T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 789
KARAR NO : 2014 / 952
KARAR TR : 17.11.2014
ÖZET: Trafik para cezasının zamanında ödenmemesi nedeniyle doğan amme alacağının tahsili için düzenlenen ödeme emrinin iptali istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacı :M. T.
Davalı :Ankara Vergi Dairesi
O L A Y : Davacı, davadilekçesinde özetle; babasına ait olan 06 YED 88 plakalıaracı ehliyetsiz kullandığı için iki kez farklıtarihlerde trafik cezası kesildiğini; söz konusu trafikcezalarını 19.11.2013 tarihinde ödediği halde aynıcezalar nedeniyle kendisine borç çıkarılarak ödemeemri gönderildiğini; ödediği cezalar hakkında20131119015000000186 ve 20131119015000000187 takip nolu haksız olarakçıkarılan ödeme emirlerinin iptali istemiyle adliyargıda dava açmıştır.
ANKARA1. SULH CEZA MAHKEMESİ : 05.02.2014 gün ve Değişikİş No: 2014/62 sayılı kararında özetle;itirazın incelenmesi görevinin 2576 sayılı VergiMahkemelerinin Görevleri Kanunu’nun 6. Maddesine göreAnkara Vergi Mahkemelerine ait olduğundan CMK 3, 4 ve 5326sayılı Kanunun 28/1-a maddeleri gereğince görevsizlikkararı vermiş ve verilen karar itirazsız kesinleşmiştir.
Davacıbunun üzerine; aynı istemle idari yargıda davaaçmıştır.
ANKARA15. İDARE MAHKEMESİ: 07.05.2014 gün ve E.2014/339sayılı gönderme kararında “ 2918 sayılı KarayollarıTrafik Kanunu'nun "Bu Kanundaki Suçlarla İlgili DavalaraBakacak Mahkemeler ve Yetkileri" başlıklı 112/1 maddesinde;"Sürücü belgelerinin geçici olarak gerialınması hariç olmak üzere bu Kanundaki; hafif paracezasını veya bununla birlikte hafif hapis cezasını,belgelerin geri alınması ve iptali veya işyerlerininkapatılması cezasını gerektiren suçlarla ilgilidavalara trafik mahkemelerinde, bunların bulunmadığıyerlerde yetki verilen sulh ceza mahkemelerinde bakılır."hükmü yer almaktadır. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "CumhuriyetSavcısının Karar Verme Yetkisi" başlıklı 23.maddesinde;"(1) Cumhuriyet savcısı, kanunda açıkçahüküm bulunan hallerde bir kabahat dolayısıyla idariyaptırım kararı vermeye yetkilidir. (2) Bir suçdolayısıyla başlatılan soruşturma kapsamında birkabahatin işlendiğini öğrenmesi halinde Cumhuriyet savcısıdurumu ilgili kamu kurum ve kuruluşuna bildirebileceği gibi, kendiside idari yaptırım kararı verebilir. (3) Soruşturma konusufiilin kabahat oluşturduğunun anlaşılması halindeCumhuriyet savcısı bu nedenle idari yaptırım kararıverir. Ancak, bunun için ilgili kamu kurum ve kuruluşutarafından idari yaptırım kararı verilmemişolması gerekir." hükmü yer almaktadır. Dava dosyasının incelenmesinde, davacıya 2918sayılı Yasayı ihlal etmesi sebebi ile Ankara CumhuriyetBaşsavcılığı tarafından toplam 1.800,00 TL idaripara cezası verildiği, bu cezaların 19.11.2013 tarihindedavacı tarafından ödendiği, dava konusu alacağınise belirtilen para cezasının faizine ilişkin fer'i bir alacakolduğu, yukarıda metni yazılı Yasa hükümlerinegöre trafik para cezaları ile ilgili davalara bakma yetki vegörevinin sulh ceza mahkemelerinde bulunuğu, asıl alacağakarşı görevli yargı yerinin adli yargı olduğudurumlarda, fer'i alacağa bakma yetkisinin de adli yargıdaolması gerektiği, bu nedenle iş bu davada görevliyargı yerinin adli yargı olduğu sonucunavarılmıştır…” gerekçesiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık MahkemesininKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarıncagörevliyargı yerinin belirlenmesi için dava dosyası ilegörevsizlik kararını veren Ankara 1. Sulh Ceza Mahkemesi'ninE:2014/62 değişik iş numaralı dava dosyasınınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve olumsuz görevuyuşmazlığı hakkında bir karar verilinceye kadar davadosyasının incelenmesinin ertelenmesine karar vermiştir İNCELEME VE GEREKÇE : UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 17.11.2014 günlütoplantısında: l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19. maddesindeöngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvurudabulunulduğu anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangibir noksanlık görülmediğinden esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,davanın çözümünde idari yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı MehmetAli GÜMÜŞ’ün davada idari yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, trafik para cezasınınzamanında ödenmemesi nedeniyle doğan amme alacağının tahsili için düzenlenen ödemeemrinin iptali isteminden ibarettir. Dava dosyalarınınincelenmesinden; davacının 07.02.2010 - 07.06.2010 tarihlerindesürücü belgesiz araç kullanması nedeniyle tutanakdüzenlenmesi sonrasında Ankara Cumhuriyet Başsavcılığıtarafından 08.02.2010 tarihinde 600,00 TL, 08.06.2010 tarihinde 1.200,00TL olmak üzere iki adet idari para cezası verilerek tebliğedildiği; davacının her iki idari para cezasını 19.11.2013tarihinde Ankara Vergi Dairesi’ne ödediği; 27.03.2014 tarihindeAnkara Vergi Dairesi’nce 6183 sayılı Yasa hükümlerinegöre, vadesi gelen trafik cezalarının ödenmemesi nedeniyle20131226145000001493 ve 20131226145000001494 nolu iki adet ödeme emrigönderilmesi üzerine, davacının 27.03.2014 tarihliödeme emirlerinin iptali için dava açtığıanlaşılmaktadır. 2918 sayılı KarayollarıTrafik Kanun’un “ Sürücü belgesi almazorunluluğu” başlıklı 36. maddesi: “(Değişik: 24/5/2013 - 6487/18 d.) Motorlu araçların,sürücü belgesi sahibi olmayan kişiler tarafındankarayollarında sürülmesi ve sürülmesine izin verilmesiyasaktır. Araçlar,Yönetmelikte sınıfları belirtilen sürücübelgelerine sahip sürücüler ile çok taraflıanlaşmalara göre sürücü belgesi bulunan veyageçerli uluslararası sürücü belgesi olankişilerce sürülebilir. Buna göre; a) Sürücü belgesiolmayanların, b) Mahkemelerce veyaCumhuriyet savcılıklarınca ya da bu Kanunda belirtilenyetkililerce sürücü belgesi geçici olarak ya da tedbirengeri alınanların, c)Sürücü belgesi iptal edilenlerin, araç kullanaraktrafiğe çıktıklarının tespiti hâlinde, bukişilere 1.407 Türk Lirası idari para cezası verilir.Ayrıca, aracın sürücü belgesiz kişilercesürülmesine izin veren araç sahibine de tescil plakasıüzerinden aynı miktarda idari para cezası verilir.” “Sürücü belgeleriningeri alınması ve iptalinde yetki” başlıklı 112.maddesinde “(Değişik: 12/7/2013-6495/20 md.) Bu Kanunun 6ncı maddesinde sayılan görevlilerin ve trafik tescilkuruluşlarının yetkilendirildiği hâller hariçolmak üzere, sürücü belgelerinin gerialınmasına ve iptaline sulh ceza mahkemeleri karar verir. Bu Kanunun 51 incimaddesinin ihlali ve 118 inci maddesinin ikinci ve üçüncüfıkralarında yazılı “100 ceza puanını doldurmak”eylemi nedeniyle sürücü belgelerinin geri alınmasınayine bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevliler yetkilidir. Sürücübelgelerinin geçici olarak geri alınması veya iptaline dairverilen kesinleşmiş mahkeme kararı örnekleri, sürücülerinsicillerine işlenmek üzere mahkemelerce ilgili trafik birimlerinegönderilir. Bu Kanuna göregörülen davalar, diğer kanunlara göre görülendavalarla birleştirilemez. Askeri araçları sürenkişiler ile asker kişilerin bu Kanunda yazılısuçlarla ilgili davalarına da bu mahkemelerde bakılır. Askeri görev vehizmetlerin yürütülmesi sırasında askeri araçsürücülerinin asker kişilere karşıişledikleri trafik kazalarıyla ilgili suçlarda 25/10/1963tarihli ve 353 sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu veYargılama Usulü Kanunu hükümleri saklıdır.” Yine aynı Kanunun“ Para cezalarının ödenme süresi”başlıklı 115. maddesinin birinci fıkra(Değişik madde: 03/11/1988 - 3493/49 md.) “(Değişikfıkra: 16/07/2004 - 5228 S.K./46.mad) Ödemederhal yapılmadığı takdirde para cezalarının,tutanağın tebliğ tarihinden itibaren bir ay içindeödenmesi gerekir. Bir ay içinde ödenmeyen cezalar içinher ay % 5 faiz uygulanır. Aylık faizin hesaplanmasında aykesirleri tam ay olarak dikkate alınır. Bu suretle bulunacak tutarcezanın iki katını geçemez.” hükmüneyer verilmiş ve aynı maddenin ikinci fıkrasında,süresinde ödenmeyen para cezaları için 6183sayılı A.A.T.U.H.K. hükümlerinin uygulanacağınaişaret edilmiştir Kabahatler Kanunu’nun 6.12.2006 gün ve 5560 sayılıYasa’nın 31. maddesiyle değiştirilen 3. maddesinde,“ (1) Bu Kanunun; a)İdarî yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde, b)Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veyamülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımınıgerektiren bütün fiiller hakkında, uygulanır”;Kanunun “Başvuru yolu” başlıklı 27.maddesinin 1. fıkrasında ise, “İdari para cezası vemülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idariyaptırım kararına karşı, kararın tebliğiveya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidari yaptırım kararı kesinleşir” düzenlemeleriyer almıştır. Budüzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlardagörevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı anlaşılmaktadır. Görev kuralları kamu düzenine ilişkinolduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesephak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilengörev kurallarının, geçmişe de etkiliolacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir. Davanınaçıldığı andaki kurallara göre görevliolan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise,(davanın açıldığı anda görevli olan vefakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemeningörevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadakigörev kuralının, değişikliğinyürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalardauygulanacağına dair intikal hükümlerininvarlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceğiaçıktır. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemedeaçılmış, bu sırada yapılan bir kanundeğişikliği ile görevsiz mahkeme o dava içingörevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlikkararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale geldiğiiçin) davaya bakmaya devam etmesi gerekir. İncelenen uyuşmazlıkta, davacının, 2918sayılı Karayolları Trafik Yasası'na aykırıhareket ettiğinden bahisle eylemine uyan 2918 sayılıKarayolları Trafik Kanunu’nun 36.maddesinde öngörülenidari para cezası ile cezalandırıldığı vesöz konusu cezanın ödenmesine rağmen ikinci bir ödemeemri çıkması üzerine davacı MahmutTuncay’ın adli ve sonrasında idari yargıyabaşvurduğu görülmektedir. Uyuşmazlık, 2918sayılı Karayolları Trafik Yasası'nın 36. maddesinemuhalefet nedeniyle Cumhuriyet Savcısıtarafından davacıya verilen idari para cezasına itirazolmayıp verilen cezanın tahsiline ilişkindir.Davacınıntalebinin Cumhuriyet Savcısı tarafından verilen idari paracezasına itiraz olması durumunda; ehliyetsiz araç kullanmaknedeniyle verilen idari para cezasının,5326 sayılıKanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırımtürlerinden biri olduğu ve Kabahatler Kanunu’nun 5560sayılı Kanun’la değişik 3. maddesindebelirtildiği üzere, idarî yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından,davanın görüm ve çözümünde, anılanKanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargıyerinin görevli olduğu konusunda tereddüt bulunmamaktadır. Olayımızda, yukarıda açıklanan 2918sayılı Kanun’un 115. maddesinde belirtilen, paracezalarının süresinde ödenmemesi üzerine 6183sayılı A.A:T.U.H.K. hükümleri uyarıncaçıkarılan ödeme emrine itiraz edilmiştir. 21.7.1953tarih ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil UsulüHakkında Kanun’un 1. maddesinde, “Devlete, vilâyethususi idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim, harç, ceza tahkikve takiplerine ait muhakeme masrafı, vergi cezası, para cezasıgibi asli, gecikme zammı, faiz gibi fer’i amme alacakları veaynı idarelerin akitten, haksız fiil ve haksız iktisaptandoğanlar dışında kalan ve âmme hizmetleritatbikatından mütevellit olan diğer alacakları ile;bunların takip masrafları hakkında bu Kanun hükümleriuygulanır.” denilmiş; 3. maddesinde, para cezalarıteriminin: amme, tazminat, inzibati mahiyette olsun olmasınbütün para cezalarını ifade ettiği belirtilmiş;aynı Yasa’nın İkinci Kısım- BirinciBölümünde yer alan 54. maddede ödeme müddetiiçinde ödenmeyen amme alacağının tahsil dairesincecebren tahsil olunacağı hükme bağlanarak tahsilyöntemleri gösterilmiş, 55. maddede, âmme alacağınıvadesinde ödemeyenlere 7 gün içindeborçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmalarılüzumunun bir “ödeme emri” ile tebliğolunacağı belirtilmiş, 58. maddede ödeme emrine itirazhususu düzenlenmiş ve diğer maddelerde takip esaslarına yerverilmiştir. Bunagöre, tahsil dairesince tek yanlı olarak düzenlenen veödemede bulunulmaması halinde cebren tahsili gereken kamualacağına ilişkin ödeme emrinin idari nitelikte birişlem olduğu kuşkusuzdur. Belirtilendurum karşısında, Anayasa’nın 125. maddesinde yeralan “İdarenin her türlü eylem ve işlemlerinekarşı yargı yolu açıktır.” kuralıuyarınca, bir idari işlem olan ödeme emrine karşıaçılan davanın, 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu’nun 2/1-a. maddesinde sayılan,idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksatyönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayımenfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptaldavası kapsamında görüm ve çözümündeidari yargı yerleri görevli bulunmaktadır. Öteyandan, 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdareMahkemeleri Ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu Ve GörevleriHakkında Kanun’un 6. maddesinde, vergi mahkemelerinin, genelbütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere aitvergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler vebunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin konularda 6183sayılı A.A.T.U.H.K.’ un uygulanmasına ilişkindavaları çözümleyeceği belirtilmiş ise de,idare mahkemelerinin görevlerini düzenleyen 5. maddede, idaremahkemelerinin, vergi mahkemelerinin görevine giren davalarla ilk dereceDanıştay’da çözümlenecek olanlardışındaki iptal davalarını çözümleyeceğineişaret edilmiş olup, uyuşmazlık konusu ödeme emrininiptali istemiyle açılan davaya idari yargı yerlerindenhangisinin bakacağı hususu, idari yargı düzeniiçinde çözümlenmesi gereken bir sorundur. Somutuyuşmazlık, Cumhuriyet Savcılığı tarafından2918 sayılı Kanun kapsamında verilen idari para cezasınaitiraz olmayıp, idari para cezasının tahsiliaşamasında ortaya çıkan bir uyuşmazlıktır. Açıklanan nedenlerle, kamu alacağının tahsiliiçin düzenlenen ödeme emrinin iptali istemiyleaçılan davanın görüm veçözümünde idari yargı yeri görevliolduğundan, Ankara 15. İdare Mahkemesi’nin 2247sayılı Yasa’nın 19. maddesi kapsamında yaptığıbaşvurunun reddi gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümünde İDARİ YARGININgörevli olduğuna, bu nedenle Ankara 15. İdareMahkemesi’nin 07.05.2014 gün veE.2014/339 sayılı 2247 sayılı Yasa’nın19. maddesi kapsamında yaptığı BAŞVURUNUN REDDİNE, 17.11.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy