T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 881
KARAR NO : 2014 / 928
KARAR TR : 13.10.2014
ÖZET : Sivil memur olan davacının, kurumlar arası naklen atanması yolundaki istemine, davalı idarece muvafakat verilmemesi işleminin iptali istemiyle açılan davanın, ASKERİ İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesinin gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :C.Ö.
Davalı :Milli Savunma Bakanlığı
Vekili :Av.E.G.
O L A Y : Milli SavunmaBakanlığı Karapınar Atış Poligon GrupBaşkanlığı’nda 1997 yılında görevebaşlayıp, 2007 yılında ARGE ve Teknoloji DairesiBaşkanlığı NBC Şube Müdürlüğü’ne atanan ve halen burada çalışan, Sivil Memur ( kimya mühendisi)olarak görev yapan davacının, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığıbünyesindeki bir kadroya naklen atanması için muvafakatverilmesi istemi; adı geçenin hizmetine ihtiyaçduyulduğu ve personel temininde güçlükçekildiği gerekçesiyle 25.7.2013 tarih, …(4058)sayılı davalı idare işlemiyle reddedilmiş; buhusus M.S.B.lığının 25.7.2013 tarih MTİY:73717828-1210-13/per.D.Svl.Me.Ş. sayılı yazısıyla davacıya tebliğedilmiştir.
Davacı, naklinemuvafakat verilmesi halinde, yaptığı görevin görevtanımında belirtilen eğitim koşullarıdolayısıyla idarece personel temini ya da atama yoluna gidilerekyerine personel temin edilmesinin mümkün olduğunu; muvafakatvermesi halinde, atanacağı görev yeri nedeniyle meslekiaçıdan ilerleme fırsatı bulunduğunu, çalışma ve çabalarının, halen görevyaptığı kadroda değerlendirilmesinin söz konusuolmadığını; mesleki eğitimi, uzmanlık alanı dikkatealındığında, halen görev yaptığıkadroda istihdamını gerektiren bir zorunlulukbulunmadığını; muvafakat halinde atanacağıkadrodaki görevi itibariyle; özlük hakları, sosyal haklarve statü yönünden daha üstün haklara ulaşmaimkân ve potansiyeline kavuşacağını ifadeederek; davalı idarenin hakkında tesis ettiği, Enerji veTabi Kaynaklar Bakanlığı’na naklen atanmasınamuvafakat edilmemesine / vermemesine ilişkin işlemin iptali istemiylegenel idari yargı yerinde dava açmıştır.
Davalıidarece, birinci savunma dilekçesinde, davanınçözümünde Askeri Yüksek İdareMahkemesi’nin görevli olduğu ileri sürülerek,görev itirazında bulunulmuştur.
Ankara 6.İdare Mahkemesi: 21.03.2014 gün ve 2013/1893 Esassayılı kararı ile, 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde;İdari dava türlerinin, idari işlemler hakkında yetki,şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukukaaykırı olduklarından dolayı açılan iptaldavaları; idari işlem ve eylemlerden dolayı kişiselhakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılantam yargı davaları; kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı açılan davalar olaraksayılmış; idari yargının idari eylem veişlemlerin hukuka uygunluğunun denetimini yapmakla görevliolduğunun kurala bağlanmış olduğu;Anayasa’nın 157. maddesinde, Askeri Yüksek İdareMahkemesi’nin, askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile,asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idariişlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların yargıdenetimini yapan ilk ve son derece mahkemesi olduğu; ancak, askerlikyükümlülüğünden doğanuyuşmazlıklarda ilgilinin asker kişi olmasışartının aranmayacağının belirtildiği; 1602 sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanunu’nun20.maddesinde ise; Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin, TürkMilleti adına, askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile,asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlemve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların ilk ve son derecemahkemesi olarak yargı denetimini ve diğer kanunlarda gösterilengörevleri yapacağı, Türk Silahlı Kuvvetlerindegörevli bulunan veya hizmetten ayrılmış olan subay, askerimemur, astsubay, askeri öğrenci, uzman çavuş, uzmanjandarma çavuş, erbaş ve erler ile sivil memurların askerkişi sayılacağı, davacının 1602 sayılıYasa’nın 20. maddesinde sayılan kişilerden olduğu vebu nedenle dava konusu asker kişiyi ilgilendirdiği açıkolmakla birlikte davacı hakkında tesis edilen işlemingörevli yargı yerinin tespiti yönünden “askeri hizmeteilişkin” olup olmadığının saptanabilmesiiçin işlemin konusuna bakılması gerektiğini,İdarelerce tesis edilen idari işlemin; askeri gereklere, askeri usulve yönteme ve askeri hizmete göre tesis edilmiş olmasıhalinde bu işlemin askeri hizmete ilişkin olduğunun kabuledilmesi gerektiğini, daha açık bir ifadeyle, askeri hizmeteilişkin idari işlemlerin; idarenin bir asker kişinin askeriyeterlik ve yetenekleri, tutum ve davranışları, askerigeçmişi, asker kişi olmaktan kaynaklanan hak ve ödevleri;askerlik hizmetinin amacı, askeri görev yerlerinin özellikleri,askeri kural ve gerekler dikkate alınarak yapılan işlemlerolduğunu, dava dosyasının incelenmesinden; 07/05/2009 tarihindenbu yana Milli Savunma Bakanlığı Plan Yönetim veKoordinasyon Şube Müdürlüğü'nde sivil memur(kimya mühendisi) olarak görev yapan davacının, Enerji veTabii Kaynaklar Bakanlığı'na naklen atanmasına muvafakatverilmesi talebinin dava konusu işlemle reddedilmesi üzerinebakılmakta olan davanın açıldığını, Uyuşmazlık konusu olayda; Anayasanın 157.maddesi ve 1602sayılı Yasanın 20. maddelerinde öngörülen"asker kişiyi ilgilendirme" ve "askeri hizmete ilişkinbulunma" koşullarının birliktegerçekleşmediğini, bu nedenle davanın görüm veçözümünde genel idari yargı yerlerinin görevliolduğunu belirterek, davalı vekilinin görevitirazının reddine, davaya bakmakla Mahkemelerinin görevliolduğuna karar vermiştir.
Davalıidare vekilince süresinde verilen dilekçe ile, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılması istemiylebaşvuruda bulunulması üzerine, başvuru dilekçesiylebirlikte dava dosyası Askeri Yüksek İdare MahkemesiBaşsavcılığı’na gönderilmiştir.
AskeriYüksek İdare Mahkemesi Başsavcısı; AskeriYüksek İdare Mahkemesi’nin görev alanının,Anayasanın 157. maddesindeki düzenlemeye paralel olarak, 1602sayılı AYİM Kanununun 20. maddesinde, “Askeri Yüksekİdare Mahkemesi, Türk Milleti adına; askeri olmayan makamlarcatesis edilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren ve askerihizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğanuyuşmazlıkların ilk ve son derece mahkemesi olarak yargıdenetimini ve diğer kanunlarda gösterilen, görevleri yapar.Ancak, askerlik yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda;ilgilinin asker kişi olması şartı aranmaz. Bu Kanununuygulanmasında asker kişiden maksat; Türk SilahlıKuvvetlerinde görevli bulunan veya hizmetten ayrılmış olansubay, askeri memur, astsubay, askeri öğrenci, uzman jandarma, uzmanerbaş, sözleşmeli erbaş ve er, erbaş ve erler ilesivil memurlardır. ” şeklinde ve 21.maddesinde de; “20nci maddede belirtilen kişileri ilgilendiren ve askeri hizmeteilişkin idari işlem ve eylemlerden dolayı; yetki, sebep,şekil, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından bahisle menfaatleri ihlal edilenler tarafındanaçılacak iptal davaları, aynı idari işlem veeylemlerin haklarını ihlal etmesi halinde açılacak tamyargı davaları, doğrudan doğruya ve kesin olarak AskeriYüksek İdare Mahkemesi’nde çözümlenir vekarara bağlanır. " şeklinde düzenlenmişbulunduğu; davacının, Türk Silahlı Kuvvetlerinde sivilmemur olarak 1602 sayılı Kanunun 20/2. maddesine göre askerkişi sıfatını taşıdığı; keza,davanın sebebini teşkil eden işlemin askeri hizmete ilişkinbir idari işlem olduğunda da tereddütbulunmadığı; dolayısıyla, Anayasanın 157, 1602sayılı Kanunun 20 ve 21. maddelerine göre, mevzu davanınAskeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin görev alanıiçerisinde olduğunun anlaşıldığı; Ankara6. İdare Mahkemesi’nin görevlilik kararında, kararıngerekçesi olarak, “dava konusu olayda Anayasa’nın 157.ve 1602 sayılı kanunun 20. maddelerinde öngörülen‘asker kişiyi ilgilendirme’ ve ‘askeri hizmeteilişkin bulunma’ koşulları birlikte gerçekleşmediğinden,davanın görüm ve çözümünde genel idariyargı yeri görevli bulunmaktadır” denilmiş ise de;TSK’da 657 sayılı Kanuna tabi olarak görev yapan sivilmemurların bir başka kuruma naklen atanmasına muvafakatverilmesi işleminin askeri hizmete ilişkin olduğu ve bu kapsamdada bu işlemin asker kişiyi ilgilendirdiği hususunun,yerleşik uygulamayla da sabit olduğu gerekçesiyle; 2247sayılı Kanunun 10, 12 ve 13. maddeleri gereğince Ankara6.İdare Mahkemesi’nin 21.03.2014 tarih ve 2013/1893 Esassayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA, mevzudavada ASKERİ YÜKSEK İDARE MAHKEMESİNİN GÖREVLİOLDUĞUNA KARAR VERİLMESİ talebiyle olumlu görevuyuşmazlığı çıkarmış olup, görevkonusunun incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesi’ndenistemiştir.
Mahkememizinistikrar kazanan kararları dikkate alınarak, 2247sayılı Yasa’nın 13. Maddesi gereğinceDanıştay Başsavcılığı’nıngörüşüne başvurma gereğiduyulmamıştır.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’unkatılımlarıyla yapılan 13.10.2014 günlütoplantısında:
l-İLKİNCELEME: Başvuru yazısı ve davadosyası üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idareninanılan Yasa’nın 10/2 maddesinde öngörülenyönteme uygun olarak yaptığı görevitirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süreiçinde başvuruda bulunması üzerine AYİMBaşsavcılığı’nca, 10. maddedeöngörülen biçimde olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığıanlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesineoybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim BirgülYİĞİT’in, davanın çözümündeaskeri idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu iledosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Danıştay Savcısı Mehmet AliGÜMÜŞ ile Askeri Yüksek İdare MahkemesiSavcısı Nihat Polat’ın davada askeri idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlü veyazılı açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, MilliSavunma Bakanlığı bünyesinde görev yapmakta olandavacı sivil memurun Enerji ve Tabii KaynaklarBakanlığı’na naklen atama talebine davalı idarecemuvafakat verilmemesi işleminin iptali isteminden ibarettir.
Anayasa’nın157. maddesinde, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin askeriolmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileriilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerdendoğan uyuşmazlıkların yargı denetimini yapan ilk veson derece mahkemesi olduğu; ancak askerlikyükümlülüğünden doğanuyuşmazlıklarda ilgilinin asker kişi olmasışartının aranmayacağı belirtilmiş; 20.7.1972tarih ve 1602 sayılı Yasa’nın 25.12.1981 tarih ve 2568sayılı Yasa ile değişik 20. maddesinde de aynıhüküm yer almıştır. Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’ninbir davaya bakabilmesi için dava konusu idari işlemin “askerkişiyi ilgilendirmesi” ve “askeri hizmete ilişkinbulunması” koşullarının birliktegerçekleşmesi gerekmektedir.
1602sayılı Yasa’nın değişik 20. maddesinde,Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli bulunan veya hizmettenayrılmış olan, subay, askeri memur, astsubay, askeriöğrenci uzman çavuş, uzman jandarma çavuş,erbaş ve erler ile sivil memurlar asker kişi sayılmaktadır.
AnılanYasa’nın değişik 21. maddesinin birincifıkrasında “20 nci maddede belirtilen kişileriilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerdendolayı; yetki, sebep, şekil, konu ve maksat yönlerinden biri ilehukuka aykırı olduklarından bahisle menfaatleri ihlâledilenler tarafından açılacak iptal davaları, aynıidari işlem ve eylemlerin haklarını ihlal etmesi halindeaçılacak tam yargı davaları, doğrudan doğruyave kesin olarak Askeri Yüksek İdare Mahkemesindeçözümlenir ve karara bağlanır.”denilmiştir.
İdariişlemin, görevli yargı yerinin tespiti yönünden“askeri hizmete ilişkin” olup olmadığınınsaptanabilmesi için işlemin konusuna bakılmasıgerekmektedir. Eğer idari işlem askeri gereklere, askeri usul veyönteme ve askeri hizmete göre tesis edilmiş ise bu işleminaskeri hizmete ilişkin olduğu kabul edilmelidir. Dahaaçık bir ifadeyle, askeri hizmete ilişkin idari işlemler;idarenin bir asker kişinin askeri yeterlik ve yeteneklerinin, tutum vedavranışlarının, askeri geçmişinin, askerkişi olmaktan kaynaklanan hak ve ödevlerinin; askerlik hizmetinin amacı,askeri görev yerlerinin özellikleri, askeri kural ve gerekler gözönünde tutularak değerlendirilmesi sonucunda tesis edilenişlemlerdir. İşlem, askeri olmayan bir makam tarafındantesis edilmiş olsa bile durum değişmemekte menfaati ihlal edilenasker kişinin açtığı davanın, AskeriYüksek İdare Mahkemesi’nde görülmesi gerekmektedir.
Olayda; davacının Milli Savunma BakanlığıKarapınar Atış Poligon GrupBaşkanlığı’nda 1997 yılında görevebaşladığı, 2007 yılında ARGE ve Teknoloji DairesiBaşkanlığı NBC ŞubeMüdürlüğü’nce atandığı ve halenburada sivil memur (kimya mühendisi) olarak görev yaptığı; Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı bünyesindeki birkadroya naklen atanması için muvafakat verilmesi isteminin,davacının hizmetine ihtiyaç duyulduğu ve personeltemininde güçlük çekildiği gerekçesiylereddedilmesi üzerine, tesis edilen bu işlemin iptali istemi iledava açıldığı anlaşılmaktadır.
657 sayılı DevletMemurları Kanunu’nun, “Memurların bir kurumdandiğerine nakilleri” başlıklı 74.maddesinde; “(Değişik: 30/5/1974 - KHK/12; Değiştirilerek kabul:15/5/1975 - 1897/1 md.)
Memurların bu Kanuna tabikurumlar arasında, kurumların muvafakatı ilekazanılmış hak dereceleri üzerinden veya 68 inci maddedekiesaslar çerçevesinde derece yükselmesi suretiyle, bulunduklarısınıftan veya öğrenim durumları itibariylegirebilecekleri sınıftan, bir kadroya nakillerimümkündür. Kazanılmış hak derecelerininaltındaki derecelere atanabilmeleri için ise atanacaklarıkadro derecesi ile kazanılmış hak dereceleri arasındakifarkın 3 dereceden çok olmaması ve memurların isteğide şarttır.
Aşağı dereceyeatananların 68 inci maddede yazılı süre kaydıaranmaksızın eski derecelerine tekrar atanmaları caizdir.
Kazanılmış hakderecelerinden aşağı derecelere atananların aylıkderece ve kademeleri genel hükümlere göre tespit edilmekleberaber, atandıkları bu derecelerde geçirdikleri süreler(kesenek ve karşılık farklarının kendileritarafından her ay T.C. Emekli Sandığına gönderilmesinikabul etmeleri şartiyle) emeklilik yönünden eski derecelerindedeğerlendirilir.
13/12/1960 tarihli ve 160sayılı Kanunun 4 üncü maddesi kapsamına girenkurumlarla bu Kanuna tabi kurumlararasındaki nakillerde de yukarıdaki hükümleruygulanır. Aynı kanunun 4 üncü maddesikapsamına giren kurumlarda çalışıp 657 sayılıKanuna tabi olmayan personelden, hizmete giriş dereceleri 36 ncımadde ile tespit edilen giriş derecelerinin üzerinde olanlarınilk ilerleme ve yükselmeleri için kanuni bekleme sürelerineyukarıda yazılı dereceler arasındaki süreleretekabül eden süre kadar ilave edilir.” hükmüne yerverilmiştir.
Öteyandan, 26.02.2010 gün, 27505 sayılı Resmi Gazetedeyayımlanan Millî Savunma Bakanlığı, GenelkurmayBaşkanlığı ve Kuvvet KomutanlıklarındaGörevli Devlet Memurlarının Yer Değiştirme SuretiyleAtanmalarına İlişkin Yönetmeliğin “Amaç” başlıklı 1.maddesinde; “(1) BuYönetmeliğin amacı; Millî SavunmaBakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı ve KuvvetKomutanlıklarının Karargâhları ile bağlıbirlik, kurum ve kuruluşlarında görevli Devletmemurlarının yer değiştirme suretiyleatanmalarının usul ve esaslarınıbelirlemektir.’’ hükmü; Yer DeğiştirmeSuretiyle Atamanın temel ilkelerini düzenleyen 5.maddesinde; “(1) Yer değiştirme suretiyle atamalarda esas alınacaktemel ilkeler şunlardır;
a) BuYönetmelik kapsamındaki Devlet memurları için hizmetalanlarındaki görevin sürekliliği esastır.
b) Yerdeğiştirme sureti ile atamalarda, atanmak istenilen hizmetbölgesi ve alanındaki kadro imkânları ile ayrılmakistenen yerdeki hizmet ihtiyacı öncelikle dikkate alınır.
c) Kurumunhizmet ihtiyacı nedeniyle hizmet bölgelerindeki zorunluçalışma sürelerine bakılmaksızın belirlibir süre görev yapmak üzere sürekli görevle atamayapılabilir.
ç)Hizmet ihtiyacı nedeniyle yapılacak atamalarda, görevinözelliğine göre hizmet bölgeleri ve alanlarıarasında memurların adil ve dengelidağılımının sağlanması esastır.
d) Atamaisteklerinin değerlendirilmesinde birlik komutanı veya kurumamirlerinin görüşleri de dikkate alınır.
e) Atanacakmemurun asaletinin onaylanmış olması gerekir. ‘’hükmü yer almaktadır.
Bunagöre, davalı idarede Devlet Memurları Kanununa tabi memur olandavacının, 1602 sayılı Yasa’nın 20. maddesindesayılan –sivil memur- asker kişilerden olduğu ve bunedenle dava konusu işlemin asker kişiyi ilgilendirdiğitartışmasızdır.
Öteyandan, kurumlar arası naklen atanma isteği hakkında işlemtesis edilirken, idarece; askerlik hizmetinin amacı, askeri görevyerlerinin özellikleri ve hizmet gerekleri göz önünealınarak değerlendirildiği ve bu işlemin yargısaldenetimi sırasında da bu hususların dikkatealınacağı açık olduğundan, davacıhakkında tesis edilen idari işlem askeri hizmete ilişkinbulunmaktadır.
Belirtilendurumlara göre ve olayda Anayasa’nın 157. ve 1602sayılı Yasa’nın 20. maddelerinde öngörülen,idari işlemin asker kişi ilgilendirmesi ve askeri hizmeteilişkin bulunması koşulları birliktegerçekleştiğinden, davanın görüm veçözümü Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’ningörevine girmektedir.
Açıklanannedenlerle, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başsavcılığı’nınbaşvurusunun kabulü ile Ankara 6. İdare Mahkemesi’ningörevlilik kararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümündeASKERİ İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenleAskeri Yüksek İdare MahkemesiBaşsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ileAnkara 6.İdare Mahkemesi’nin 21.03.2014 gün ve 2013/1893 Esassayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 13.10.2014gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi.
Başkan
Serdar
ÖZGÜLDÜR
Üye
Eyüp Sabri
BAYDAR
Üye
Alaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Ali
ÇOLAK
Üye
Ayhan
AKARSU
Üye
Nurdane
TOPUZ
Üye
Mehmet
AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy