T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 972
KARAR NO : 2014 / 1016
KARAR TR : 17.11.2014
ÖZET: Vakıf Üniversitesinde araştırma görevlisi olarak çalışmakta iken davalı idarece hizmet sözleşmesi feshedilen davacı tarafından, 1.000,00 TL kıdem tazminatı alacağının yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A. B.
Vekili : Av. Y.I.
Davalılar : Çankaya ÜniversitesiRektörlüğü
Vekili : Av. M. P. (Adli Yargıda)
O L A Y : Davacı vekili, davadilekçesinde özetle; davacının, davalıüniversitede 14.10.2004 tarihinde öğretim görevlisi olarakişe başladığını; daha sonra her yılyenilenmek suretiyle zincirleme olarak akdedilen belirsiz süreli işsözleşmesi niteliğinde sözleşmelerleçalışmaya devam ettiğini; davacınınsözleşmesinin davalı üniversitenin 09.08.2012 tarih veİKD.B:211.5/12-1062-602 sayılı yazısı ile 14.10.2012tarihi itibariyle davalı üniversite tarafından tek yanlıolarak sona erdirildiğini; davalı üniversitenindavacının muvafakati olmaksızın 14.10.2012 tarihindenitibaren ücretsiz izne çıkardığını, budurumun haksız olarak iş akdinin feshi niteliği olduğu vekıdem tazminatının ödenmediğini belirterek; fazlayadair hakları saklı kalmak kaydı ile, kıdem tazminatıalacağına mahsuben 1.000,00 TL nin akdin fesih tarihinden itibarenişleyecek en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte davalıdantahsili istemiyle adli yargıda dava açmıştır.
Davalıvekili; haksız ve yersiz açılan davanın reddinisavunmuştur.
ANKARA3. İŞ MAHKEMESİ: 08.07.2013 gün ve E:2012/964 K:2013/648sayılı kararında “…davalı Üniversitenin,sürekli ve düzenli nitelikteki kamu hizmetindeçalıştırdığı davacının;statüsü, göreve alınması, hak ve yetkilerigözetildiğinde, idare hukuku kapsamında bir kamu personeliolduğu açıktır. Bu açıdan taraflararasındaki kıdem tazminatı alacağına ilişkin tamyargı davasının görüm veçözümünde idari yargı yeri görevlidir.Görev hususu dava şartlarından olup, yargılamanın heraşamasında mahkemece resen dikkate alınmalıdır.…”şeklindeki gerekçe ile davanın, idari yargınıngörev alanında kalması nedeniyle dava şartıyokluğundan davanın reddine karar vermiş ve verilen karar temyizedilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacıvekili, bu kez aynı istemle idari yargıda davaaçmıştır.
ANKARA3. İDARE MAHKEMESİ: 11.10.2013 gün ve E:2013/1846 K:2013/1616sayılı kararında “…Uyuşmazlıkta,davalı idarenin kamu hizmeti gören ve kanunla kurulmuş birüniversite olmasına rağmen davacı ilgili kanunlakurulmuş olan bu vakıfta, Vakıf YükseköğretimKuramları Yönetmeliğinin 23. maddesine dayanılarakyapılan bir sözleşme gereği göreviniyürütmektedir. Dolayısıyla davalı ile davacıarasındaki ilişki; özel hukuk kurallarına görebelirlenen özel hukuk ilişkisidir.
Bu durumda, davalıvakıf üniversitesinin, mali ve idari konularıdışındaki akademik çalışmaları,öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlikyönlerinden, Devlet eliyle kurulan yükseköğretim kuramlarıiçin Anayasa'da belirtilen hükümlere tabi olmasının,davacının iş sözleşmesi ileçalıştığı hususunu ortadankaldırmayacağı anlaşıldığından, 5521sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 1. maddesiuyarınca dava konusu uyuşmazlıkta iş mahkemeleriningörevli olduğu sonucuna varılmıştır…”gerekçesiyle davanın görev yönünden reddinekarar vermiş ve verilen karar itirazsız kesinleşmiştir.
İNCELEME VEGEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 17.11.2014 günlütoplantısında:
l-İLKİNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idariyargı yerleri arasında 2247 sayılı yasa’nın14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, davacı vekilinin istemiüzerine, idari yargı dosyasının, son görevsizlikkararını veren mahkemece, adli yargı dosyasına ilişkinevraklar da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,davanın çözümünde idari yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı MehmetAli GÜMÜŞ’ün davada idari yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Çankaya Üniversitesindearaştırma görevlisi olarak çalışmakta ikendavalı idarenin 09.08.2012 gün ve 602 sayılı işlemiile 14.10.2012 tarihi itibariyle hizmet sözleşmesi feshedilen davacıtarafından, 1.000,00 TL kıdem tazminatı alacağınınyasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyleaçılmıştır.
Anayasanın“Yükseköğretim Kurumları”başlıklı 130. maddesinin birinci fıkrasında, “Çağdaşeğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzeniçinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insangücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretimedayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim,bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak,ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitlibirimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimselözerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunlakurulur.”; 2. fıkrasında, “Kanunda gösterilen usulve esaslara göre, kazanç amacına yönelik olmamakşartı ile vakıflar tarafından, Devletin gözetim vedenetimine tabi yükseköğretim kurumları kurulabilir.”;10. fıkrasında “Vakıflar tarafından kurulanyükseköğretim kurumları, mali ve idari konularıdışındaki akademik çalışmaları,öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlikyönlerinden, Devlet eliyle kurulan yükseköğretim kurumlarıiçin Anayasada belirtilen hükümlere tabidir.”hükmüne yer verilmiş;
2547sayılı Yükseköğretim Kanunu’na 5772sayılı Kanun ile eklenen ve vakıflarca kurulacakyükseköğretim kurumları ile ilgili düzenlemelergetiren Ek Madde 2'de, “Vakıflar; kazanç amacınayönelik olmamak şartıyla ve mali ve idari hususlardışında, akademik çalışmalar,öğretimelemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerindenbu Kanunda gösterilen esas ve usullere uymak kaydıyla,Yükseköğretim kurumları veya bunlara bağlıbirimlerden birini veya birden fazlasını ya da bir üniversiteveya yüksek teknoloji enstitüsüne bağlıolmaksızın, ekonominin ihtiyaç duyduğu alanlardayüksek nitelikli işgücü yetiştirmek amacıyla, buKanun hükümleri çerçevesinde kalmak şartıylameslek yüksekokulu kurabilir. Bu meslek yüksekokulu, kamu tüzelkişiliğini haiz olup, Yükseköğretim Kurulunungörüşü alınarak Bakanlar Kurulu kararı ilekurulur. Kurulacak meslek yüksekokullarına, meslek ve teknikeğitim bölgesinde gereksinim duyulması esastır.”denilmiş; Ek Madde 5'de, “(Ek madde:17/08/1983 - 2880/32 md.) (Değişik fıkra: 28/12/1999 - 4498/1md.) Vakıflarca kurulacak yükseköğretimkurumlarının, vakıf yönetim organıdışında en az yedi kişiden oluşan bir mütevelliheyeti bulunur. Mütevelli heyet üyeleri, vakıf yönetimorganı tarafından dört yıl için seçilir,süresi biten üyeler yeniden seçilebilir. Mütevelli heyetüyelerinin yaş sınırlaması hariç Devlet memuruolma niteliklerine sahip bulunmaları ve en az üçte ikisininlisans düzeyinde yükseköğrenim görmüşolması gerekir. Mütevelli heyet üyeleri kendi aralarındanbir başkan seçer.
Mütevelliheyet vakıf yükseköğretim kurumununtüzelkişiliğini temsil eder. Vakıfyükseköğretim kurumlarının yöneticileriYükseköğretim Kurulunun olumlu görüşüalınarak mütevelli heyet tarafından atanır. Mütevelliheyet; vakıf yüksek öğretim kurumu yöneticilerineuygun gördüğü ölçüde yetkilerinidevredebilir. Yükseköğretim kurumunda görevlendirilecekyöneticiler ve öğretim elemanları ile diğer personelinsözleşmelerini yapar, atamalarını ve görevdenalınmalarını onaylar, yükseköğretim kurumununbütçesini onaylar ve uygulamaları izler, ayrıcavakıfça hazırlanan yönetmelik hükümlerinegöre diğer görevleri yürütür.
Mütevelliheyetin toplantı nisabı ve karar alınması ile ilgilihususlarda bu Kanunun 61 inci maddesi hükmüuygulanır.”kuralına; aynı Yasadaki Ek Madde 8'de ise,“(Ek madde: 17/08/1983-2880/32 md.) Vakıfça kurulacakyükseköğretim kurumlarındaki akademik organlar, Devletyükseköğretim kurumlarındaki akademik organlar gibidüzenlenir ve onların görevlerini yerine getirir.Öğretim elemanlarının nitelikleri Devletyükseköğretim kurumlarındaki öğretimelemanlarının niteliklerinin aynıdır. DevletYükseköğretim kurumlarındaçalışmaları yasaklanmış veya disiplin yoluylabu kurumlardan çıkarılmış kişiler, vakıfyükseköğretim kurumlarında görev alamazlar.”kuralına yer verilmiştir.
VakıfYükseköğretim Kurumları Yönetmeliği’nin“Öğretim elemanları” başlıklı 23.maddesinde ise, “Öğretim elemanlarının seçimi,değerlendirilmesi, seçilenlerin uygun görülen akademikunvanlarla görevlendirilmeleri ve yükseltilmeleriyürürlükteki kanun ve yönetmelik hükümlerineuyularak vakıf yükseköğretim kurumunun yetkili akademikorganlarınca yapılır. Öğretim elemanlarınınatamalarında, devlet yükseköğretim kurumlarındakiatamalarda aranan şartlara ilaveten vakıfyükseköğretim kurumunun akademik yönden gerekligördüğü şartlar da aranabilir. Vakıf meslek yüksekokullarındaözellikle uygulamalı derslerde görevlendirileceköğretim elemanlarının atanmasındaçalışma deneyimine sahip olması gözetilir.
Vakıfyükseköğretim kurumlarında görev alacak olan akademikve idari personelin çalışma esasları 2547sayılı Kanunda devlet üniversiteleri içinöngörülen hükümlere tabidir. Bu personelin aylıkve diğer özlük hakları bakımından ise 4857sayılı İş Kanunu hükümleri uygulanır.”kuralı yer almıştır.
DavalıÇankaya Üniversitesi de anılan mevzuat hükümleriçerçevesinde 2809 sayılı “YükseköğretimKurumları Teşkilatı Kanunu”nun Ek 43.maddesi ilevakıf yükseköğretim kurumlarına ilişkinhükümlere tabi olmak üzere kamu tüzel kişiliğinesahip olarak kurulmuştur.
İdarirejime dayalı olarak düzenlenmiş bulunan Türkiye'nin idariyapısında, kamu tüzel kişiliği idariyargının görev alanının belirlenmesinde kullanılanölçütlerden birisidir. Kamu tüzel kişilerininkuruluş amacı kamu yararı, faaliyet konuları ise kamuhizmetidir. Bu bağlamda, Kamu Tüzel Kişileri, özel hukuktüzel kişilerine nazaran üstün veayrıcalıklı kamu gücüne sahiptirler ve tektaraflı işlemlerle yeni hukuki durum yaratabilirler. Bu nedenle depersoneli kamu hukukuna tabidir.
Kanunlakurulma ve kamu tüzel kişiliğine sahip olmanın yanısıra, Devlet Üniversitelerinde olduğu gibi VakıfÜniversitelerinin de Anayasal güvence altınaalınmış olan "Bilimsel Özerkliğe sahipolmaları” bir diğer ayrıcalığıdır.Üniversitelerde bilimsel özerklik ilkesi benimsenirkengüdülen amaç, yükseköğretiminçeşitli siyasal çevre ve baskı grupları iledüşünce kümelerinin etkisinin dışındatutarak, bilimsel amaç, hedefler ve gereksinimlerine bağlıolmalarını sağlamaktır. Bu nedenle de, bilimsel faaliyetinasli unsurları olan yükseköğretim elemanlarının,görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri gibiözlük haklarının kanunla düzenleneceği konusu,anayasal teminat altına alınmıştır.
Somutolay ve mevzuat hükümleri birlikte irdelendiğinde; davalıÜniversitenin, sürekli ve düzenli nitelikteki kamu hizmetindeçalıştırdığı davacının;statüsü, göreve alınması, hak ve yetkilerigözetildiğinde, İdare Hukuku kapsamında bir kamu personeliolduğu açıktır.
Bununla birlikte,davacının sözleşmesinin feshine ilişkin davalıişleminin idare hukuku anlamında bir idari işlem olduğundakuşku bulunmamakla birlikte, bu idari işlemden kaynaklanan tazministeminin (taraflar arasındaki kıdem tazminatıalacağına ilişkin olan davanın,) 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari DavaTürleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı"başlıklı 2. Maddesinin b fıkrasında belirtilen;‘’İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişiselhakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılantam yargı davaları‘’ kapsamında idari yargıyerinde görülmesi gerekmektedir.
Açıklanannedenlerle, Ankara 3. İdare Mahkemesi’nce verilen 11.10.2013gün ve E:2013/1846 K:2013/1616 sayılı görevsizlikkararının kaldırılmasına gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümünde İDARİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 3. İdareMahkemesi’nce verilen 11.10.2013 gün ve E:2013/1846 K:2013/1616sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,17.11.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT .
Full & Egal Universal Law Academy