T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 1001
KARAR NO : 2014 / 1043
KARAR TR : 17.11.2014
ÖZET : Davalı belediye ile aralarında imzaladıkları taşımacılık sözleşmesine istinaden şehir içi toplu taşımacılık işi yapan davacı şirketin taşımacılık sözleşmesine aykırı hareket ettiğinden bahisle sözleşme ve genel şartname hükümleri uyarınca toplam 1960 tam abonman bileti ile cezalandırılmasına ilişkin davalı belediye işleminin iptali istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :A.İnsan Kaynakları ReklamcılıkTaşımacılık Otomotiv
Sanayii Tic.Ltd.Şti.
Vekili :Av. İ. F.
Davalı :Zonguldak Belediye Başkanlığı
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesindeözetle; Zonguldak ile Merkez Mahallesi hatlarında şehiriçi toplu taşımacılık işi yapan davacışirketin Birlik Mahallesi Alttamaşarlık ve Kokaksu servisleriniyapmadığından ve AVM hattına 3. araççalıştırdığından bahisle, davalı belediyetarafından sözleşme ve genel şartname hükümleriuyarınca toplam 1960 tam abonman bileti ilecezalandırılmasına karar verildiğini belirterek, sözkonusu cezalandırmaya ilişkin davalı belediyenin 12.03.2014gün ve 36964220-93 sayılı işleminin iptali istemiyle idariyargı yerinde dava açmıştır.
Zonguldak İdare Mahkemesi: 16.04.2014 gün ve E:2014/464, K:2014/732sayı ile özetle; “… davalı idare ile davacıarasında imzalanan Kent İçi TopluTaşımacılık Faaliyetine İlişkin HatlarınKiralanmasına Dair Sözleşmenin tarafların serbest iradesinedayalı ve ticari nitelikte, kamu hukuku çerçevesindeyapılmayan bir sözleşme olduğu açıktır.
Buna nedenle, idari sözleşme veidari işlemden kaynaklanmayan bu uyuşmazlığıngörüm ve çözümü adli yargı yerlerine aitolduğundan Mahkememiz görev alanı dışındakaldığı sonucuna varılmıştır.” demeksuretiyle davanın görev yönünden reddine karar vermişve karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istemle bukez adli yargı yerinde dava açmıştır.
Zonguldak 3.Sulh Ceza Mahkemesi: 07.07.2014 gün ve E:2014/341 D.İş nolukararı ile özetle, kaldırılması talep edilen kararınyasada kabahat olarak nitelendirilen bir eylem olmadığı vesözleşme hükümlerine dayanarak verildiği, 4925sayılı Karayolu Taşıma Kanununa dadayanılmadığı cihetle başvuru konusu kararın SulhCeza Mahkemesinde incelenebilecek kararlardan olmadığısonuç ve kanaatine varılarak, 5326 sayılı KabahatlerKanunu’nun 28/1-b maddesi gereğince başvurunun reddine kararverilmesi gerektiği belirtilerek davanın reddine karar vermiştir.
İş bu karara karşıyapılan itiraz üzerine Zonguldak 2.Asliye Ceza Mahkemesi 11.08.2014gün ve E:2014/368 D.İş nolu kararı ile özetle; “...Herne kadar Sulh Ceza Mahkemesi'nin kararında yargı yolu hakkındaaçık bir değerlendirme ve ifade bulunmasa da, karariçeriği ve sonucundan adli yargının görevliolmadığı gerekçesine dayanıldığıanlaşılmaktadır. Dolayısıyla aynı konuda idariyargı ve adli yargı mercileri arasında bir görevuyuşmazlığı olduğu ortadadır.
Bu nedenle dosyada karar verilirken buuyuşmazlık dikkate alınarak dosyanın UyuşmazlıkMahkemesine gönderilmesine de karar verilmesi gerektiği halde bundankaçınılmış olması doğrubulunmamıştır.” diyerek, itirazın reddi ile, dosyanın2247 Sayılı Yasanın 15. maddesi gereğince işlemyapılarak Uyuşmazlık MahkemesiBaşkanlığı’na gönderilmesine, bu konudakiişlemlerin Zonguldak 3. Sulh Ceza Mahkemesi tarafından yerinegetirilmesine karar vermiş, Zonguldak (Kapatılan) 3.Sulh CezaMahkemesi de 19.09.2014 gün ve E:2014/566 Muh. sayılıyazısı ile dosyayı Mahkememize göndermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane Topuz, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 17.11.2014 günlütoplantısında:
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre;
Olay kısmında belirtildiğiüzere, tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada; idariyargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyleverilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararıbulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adliyargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği kararbakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.
1- 2247 sayılıYasa’nın 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görevuyuşmazlığının bulunduğunun ilerisürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargımercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olandavada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararlarınkesin veya kesinleşmiş olması gerekir.
Buuyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanıntaraflarınca ve ceza davalarında ise ayrıca ilgili makamlarcaileri sürülebilir” hükmüne göre, idaremahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerineadli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bukararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görevuyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanındadoğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemiise, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.
2-2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesindeki “Adli, idari,askeri yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmişgörevsizlik kararı üzerine kendine gelen bir davayıincelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davadagörevsizlik kararı veren merciin görevli olduğukanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevlimerciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvururve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesinedeğin erteler.” hükmüne göre ise, adli yargıyeri, davaya bakma görevinin daha önce görevsizlik kararıveren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli birkarar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesi’ne başvurmaolanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvurukararının, görev konusunda UyuşmazlıkMahkemesi’nce karar verilmesine değin işin incelenmesininertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir.
Yasakoyucu,14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz görevuyuşmazlığı doğması halinde her iki yargımerciince işten el çekilmiş olduğundan başvurmairadesini davanın taraflarına bırakmış iken, buyönteme nazaran daha kısa zamanda çözümeulaşılmasını amaçladığı 19. maddeile, daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciindensonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmedendoğrudan Uyuşmazlık Mahkemesi’ne başvurma olanağınıtanımıştır.
Olayda, Sulh Ceza Mahkemesi’nce, kaldırılmasıtalep edilen kararın yasada kabahat olarak nitelendirilen bir eylemolmadığı, kararın sözleşme hükümlerinedayanılarak verildiği, 4925 sayılı KarayoluTaşıma Kanununa da dayanılmadığı belirtilmiş,başvuru konusu kararın Sulh Ceza Mahkemesi’nde incelenebilecekkararlardan olmadığı sonuç ve kanaatine varılarak,5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 28/1-b maddesi gereğincebaşvurunun reddine karar verilmiştir. İş bu kararakarşı yapılan itiraz üzerine ise, itirazı inceleyen AsliyeCeza Mahkemesi’nce, aynı konuda adli ve idari yargı yerleriarasında görev uyuşmazlığı doğduğundandosyada karar verilirken bu uyuşmazlık dikkate alınarakdosyanın Uyuşmalık Mahkemesi’ne gönderilmesine dekarar verilmesi gerekirken bundan kaçınılmasınındoğru olmadığı gerekçesiyle dosyanın 2247Sayılı Yasanın 15. maddesi gereğince işlemyapılarak Uyuşmazlık MahkemesiBaşkanlığı’na gönderilmesine, bu konudaki işlemlerinZonguldak 3. Sulh Ceza Mahkemesi tarafından yerine getirilmesine kararverilmiş, sonrasında Sulh Ceza Mahkemesi’nce görevlimerciin belirtilmesi için dosya re’sen UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderilmiştir.
Bu haliyle, her ne kadar 2247sayılı Yasa’da öngörülen yönteme uymamaktaise de, davanın taraflarınca başvurudabulunulmadığı gözetilerek, Zonguldak 3.Sulh CezaMahkemesi’nce re’sen yapılan başvurunun 2247sayılı Yasa’nın 19. maddesi kapsamındaolduğunun kabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesi’ninönüne gelmiş bulunan görevuyuşmazlığının çözümekavuşturulması, gerek dava ekonomisine gerekse UyuşmazlıkMahkemesi’nin kuruluş amacına uygun olacağından,görev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Selim Şamil KAYNAK’ın, davanınçözümünde idari yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı MehmetAli GÜMÜŞ’ün davada idari yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Zonguldak ile Merkez Mahallesi hatlarında şehir içi toplutaşımacılık işi yapan davacı şirketin BirlikMahallesi Alttamaşarlık ve Kokaksu servisleriniyapmadığından ve AVM hattına 3. araççalıştırdığından bahislesözleşme ve genel şartname hükümleri uyarıncatoplam 1960 tam abonman bileti ile cezalandırılmasınailişkin 12.03.2014 gün ve 36964220-92 sayılı davalıbelediye işleminin iptali istemiyle açılmıştır. Dosya kapsamında yapılanincelemede, davacı şirketin davalı belediyenin ihaleettiği, ‘’ Zonguldak Özel Halk Otobüsleri‘’ ihalesini kazanarak 23.10.2012 tarihinde 2yıllığına taahhütlü olmak üzere MerkezMahallesi hatlarında şehir içi toplutaşımacılık işini yapmaya hak kazandığıanlaşılmıştır. Zonguldak Belediyesi Fen İşleriMüdürlüğü’nün 12.03.2014 gün, 36964220-92sayılı yazısında özetle; “ 07 - 08 Mart 2014tarihlerinde yapmış olduğumuz denetimlerde Özel halkotobüsü işleticisi Yenimahalle Otobüsünü 7 Mart2014 tarihinde hizmetten çekerek AVM hattına 3.araç olarakçalıştırarak İnağzıOtobüsünü de Yenimahalle’den turlu olarakçalıştırarak hizmet sunmaktadır. 8 Mart 2014tarihinde ise Birlik Mahallesi Alttemaşarlık ve Kokaksuhattını çalıştırmayıp buaraçları AVM hattınaçalıştırmaktadır. Bu nedenlerden dolayı, Yenimahalle hattına 8 servis BirlikMahallesi Alttemaşarlık ve Kokaksu hatlarına 9 servis yapılmadığındantoplam 17 servis yapılmamıştır. Genel Şartname 13-C1’e istinaden 1 servis için 100 Tamabonman X 17 servis = 1700 tamabonman bilet cezası ve ayrıca 7 - 8 Mart 2014 tarihlerindeyapılan tespitlerde AVM hattına 3. araççalıştırıldığından Genel Şartname13-C 4’e istinaden zaman tarifeleri haricinde fazla araççalıştırdığından 130 Tamabonman X 2gün tespit = 260 tam abonman bileti olmak üzere toplam 1960 tam abonmanbileti ile cezalandırılması ” hususunun BelediyeBaşkanlığı’nın oluruna sunulduğu, BelediyeBaşkan vekilinin 12.03.2014 tarihinde bu işleme olur verdiği anlaşılmıştır. Zonguldak Belediyesi Fen İşleriMüdürlüğü’nün ARTUR LTD. ŞTİ. nehitaben yazmış olduğu 12.03.2014 gün, 36964220/93sayılı yazısında özetle; şirketin, 12.03.2014gün ve 92 sayılı başkanlık oluru ile 1960 tam abonmanbileti cezası ile cezalandırıldığınınbelirtildiği anlaşılmıştır. Dosya kapsamında yer alan Kentİçi Toplu Taşımacılık Faaliyetineİlişkin Hat Kiraya Verme İşine Ait Teknik Şartnamenin“Kontrol ve Cezalar” başlıklı 13/C maddesinde; C-Fenİşleri Müdürlüğüncetaşıyıcının, taşıma hizmetine ilişkinolarak kontrol veya şikayet sonrası aşağıda belirtileneylemlerinin tespit edilmesi halinde taşıyıcı: 1-Mazeretsiz aksattığıher sefer için 100 (yüz) tam abonman bileti bedeli kadarcezalandırılır. 2-Ücretsiztaşıma kartı olanları almamak 100 (yüz) tam abonmanbileti bedeli kadar cezalandırılır. 3-Yolcularasaygılı davranmamak 100 (yüz) tam abonman bileti bedeli kadarcezalandırılır. 4-Zamantarifelerine uyulmaması halinde her bir tespit için 130 (yüzotuz)tam abonman bileti bedeli kadar cezalandırılır. 5-Kendisiiçi muayyen güzergah dışında yolcutaşındığının tespiti halinde 150 (yüzelli)tam abonman bileti bedeli kadar cezalandırılır 6-Buşartnameye uygun olmayan şoförçalıştırıldığının tespitihalinde 150 (yüzelli) tam abonman bileti bedeli kadarcezalandırılır. 7-Araçpersonelinin uygun kıyafet giymediğinin tespiti halinde 100 (yüz)tam abonman bileti bedeli kadar cezalandırılır. 8-Yolcudenetim ve yürütüm yetkililerine fiilen tecavüz ve darphalinde 2000 (ikibin) tam abonman bileti bedeli kadarcezalandırılır.. 9-Alkollüaraç kullanmak veya kullanılmasına müsaadeedildiğinin tespiti halinde 2000 (ikibin) tam abonman bileti bedeli kadarcezalandırılır. 10-İdareden yazılı izin almaksızın otobüslerin dışcephesine reklam alındığının tespit edilmesi halinde,reklam alınan her bir araç için 100 (yüz) tam abonmanbileti bedeli kadar cezalandırılır.. 11-Tekhatta vardiyalı iki şoför çalıştırmamak200 (ikiyüz) tam abonman bileti bedeli kadarcezalandırılır. 12-Şartnamenin11 / J maddesine aykırı davranıldığınıntespiti halinde, her bir tespit için 100 (yüz) tam abonman biletibedeli kadar cezalandırılır. 13-Geçiciyedek araç hariç olmak üzere; çalışma izinbelgesi bulunmayan herhangi bir araçla toplutaşımacılık faaliyetinde bulunulduğunun tespitihalinde, her bir tespit için 500 (beşyüz) tam abonman biletibedeli kadar cezalandırılır. Yukarıdamaddeler olarak sıralanan fiillerin tekrarlanması halinde aynıcezalar her tekrar da yeniden uygulanır. denilmiştir. Öte yandan; hangi fiil ve eylemlerinkabahat niteliğinde olduğu, idari yaptırım türleri vebu türler arasında sayılan İdari Para Cezalarınınneler olduğu ve bunlara itiraz yolları 5326 sayılıKabahatler Kanunu’nda düzenlemiştir. 5326 sayılı KabahatlerKanunu’nun 2.maddesinde; ‘’ Kabahat deyiminden; kanunun,karşılığında idari yaptırımuygulanmasını öngördüğü haksızlıkanlaşılır. ‘’ hükmü yer almakta ve bumaddede kabahatin tanımı yapılmaktadır. ‘’Kanunilik İlkesi ‘’ başlıklı 4.maddesinin2.fıkrasında da ‘’ Kabahatkarşılığı olan yaptırımlarıntürü, süresi ve miktarı, ancak kanunla belirlenebilir. ‘’hükmü yer almakta, böylece işlenen bir kabahatinkarşılığı olan yaptırımıntürü, süresi, miktarının ancak kanun ile belirlenebileceğiifade edilmiş olmaktadır. ‘’ ÇeşitliKabahatler ‘’ başlıklı 32 ve devamımaddelerinde ise, hangi fiillerin ve eylemlerin kabahat oluşturduğubelirtilerek kabahat çeşitleri sayılmış,‘’ İdari Para Cezası ‘’başlıklı 17.maddesinde de idari para cezası türleribelirtilmiştir. Belirtilen yasal düzenlemelerışığında, somut olayda davaya konu yapılan Kent İçi TopluTaşımacılık Faaliyetine İlişkin Hat Kiraya Vermeİşine Ait Teknik Şartnamenin 5326 sayılı KabahatlerKanunu’ndaki kabahat tanımına uygun olmadığıgibi, eylemin karşılığı olan ‘’ 1960 tam abonmanbilet cezası ‘’ şeklindeki yaptırım daanılan kanunda sayılan yaptırım türlerindenolmayıp,yine kanunda sayılan idari para cezası niteliğine deuygun değildir. Ayrıca, davaya konu olayda iptali istenilenyaptırımın kaynağı yasada belirtilenin aksine kanundeğil, Kent İçi Toplu TaşımacılıkFaaliyetine İlişkin Hat Kiraya Verme İşine Ait TeknikŞartnamedir. Bu değerlendirmeler neticesinde,davaya konu edilen ceza ve bu cezanın sebebi olan eylemin 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun konusuna girmeyip, ZonguldakBelediye Başkanlığı’nın, dayanağı Kentİçi Toplu Taşımacılık Faaliyetineİlişkin Hat Kiraya Verme İşine Ait Teknik Şartname olantek taraflı bir işlemi olduğuanlaşılmıştır. 2577 sayılı “İdariYargılama Usulü Kanunu”nun "İdari dava türlerive idari yargı yetkisinin sınırı"başlıklı 2.maddesinde İdari dava türlerisayılmış olup, a) İdarî işlemlerhakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleriiçin menfaatleri ihlâl edilenler tarafındanaçılan iptal davaları, b) İdari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlartarafından açılan tam yargı davaları, c) Tahkim yolu öngörülenimtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar idari dava türleri olaraksayılmıştır. Belirtilen tüm bu hususlaragöre, Zonguldak Belediyesi Fen İşleriMüdürlüğü’nün 12.03.2014 gün ve 36964220-93 sayılı yazısı ve belediyebaşkan vekilinin oluru ile, Kent İçi TopluTaşımacılık Faaliyetine İlişkin Hat Kiraya Vermeİşine Ait Teknik Şartnamenin 13/C maddesi gereğince 1960tam abonman bilet cezası verilmesine ilişkin işlemin iptaliistemiyle açılan davanın, 2577 sayılı Kanun’un2.maddesinin a bendinde belirtilen ‘’ İdarîişlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksatyönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenlertarafından açılan iptal davaları ‘’kapsamında idari yargı yerinde görülmesi gerekmektedir. Açıklanan nedenlerle,davanın görüm ve çözümünde idariyargı görevli olmakla, Zonguldak (Kapatılan) 3.Sulh CezaMahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile, Zonguldak İdareMahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılmasınakarar vermek gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININgörevli olduğuna, bu nedenle Zonguldak (Kapatılan) 3.Sulh CezaMahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Zonguldak İdareMahkemesince verilen 16.04.2014 gün ve E:2014/464, K:2014/732sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,17.11.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy