T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 898
KARAR NO : 2014 / 966
KARAR TR : 17.11.2014
ÖZET: 2918 sayılı Yasadan kaynaklanan sorumluluk davasının ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacılar : 1- A. Y. 2-S. K. Y. 3- Ö. Y. 4-U. Y. 5- Ş. Y. Vekili : Av. A. S. Davalı : Tapu ve Kadastro GenelMüdürlüğü Vekili :Av.A. Ü. O L A Y : Davacılar vekili davadilekçesinde özetle; davacıların murisi M. Y.’ınKayseri Kadastro Müdürlüğü’nde Kontrol Memuruolarak görev yaptığı sırada aynı yerdeçalışan E. S. ile Kadastro Müdürlüğütarafından görevlendirildiklerini, 28.05.2013 tarihinde işinyüklenicisi Körfez Haritacılık Ltd. Ştd.’ne aitaraçla göreve gönderildikleri ve bu görev dönüşündeE. S.’in kullandığı araçla tek taraflı yapılankaza sonucu M. Y.’ın vefat ettiğini; meydana gelen kazanınidarenin hizmet kusurundan kaynaklandığını belirtilerek; 7.000,00TLmaddi ve 340.000,00TL manevi zararın faiziyle birlikte davalıdantahsiline karar verilmesi istemiyle idari yargıda davaaçmıştır. Davalı Tapu veKadastro Genel Müdürlüğü vekili süresiiçerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle; 2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 110. Maddesiuyarınca davanın adli yargıda görülmesi gerektiğiniileri sürerek görev itirazında bulunmuştur. KAYSERİ 1. İDAREMAHKEMESİ: 03.04.2014 gün, E:2014/30 sayı ile verdiğigörevlilik kararında “… Anayasanın 125. maddesinde;idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşıyargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, sonfıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararıödemekle yükümlü olduğu hükmebağlanmıştır. İdare kural olarakyürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağıkurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylemve/veya işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kurallarıçerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkelerigereği tazmin edilmektedir. Uyuşmazlıkkonusu olayda, davacıların murisinin yüklenici firmaya ait biraraçla görev için başka bir yere gittikten sonraasıl görev yerine dönüşünde trafik kazası geçiripvefat ettiği dikkate alındığında söz konusukazanın ve ölüm olayının bir kamu hizmetininifası sırasında ve görevin neden ve etkisiyle meydanageldiğinin kabulünün gerekmesi nedeniyle iş buuyuşmazlığın çözümünde idareninhizmet kusuru ya da kusursuz sorumluluk hallerine yönelik kurallarınuygulanması gerektiği sonucuna varılmış olup bugerekçeyle de uyuşmazlığın görüm veçözümünde idari yargının görevliolduğu sonucuna varılmıştır…” denilmeksuretiyle davalı vekilinin görevitirazının reddine karar vermiştir. Davalı Tapu ve KadastroGenel Müdürlüğü vekilinin, idari yargıyararına olumlu görev uyuşmazlığıçıkartılması yolunda süresi içindeverdiği dilekçesi üzerine, dava dosyasınınonaylı bir örneği Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı'na gönderilmiştir. YARGITAYCUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI: “…2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85. maddesinindeğişik birinci fıkrasının, "Bir motorluaracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veyayaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebepolursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veyaişletme adı altında veya bu teşebbüs tarafındankesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni vebağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğanzarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar"hükmünü ve değişik beşincifıkrasının, "İşleten ve araçişleticisi teşebbüsün sahibi, aracınsürücüsünün veya aracın kullanılmasınayardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur"hükmünü taşımaktadır. 2918 sayılıYasanın 106 maddesinde ise, "Genel bütçeye dahildairelerle katma bütçeli idarelere, il özel idarelerine vebelediyelere, kamu iktisadi teşebbüslerine ve kamukuruluşlarına ait motorlu araçların sebep olduklarızararlardan dolayı, bu Kanunun işletenin hukuki sorumluluğunailişkin hükümleri uygulanır" hükmüne yerverilmektedir. Ayrıca,2918 sayılı Yasanın (Değişik: 11/1/2011-6099/14 md.) “Görevlive Yetkili Mahkeme” başlığını taşıyan110. maddesinde, “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğerkamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlarailişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafık kazalarında da bu Kanun hükümleriuygulanır. / Motorlu araç kazalarından dolayı hukukisorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veyaşubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acenteninbulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibikazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde deaçılabilir” hükmü bulunmaktadır. 2918sayılı Yasanın 110. Maddesinde yapılandeğişiklikle, karayollarında meydana gelen trafikkazalarından doğan sorumluluk davalarına, araçişleteni kamu kuruluşu olsa dahi adli yargı yerindebakılması gerektiği anlaşılmaktadır…”şeklindeki gerekçe ile 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesigereğince, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına karar vermiştir. İNCELEME VEGEREKÇE : UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 17.11.2014 günlütoplantısında: l-İLKİNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosyasıörneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesigereğince yapılan incelemeye göre, davalı Tapu ve KadastroGenel Müdürlüğü vekilinin anılan Yasanın10/2.maddesinde öngörülen yönteme uygun olarakyaptığı görev itirazının reddedilmesi ve dahi12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmasıüzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nca10.maddede öngörülen biçimde olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığıanlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı MehmetAli GÜMÜŞ’ün davada adli yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, Kayseri KadastroMüdürlüğü’nde Kontrol Memuru olarak görevyapan davacıların murisi Mehmet Yamak’ın 28.05.2013tarihinde görev dönüşü sırasındayüklenici firmaya ait olan araçla geçirdiği trafikkazası sonucu hayatını kaybetmesinden dolayıuğranılan maddi ve manevi zararın yasal faizinin tazmini istemiyle açılmıştır. 2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun, trafikkazalarına ilişkin yedinci kısmını izleyen hukukisorumluluk ve sigorta hakkındaki sekizinci kısmının,“ İşleten ve Araç İşleticisininBağlı Olduğu Teşebbüs Sahibinin HukukiSorumluluğu” başlıklı birincibölümünde aynı başlıkla yer alan 85. maddesi,değişik birinci fıkrasında “ Bir motorlu aracınişletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasınayahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa motorluaracın bir teşebbüsün unvanı veya işletmeadı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilenbiletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni vebağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğanzarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.” vedeğişik beşinci fıkrasında “İşleten ve araç işleticisiteşebbüsün sahibi, aracınsürücüsünün veya aracın kullanılmasınayardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibisorumludur.” hükümlerini taşımakta; bubölümün sonunda yer alan, 90. maddesinde. “ Madditazminatın biçimi ve kapsamı ile manevi tazminatkonularında Borçlar Kanununun haksız fillere ilişkinhükümleri uygulanır.” denilmekte; aynıkısmın “Özel Durumlar” başlıklıüçüncü bölümünde Devlete ve kamukuruluşlarına ait araçların durumunu düzenleyendeğişik 106. maddesi ise, “ Genel bütçeye dahildairelerle katma bütçeli idarelere, il özel idarelerine vebelediyelere, kamu iktisadi teşebbüslerine ve kamukuruluşlarına ait motorlu araçların sebep olduklarızararlardan dolayı, bu Kanunun işletenin hukuki sorumluluğunailişkin hükümleri uygulanır.” hükmüne yerverilmektedir. Anılanhükümlerin incelenmesinden,106.maddede sayılan kamu kurum vekuruluşlarının, sahip oldukları motorluaraçların sebep olduğu zararlardan dolayı idare hukuku kurallarınadeğil, bu Yasa’da düzenlenen “ işleten vearaç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüssahibinin hukuki sorumluluğu” çerçevesindeBorçlar Kanunu’nun haksız fiillere ilişkinhükümlerine tabi kılındığı; bu suretle 2918sayılı Yasa’da, motorlu aracın işletilmesindendoğan zararların tazmini konusunda, motorlu aracın sahibininözel ya da kamu tüzel kişisi olması bakımındanbir farklılık gözetilmeyerek işaret edilen kamu kurum vekuruluşlarının da özel hukuk tüzel kişileri gibiaynı esaslara göre sorumlu olduklarının kabul edildiğianlaşılmaktadır. Dosyanınincelenmesinden, Kayseri Kadastro Müdürlüğü’ndegörevli olan M. Y.’ın görev dönüşüyüklenici firmaya ait araçla geçirdiği trafikkazasında hayatını kaybettiği, Mehmet Yamak’ınyakınları tarafından, davalı idarenin kusuru bulunduğundanbahisle uğranıldığı ileri sürülen maddi ve manevizararın yasal faiziyle birlikte tazmini amacıyla görülmekteolan davanın açıldığıanlaşılmaktadır. Yukarıda sözü edilen Kanun hükümlerine ekolarak, 2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleribelirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı 2.maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili kuralları, şartları, hakve yükümlülükleri bunların uygulamasını vedenetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetkive sorumluluk, çalışma usulleri ile diğerhükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı belirtilmiş, 2918 sayılıYasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14.maddesiyle değişik 110. maddesinde “İşleteni veya sahibiDevlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçlarınsebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundandoğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür.Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fıkrahükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemingeçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır. Motorlu araçkazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar,sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir. 2918 sayılıKanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyleBursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesinceyapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen AnayasaMahkemesi, şu gerekçesi ile anılan kuralı Anayasayaaykırı görmemiş ve iptal istemini oy birliğiylereddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nin daha öncekikimi kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişimeparalel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevlendirilmesikonusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunusöylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargınındenetimine bağlı olması gereken idari biruyuşmazlığın çözümü, haklı nedenve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafındanadli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafikkazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına,aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemingeçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklıyargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılıKanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adliyargıda görüleceğini öngörmektedir. İtirazkonusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeriidari yargı, idari yargı veya adli yargı kollarıarasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilereksöz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir.Aynı tür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davaların görülmesive çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanannedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155.maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddigerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.) Anayasa’nın 158inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.” denilmektedir.Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilenkararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren birkonuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısiyle 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir. Budurumda, 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşlarıve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile,çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanannedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nınbaşvurusunun kabulü ile davalı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğüvekilinin görev itirazının reddine ilişkin Kayseri1.İdare Mahkemesinin 03.04.2014 gün ve 2014/30 sayılıgörevlilik kararının kaldırılmasıgerekmiştir. S ON U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nınbaşvurusunun kabulü ile davalı Tapu ve Kadastro GenelMüdürlüğü vekilinin görev itirazınınreddine ilişkin Kayseri 1.İdare Mahkemesinin 03.04.2014 gün ve2014/30 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA,17.11.2014 gününde üye Eyüp Sabri BAYDAR’ınKARŞI OYU ve OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK kararverildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy