T.C. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ HUKUK BÖLÜMÜ ESAS NO : 2014 / 928 KARAR NO : 2014 / 973 KARAR TR : 17.11.2014 ÖZET: 2918 sayılı Yasadan kaynaklanan sorumluluk davasının ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacılar : 1-T.Y. 7-N. Y. 2-H.Y. 8-S. Y. 3-Ş.Y. 9-Y. Y. 4-H.Y. 10-E. E. 5-T.Y. 11-F. B. 6-Z.Y. 12-H. D. Vekilleri : Av. H. Ö. Davalılar (Adli Yargıda): 1-M.G. Vekili : Av.Y. B. 2-Karayolları Genel Müdürlüğü Vekili : Av.A. E. 3-Axa Sigorta A.Ş. Vekili : Av. B. K. İdariYargıda Davalı :Karayolları Genel Müdürlüğü O L A Y :Davacılar vekili, dava dilekçesinde özetle; 26.07.2009tarihinde davacıların murisleri Z. Y.’in idaresindeki 21 EZ 105plakalı araç ile M. G. yönetimindeki 16 HG 968 plakalıaracın Ergani-Diyarbakır karayolunda yaptığı trafikkazasında hayatını kaybettiğini, kazanın meydanagelmesinde tüm dosya raporları ve adli tıp kurumuraporlarından da davalı tarafın kusurlu olduğunu,davalı tarafın kanun ve mevzuata aykırı olarak gerekliönlemleri almamalarından kaynaklandığını,kazanın meydana gelmesinde savcılık ve mahkeme tarafındanyapılan keşif ve tespitlerde davalı kurum olan KarayollarıGenel Müdürlüğünün kaza mahallinde yol verefüj kaynaklı olan gerekli tedbirleri almamasından dolayıgerek mahalli bilirkişi gerekse de Adli Tıp Kurumu İhtisasDairesinde kusurlu bulunduğunu, söz konusu kaza olayı ile ilgiliolarak yargılamanın Ergani Asliye Ceza Mahkemesi’nin 2009/524Esas sayılı dosyasında devam ettiğini, davalı taraflarınhukuki sorumluluk ilkeleri uyarınca meydana gelen zarardan dolayımüşterek ve müteselsilen sorumlu olduklarını, davacıların murisi olan Z. Y.’in aile ve akrabaiçerisinde aile büyüğü konumunda olupçevresinde saygın ve önder olarakgörüldüğünü, davacılarının bu aileve sosyal statüye sahip olan babalarını, eşini vekardeşlerini kaybetmeleri nedeniyle manevi yönden çok derinbir üzüntü ve keder yaşadıklarını,davalı Musa Gider ve ailesinin müvekkillerine hiçbir maddikatkı ve yardım yapmadıklarını, cenaze ve definmasrafı olarak da bir çok harcama yapan davacılarınınbu harcamalarının bir kısmı içinborçlandığını, davacıların murisininserbest ticaretle özellikle tarım, hayvancılık vebahçecilik işlerinde çalıştığını,yaklaşık aylık kazancının 1.5000,00 TL ile 2.000,00 TLarasında olduğunu, murislerinin ölümü ile davacılarınaile olarak çok büyük oranda maddi destek kaybınauğradığını, davalı sigorta şirketinceyapmış oldukları tazminat başvurusunda da taraflara yasalsüre içerisinde ödeme yapılmadığı gibidaha sonra fazlaya ilişkin hakları saklı tutmak üzerekısmi ödeme yapıldığını, davalıtarafın sigorta ettirdiği aracın sigorta poliçesindemeydana gelecek ölümlü kazalarda ödenecek tazminat vesorumluluk miktarının kişi başına 150.000,00 TL olarakbelirlendiğini, 16 HG 968 plaka sayılı aracın Axa SigortaA.Ş. tarafından 24319015 nolu zorunlu trafik sigortasıpoliçesi ile sigorta edilmiş olduğundan davalı sigortaşirketi de KTK hükümlerine göre poliçedeki teminatlasınırlı olarak kaza ve hasardan sorumlu olduğunu fazlayailişkin hakları saklı kalmak kaydı ile arz edilensebeplerle kaza tarihinden itibaren yasal faizin uygulanması iledavacılar için toplam 120.000TL maddi ve manevi tazminatındavalılar Axa Sigorta A.Ş. Genel Müdürlüğü,Karayolları Genel Müdürlüğü ve MusaGider’den tahsili istemiyle adli yargıda dava açmıştır. ERGANİASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 31.05.2012 gün veE:2011/306 K:2012/348 sayılı kararı ile davanın kısmenkabul, kısmen reddine dair verilen karar davacılar vekili vedavalı Musa Gider tarafından temyiz edilmiştir. YARGITAY 4. HUKUKDAİRESİ: 12.02.2013 gün ve E:2012/17412 K:2013/2338sayılı kararında “… Davalı KarayollarıGenel Müdürlüğü’nün kamu kurumuniteliğinde olduğu; zararlandırıcı sonucundoğmasına neden yolun yapımının, bakım vekorunmasının da görevleri arasında bulunduğuaçıktır. Diğer yandan, bir kamu kurumu tarafındankamu yasaları uyarınca yapılmış olan tesislere bakmave o tesisleri kullanma yükümlülüğü yine kamuyasalarından doğan bir yükümlülüktür. Ohalde, anılan nitelikteki bir kamu tesisinin gerekyapılmasındaki, gerekse kullanılması veyakorunmasındaki kusurdan doğan zararlar; idari karar ve eylemlerdendoğan zararlar niteliğinde bulunduğundan ödetilmesiistekleri 11/2/1959 günlü ve 17/15 sayılı Yargıtayİçtihadı Birleştirme Kararı’nın II. Bendihükmünce tar yargı davasının konusunuoluştururlar. Bu nitelikteki davaların ise idari yargı yerindeaçılması gerekir. Tüm buaçıklamalar karşısında, tazminat istemine konuolayın, kamu hizmetinin görüldüğü bir sıradave hizmet ile ilgili bulunduğu kabul edilmelidir. İdare’ninhizmet kusuru niteliğindeki eylemi sonucu meydana gelen zararlardandolayı; İdari Yargılama Usulü Yasası’nın2/1-b maddesi gereğince İdare’ye karşı, idariyargı yerinde tam yargı davası açılmasıgerekir. Mahkemece, yargı yolu bakımından görevsizlikkararı verilmesi gerekirken, iş,in esasınınçözümlenmesi; usul ve yasaya mutlak aykırılıkoluşturup, bozmayı gerektirmiştir…” şeklindegerekçe ile kısmen kabul kısmen redde ilişkinhüküm Karayolları Genel Müdürlüğüyönünden bozulmasına karar verilirken davalı MusaGider’in temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir. ERGANİ ASLİYEHUKUK MAHKEMESİ:04.06.2013 gün ve E:2013/409 K:2013/501sayılı kararında özetle; davalı Karayolları GenelMüdürlüğü’nün kamu kurumu niteliğindeolduğu; zararlandırıcı sonucun doğmasına nedenyolun yapımının, bakım ve korunmasının da görevleriarasında bulunduğu, diğer yandan, bir kamu kurumutarafından kamu yasaları uyarınca yapılmış olantesislere bakma ve o tesisleri kullanmayükümlülüğünün yine kamu yasalarındandoğan bir yükümlülük olduğu, anılannitelikteki bir kamu tesisinin gerek yapılmasındaki, gereksekullanılması veya korunmasındaki kusurdan doğan zararlar;idari karar ve eylemlerden doğan zararlar niteliğindebulunduğundan ödetilmesi istekleri 11/2/1959 günlü ve 17/15sayılı Yargıtay İçtihadı BirleştirmeKararı’nın II. Bendi hükmünce tam yargıdavasının konusunu oluştururlar. Bu nitelikteki davalarıise idari yargı yerinde açılması gerektiğigerekçesiyle davacının davasının görev yönündenreddine karar vermiştir. Kararınkesinleşmesinin ardından davacıların dosyanıngörevli mahkemeye gönderilmesi talebi üzerine, dosyagörevli Diyarbakır 1. İdare Mahkemesinegönderilmiştir. DİYARBAKIR 1.İDARE MAHKEMESİ:17.01.2014 gün ve E:2014/3 K:2014/25sayılı kararında özetle; 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu’nun 3. maddesi gereğiöncelikle davacılar tarafından Mahkememize verilmiş birdava dilekçesinin olmaması, sonrasında bu dilekçededavacı ile davalının adresleri ile birlikte gösterilmesi,davanın konusu ve sebepleri ile dayanağı delilerin,uyuşmazlık konusu tazminat miktarının (her bir davacıaçısından maddi ve manevi tazminat miktarının)dilekçede gösterilmesi, dava konusu kararın ve belgelerinasılları veya örneklerinin dava dilekçesine eklenmesi,dilekçeler ile bunlara ekli evrak örneklerinin karşıtaraf sayısından bir fazla olması gerektiği sonucunavarıldığı açıklanarak 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 15. maddesinin 1/d bendiuyarınca, bu kararın tebliğinden itibaren 30 güniçinde belirtilen noksanlar tamamlanarak yeniden davaaçılmakta serbest olmak üzere dava dilekçesinin reddinekarar vermiştir. Davacılar vekili bu kezistenen eksiklikleri tamamlayarak Karayolları GenelMüdürlüğü aleyhine idari yargıda yeniden davaaçmıştır. DİYARBAKIR 1.İDARE MAHKEMESİ:27.02.2014 gün E:2014/188 sayılıkararında özetle; uyuşmazlığın ölümlütrafik kazasının meydana geldiği yolun bakım ve onarımsorumluluğuna ilişkin olması ve 2918 sayılı Yasahükümlerinin uygulanması suretiyleçözümlenebilecek mahiyette olması nedeniyle, 2918sayılı yasa hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili uyuşmazlığıngörüm ve çözümünde aynıYasa’nın 110. Maddesi hükmü uyarınca adli yargıyerleri görevli olduğunu gerekçe göstererek, 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun’un 19. Maddesihükümleri uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesiiçin dosyanın Uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesine,Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye kadar davanınertelenmesine karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir. İNCELEME VEGEREKÇE : UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ünBaşkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, AliÇOLAK, Nurdane TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, AyhanAKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan17.11.2014 günlü toplantısında: l-İLKİNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, adli ve idari yargı yerleriarasında davalı Karayolları GenelMüdürlüğü aleyhine açılan davayönünden görevuyuşmazlığın doğduğu, idari yargıdosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ilebirlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı MehmetAli GÜMÜŞ’ün davada adli yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, davacılarınmurisinin trafik kazasında hayatını kaybetmesinden dolayıuğranılan maddi ve manevi zararın yasal faiziyle birliktetazmini istemiyle açılmıştır. 2918 sayılıKarayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacınınkarayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzenini sağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tümkonularda alınacak önlemleri belirlemek olduğu;“Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikleilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri bunların uygulamasını vedenetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetkive sorumluluk, çalışma usulleri ile diğerhükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı; “Tanımlar” başlıklı3.maddesinde ise, trafik için kamunun yararlanmasınaaçık olan arazi şeridi, köprüler ve alanlarınkarayolu olduğu; aynı Kanunun, “Karayolları GenelMüdürlüğünün görev ve yetkileri”başlıklı 7. maddesinde; “ Karayolları GenelMüdürlüğünün bu Kanunla ilgili görev veyetkileri şunlardır: a) Yapım vebakımdan sorumlu olduğu karayollarında can ve malgüvenliği yönünden gerekli düzenleme veişaretlemeleri yaparak önlemleri almak ve aldırmak, b)Tüm karayollarındaki işaretleme standartlarını tespitetmek, yayınlamak ve kontrol etmek, c)(Mülga: 17/10/1996 - 4199/47 md.) d)Trafik ve araç tekniğine ait görüş bildirmek,karayolu güvenliğini ilgilendiren konulardaki projeleri incelemek ve onaylamak, e)Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında,İçişleri Bakanlığının uygungörüşü alınmak suretiyle, yönetmelikte belirlenenhız sınırlarının üstünde veya altındahız sınırları belirlemek ve işaretlemek, f)Trafik kazalarının oluş nedenlerine göre verilerihazırlamak ve karayollarında, gerekli önleyici teknik tedbirlerialmak veya aldırmak, g)Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarındatrafik güvenliğini ilgilendiren kavşak, durak yeri,aydınlatma, yol dışı park yerleri ve benzeri tesisleriyapmak, yaptırmak veya diğer kuruluşlarca hazırlananprojeleri tetkik ve uygun olanları tasdik etmek, h)Yetkili birimlerce veya trafik zabıtasınca tespit edilen trafik kazaanalizi sonucu, altyapı ve yolun fiziki yapısı ileişaretlemeye dayalı kaza sebepleri göz önündebulundurularak önerilen gerekli önlemleri almak veya aldırmak, i)(Mülga: 3/5/2006 – 5495/4 md.) j)(Değişik: 17/10/1996 - 4199/5 md.) Trafikzabıtasının görev ve yetkileri saklı kalmak üzereBu Kanunun 13,14,16,17,18,47/a ve 65 inci maddelerihükümlerine aykırı hareket edenler hakkında suçveya ceza tutanağı düzenlemek; 47 nci maddenin (b), (c) ve (d)bentlerinde belirtilen kural ihlallerinin tespiti halinde, durumu bir tutanaklabelirlemek ve gerekli işlemin yapılması için enyakın trafik kuruluşuna teslim etmek, k)Bu Kanunla ve bu Kanuna göre çıkarılmış olanyönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmaktır. (Son fıkra Mülga :28/3/1985 - 3176/16 md.)” hükmüne yer verilmiştir. Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. Motorlu araçkazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar,sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir. Dosyalarınincelenmesinden; davacıların murisi Z. Y.’in 26.07.2009tarihinde 21 EZ 105 plakalı araç ileErgani-Diyarbakır karayolunda yaptığı trafik kazasındahayatını kaybetmesi nedeniyle uğramış oldukları maddive manevi tazminat istemiyle önce adli ve sonrasında idari yargıdadava açıldığı anlaşılmaktadır. 2918 sayılıKanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyleBursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesinceyapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen AnayasaMahkemesi, şu gerekçesi ile anılan kuralı Anayasayaaykırı görmemiş ve iptal istemini oy birliğiylereddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nin daha öncekikimi kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişimeparalel olarak Anayasa’da adli ve idari yargı ayırımınagidilmemiş ve idari uyuşmazlıklarınçözümünde idare ve vergi mahkemeleriyleDanıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle,genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevliolacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanınagiren bir uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanunkoyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtirazkonusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya damemur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğiniöngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemenin gerekçesindede ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idari yargı veyaadli yargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolubelirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesakbir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynıyargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanannedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155.maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddigerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.) Anayasa’nın 158inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.” denilmektedir.Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilenkararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren birkonuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısiyle 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir. Budurumda, 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanannedenlerle, Diyarbakır 1.İdare Mahkemesi’nin başvurusununkabulü ile, Ergani Asliye Hukuk Mahkemesi’nce Karayolları GenelMüdürlüğü yönünden verilen 04.06.2013 günve E:2013/409 K:2013/501 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S ON U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Diyarbakır 1.İdare Mahkemesi’nin başvurusununkabulü ile, Ergani Asliye Hukuk Mahkemesi’nce Karayolları GenelMüdürlüğü yönünden verilen 04.06.2013gün ve E:2013/409 K:2013/501 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA, 17.11.2014 gününde üye Eyüp SabriBAYDAR’ın KARŞI OYU ve OYÇOKLUĞU İLEKESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy