T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 933
KARAR NO : 2014 / 977
KARAR TR : 17.11.2014
ÖZET :Sözleşme ve yönetmelik hükümlerine rağmen kredi kartı ile oyun oynatıldığının tespit edildiği nedeniyle, Bayilik Sözleşmesinin 2/a,d ile 8/b ve Spor Müsabakalarına Dayalı Sabit İhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunları Uygulama Yönetmeliğinin 24. maddesinin birinci fıkrasının (s) bendi hükümlerine istinaden, davacı adına kayıtlı … numaralı Spor Toto Bayiliğinin iptal edilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesinin gerektiği hk. K A R A R Davacı : M. A. D. Vekilleri : Av. G. H. G. - Av. B. N. Davalı : Gençlik ve SporBakanlığı Spor Toto Teşkilat Başkanlığı Vekili : Av. S. N. S. O L A Y :Başbakanlık Gençlik ve Spor GenelMüdürlüğü Spor Toto Teşkilat Müdürlüğüile davacı arasında 19.7.2006 tarihinde Bayilik Sözleşmesiimzalanmış ve davacı davalı idarenin 122319 nolu Spor TotoBayii’si olmuştur. Davalı idaretarafından 21.10.2013 Olur/tarih ve 2035 sayı ile; TeşkilatBaşkanlıkları ile davacı arasında 19/07/2006 tarihindeimzalanan Bayilik Sözleşmesi’nin 2/a maddesinde, SporMüsabakalarına Dayalı Sabit İhtimalli ve MüşterekBahis Oyunları Uygulama Yönetmeliği’nin ve bunlara aittebliğ ve talimatların sözleşmenin vazgeçilmezparçası olduğu; bunların bayilere aithükümlerine bayinin aynen uymakla yükümlü olduğu;2/d maddesinde bayiliğin her türlü adli, idari, cezai ve malisorumluluğunun bizzat bayiye ait olduğu; 8/b maddesinde bayitarafından işbu sözleşmenin maddelerine uyulmamasıhalinde bayilik ruhsatının Teşkilat tarafından ayrıcaherhangi bir gerekçe gösterilmeksizin iptal edilebileceğininhükme bağlanmış olduğu; anılan Yönetmeliğiyürürlükten kaldıran ve 28/02/2009 tarih ve 27155sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan SporMüsabakalarına Dayalı Sabit İhtimalli ve MüşterekBahis Oyunları Uygulama Yönetmeliği’nin 24/1 maddesinin(s) bendinde, borç mukabili veya kredi kartıyla ya da kredili hesaptanoyun bedelini tahsil etmek suretiyle oyun oynatılması halinde bayilikruhsatının Teşkilat tarafından tek taraflı olarak veherhangi bir bildirim süresine uyulmaksızın iptal edileceğininhükme bağlandığı; anılan sözleşme veyönetmelik hükümlerine rağmen TeşkilatBaşkanlıklarınca yapılan kontrol ve denetimler neticesindeedinilen bilgi ve belgelerden, davacı adına kayıtlı122319 numaralı bayilikte kredi kartı ile oyunoynatıldığının tespit edilmesi nedeniyle,açıklanan yönetmelik ve sözleşmehükümlerine istinaden davacı adına kayıtlı 122319numaralı bayilik Teşkilat Başkanlığının21/10/2013 tarihli ve 30875700-110.05/2035 sayılı Oluru ile iptaledilmiş; bu işlem 31.10.2013 tarih ve …/2094 sayılıyazı ile davacıya bildirilmiştir. Davacı vekili,müvekkilinin bayilik izninin iptaline ilişkin 21/10/2013 tarih ve 2035sayılı işlemin iptali istemiyle 15.11.2013 tarihinde idariyargı yerinde dava açmıştır. ANKARA 12.İDAREMAHKEMESİ:29.11.2013 gün ve E:2013/1567, K:2013/2045 sayı ile,2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14/3.maddesinde, dilekçelerin; a)Görev ve yetki, b)idari mercitecavüzü, c)Ehliyet, d)idari davaya konu olacak kesin veyürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı,e)Süre aşımı, f)Husumet, g)3 ve 5. maddelere uygun olupolmadıkları, yönlerinden sırasıyla inceleneceği;15/1-a maddesinde ise, Yasanın 14/3-a maddesine göre adli ve askeriyargının görevli olduğu konularda açılandavaların reddine karar verileceği hükmüne yerverildiği; idare hukukunun uygulanmasından doğanuyuşmazlıkların idari yargının görevialanını oluşturduğu, idare hukuku kurallarıiçinde, kamu hizmetinin yürütülmesi amacıyla, kamugücü kullanılarak tesis edilen idari işlemler ile aynıamaçla gerçekleştirilen idari eylemler ve idarisözleşmelerden doğan uyuşmazlıkların görümve çözümünün idari yargının görevalanına girdiği; bir sözleşmenin idarisözleşme sayılabilmesi için sürekli bir kamuhizmetinin görülmesi amacını taşıması,taraflardan birinin idare olması ve kamu hukukuna özgü, kamuhukukundan doğan şart ve hükümlerin sözleşmedeyer almasının zorunlu bulunduğu; dava dosyasınınincelenmesinden; taraflar arasında imzalanan bayiliksözleşmesinin davacı tarafından ihlal edildiğinintespit edilmesi üzerine, dava konusu işlem ile davacınınbayilik izninin iptal edildiği, bu işlemin iptali istemiyle debakılan davanın açıldığınınanlaşıldığı; bu durumda; idarenin, davacıile yapmış olduğu bayilik sözleşmesinin, idareninözel hukuk alanında gerçekleştirdiği bir hukuksalişlem olduğu ve bu ilişkiden doğan haklarınkullanılmasına ve takibine ilişkin davaların da özelhukuk hükümleri çerçevesindeçözümlenmesi gerekeceği dikkatealındığında, taraflar arasında imzalanansözleşmenin uygulanmasından kaynaklanan buuyuşmazlığın çözümü adli yargıyerinin görev alanına girdiği gerekçesiyle; davanın2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15.maddesinin (1/a) bendi hükmü uyarınca görevyönünden reddine karar vermiş; temyiz edilmesi üzerine bukarar Danıştay 10.Dairesinin 20.3.2014 gün ve E:2014/899,K:2014/1699 sayılı kararıyla onanmış vekesinleşmiştir. Davacı vekilibu kez, aynı istemle(davalı İdarenin 31.10.2013 tarih ve 2094sayılı bayilik sözleşmesinin iptaline ilişkinkararın iptali istemiyle) adli yargı yerinde davaaçmıştır. ISPARTA 2.ASLİYE HUKUKMAHKEMESİ:26.6.2014 gün ve E:2014/240, K:2014/342 sayı ile, davanın,bayilik ruhsatının iptaline ilişkin kararın iptali ilesözleşmenin devam ettiğinin tesbiti isteğine ilişkinolduğu; 2577 Sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu'nun 2/1-a maddesinde idari davaların; "idari işlemlerhakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleriiçin menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptaldavaları" olarak tanımlandığı; aynıkanunun 3 ve 12. maddelerinde bu davalara idare mahkemelerindebakılacağının vurgulandığı; Davacının,Gençlik ve Spor Bakanlığı Spor Toto TeşkilatBaşkanlığının kendisine ait bayilikruhsatının iptaline ilişkin 31/10/2013 tarihli ve 2094sayılı kararının iptaline karar verilmesini istediği;bu kararın, bir idari kurum olan Gençlik ve SporBakanlığı Spor Toto Teşkilat Başkanlığıtarafından yapılmış bir idari işlem olduğu,yukarıda anılan yasa hükümleri uyarınca buişlemin iptaline yönelik davaların idare mahkemelerindeaçılmasının gerektiği; nitekim UyuşmazlıkMahkemesi kararlarının da bu doğrultuda olduğu (13.05.2013tarih ve 2012/427 Esas ve 2013/636 Karar sayılı ilam; 03.05.2010tarih ve 2009/136 Esas ve 2010/100 Karar sayılı ilam); görevinkamu düzenine ilişkin olduğu, taraflarca ilerisürülmese bile yargılamanın her aşamasındamahkemece res'en göz önünde bulundurulacağı; bunedenle davalı idare tarafından yapılan işlemin iptalihususunda davaya bakma görevinin mahkemelerine ait olmadığıgerekçesiyle; dava dilekçesinin görevsizlik sebebiyle reddine;görevli ve yetkili mahkemenin Isparta İdare Mahkemesi olduğununtespitine; karar kesinleştiğinde görevli yargı yerininbelirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine karar vermiş; bu karar temyiz edilmeksizinkesinleşmiş; bilahare dava dosyasının aslı Mahkemece,res’en Mahkememize gönderilmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE:Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ,Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 17.11.2014 günlütoplantısında; l-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesigereğince yapılan incelemeye göre; 1- Davacı vekilinin, idariyargı ve adli yargı yerlerinde, sonuca ilişkin taleplerinifarklı ifade ettiği görülmekte ise de; açılandavalarda, bayiliğinin iptaline ilişkin işlemin iptali vesözleşmenin devamının amaçlandığı; bunedenle her iki yargı kolunda aynı konuda davaaçıldığı kabul edilmiştir. 2- 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesindeki “Adli, idari, askeri yargımercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlikkararı üzerine kendine gelen bir davayı incelemeye başlayanveya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararıveren merciin görevli olduğu kanısına varırsa,gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi içinUyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işinincelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değinerteler.” hükmüne göre, adli yargı yeri, davaya bakmagörevinin daha önce görevsizlik kararı veren idariyargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar iledoğrudan Uyuşmazlık Mahkemesi’ne başvurmaolanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvurukararının, görev konusunda UyuşmazlıkMahkemesi’nce karar verilmesine değin işin incelenmesininertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir. Yasakoyucu, 14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz görevuyuşmazlığı doğması halinde her iki yargımerciince işten el çekilmiş olduğundan başvurmairadesini davanın taraflarına bırakmış iken, buyönteme nazaran daha kısa zamanda çözümeulaşılmasını amaçladığı 19. maddeile, daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciindensonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmedendoğrudan Uyuşmazlık Mahkemesi’ne başvurmaolanağını tanımıştır. Olayda, adli yargı yerince, önceliklegörevsizlik kararı verilmekle birlikte, bununla yetinilmemiş vegörevli merciin belirtilmesi için re’sen UyuşmazlıkMahkemesi’ne başvurulmasına da karar verilmiştir. Bu haliyle, her nekadar 2247 sayılı Yasa’da öngörülen yöntemeuymamakta ise de, davanın taraflarınca başvurudabulunulmadığı gözetilerek, Asliye Hukuk Mahkemesi’ncere’sen yapılan başvurunun 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesi kapsamında olduğununkabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesi’nin önünegelmiş bulunan görev uyuşmazlığınınçözüme kavuşturulması, gerek dava ekonomisinegerekse Uyuşmazlık Mahkemesi’nin kuruluş amacınauygun olacağından; öte yandan, Asliye HukukMahkemesi’nce, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesindeöngörülen durumun aksine, idari yargı dava dosyasıtemin edilmeden ve kararının kesinleşme durumuaçıklığa kavuşturulmadan başvurulduğugörülmekte ise de; dava konusuna ilişkin bilgi ve belgelerinadli yargı dava dosyasında bulunduğu, kararınkesinleşme durumunun ise UYAP üzerinden öğrenildiği vesonuçta usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesineoybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanınçözümünde idari yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı MehmetAli GÜMÜŞ’ün davada idari yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, sözleşmeve yönetmelik hükümlerine rağmen kredi kartı ile oyunoynatıldığının tespit edildiği nedeniyle, BayilikSözleşmesinin 2/a,d ile 8/b ve Spor MüsabakalarınaDayalı Sabit İhtimalli ve Müşterek Bahis OyunlarıUygulama Yönetmeliğinin 24. maddesinin birincifıkrasının (s) bendi hükümlerine istinaden,davacı adına kayıtlı 122319 numaralı Spor TotoBayiliğinin iptal edilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyleaçılmıştır. Davacıya SporToto Bayiliği verildiği tarih itibariyle; 3289 sayılı Gençlikve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat veGörevleri Hakkında Kanun’un 1. maddesine göre, Gençlik ve Spor GenelMüdürlüğü, Başbakanlığa bağlıve tüzelkişiliğe sahip bir kamu kurumu iken; aynıKanunun 4. maddesine göre Genel Müdürlüğebağlı bir birim olan Spor Toto TeşkilatBaşkanlığının tüzelkişiliğininbulunmadığı; Kanunun 2. maddesinin (i) bendiuyarınca, Türkiye'de düzenlenecek futbol ve diğer spormüsabakaları üzerine sabit ihtimalli ve müşterekbahisler ile şans oyunlarının düzenlenmesi veyürütülmesi yetki ve görevinin GenelMüdürlüğe ait olduğu; GenelMüdürlüğün bu yetkisini, 7258 sayılı Futbolve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans OyunlarıDüzenlenmesi Hakkında Kanun’un 2. maddesi uyarınca SporToto Teşkilat Başkanlığı kanalı ilekullandığı; Başkanlığın ise kendisineait olan bu faaliyetini, sözleşme imzaladığı vebayilik ruhsatı verdiği bayileri aracılığı ileyürüttüğü görülmekte iken; 08.06.2011 tarih, 27958(Mük.)Sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğegiren 638 No.lu “Gençlik ve Spor BakanlığınınTeşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun HükmündeKararname” ileGençlik ve Spor Bakanlığının kuruluş,görev, yetki ve sorumlulukları düzenlenmiş; Kararnamenin31. maddesinin 1.fıkrasında; 21/5/1986 tarihli ve 3289sayılı Gençlik ve Spor GenelMüdürlüğünün Teşkilat ve GörevleriHakkında Kanunda ve diğer mevzuatta gençlik hizmetleriyleilgili olarak Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğüneyapılmış olan atıfların Bakanlığa, sporhizmetleriyle ilgili olarak Gençlik ve Spor GenelMüdürlüğüne yapılmış olanatıfların Spor Genel Müdürlüğüneyapılmış sayılacağı; 2.fıkrasınınc bendinde (3289 sayılı Kanunun) 2 nci maddesinin birincifıkrasının (i) bendinin yürürlüktenkaldırıldığı; ç bendi ile; 4 üncümaddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin "e)Uluslararası Organizasyonlar Dairesi Başkanlığı"şeklinde değiştirildiği ve aynı maddede yer alan "BağlıBirimler: Spor Toto Teşkilat Başkanlığı"ibaresinin yürürlükten kaldırıldığı;Kararnamenin 31. maddesinin 6.fıkrasının a bendinde; 29/4/1959tarihli ve 7258 sayılı Futbol ve Diğer SporMüsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları DüzenlenmesiHakkında Kanunun; 1 inci maddesinin birincifıkrasının birinci cümlesinin "Yurtiçinde veyurtdışında spor müsabakaları üzerine sabitihtimalli ve müşterek bahis oyunlarını oynatmak üzere,Gençlik ve Spor Bakanlığına bağlı, tüzelkişiliği haiz Spor Toto Teşkilat Başkanlığıkurulmuştur." şeklinde değiştirildiği;Kararnamenin “Düzenleyici İşlemler”başlıklı Geçici 1. maddesinde; bu KanunHükmünde Kararnamenin uygulanmasına ilişkindüzenlemelerin, bir yıl içinde yürürlüğekonulacağı, bu düzenlemeler yürürlüğegirinceye kadar mevcut düzenlemelerin bu Kanun HükmündeKararnameye aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasınadevam olunacağı; Geçici 9.maddesinde; Gençlik ve SporGenel Müdürlüğünün, Spor Toto TeşkilatBaşkanlığının iş ve işlemleri nedeniyletaraf olduğu her türlü davalar ve icra takipleri ile sairhukukî ihtilaflardaki aktif ve pasif husumet ehliyetinin, bu KanunHükmünde Kararnamenin yürürlüğü tarihinde,başka herhangi bir işleme gerek kalmaksızın Spor TotoTeşkilat Başkanlığına devredilmiş sayılacağıhükümlerine yer verilmiştir. 638No.lu Kanun Hükmünde Kararname ile yapılan değişikliklerde dikkate alındığında; 7528 sayılı“Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve ŞansOyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun” 2. maddesinde;Teşkilat Başkanlığının yetkisini bizzatkullanabileceği gibi kısmen veya tamamen özel hukuk tüzelkişilerine devredebileceği veya mal ve hizmet satın alma yolunagidebileceği belirtilmiş; Yurt içinde ve yurtdışında yapılan her türlü spormüsabakası üzerine yurt içinde ve yurtdışında spora dayalı bahis ve şans oyunlarıdüzenlemek, denetim ve gözetimi altında düzenletmek,bunlara ilişkin her türlü izni vermek ve sözleşmeyiyapmak; spora dayalı bahis ve şans oyunlarına yönelikmevzuata aykırı iş ve eylemlerin önlenmesi içingerekli denetimleri yapmak, faaliyetlerde bulunmak ve tedbirleri almak; sporadayalı bahis ve şans oyunlarının kamu yararına vesosyal amaçlara uygun olarak düzenlenmesi ve gelişmesinisağlayacak politikalar belirlemek ve uygulamak; izinsiz olarak sporadayalı bahis ve şans oyunları düzenleyen, başbayilikveya bayilik faaliyetinde bulunan veya kurallara aykırı hareket edengerçek ve tüzel kişilere uygulanacak yaptırımlarailişkin esasları belirlemek ve bunlar hakkında gerekli yasalişlemleri yapmak; spora dayalı bahis ve şans oyunlarıdüzenleme faaliyetinin gelişmesini sağlayacak tedbirleri almakve bu konuda yapılması gerekli düzenlemeleri Gençlik veSpor Bakanlığına önermek TeşkilatBaşkanlığının görev ve yetkileri arasındasayılmış; aynı Maddede, TeşkilatBaşkanlığının spora dayalı bahis ve şansoyunlarının düzenlenmesi ve düzenletilmesinde tek yetkiliolduğu; Gençlik ve Spor Bakanlığının izin veyaonayıyla spora dayalı bahis ve şans oyunlarınındüzenlenmesi, denetim ve gözetimi altında düzenletilmesi,oynatılması, gerekli altyapı ve organizasyonunsağlanması ve yürütülmesi için gerçek vetüzel kişilerle sözleşme yapabileceği ifadeedilmiş; spora dayalı bahis ve şans oyunlarınındüzenlenmesine ilişkin kararları almanın, bayiliklerinnerede kurulacağını ve sayısını tespit etmenin,bayilere verilecek komisyon ve teşvik primi oranlarını tespitetmenin Yönetim Kurulunun görev ve yetkileri arasındaolduğu hükümlerine yer verilmiştir. 3289ve 7258 sayılı Kanun hükümlerine dayanılarakhazırlanan ve 28.02.2009 tarih ve 27155 sayılı Resmi Gazetedeyayımlanan “Spor Müsabakalarına Dayalı Sabitİhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunları UygulamaYönetmeliği”nin, spormüsabakalarına dayalı olarak düzenlenecek sabit ihtimallive müşterek bahislerin oynatılmasını, oyunçeşitlerini, bu oyunlara ait kupon kabul ve değerlendirmeişlemlerini, dağıtılacak ikramiye ile sabit, gezici vesanal ortam bayilerine ilişkin esaslar ile uygulama şekil veşartlarını kapsadığı belirtilmiş; 9 maddesinde, bayilerin her muhasebe dönemisonunda dönem boyunca tahsil ettikleri hasılattan,sözleşmeyle belirlenen orandaki komisyonlarını, ikramiyeödeme primlerini ve ödedikleri ikramiye miktarlarınıayırarak, kalan meblağı sözleşmede belirtilensüre içerisinde Teşkilat lehine otomatik ödemetalimatı verdikleri kendi adlarına açılmışbanka hesaplarına yatıracakları hükmüne yer verilmiş; “Bayilikruhsatı” başlıklı 14. maddesinde; “Sabitbayilik faaliyetinin yapılabilmesi için Teşkilattan ruhsatalınması zorunlu olup, bayilik faaliyetinde bulunması uygungörülenlere bayilik ruhsatı verilir. Ruhsat verildiğitarihten itibaren Teşkilatça iptal edildiği tarihe kadarbaşka bir işleme gerek olmaksızın geçerlidir. Ancak,Teşkilat tarafından gerekli görülen hallerde ruhsatyenilenebilir veya vize edilebilir.”; “Sabitbayilik sözleşmesi” başlıklı 15. maddesinde;“(1) Sabit bayilikruhsatı verilen gerçek veya tüzel kişiler ileTeşkilat arasında süresi 10 yılı geçmemeküzere süreli sabit bayilik sözleşmesi yapılır. (2)Sabit bayilik sözleşmesi ruhsatın geçerli olduğusürece yürürlükte kalır, ruhsatın iptali halindebaşkaca bir işleme gerek olmaksızın kendiliğindenfeshedilmiş sayılır. (3)Teşkilatça gerekli görülen durumlarda sabit bayiliksözleşmesi yenilenebilir. (4)Sabit bayilik ruhsatı vermeye ve bu bayiler ile sözleşme yapmayaTeşkilat Başkanı yetkilidir. Teşkilat Başkanı buyetkisini alt birimlere devredebilir. (5)Sabit bayilikler tüzel kişilere birden fazla olarak ve 16 ncımaddede belirtilen kriterler dahilinde verilebilir. Bu durumda verilenbayiliklerin her türlü hukuki ve cezai sorumluluğu bu tüzelkişiye aittir.”; denilmiş; Yönetmeliğin16.maddesinde “Sabit bayilik ruhsatı verilmesişartları”, 17.maddesinde “Bayilerin işyerlerindearanılacak asgari nitelikler”, 18.maddesinde “Sabitbayiliklerin verilmesinde izlenecek yöntem”, 19.maddesinde“Sabit bayilik teminatı”, 20.maddesinde “Sabit bayikomisyonu ve ikramiye ödeme primi oranı” 21.maddesinde“Sabit bayinin adres değişikliği”, 22.maddesinde“Sabit bayiliğin devredilmesi”, 23.maddesinde “Sabitbayilik faaliyetinin sürekliliği veyürütülmesi”ne ilişkin düzenlemelere yerverilmiş; “Sabitbayilik ruhsatının iptali” başlığınıtaşıyan 24.maddede ise “(1)Aşağıda belirtilen hallerde bayilik ruhsatı, Teşkilattarafından tek taraflı olarak ve herhangi bir bildirim süresineuyulmaksızın iptal edilir: a)Gerçek kişi bayinin ölmesi halinde mirasçılarındanaltmış gün içinde bayilik ruhsatı talebindebulunulmaması, b)Bayilik ruhsatını haiz olan şirketin iflas etmesi, c)İzinli süreler ve mücbir sebepler dışında, her nesebeple olursa olsun bayinin bir takvim yılı içerisinde,izinsiz toplam on beş gün oyun oynatmaması, ç)Teşkilatın izni olmaksızın, işyerinde Teşkilataait olmayan oyunlar oynatması, d)Teşkilat tarafından her bayi için belirlenen haftalıkhasılat limitinin üzerinde oyun oynatılması, e)Oyun bedellerinin kayıt dışı olarak bayinin kendi nam vehesabına tahsil edilmesi, f)Yetkisi dahilindeki ikramiye ödeme taleplerini geriçevirmesi, g)Bayi olabilme şartlarından herhangi birini kaybetmesi veya ruhsatverildikten sonra bu şartlardan herhangi birine sahipolmadığının anlaşılması, ğ)Teşkilatın itibarını zedeleyecek veya Teşkilata olangüvenin sarsılmasına neden olacak davranış, yayınveya faaliyetlerde bulunulması, Teşkilat tarafından verilentalimat ve kurallara riayet edilmemesi, h)Teşkilatın veya Başbayinin yetkili personellerine fiilisaldırı, hakaret ve tehditte bulunulması, ı)Teşkilat veya Başbayinin mallarına kasıtlı zararverilmesi, i)18 yaşından küçüklere oyun oynatılmasıveya ikramiye ödenmesi, j)Yılbaşından itibaren dörder aylık periyotlardakiasgari haftalık satış hasılatı ortalamasınınYönetim Kurulunca belirlenen limitin altında olması, k)Teşkilattan yazılı izin almadan adresini değiştirmesiveya bayiliği devretmesi, l)Teşkilata ait olan oyun hasılatlarının işlemişyasal faiziyle birlikte veya gecikme cezalarının tamamınınyatırma tarihinden itibaren en geç on beş güniçinde ödenmemesi, m)Teşkilata ait olan oyun hasılatının bir takvimyılı içerisinde beş kez geç ödenmesi, n)Güncellenen teminat miktarının süresindetamamlanmaması, o)Süreli teminat mektuplarının süresi dolmadan en geçon gün önce yenilenmemesi, ö)Yasa dışı bahis oynatılması, oynatılmasınaaracılık edilmesi, bunlara yer veya imkan sağlanması veyabunların reklam ve tanıtımın yapılması, p)Haklı bir gerekçe olmadan bilet iptal edilmesi, iptal edilenbiletlerin bir yıl süresince saklanmaması veya iptal edilenbiletlerin talep tarihinden itibaren en geç on beş güniçinde Teşkilata teslim edilmemesi, r)Oyunları, Teşkilat tarafından belirlenen değerinden fazlabedelle oynatması, s)Borç mukabili veya kredi kartıyla ya da kredili hesaptan oyunbedelini tahsil etmek suretiyle oyun oynatılması, (2)Teşkilat tarafından bayilik ruhsatı iptal edilenlere yenidenbayilik ruhsatı verilmez.” hükmü yeralmıştır. Öteyandan, Spor Toto Teşkilat Müdürlüğü iledavacı arasında 19.7.2006 tarihinde, 122319 Numaralı Spor TotoBayilik Sözleşmesi imzalanmıştır. Söz konusu Sözleşmenin 2.maddesinin (a) bendinde, 7258 sayılı Futbol MüsabakalarındaMüşterek Bahisler Tertibi Hakkında Kanun, FutbolMüsabakalarında Müşterek BahislerTüzüğü, Futbolda Müşterek Bahis OyunlarıUygulama Yönetmeliği ve bunlara ait tebliğler vetalimatların, bu sözleşmenin vazgeçilmezparçası olduğu, bunların bayilere aithükümlerine, bayinin aynen uymakla yükümlübulunduğu; Bayinin Teşkilatın ve Başbayinin re’senvereceği talimatlara, mevcut veya değişebilecek Yönetmelikvb. düzenlemelere uymayı peşinen kabul edeceği; (b)bendinde, ödemeler ile ilgili maddeler ve bayinin başbayiye karşıolan yükümlülükleri de dahil olmak üzere, bayitarafından işbu sözleşmenin maddelerine uyulmamasıhalinde bayilik ruhsatının Teşkilat tarafından ayrıcaherhangi bir gerekçe gösterilmeksizin iptal edileceği; (d)bendinde, bayilik ruhsatının herhangi bir sebeple iptalihalinde sözleşmenin kendiliğinden, tazminatsız olarak feshedilmiş sayılacağı; 8. maddesinin (b) bendinde, ödemelerile ilgili maddeler dahil olmak üzere, bayi tarafından işbusözleşmenin maddelerine uyulmaması halinde bayilikruhsatının Teşkilat tarafından ayrıca herhangi birgerekçe gösterilmeksizin iptal edilebileceği hükmebağlanmıştır. Uyuşmazlıkkonusu sözleşmenin hukuki niteliği incelendiğinde; İdare,özel hukuk kişileri gibi özel hukuk sözleşmeleriyapabildiği gibi; kamusal yetkisinin verdiği üstünlükve ayrıcalıklara dayanarak konusu, hüküm ve koşullarıbakımından özel hukuk sözleşmelerinden farklıolan sözleşmeler de yapabilir. İdare hukuku esaslarına tabibulunan bu sözleşmeler “idari sözleşme” olarakadlandırılırlar. İdarenin, genel ehliyetini kullanarak,sözleşme serbestisi ve tarafların eşitliğigözetilerek gerçekleştirdiği sözleşmelerintamamen özel hukuk hükümlerine tabi olması vedolayısıyla bunların yargısal denetiminin adli yargıyerince yapılmasına karşılık, 2577 sayılıYasa’nın idari dava türlerinin sayıldığı2/1-c maddesinde belirtildiği üzere, kamu hizmetlerindenbirinin yürütülmesi amacıyla ve kamusal nitelikteüstün hak ve yetkilere dayanarak yaptığı idarisözleşmelerden doğan uyuşmazlıkların görümve çözümünde ise, idari yargı yerleri görevlibulunmaktadır. Anılandüzenlemeler uyarınca, müşterek bahisler ile şansoyunları düzenleme hak ve yetkisi, Gençlik ve SporBakanlığına bağlı, tüzel kişiliği haizSpor Toto Teşkilat Başkanlığı’na aitolduğuna ve bu hak, bir sözleşme ile bayilik ruhsatı almakoşullarını taşıyanlara devredilebildiğinegöre, buna ilişkin bayilik sözleşmesinin, bir genelhizmetin yürütülmesi için yapılan idarisözleşme olduğu açıktır. Olayda, davalı İdaretarafından 21.10.2013 Olur/tarih ve 2035 sayı ile; sözleşmeve yönetmelik hükümlerine rağmen kredi kartı ile oyun oynatıldığınıntespit edildiği nedeniyle, BayilikSözleşmesinin 2/a,d ve 8/b; Spor Müsabakalarına DayalıSabit İhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunları UygulamaYönetmeliğinin 24.maddesinin birinci fıkrasının (s) bendi hükümlerineistinaden davacıadına kayıtlı 122319 numaralı bayiliğin iptaledildiği anlaşılmaktadır. Budurumda, idarece, kamu gücüne dayanılarak tek yanlıdüzenlenen bayilik sözleşmesinde yer alanyaptırımların uygulanmasına ilişkin işleminiptali isteminden doğan uyuşmazlığınçözümünde, idari yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır. Öteyandan, dava konusu işlemin, hem bayilik sözleşmesine, hem de SporMüsabakalarına Dayalı Sabit İhtimalli ve MüşterekBahis Oyunları Uygulama Yönetmeliği hükümleriuyarınca tesis edildiği; İdarenin sözleşmeyianılan Yönetmelik hükümleri uyarınca tek taraflıolarak iptal etme yetkisi göz önünealındığında, sadece sözleşmehükümlerinin uygulanmasından kaynaklanan biruyuşmazlıktan söz etme olanağı dabulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, Isparta2.Asliye Hukuk Mahkemesinin yönteme aykırı başvurusununkabulü ile Ankara 12.İdare Mahkemesince verilen görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanın görüm veçözümünde İDARİ YARGININ görevliolduğuna, bu nedenle Isparta 2.Asliye Hukuk Mahkemesininyönteme aykırı BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara12.İdare Mahkemesinin 29.11.2013 gün ve E:2013/1567, K:2013/2045sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,17.11.2014 gününde, Üye Nurdane TOPUZ’un KARŞI OYU veOY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy