T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 701
KARAR NO : 2014 / 947
KARAR TR : 17.11.2014
ÖZET : Gecekonduda ikamet etmekte olan davacıya davalı belediye tarafından 2981 sayılı yasa uyarınca, Encümen kararı ile 132/625 m² arsa tahsis edilmesi ve arsa bedelinin yatırılmasının istenilmesi üzerine, davacının yükümlülüklerini yerine getirmesi sonrasında, 16.09.1997 tarihinde taşınmazın hisseli tapusunun davacı adına tescil edilmiş olması ve bu bölgenin yapılaşmaya ve inşaat izni verilmesine müsait olduğunun belirtilmiş olmasına karşın, davacının bu yerde oturmak üzere bina inşaatı yapılması için müracaat ettiğinde, inşaat izni verilmesinin uygun olmadığı gerekçesi ile taleplerinin reddedilmesi işleminin, 2981 sayılı Yasa’ya dayalı re’sen ve tek yanlı olarak tesis edilen bir idari tasarruf mahiyetinde bulunması karşısında; bu nedenle uğradığını öne sürdüğü zararın tazmini istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : E. K. Vekilleri : Av. S. A. & Av. H. D. Davalı : Çankaya BelediyeBaşkanlığı Vekili : Av. Z. Ö. OL A Y : Davacıvekili dava dilekçesinde özetle; davacının Ankaraİli, Çankaya İlçesi, Dikmen, İlker 756 parselüzerinde bulunan Mürsel Uluç Mahallesi 91. Sokak No:14adresindeki gecekondusunda uzun yıllar oturduğunu, daha sonradavacıya Çankaya Belediye Başkanlığıtarafından tebliğ edilen yazı ile 2981 sayılı yasauyarınca kendisine 01.05.1997 tarih ve 2005 sayılı Encümenkararı ile 27236 ada 10 nolu 132/625 m² arsa tahsis edildiği vearsa bedeli olan 297.680.698 TL’nin yatırılmasınınistendiğini, davacının 4 ay içerisinde gecekondusunu dayıkarak yükümlülüklerini yerine getirdiğini, davacıya16.09.1997 tarihinde Ankara İli, Çankaya İlçesi,Malazgirt Mahallesi 27236 ada, 10 parsel nolu taşınmazın 132/625hisse olarak tapusunun tescil edildiğini, 29.09.2000 tarihli, ÇankayaBelediye Başkanlığı İmarMüdürlüğünce onaylı Malazgirt Mahallesi 27191 den27251 adalar arası plan notlarına göre bu bölgeninyapılaşmaya ve inşaat izni verilmesine müsaitolduğunun belirtildiğini, ancak davacının bu yerde oturmaküzere bina inşaatı yapılması için müracaatettiğinde, inşaat izni verilmesinin uygun olmadığıgerekçesi ile taleplerinin bugüne kadar reddedildiğini,davacının tapulu taşınmazına inşaatyapamadığı için mecburen yıllardır kiradaoturmak zorunda kaldığını ve zararauğradığını belirterek, fazlaya ilişkinhakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000 TL nin yasalfaizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adliyargı yerinde dava açmıştır. DavalıÇankaya Belediye Başkanlığı vekili süresiiçerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle,görev itirazında bulunmuştur. Ankara17. Asliye Hukuk Mahkemesi: 11.02.2014 gün ve E:2013/301 sayıile, davalı Çankaya Belediye Başkanlığıvekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir. DavalıÇankaya Belediye Başkanlığı vekilinin, idariyargı yararına olumlu görev uyuşmazlığıçıkartılması yolunda süresi içinde verdiğidilekçe üzerine, dava dosyasının onaylı birörneği Danıştay Başsavcılığı'nagönderilmiştir. DanıştayBaşsavcısı;“...2981 sayılı İmar ve Gecekondu MevzuatınaAykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin DeğiştirilmesiHakkında Kanunun 3290 sayılı Kanun ile değişik 13.maddesinin (b) bendinde, Hazine, belediye, il özel idarelerine ait veyaVakıflar Genel Müdürlüğünün idaresinde olanveya bu Kanun uyarınca mülkiyetlerine geçen arsa veya arazilerüzerinde, ıslah imar planları ile meydana getirilen imarparselleri içinde hak sahiplerine, yapılarının işgalettiği arazi de dikkate alınarak ıslah imar planındagetirilen ölçülere uygun şekilde arsa veya hisse tahsisedileceği, gecekondusu muhafaza edilemeyen hak sahiplerine aynıbölgede veya diğer gecekondu ıslah veya önlemebölgesinde başka bir arsa veya hisse verileceği, tahsis edilenarsa veya hissenin bedelinin 2942 sayılı KamulaştırmaKanununa göre tespit edileceği, 14 üncü maddenin a, b, c,d, e, g, h ve i bentleri kapsamında kalmaları nedeniyle,bulundukları yerde korunamayan gecekondu sahiplerinden hak sahibisıfatı taşıyanlarına, bir gecekondu önleme veyaıslah bölgesinde veya yakın bölgelerde yapılmışıslah imar planlan içinde meydana gelen boş imar parsellerininmüstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esasına göreverileceği, bu gibi hallerde gecekondu sahibine ayrıca enkazbedelinin bu Kanunla kurulan fondan belediye veya valilikçeödeneceği hükme bağlanmıştır. Dosyanınincelenmesinden, davacıya ait gecekondunun bulunduğu taşınmazınıslah imar planında yol ve park alanında kalması nedeniylebulunduğu yerde korunamadığından, davacıyagecekondusuna karşılık enkaz bedelinin arsa bedelindendüşülmesinden sonra 27236 ada, 10 sayılı parselden payverildiği, anılan taşınmazın planda 4 katlı konutalanı olarak belirlenmiş olmasına karşın bölgeninÇaldağ Askeri Güvenlik Bölgesinde kalması nedeniyle,Hava Kuvvetleri Komutanlığının yazısı üzerineimar planında değişiklik yapılarak bölgenin 2katlı konut alanı olarak belirlendiği anlaşılmaktadır.Davacı tarafından, uyuşmazlığa konutaşınmazda inşaat yapmak amacıyla yapılanbaşvuruların, bölgede inşaat izni verilmesinin uygunolmadığı gerekçesiyle reddedildiği, ayrıcaAsliye Hukuk Mahkemesinde açılan dava ile askeri alanda kalantaşınmazların tapularının iptali ile Hazine adınatescilin istenildiğinden bahisle, davalı idarenin ayıplımal teslimi nedeniyle zarara uğranıldığı önesürülmekte, davalı idare tarafından ise, 2981sayılı Yasanın 13/b maddesi uyarınca davacıyapaylı tahsis edilen imar parselinin 2 katlı konut yapılabilecekalanda kaldığı, davacı tarafından inşaatruhsatı almak üzere herhangi bir başvuruyapılmadığı gibi Hazine tarafından açılmışolan davanın reddine karar verildiği ve bu kararınkesinleştiği, davacının başvurusu halindetaşınmaz için inşaat ruhsatı verilebileceğiöne sürülmektedir. Dava,davalı idarece ayıplı mal teslimiyapıldığından bahisle uğranıldığıöne sürülen zararın tazmini istemiyleaçılmışsa da, oluştuğu önesürülen zararın özel hukuka dayalı bir satışişleminden değil, 2981 sayılı Yasaya dayanılarakyapılan tahsis işleminden kaynaklanması nedeniyle,uyuşmazlığın çözümü 2981sayılı Yasaya dayanılarak gerçekleştirilenişlemlerin hukukilik denetiminin yapılmasınabağlıdır. Anılan işlemlerin ise, idarenin imar uygulamasıkapsamında re'sen ve tek yanlı tesis ettiği idari işlemniteliği taşıdığında kuşkubulunmamaktadır. 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2/1-bmaddesinde, "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişiselhakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılantam yargı davaları" idari dava türleri arasındasayılmıştır. Budurumda, 2981 sayılı Kanun gereğince tesis edilen idarinitelikteki uygulama işlemlerinden doğduğu anlaşılanuyuşmazlığın görüm veçözümünde idari yargı yeri görevlibulunmaktadır.” demek suretiyle 2247 sayılı Yasa'nın10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılmasına vedosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine kararvermiştir. Başkanlıkça,2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre YargıtayCumhuriyet Başsavcısı'nın yazılıdüşüncesi istenilmiştir. YargıtayCumhuriyet Başsavcısı: “...Davacı, Ankara ili,Çankaya İlçesi, Dikmen, İlker 756 parsel üzerindebulunan Mürsel Uluç Mah. 91. Sok. No: 14 adresindeki gecekondusunun2981 sayılı yasa kapsamında yapılan düzenlemelersonucu, Çankaya Belediye Başkanlığı tarafındantebliğ edilen 22.05.1997 tarih ve 1018-3592 sayılı yazı,01.05.1997 tarih ve 2005 sayılı Encümen kararı ile 27236ada 10 No lu 132/625 m2 arsanın tahsis edildiğini ve arsa bedeli olan297.680.698 TL' yi ödemesi sonucu, 16.09.1997 tarihinde Ankara İli,Çankaya İlçesi, Malazgirt Mah. 27236 ada 10 parsel No' lutaşınmazın 132/625 hisse olarak tapusu tescil edildiğini,29.09.2000 tarihli Çankaya Belediye Başkanlığıİmar Müdürlüğünce onaylı Malazgirt Mah.27191- den 27251 adalar arası plan notlarına göre bubölgenin yapılaşmaya ve inşaat izni verilmesine müsaitolduğu belirtilmesine rağmen, bu yerde oturmak üzere binainşaatı yapılması için müracaat ettiğinde,inşaat izni verilmesinin uygun olmadığı gerekçesiile talepleri bugüne kadar reddedilmesi sonucu doğanzararının tazminini talep etmektedir. Dosyaiçerine göre ise, davacıya tahsis edilip tapuda tesciliyapılan alanın askeri güvenlik alanında kalması sonucuplan notlarına uygun inşaat izninin verilmesinde sorunyaşandığı anlaşılmaktadır. Davacıtarafından, Çankaya Belediye Başkanlığınınayıplı yer teslimi nedeni ile konut hakkından ve kira gelirindenmahrum kalındığı iddia edilmektedir. Davakonusu uyuşmazlıkta, 2981 sayılı gecekondumevzuatından kaynaklanmakta olup, Anılan Mevzuat uyarıncayapılan tespit ve değerlendirme sonucunda, öngörülen koşullarauygunluğu saptanan ilgililere arsa veya hisse tahsis etmek ve bunlaradına tapuya tescil ettirmek, koşullarıtaşımayanların istemlerini ise reddetmek yetkisine sahip olanidarenin söz konusu uygulama işlemleri, kamu gücünedayalı, re’sen ve tek yanlı niteliktaşımaktadır. 2981 sayılı yasa uyarınca taputahsis belgesine dayanan davanın, 2577 sayılı Kanun’un2/1-b maddesinde yer alan idari eylem ve işlemlerden dolayıkişisel hakları doğrudan zarar görenler tarafındanaçılan tam yargı davaları kapsamında idariyargı yerinde çözümlenmesi gerektiğidüşünülmektedir.” demiştir. İNCELEME VEGEREKÇE : UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane Topuz, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 17.11.2014 günlütoplantısında: l-İLKİNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyasıörneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesigereğince yapılan incelemeye göre, davalı ÇankayaBelediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın10/2.maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığıgörev itirazının reddedilmesi ve dahi 12/1.maddede belirtilensüre içinde başvuruda bulunması üzerineDanıştay Başsavcısı'nca, davalı Çankaya BelediyeBaşkanlığı açısından 10.maddedeöngörülen biçimde, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığıanlaşılmaktadır. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim ŞamilKAYNAK’ın, davanın çözümünde idariyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile DanıştaySavcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Ankaraİli, Çankaya İlçesi, Dikmen, İlker 756 parselüzerinde bulunan Mürsel Uluç Mahallesi 91. Sokak No:14adresindeki gecekonduda ikamet etmekte olan davacıya ÇankayaBelediye Başkanlığı tarafından 2981 sayılıyasa uyarınca, 01.05.1997 tarih ve 2005 sayılı Encümenkararı ile 27236 ada 10 nolu 132/625 m² arsa tahsis edilmesi ve arsabedeli olan 297.680.698 TL’nin yatırılmasınınistenilmesi üzerine, davacınınyükümlülüklerini yerine getirmesi sonrasında,16.09.1997 tarihinde Ankara İli, Çankaya İlçesi,Malazgirt Mahallesi 27236 ada, 10 parsel nolu taşınmazın 132/625hisse olarak tapusunun davacı adına tescil edilmiş olmasıve 29.09.2000 tarihli, Çankaya Belediye Başkanlığıİmar Müdürlüğünce onaylı Malazgirt Mahallesi27191 den 27251 adalar arası plan notlarına göre bubölgenin yapılaşmaya ve inşaat izni verilmesine müsaitolduğunun belirtilmiş olmasına karşın,davacının bu yerde oturmak üzere bina inşaatıyapılması için müracaat ettiğinde, inşaat izniverilmesinin uygun olmadığı gerekçesi ile taleplerininbugüne kadar reddedildiği, böylece davacının tapulutaşınmazına inşaat yapamadığıiddiasıyla kirada oturmak zorunda kalarak zararauğradığından bahisle,fazlaya ilişkin haklarısaklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000 TL nin yasal faizi ilebirlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır. Dosyakapsamında yer alan Çankaya BelediyeBaşkanlığı’nın, davacı ErgülKurt’a hitaben yazmış olduğu 01.05.1997 gün,1018-3592 sayılı yazısında özetle, 01.05.1997 günve 2005 sayılı Encümen kararına istinaden, 2981sayılı Yasa uyarınca 27236 ada 10 parsel sayılı132/625 m2 taşınmazın davacıya tahsis edildiği, arsabedelinin 297.680.698 TL olduğu, tapu işlemlerine başlanabilmesiiçin 2981 sayılı Yasa uyarınca yazının tebliğindenitibaren gecekondunun yıkılarak 4 ay içerisinde arsa bedelinintamamı veya ilk yasal taksidinin yatırılması gerektiğibelirtilmiştir. ÇankayaBelediye Başkanlığı Emlak ve İstimlakMüdürlüğü’nün 11.01.2010 günlüyazısında özetle, Çankaya İlçesi İlkerMahallesinde mülkiyeti Çankaya Belediyesine ait olan 27236 ada, 10nolu parselden 132/625 m2 hissenin, yerinde korunamayan gecekondusu için2981/3290/3366 sayılı Yasanın 13/b maddesi gereği haksahibi olan Ergül Kurt’a tahsis edildiği ve imar tapusuverildiği belirtilmiştir. 2981sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına AykırıYapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 sayılıİmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi HakkındaKanunun 3290 sayılı Kanun ile değişik 13. maddesinin (b)bendinde, Hazine, belediye, il özel idarelerine ait veya VakıflarGenel Müdürlüğünün idaresinde olan veya bu Kanunuyarınca mülkiyetlerine geçen arsa veya arazilerüzerinde, ıslah imar planları ile meydana getirilen imarparselleri içinde hak sahiplerine, yapılarının işgalettiği arazi de dikkate alınarak ıslah imar planındagetirilen ölçülere uygun şekilde arsa veya hisse tahsisedileceği, gecekondusu muhafaza edilemeyen hak sahiplerine aynıbölgede veya diğer gecekondu ıslah veya önlemebölgesinde başka bir arsa veya hisse verileceği, tahsis edilenarsa veya hissenin bedelinin 2942 sayılı KamulaştırmaKanununa göre tespit edileceği, 14 üncü maddenin a, b, c,d, e, g, h ve i bentleri kapsamında kalmaları nedeniyle,bulundukları yerde korunamayan gecekondu sahiplerinden hak sahibisıfatı taşıyanlarına, bir gecekondu önleme veyaıslah bölgesinde veya yakın bölgelerde yapılmışıslah imar planlan içinde meydana gelen boş imar parsellerininmüstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esasına göreverileceği, bu gibi hallerde gecekondu sahibine ayrıca enkazbedelinin bu Kanunla kurulan fondan belediye veya valilikçeödeneceği hükme bağlanmıştır. Dosyanınincelenmesinden, davacıya ait gecekondunun bulunduğutaşınmazın ıslah imar planında yol ve parkalanında kalması nedeniyle bulunduğu yerdekorunamadığından, davacıya gecekondusuna karşılıkenkaz bedelinin arsa bedelinden düşülmesinden sonra kalanmiktarın ödenmesi karşılığında 27236 ada, 10sayılı parselden pay verildiği, anılantaşınmazın planda 4 katlı konut alanı olarakbelirlenmiş olmasına karşın bölgenin AskeriGüvenlik Bölgesinde kalması nedeniyle, Hava Kuvvetleri Komutanlığı’nınyazısı üzerine imar planında değişiklikyapılarak bölgenin 2 katlı konut alanı olarakbelirlendiği, buna karşın davacı tarafındanuyuşmazlığa konu taşınmazda inşaat yapmakamacıyla yapılan başvuruların, bölgede inşaatizni verilmesinin uygun olmadığı gerekçesiylereddedildiği belirtilerek, davacının tapulutaşınmazına inşaat yapamadığı içinkirada oturmak zorunda kalmasından kaynaklandığınıiddia ettiği zararın tazmini istemiyle görülmekte olandavanın açıldığıanlaşılmıştır. Davayakonu işlem, 2981 sayılı Yasaya dayanılarak yapılantahsis işleminden kaynaklanması nedeniyle,uyuşmazlığın çözümü 2981sayılı Yasaya dayanılarak gerçekleştirilen işlemlerinhukukilik denetiminin yapılmasına bağlıdır.Anılan işlemlerin ise, idarenin imar uygulaması kapsamındare'sen ve tek yanlı tesis ettiği idari işlem niteliğitaşıdığında kuşku bulunmamaktadır. 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2/1-bmaddesinde, "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişiselhakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılantam yargı davaları" idari dava türleri arasındasayılmıştır. Budurumda, 2981 sayılı Kanun gereğince tesis edilen idarinitelikteki uygulama işlemlerinden doğduğu anlaşılanuyuşmazlığın görüm veçözümünde idari yargı yeri görevlibulunmaktadır. Açıklanan nedenlerle,Danıştay Başsavcısı’nın başvurusununkabulü ile, davalı Çankaya BelediyeBaşkanlığı vekilinin görev itirazının Ankara17. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen reddine ilişkin kararınkaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümünde İDARİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle DanıştayBaşsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile,davalı Çankaya Belediye Başkanlığı vekilininGÖREV İTİRAZININ REDDİNE İLİŞKİN Ankara17.Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 11.02.2014 gün ve E:2013/301 sayılıKARARININ KALDIRILMASINA, 17.11.2014 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy