T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 896
KARAR NO : 2014 / 935
KARAR TR : 13.10.2014
ÖZET: 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu uyarınca verilen idari para cezasından kaynaklanan ödeme emrinin iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacılar : 1- M. M. Petrol ve Tesisleri San.Tic. A.Ş.
2- E. Y.
Vekilleri : Av. D. E. & Av. Y. A. (AdliYargıda) Av. S. M. (İdariYargıda) Davalı : Sosyal Güvenlik KurumuBaşkanlığına İzafeten Bolu Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Vekili : Av. Ü. D. O L A Y : Davacılar vekili davadilekçesinde özetle; davacı şirketin, akaryakıt vetesis işletmeciliği konusunda Türkiye’de faaliyetgösteren şirketlerden olduğunu, hizmetin yerine getirilmesihususunda davalı kurumun alt işveren olarak nitelendirdiğini,ancak tamamen bağımsız şirketler ile davacışirket arasında işletme sözleşmesi akdederek sözkonusu işi tamamen bağımsız olarak sözleşmetarafı şirketlere devrettiği ilgili iş yerindehiçbir hakimiyet kurmadığının gayet açıkolmasına rağmen davalı Bolu Sosyal Güvenlik İlMüdürlüğü denetmeni tarafından yeterli inceleme yapılmadantanzim edilen 08.09.2011 tarih ve 207 sayılı teftiş raporundaKarayolları Genel Müdürlüğünden yolgüzergahındaki arazilerin davacı şirket tarafındankiralandığını ve davacı şirketin bu arazileriprojelendirerek taşınmazlar üzerindeki işyerlerini,muhtelif şahıs ve şirketlere kiralayarak kuruma her bir işyeri için ayrı iş yeri dosyasının tesciledildiğinden bahisle ödeme emri düzenlendiğini,davacılar adına düzenlenen ödeme emirlerinin haksız vehukuka aykırı olduğunu ileri sürerek, ödeme emirlerininiptaline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır. Bolu İş Mahkemesi: 04.10.2012 gün ve E:2012/140,K:2012/275 sayılı kararı ile özetle; “...idari paracezasına ilişkin 2011/12320 ve 2012/11591 takip nolu ödemeemirlerinin iptali yönünden davayı görmeye İdareMahkemesi görevli olduğundan, bu ödeme emirleri yönündendavanın yargı yolu nedeniyle usulden reddine” şeklindekarar vermiş ve karar kesinleşmiştir. Davacılarvekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde davaaçmıştır. Sakarya1. İdare Mahkemesi: 31.10.2013 gün ve E:2012/1201, K:2013/1189sayılı kararında özetle; davanın, adli yargıyerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, görevyönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. İNCELEME VEGEREKÇE : UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane Topuz, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 13.10.2014 günlütoplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleriarasında 2247 sayılı yasa’nın 14.maddesindeöngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, davacılar vekilininistemi üzerine, idari yargı dosyasının, songörevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargıdosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim İsmail SARI’nın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Mehmet BAYHAN ile Danıştay Savcısı MehmetAli GÜMÜŞ’ün davada adli yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, 506 sayılıSosyal Sigortalar Kanunu uyarınca verilen idari para cezalarından kaynaklananödeme emirlerinin iptali istemiyle açılmıştır. 506sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 140. maddesinin 9.5.2007 günve 5655 sayılı Kanun’un 2. maddesi ile değişik 4.fıkrasında, “İdarî para cezaları ilgiliyetebliğ edilmekle tahakkuk eder ve tebliğ tarihinden itibarenonbeş gün içinde Kuruma ödenir veya aynı süreiçinde Kurumun ilgili ünitesine itiraz edilebilir. İtiraztakibi durdurur. Kurumca itirazı reddedilenler, kararın kendilerinetebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde yetkili idaremahkemesine başvurabilirler. Bu süre içinde başvurununyapılmamış olması halinde idarî para cezasıkesinleşir. Mahkemeye başvurulması cezanın takip vetahsilini durdurmaz. Tebliğ tarihinden itibaren onbeş güniçinde Kuruma ödenmeyen idarî para cezaları, bu Kanunun80 inci maddesi hükmü gereğince hesaplanacak gecikme cezasıve gecikme zammı ile birlikte tahsil edilir. İdarî para cezalarının,Kuruma itiraz ve yargı yoluna başvurulmaksızın tebliğtarihinden itibaren onbeş gün içinde ödenmesi halinde,bunun dörtte üçü tahsil edilir. Peşin ödeme, idarîpara cezalarına karşı Kuruma itiraz etme veya yargı yolunabaşvurma hakkını etkilemez. Ancak, Kurumca itirazınreddedilmesi veya mahkemece Kurum lehine karar verilmesi halinde, dahaönce tahsil edilmemiş olan dörtte birlik ceza tutarı, 80inci madde hükmü de dikkate alınarak tahsil edilir” denilmiş;80. maddesinin yedinci fıkrasında ise, "Kurumalacaklarının tahsilinde 21.7.1953 tarih ve 6183 sayılıKanunun uygulanmasından doğacak uyuşmazlıklarınçözümlenmesinde, alacaklı SigortaMüdürlüğünün bulunduğu yer İşMahkemesi yetkilidir" hükmüne yer verilmiştir. UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü, budüzenlemelere göre, idarî para cezalarınınilgiliye tebliğ edilmekle tahakkuk edeceği ve tebliğ tarihindenitibaren onbeş gün içinde Kuruma ödeneceği veyaaynı süre içinde Kurumun ilgili ünitesine itirazedilebileceği, itirazın takibi durduracağı, Kurumcaitirazı reddedilenlerin, kararın kendilerine tebliğ tarihindenitibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesinebaşvurabilecekleri nedeniyle tahakkukaşamasında idare mahkemelerinin görevli oldukları, kurumalacaklarının tahsilinde ise, 6183 sayılı Yasahükümleri uygulanmak suretiyle düzenlenecek ödeme emrinekarşı açılacak davalara bakma görevinin,80. maddeninyedinci fıkrasında açıkça belirtildiği gibiSigorta Müdürlüğünün bulunduğu yer işmahkemesine ait olduğu sonucuna varmıştır. Ancak, 506sayılı Kanun’un yukarıda sözü edilen maddeleri 31.5.2006gün ve 5510 sayılı SosyalSigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 106.maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır. 5510sayılı Kanun’un 102. maddesinde, “…İdarîpara cezaları ilgiliye tebliğ ile tahakkuk eder. Tebliğtarihinden itibaren onbeş gün içinde Kuruma ya da Kurumunilgili hesaplarına yatırılır veya aynı süreiçinde Kuruma itiraz edilebilir. İtiraz takibi durdurur. Kurumcaitirazı reddedilenler, kararın kendilerine tebliğ tarihindenitibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesinebaşvurabilirler. Bu süre içinde başvurununyapılmamış olması halinde, idari para cezasıkesinleşir. İdarîpara cezalarının, Kuruma itiraz edilmeden veya yargı yolunabaşvurulmadan önce tebliğ tarihinden itibaren onbeşgün içinde peşin ödenmesi halinde, bunun dörtteüçü tahsil edilir. Peşin ödeme idari paracezasına karşı yargı yoluna başvurma hakkınıetkilemez. Ancak Kurumca veya mahkemece Kurum lehine karar verilmesi halinde,daha önce tahsil edilmemiş olan dörtte birlik ceza tutarı,89 uncu maddenin ikinci fıkrası hükmü de dikkatealınarak tahsil edilir. Mahkemeyebaşvurulması idari para cezasının takip ve tahsilinidurdurmaz. Tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içindeödenmeyen idari para cezaları, 89 uncu madde hükmügereğince hesaplanacak gecikme cezası ve gecikme zammı ilebirlikte tahsil edilir…” denilmiş; 88. maddesinde ise,“…Kurumun süresi içinde ödenmeyen prim vediğer alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı AmmeAlacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanunun 51 inci,102 nci ve 106 ncı maddeleri hariç, diğer maddeleri uygulanır.Kurum, 6183 sayılı Kanunun uygulanmasında MaliyeBakanlığı ile diğer kamu kurum ve kuruluşları vemercilere verilen yetkileri kullanır. Kurum, 6183sayılı Kanun kapsamında takip edilen alacaklarıhariç olmak üzere her türlü alacağınteminatını teşkil etmek üzere Yeni Türk Lirasıve/veya yabancı para birimi üzerinden ticari işletme,taşınır ve/veya taşınmaz rehni dahil olmak üzereher türlü teminat almaya yetkilidir. Kurumun 6183sayılı Kanun kapsamında takip edilen prim ve diğeralacakları amme alacağı niteliğinde olup, imtiyazlıalacaktır. Kurumun taraf olduğu her türlü dava ve icratakiplerinin kısmen veya tamamen aleyhe neticelenmesi halinde 2004sayılı İcra ve İflas Kanununda yazılı tazminat vecezalar Kurum hakkında uygulanmaz. Kurumun primve diğer alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı AmmeAlacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanununuygulamasından doğacak uyuşmazlıklarınçözümlenmesinde Kurumun alacaklı biriminin bulunduğuyer iş mahkemesi yetkilidir. Yetkili iş mahkemesinebaşvurulması alacakların takip ve tahsilinidurdurmaz…” hükmü yer almıştır. Öteyandan, 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu’nun 37.maddesinin üçüncü fıkrasında,“Süresi içinde ödenmeyen sosyal sigorta ve genelsağlık sigortası primleri, işsizlik sigortasıprimleri, idarî para cezaları, gecikme zamları,katılım payları Kurum alacağınadönüşür ve bu alacakların tahsilinde, 6183sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü HakkındaKanunun 51 inci, 102 nci ve 106 ncı maddeleri hariç diğermaddeleri uygulanır” denilmiştir. Görev kurallarıkamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflariçin bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yenibir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişede etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir. Davanınaçıldığı andaki kurallara göre görevliolan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise,(davanın açıldığı anda görevli olan vefakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemeningörevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadakigörev kuralının, değişikliğinyürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalardauygulanacağına dair intikal hükümlerininvarlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararıverilemeyeceği açıktır. Diğertaraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, busırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsizmahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkeme,artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göregörevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesigerekir. Olayda, Sosyal Güvenlik KurumuBaşkanlığı, Bolu Sosyal Güvenlik İlMüdürlüğü tarafından; idari paracezasının tahsili amacıyla 6183 sayılı Kanun ile 5510sayılı Kanun’un 88. maddesi uyarınca davacılaradına ödeme emrinin düzenlenmesi üzerine, söz konusu ödemeemirlerinin iptali istemiyle dava açıldığıanlaşılmıştır. Budurumda, söz konusu ödeme emrine karşı açılandavada, 5510 sayılı Yasa’nın 88. maddesigözetildiğinde İş Mahkemesinin görevli olduğukuşkusuzdur. Açıklanannedenlerle, Bolu İş Mahkemesince verilen görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Bolu İş Mahkemesinin04.10.2012 gün ve E:2012/140, K:2012/275 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 13.10.2014gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy