T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 997
KARAR NO : 2014 / 1041
KARAR TR : 17.11.2014
ÖZET : 1-Hukuk uyuşmazlıklarında, adli yargı yerince görevsizlik kararı verildikten sonra, dava dosyası gönderilmekle idari yargı yerinde dava açılmış sayılmayacağı; 2- 2247 sayılı Yasada öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk. K A R A R Davacı : A.İ. Davalı : Sultandağı BölgeTrafik Denetleme İstasyon Amirliği O L A Y : Afyonkarahisar, Sultandağı BölgeTrafik Denetleme İstasyon Amirliğinin 25.5.2014 gün ve HB-631728seri-sıra sayılı Trafik İdari Para Cezası KararTutanağı ile davacıya birinci kez alkollü araçkullanmaktan dolayı 2918 sayılı Karayolları TrafikKanunu’nun 48/5. maddesi uyarınca 727,00TL. idari para cezasıverilmiş, aynı birim tarafından sürücü belgesigeri alma tutanağı düzenlenmiştir. Davacı, idari para cezasıile sürücü belgesi geri alma tutanağının iptaledilmesi istemiyle adli yargı yerine itirazdabulunmuştur. ÇAY SULH CEZA MAHKEMESİ: 19.6.2014gün ve D.İş:2014/169 sayı ile, Uyuşmaz-lıkMahkemesinin benzer kararlarını emsal gösterereksürücü belgesinin geçici olarak geri alınması işlemlerinekarşı yapılan itirazların çözümlenmesininidari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlikkararı ile dava dosyasının Afyonkarahisar İdare Mahkemesinegönderilmesine de karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir. Dava dosyası Çay Sulh Ceza Mahkemesi'nin 17.9.2014 gün veD.İş:2014/169 sayılı yazısı ile Afyonkarahisarİdare Mahkemesine gönderilmiştir. AFYONKARAHİSAR İDAREMAHKEMESİ: 24.9.2014 gün ve E:2014/903 sayı ile, 2918sayılı Kanun’da 12.7.2013 gün ve6495 sayılı Kanun’un 20. maddesiyle yapılandeğişiklik nedeniyle, bu Kanun uyarınca verilen idari paracezası ile sürücü belgesinin geri alınmasıişlemlerine karşı başvuru yolugösterilmediğinden olayda idari yargı yerinin görevalanına giren bir davanın bulunmadığı, davanıngörüm ve çözümünde adli yargı yeriningörevli olduğu gerekçesiyle 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargıyerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi'nebaşvurulmasına ve işin incelenmesinin UyuşmazlıkMahkemesi’nin karar vermesine değin ertelenmesine kararvermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 17.11.2014 günlütoplantısında; Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in,2247 sayılı Yasa’da öngörülenkoşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiğiyolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı MehmetAli GÜMÜŞ’ün davada başvurunun reddigerektiğine ilişkin sözlü açıklamaları dadinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; UyuşmazlıkMahkemesi Genel Kurulunun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1sayılı İlke Kararında, “2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasındayer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden,savcının ya da şahsi davacının talebi ile başlayanyargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya daberaatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleriarasında çıkan görev ve hükümuyuşmazlıklarının anlaşılması, bunundışında kalan tüm görevuyuşmazlıklarının ‘hukukuyuşmazlığı’ sayılması gerektiğisonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari organlarabırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlarhakkında yapılan itirazlar ya da açılan davalar‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdariniteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev vehüküm uyuşmazlıklarının UyuşmazlıkMahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenipçözümlenmesi gerektiği…”açıkça belirtilmiştir. Bu durum gözönüne alındığında, olay bölümündeyazılı başvuru konusu görevuyuşmazlığının Hukuk Bölümündeincelenmesi gerektiği kuşkusuzdur. 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun’un 14. maddesinde, “Olumsuzgörev uyuşmazlığının bulunduğunun ilerisürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargımercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olandavada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdiklerikararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir. Buuyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanıntaraflarınca ve ceza davalarında ise ayrıca ilgili makamlarcaileri sürülebilir”, 19.maddesinde, “Adli, idari, askeriyargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmişgörevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayıincelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davadagörevsizlik kararı veren merciin görevli olduğukanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevlimerciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvururve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin kararvermesine değin erteler. (Değişikikinci fıkra: 23/7/2008 – 5791/9 md.) Yargı merciince,önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası datemin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte davadosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir” denilmiştir.Aynı Yasanın 27. maddesinde ise, Uyuşmazlık Mahkemesinin,uyuşmazlık çıkarmaya veya görevuyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil vesüre açısından inceleyeceği; yöntemine uymayanveya süresi içinde ileri sürülmemiş istemlerireddedeceği kuralına yer verilmiştir. Öte yandan; 6100sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun “Görevsizlik veyayetkisizlik kararı üzerine yapılacak işlemler”başlıklı 20.maddesinin 1.fıkrasında; “ (1) Görevsizlik veya yetkisizlik kararıverilmesi hâlinde, taraflardan birinin, bu karar verildiği andakesin ise bu tarihten, süresi içinde kanun yolunabaşvurulmayarak kesinleşmiş ise kararınkesinleştiği tarihten; kanun yoluna başvurulmuşsa bubaşvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren ikihafta içinde kararı veren mahkemeye başvurarak, davadosyasının görevli ya da yetkili mahkemeye gönderilmesinitalep etmesi gerekir. Aksi takdirde, bu mahkemece davanınaçılmamış sayılmasına karar verilir.”hükmüne yer verilmiş; 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 'İdari davalarınaçılması' başlıklı 3. maddesinde; idaridavaların, Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesibaşkanlıklarına hitaben yazılmış imzalıdilekçelerle açılmasıöngörülmüş; aynı Kanunun 9. maddesinde;çözümlenmesi Danıştay’ın idare ve vergi mahkemelerinin görevlerine girdiği halde adli ve askeri yargı yerlerine açılmışbulunan davaların görev noktasından reddi halinde bu husustakikararların kesinleşmesini izleyen günden itibaren otuz güniçinde görevli mahkemelerde dava açılabileceğihükme bağlanmış; Yasanın “İlk incelemeüzerine verilecek karar” başlıklı 15.maddesinin1.fıkrasının (a) bendinde; “ 1. (Değişik bent:05/04/1990 - 3622/6 md.) Danıştay veya idare ve vergi mahkemelerinceyukarıdaki maddenin 3 üncü fıkrasında yazılıhususlarda kanuna aykırılık görülürse, 14üncü maddenin; a) 3/a bendine göre adli ve askeriyargının görevli olduğu konularda açılandavaların reddine; idari yargının görevli olduğukonularda ise görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açılandavanın görev veya yetki yönünden reddedilerek davadosyasının görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesine,(…) karar verilir” denilmiştir. Dosyanın, 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca incelenmesinden: Hukukuyuşmazlıklarında, görevli veya yetkili olmayan mahkemeyeaçılan davanın görev veya yetki yönünden reddedilerekdava dosyasının görevli veya yetkili mahkemeyegönderilmesi, ancak aynı yargı düzeni içinde yeralan mahkemeler arasında olanaklı olup; bu hususa ilişkin 6100sayılı H.M.K’nın 20. (1086 sayılıH.U.M.K.’nun 27.) maddesiyle 2577 sayılı İ.Y.U.K.’nun 15. maddesinin 1. fıkrası (a) bendinin ikincicümlesinde yer alan “görev” kuralları,aynı yargı düzeni içindeki mahkemelerinişbölümü esasına ilişkin düzenlemelerdir.Oysa yargı yolunu değiştiren görevsizlik kararıverilmesi durumunda, görevli olduğundan bahisle farklı biryargı düzeninde yer alan mahkemeye dava dosyasınıngönderilebilmesine olanak tanıyan bir düzenlemebulunmamaktadır. Göreve ilişkin kararın,işbölümü esasına göre veya yargı yolubakımından verilmiş olması farklı sonuçlardoğurmaktadır. Şöyle ki; işbölümüesasına göre verilen görevsizlik kararı sonucu davadosyasının görevli mahkemeye gönderilmesi durumunda, davabaşvuru tarihi itibariyle görevli mahkemedeaçılmış sayılmaktadır. Yargı yolunudeğiştiren görevsizlik kararı verilmesi durumunda ise,görevli olduğu işaret edilen yargı yerine, bu yargıyerinin uyguladığı usul kurallarına uygun olarak yenidendava açılması zorunlu bulunmaktadır. Olayda, idare mahkemesine hitaben yazılmış dilekçeyleaçılmış bir dava bulunmadan, Çay Sulh Ceza Mahkemesi'nce görevsizlik kararıile dava dosyasının Afyonkarahisar İdare Mahkemesinegönderilmesine de karar verilmiş, 17.9.2014 gün veD.İş:2014/169 sayılı yazıekinde dava dosyası Afyonkarahisarİdare Mahkemesinegönderilmiş ve idariyargı yerince, kendisine gelen adli yargı yerine ait davadosyası üzerinden inceleme yapılarak UyuşmazlıkMahkemesine başvuruda bulunulmuş olup, yukarıda yapılanaçıklamalara göre, İ.Y.U.K.’nun 3 ve 9.maddelerinde öngörülen şekilde usulüne uygun olarakidari yargı yerine açılmış bir davabulunduğundan söz etmek olanaksızdır. 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesine göre, adli, idari, askeri yargımercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlikkararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeyebaşlayan veya incelemekte olan bir yargı merciince, davadagörevsizlik kararı veren merciin görevli olduğukanısına varırsa, önceki görevsizlik kararınailişkin dava dosyası da temin edilerek, dava dosyalarının gerekçelibaşvuru kararı ile birlikte görevli merciin belirtilmesiiçin Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesi ve elindekiişin incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesinedeğin ertelenmesine karar verilmesi gerek-mektedir. Ancak, başvurukoşullarının incelenebilmesi için öncelikle,yargı yerinde usulüne göre açılmış birdava bulunması gerektiği tartışmasızdır. Avrupa İnsan HaklarıMahkemesi İkinci Dairesinin 14.10.2008 tarihli Mesutoğlu–Türkiye kararında (Başvuru No: 36533/04); asliye hukukmahkemesine açılan tazminat davasında bu mahkemece davanıngörev yönünden reddine, başvuranların kararınkesinleşmesinden itibaren 10 gün içinde davaaçmaları halinde dava dosyasının yetkili idaremahkemesine gönderilmesine karar verildiği, davacıların öngörülensürede başvurmaları üzerine yine bu mahkemece davadosyasının ilgili idare mahkemesine gönderildiği,İdare Mahkemesince de mahkemelerine İdari Yargılama UsulüKanunu hükümlerine göre davacılar tarafındanaçılan bir davanın mevcut olmadığıgerekçesiyle davanın usulden reddedildiği, temyiz edilen bukararın Danıştay’ca onandığı,davacıların adil yargılanma haklarının ihlaliiddiasıyla Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine (AİHM’ne)başvurdukları, AİHM 2. Dairesince yapılan incelemede isedavanın somutunda İdari Yargılama Usulü Kanununun 9 uncumaddesinin uygulamasının çok katı biçimde veaşırı şekilci gerçekleşmesi nedeniyle,başvuranların mahkemeye erişim haklarının vedolayısıyla Avrupa İnsan HaklarıSözleşmesi’nin (AİHS) 6/1 nci maddesinin ihlaledildiği sonucuna varıldığı görülmektedir.Mahkememizce konuya ilişkin idari yargı içtihatlarıüzerinde yapılan araştırmada; Danıştay 6. Dairesiuygulamasında AİHM’nin temas edilen kararınaişaretle, Asliye Hukuk Mahkemesinin görevsizlik kararısonrası davacının 30 günlük süreiçerisinde başvurarak dosyanın görevli idare mahkemesinegönderilmesini talep etmesi halinde, Asliye Hukuk Mahkemesine yaptığı başvurutarihinin görevli İdare Mahkemesine başvurma tarihi olarakkabulü gerektiğinin belirtildiği anlaşılmaktadır.(Dnş. 6. D.nin 27.9.2012 tarih ve E.2012/4525, K.2012/4622sayılı kararı.) Danıştay İdari Dava DaireleriKurulunun 31.5.2007 tarih ve E.2006/4713,K.2007/1302 sayılıkararında ise “… ilgililerin süresi içinde adliyargı yerine verdikleri ve dosyanın idari yargı merciinegönderilmesi istemini içeren dilekçelerin‘dilekçe reddi’ kararı verilerek dava dilekçesidurumuna getirilmek suretiyle işin esasının incelenmesinegeçilmesi hukuken olanaklı ise de, adli yargı yerininkendiliğinden dava dosyasını idari yargı yerinegöndermesi halinde, dosya mahkemenin esasına kaydedilerek davanınincelenmesine geçilemeyecektir. Davada davacınınyazılı bir istemi olmaksızın doğrudan idari yargımerciine dosyanın 2577 sayılı Yasanın 9/1. maddesihükmü karşısında esasa kaydedilmeyerek veya esasahataen kaydedilmiş ise dosya kaydının kapatılarak mahkemesineiadesi gerekmektedir…” denilmektedir. Davanınsomutunda, Çay Sulh Ceza Mahkemesince verilen görevsizlik kararı,re’sen Afyonkarahisar İdare Mahkemesine gönderilmiş; ancakbu mahkemece usulü yönden bir karar (dilekçe reddi)verilmeyip, davada görevsiz olduğu düşüncesiyle görevliyargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvuru kararı verilmiştir. 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanununun 3. ve 9. maddeleri uyarınca idariyargı yerlerinde bizzat dava açma, davacıların uymakzorunda olduğu emredici bir hüküm olduğu gibi, 492sayılı Harçlar Kanununun ilgili hükümleri vetarifeleri gereğince böyle bir davanın harca tabi olduğuizahtan varestedir. İlgili mevzuatında gerekli değişiklikyapılmadığı sürece, bu yasalyükümlülüklerin ihmali ve Avrupa İnsan HaklarıMahkemesinin anılan kararının Mahkememizce doğrudanuygulanması suretiyle, benzer bütün davaların buşekilde sonuçlandırılması mümkün görülmemiştir. Bu durumda, ortada idare mahkemesinehitaben yazılmış dilekçeyle açılmışbir dava bulunmadığından, 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesinde öngörülen koşullargerçekleş-memiştir. Açıklanan nedenlerle, 2247sayılı Yasada öngörülen koşullarıtaşımayan başvurunun, aynı Yasanın 27. maddesiuyarınca reddi gerekmiştir. S O N U Ç :2247 sayılı Yasada öngörülen koşullarıtaşımayan BAŞVURUNUN, aynı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca REDDİNE, 17.11.2014 gününde Üyeler EyüpSabri BAYDAR ve Nurdane TOPUZ’un KARŞIOYLARI veOYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy