir 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2 maddesinin lfıkrasının b bendine göre, “idari eylem veişlemlerden dolayı kişisel haklan doğrudan muhtel olanlartarafından açılan tam yargı davaları” idaridava türleri arasında sayılmıştır. Tazminattalebi içeren bu davalarda görevli yargı yolu idari yargıolmakla birlikte, bu davalara idare mahkemeleri bakmakla görevlidir Bununyanında, Anayasanın 125 maddesinin birinci fıkrasında,"idarenin her turlu eylem ve işlemlerine karşı yargıyolu açıktır”. 155 maddesinin birincifıkrasında ise "Danıştay, idari mahkemelerce verilenkanunun başka bir idari yargı merciine bakmadığı kararve hükümlerin son inceleme merciidir. Kanunda gösterilen bellidavalara da ilk ve son derece mahkemesi olarak bakar" hükmü yeralmaktadır. AnayasaMahkemesi'nin 16/02/2012 tarihli ve 2011/35 Esas de 2012/23 Kararsayılı iptal kararının gerekçesinde, idare hukukundavar olan hizmet kusuru ve kusursuz sorumluluk kavramlarınınkişilerin gördüğü zararlasın tazminindekullanılan ve kişilerin idare karşısında korunmakapsamım genişleten kavramlar olduğu, idare hukukunda, idareninhiçbir kusuru olmasa da sosyal risk, terör eylemleri,fedakârlığın denkleştirilmesi gibi kusursuzsorumluluğa ilişkin kavramlara dayanılarak kişilerinuğradığı zararların tanzim edilmesininmümkün olduğu, özel hukuk alanındaki kusursuzsorumluluk hallerinin ise belirli konular için düzenlenmişolup sınırlı olduğu, idarenin idare hukuku esaslarınadayanarak ak tesis ettiği tartışmasız bulunan eylem veişlemler ile idarenin sorumlu olduğu diğer sebeplerdenkaynaklanan zararlara ilişkin davaların idari yargı yerlerindegörülmesinin gerektiği, bu nedenle aynı idari eylem,işlem veya sorumluluk sebebinden kaynaklanan zararların tazminineilişkin davaların farklı yargı yerlerindegörülmesinde kamu yaran ve haklı neden olduğusöylenemeyeceğinden 6100 sayılı Hukuk MuhakemeleriKanunu’nun 3.maddesi hükmü iptal edilmiştir. 6100sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 114 maddesinde davaşartları sayılmış ve madde 114/I-b'de yargıyolunun caiz olması dr/a şartı olarak kabul edilmiştir. 115maddede ise. Mahkemenin dava şartlarının mevcut olupolmadığını dar,'anın her aşamasındakendiliğinden araştıracağı belirtilmiştir 6100sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 3 maddesi Anayasa Mahkemesitarafından iptal edildiğinden ve davalı idareler aleyhinemahkememize açılan bu dava ıhma] ve hizmet kusurunadayalı maddi ve manevi tazminat istemim içeren tam yargıdavası niteliğinde olduğundan yargı yolu olarak idari yargıgörevli olmakla birlikte, idari eylem neticesinde ortaya çıkanzararın giderilmesi için açılacak davalara idaremahkemeleri bakmakla görevlendirilmiştir. Dosyakapsamı İncelenmekle, dava dilekçesi ekinde adıyardım talebi hususunda herhangi bir belge sunulmadığı gibidavarım vekille açıldığı göz eminealındığında adlı yardım talebinin reddine, usulekonomisi gereğince ve davanın sürüncemedebırakılmaması amacıyla 6100 sayılı HukukMuhakemeleri Kanunu’ nun 114/I-b ve 115 maddeleri gereğince yağıyolunun caiz olmaması sebebiyle dava şartı yokluğundandavanın usulden reddine tensiben karar vermekgerekmiştir…” şeklindeki gerekçe ileUyuşmazlığın idari yargının görev alanıkapsamında kaldığı anlaşıldığındandava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine kararvermiştir. Davacıvekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır. VAN1. İDARE MAHKEMESİ:26.02.2014 gün ve E:2013/1747 sayılıgönderme kararında ; “…2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesi’nin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun’un yargı mercilerinin“Uyuşmazlık Mahkemesine Başvurmaları” başlıklı19. maddesinde, "Adli, idari, askeri yargı mercilerinden birisininkesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerinekendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olanbir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciingörevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli birkarar ile görevli merciin belirtilmesi için UyuşmazlıkMahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesiniUyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler. Yargı merciince,önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası datemin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte davadosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir"hükmüne yer verilmiştir. 2576 sayılıKanunun İdare Mahkemelerinin Görevleri başlıklı 5.maddesinin 1. fıkrasında, idare Mahkemelerinin, Vergi Mahkemeleriningörevine giren davalar ile ilk derece Danıştay'daçözümlenecek olanlar dışındaki iptaldavaları ile tam yargı davalarını, tahkim yoluöngörülen imtiyaz şartlaşma vesözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinin birinin yürütülmesi için yapılanidari sözleşmelerden dolayı taraflar arasındaçıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar ve diğerkanunlarla verilen işleri çözümleyeceği hükmebağlanmıştır. 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 14. maddesinin 3/abendinde; dava dilekçelerinin görev ve yetki yönünden ilkincelemeye tabi tutulacağı; aynı Kanununun 15 nci maddesinin l/abendinde ise; adli ve askeri yargının görevli olduğukonularda açılan davaların görev yönündenreddine karar verileceği belirtilmiştir. Öte yandan, 2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu, "Kapsam"başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulanmasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ve diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı; 101. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumluolduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğinisağlayacak durumda bulundurmanın gerekli görülenkavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri,işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanınBelediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğubelirtilmiştir. Öte yandan 2918sayılı Yasanın 19.01.2011 günlü Resmi Gazetedeyayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılıYasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde"İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. Motorlu araçkazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar,sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir"; Geçici 21. maddesinde de"Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği uygulanmaz" hükümleri yer almaktadır. Belediye aleyhine idaremahkemesinde açılan başka bir tazminat talepli tam yargıdavasında İdare Mahkemesi 2918 sayılı Yasanın 110.maddesinin 1. fıkrasının birinci ve ikinci cümlelerininAnayasaya aykırı olduğu kanısına varmış,İdare Mahkemesinin bu iki cümlenin iptali istemiyleyaptığı başvuruyu inceleyen Anayasa Mahkemesi 08.12.2011gün ve E:2011/124, K:2011/160 sayı, 08.11.2012 gün veE:2012/118, K:2012/170 sayı ve 28.05.2013 gün ve E:2013/59, 2013/68sayılı aynı içerikli kararları ile; "2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 110. maddesinin birincifıkrasında, bu Kanun'dan doğan sorumluluk davalarınınadli yargıda görüleceği öngörülmektedir.İtiraz başvurusunda bulunan mahkeme ise idari mahkemesi olup davayabakmakta görevli ve yetkili mahkeme değildir. Başvurunun Mahkeme'ninyetkisizliği nedeniyle reddi gerekir" kararınavarmıştır. Bu durumda, 2918sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin benzer bir konuda İdare Mahkemesi’nin davayabakmakla görevli bulunmadığı yolundaki kararlarıgözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesininkarayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendirentüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı veKanunun, trafikle ilgili kuralları,şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev veyetki sorumlulukları ile çalışma usullerinikapsadığı, dolayısıyla meydana gelen zararıntazmini istemiyle açılan davanın da adli yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.”değerlendirmesinde bulunularak davanın görüm veçözümü adli yargı yerinin görevinegirdiğinden Antalya 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nce verilen görevsizlikkararının kaldırılmasına karar vermiştir. Davadilekçesinin incelenmesinden, davacıların murisi olan R.İ.'ın29/08/2011 tarihinde meydana gelen trafik kazasında hayatınıkaybetmiş olduğu, bunun üzerine murislerinin adli yargıdatazminat davası açtığı, açılan budavanın Malazgirt Asliye Hukuk Mahkemesi'nce idari yargınıngörev alanına girdiği gerekçesiyle görevyönünden reddedilmesi üzerine davacılar tarafından bukez Mahkememizde davalı idareler tarafından kazanın gerçekleştiğiyolun bakım ve onanırımın yapılmadığı,asfalt yolun mıcır ve toprakla yama yapıldığıhalde yolda uyarıcı işaret ve levha bulunmadığıiddiaları ileri sürülerek tazminat istemiyle bakılmaktaolan davanın açıldığı anlaşılmaktaolup, yukarıda ayrıntılı olarakaçıklandığı üzereuyuşmazlığın görüm veçözümünde adli yargı yeri görevlidir. Nitekim,Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 11/11/2013 tarih ve 2013/1562 Esas,2013/1725 sayılı kararı da bu yöndedir...” şeklindeki gerekçe ile 2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi HakkındaKanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerininbelirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda karar verilinceye kadarertelenmesine karar vermiştir. İNCELEME VEGEREKÇE : UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 17.11.2014 günlütoplantısında: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, 2247sayılı Yasa’da öngörülen koşullarıtaşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu vedosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHANile Danıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün2247 sayılı Yasa’da öngörülenkoşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiğiyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun’un 19. maddesinde“Adli, idari, askeri yargı mercilerinden birisinin kesin veyakesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelenbir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargımercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevliolduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ilegörevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesininkarar vermesine değin erteler. (Değişik ikincifıkra: 23/7/2008 – 5791/9 md.) Yargı merciince,önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası datemin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte davadosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir.” hükmebağlanmış, aynı Yasanın 27. maddesinde ise,Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, uyuşmazlıkçıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarınailişkin istemleri önce şekil ve süreaçısından inceleyeceği; yöntemine uymayan veyasüresi içinde ileri sürülmemiş istemlerireddedeceği kuralına yer verilmiştir. İdare Mahkemesince,Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilen idari yargı dosyasıiçerisinde Malazgirt Asliye Hukuk Mahkemesi’nin görevsizlikkararı bulunmakta ise de, bu kararın kesinleşipkesinleşmediği anlaşılamadığındanBaşkanlığımızın 07.07.2014 gün ve 2014/860sayılı yazısı ile, Malazgirt Asliye Hukuk Mahkemesi’nin03.09.2012 gün ve E:2012/245, K:2012/182 sayılı görevsizlikkararının kesinleşme durumunu gösteren onaylı birörneği istenilmiş; bunun üzerine anılan mahkemeceistenilen dosyanın, Hukuk Muhakemeleri KanununYönetmeliği’nin 58/1 maddesi gereğince tararlargerekçeli kararın tebliğini talep etmediğindendosyanın henüz tebliğe çıkmadığındankesinleştirilemediği belirtilmiştir. Olayda, Van 1.İdareMahkemesince, görevli merciin belirlenmesi için Mahkememizebaşvurulmasına karşın, Malazgirt Asliye Hukuk Mahkemesi’ningörevsizlik kararı henüz tebliğ edilmemiş olduğundanortada adli yargı yerine ait kesinleşmiş bir görevsizlikkararı bulunmadığından, 2247 sayılı Yasanın19. maddesinde öngörülen “kesin ve kesinleşmişgörevsizlik kararı üzerine” koşulugeçekleşmemiştir. Açıklanannedenlerle, 2247 sayılı Yasanın 19. maddesindeöngörülen koşulları taşımayan Van 1.İdare Mahkemesinin başvurusunun aynı Yasanın 27. maddesiuyarınca reddi gerekmiştir. S O N UÇ : 2247 sayılıYasanın 19. maddesinde öngörülen koşullarıtaşımayan Van 1. İdare Mahkemesinin 26.02.2014 gün veE:2013/1747 sayılı başvurusunun aynı Yasanın 27.maddesi uyarınca REDDİNE, 17.11.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy