T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 758
KARAR NO : 2014 / 892
KARAR TR : 13.10.2014
ÖZET: Diyarbakır 2. Hava Kuvveti Komutanlığı Lojistik Başkanlığında sivil memur olarak görev yapan davacının, 2. Harekat Başkanlığı Güvenlik Kısım Amirliğindeki Harita ve Kadastro Teknikerliği görevini de vekaleten yürüttüğü nedeniyle kendisine vekalet aylığı ödenmesi yolundaki başvurusunun reddine ilişkin Hava Kuvvetleri Komutanlığı 2. Hava Kuvveti Komutanlığının 5.11.2013 gün ve 55904454-9640-12847-13 sayılı işleminin iptali istemiyle açtığı davanın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :M.U.
Vekili : Av. E. B.
Davalı :Milli Savunma Bakanlığı
Vekili :Av. E.S.
O L AY : Davacı vekili dava dilekçesinde,davacının Hava Kuvvetleri Komutanlığı Diyarbakır2. Hava Kuvveti Komutanlığı LojistikBaşkanlığında 657 sayılı Devlet MemurlarıKanunu’na tabi olarak Harita ve Kadastro Teknikeri olarak görevyaptığını; davacının ifa ettiği bugöreve ek olarak kendisine ilgili komutanlıkça görevyaptığı başkanlık dışında 2. HarekatBaşkanlığı Güvenlik Kısım AmirliğindekiHarita ve Kadastro Teknikerliği görevi de verildiğini;davacının da vekaleten ve ikinci görev olarakbaktığı bu görevlendirme sebebiyle 31.10.2013 tarihlibaşvuru dilekçesiyle, 657 sayılı Devlet MemurlarıKanunu’nun 174., 175. maddeleri uyarınca kendisine vekaletaylığı ödenmesi talebinde bulunduğunu; ancak butalebinin 5.11.2013 gün ve 55904454-9640-12847-13 sayılı HavaKuvvetleri Komutanlığı 2.nci Hava KuvvetleriKomutanlığınca reddedildiğini ileri sürerek, sözkonusu işlemin iptali istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
Davalıidare vekili, savunma dilekçesinde davacının asker kişisayıldığının ve tesis edilen işlemde konuitibariyle askeri hizmete ilişkinlik vasfının bulunduğununanlaşıldığı, dolayısıyla davaya bakmagörevinin Askeri Yüksek İdare Mahkemesine ait olduğunedeniyle davanın görev yönünden reddi gerektiğinisavunmuştur.
DİYARBAKIR2. İDARE MAHKEMESİ :22.01.2014 gün ve E: 2013/2901 sayı ile, Diyarbakır 2. HavaKuvveti Komutanlığı Lojistik Başkanlığındasivil memur olarak görev yapan davacının, 1602 sayılıYasa’nın 20. maddesinde sayılan asker kişilerdenolduğu ve bu nedenle dava konusu işlemin asker kişiyiilgilendirdiğinin tartışmasız olduğu; dava konusuişlemin askeri hizmete ilişkin olup olmadığınagelince, davacının vekaleten yürüttüğügörev nedeniyle 657 sayılı Kanunun 174. ve 175. maddeleriçerçevesinde vekalet aylığı ödenmesiyolundaki başvurusu üzerine işlem tesis edilirken vedevamında açılan davanın yargısal denetimisırasında askeri kural ve gerekler yönünden birdeğerlendirme yapılmasının gerekmeyeceğigözetildiğinde, dava konusu işlemin askeri hizmete ilişkinbulunduğundan söz etmenin olanaksız olduğu, bu durumda,Anayasa’nın 157. ve 1602 sayılı Yasa’nın 20.maddelerinde öngörülen “asker kişiyiilgilendirme” ve “askeri hizmete ilişkin bulunma”koşulları birlikte gerçekleşmediğinden, davanıngörüm ve çözümünde Mahkemelerinin (genel idariyargı yeri) görevli bulunduğu gerekçesiyle davalıidarenin görev itirazının reddine karar vermiştir.
Davalıvekilinin Askeri Yüksek İdare Mahkemesi yararına olumlugörev uyuşmazlığı çıkartılmasıyolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerinedosya Askeri Yüksek İdare MahkemesiBaşsavcılığına gönderilmiştir.
ASKERİYÜKSEK İDARE MAHKEMESİ BAŞSAVCISI : Davacıya vekalet ücretiödenmesi hususunda karar verilebilmesi için önceliklevekaleten görevlendirme işleminin usul ve hukuka uygunluğunun ortayakonulması, diğer bir anlatımla davacının vekaletaylığı alması için gerekli yasalkoşulların oluşup oluşmadığının tespitedilmesinin gerekli olduğu, TSK’da görev yapan devlet memurustatüsündeki davacının vekaleten görevlendirmesinin,askeri görev yerlerinin özellikleri göz önünealınarak askeri gereklere, askeri hizmete göre tesis edildiğihususunun izahtan vareste olduğu, bu nedenle davacının vekaletengörevlendirilmesi işleminin hukuka uygunluğunun tespitiüzerine bu görevlendirme nedeniyle vekalet aylığıödenmesi işlemine ilişkin karar verilmesi gerektiğindendava konusu işlemin de askeri hizmete ilişkin olduğununkabulü gerektiği; buna göre, dava konusu olaydaAnayasa’nın 157 nci ve 1602 sayılı Askeri Yüksekİdare Mahkemesi Kanunu’nun 20 nci maddesindeöngörülen idari işlem/eylemin “asker kişiyiilgilendirmesi” ve “askeri hizmete ilişkinbulunması” koşulları birliktegerçekleştiğinden, Anayasa’nın 157, 1602sayılı Kanunun 20 ve 21. maddelerine göre davanıngörüm ve çözümünün Askeri Yüksekİdare Mahkemesi’nin görev alanına girdiğidüşünüldüğünden, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılarak Diyarbakır 2.İdare Mahkemesi’nin aksi yöndeki görevlilikkararının kaldırılması için dosyanınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesinin gerektiği sonucunaulaşıldığı; bu nedenle 2247 sayılı Kanunun10, 12 ve 13. maddelere gereğince görevuyuşmazlığının halli için dosyanınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ,Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 13.10.2014 günlütoplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; davalı vekilininanılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yöntemeuygun olarak yaptığı görev itirazınınreddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvurudabulunması üzerine Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısı’nca, 10. maddede öngörülenbiçimde olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı anlaşılmaktadır.Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın,davanın çözümünde idari yargı yeriningörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Danıştay SavcısıMehmet Ali GÜMÜŞ’ün davada idari yargı yeriningörevli olduğu yolundaki sözlü, AYİM SavcısıNihat POLAT’ın davada askeri idari yargı yerinin görevliolduğu yolundaki sözlü ve yazılıaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Diyarbakır 2.Hava Kuvveti Komutanlığı LojistikBaşkanlığında sivil memur olarak görev yapandavacının 2. Harekat Başkanlığı GüvenlikKısım Amirliğindeki Harita ve Kadastro Teknikerliğigörevini de vekaleten yürüttüğü nedeniylekendisine vekalet aylığı ödenmesi yolundaki başvurusununreddine ilişkin Hava Kuvvetleri Komutanlığı 2. Hava KuvvetiKomutanlığının 5.11.2013 gün ve 55904454-9640-12847-13sayılı işleminin iptali istemiyleaçılmıştır.
Anayasa’nın157. maddesinde, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin, askeriolmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileriilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerdendoğan uyuşmazlıkların yargı denetimini yapan ilk veson derece mahkemesi olduğu; ancak, askerlik yükümlülüğündendoğan uyuşmazlıklarda ilgilinin asker kişi olmasışartının aranmayacağı belirtilmiş;
1602 sayılıAskeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanunu’nun 25.12.1981 tarih ve2568 sayılı Yasa ile değişik 20. maddesinin birincifıkrasında, “Askeri Yüksek İdare Mahkemesi TürkMilleti adına; askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile,asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idariişlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların ilk ve sonderece mahkemesi olarak yargı denetimini ve diğer kanunlardagösterilen, görevleri yapar. Ancak, askerlikyükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda;ilgilinin asker kişi olması şartı aranmaz”denilmiştir.
Buna göre, AskeriYüksek İdare Mahkemesi’nin bir davaya bakabilmesi içindava konusu idari işlem veya eylemin “asker kişiyiilgilendirmesi” ve “askeri hizmete ilişkinbulunması” koşullarının birliktegerçekleşmesi gerekmektedir.
1602 sayılıYasa’nın değişik 20. maddesinde, Türk SilahlıKuvvetlerinde görevli bulunan veya hizmetten ayrılmış olansubay, askeri memur, astsubay, askeri öğrenci, uzman çavuş,uzman jandarma çavuş, erbaş ve erler ile sivil memurlar askerkişi sayılmaktadır.
Davacının 1602sayılı Yasa’nın 20. maddesinde sayılan askerkişilerden olduğu ve bu nedenle dava konusu işlemin askerkişiyi ilgilendirdiği tartışmasızdır.
Dava konusu işleminaskeri hizmete ilişkin olup olmadığına gelince:
İdari işlemin, görevli yargıyerinin tespiti yönünden “askeri hizmete ilişkin”olup olmadığının saptanabilmesi için işleminkonusuna bakılması gerekmektedir. Eğer idari işlem askerigereklere, askeri usul ve yönteme ve askeri hizmete göre tesisedilmiş ise, bu işlemin askeri hizmete ilişkin olduğu kabuledilmelidir. Daha açık bir ifadeyle, askeri hizmete ilişkinidari işlemler; idarenin bir asker kişinin askeri yeterlik veyeteneklerinin, tutum ve davranışlarının, askerigeçmişinin, asker kişi olmaktan kaynaklanan hak veödevlerinin; askerlik hizmetinin amacı, askeri görev yerlerininözellikleri, askeri kural ve gerekler göz önünde tutularakdeğerlendirilmesi sonucunda tesis edilen işlemlerdir.İşlem, askeri olmayan bir makam tarafından tesis edilmişolsa bile durum değişmemekte menfaati ihlal edilen asker kişininaçtığı davanın Askeri Yüksek İdareMahkemesi’nde görülmesi gerekmektedir.
657 sayılı Devlet MemurlarıKanunu’nun 174. maddesinde, “Vekalet aylıklarınınödenebilmesi için görevin fiilen yapılmasışarttır.” hükmüne;
175. maddesinde ise; “Bir göreve vekaletenatanan memurlara vekalet edilen görevin kadro derecesinin birincikademesinin üçte biri, açıktan atananlara ise (Köyve kasaba imamlığı kadrolarına atananlara 146 ncı maddedeyazılı asgari ücret aylık tutarındanaşağı olmamak üzere) üçte ikisi verilir.Bulundukları yerden başka bir yerdeki bir göreve vekaletsuretiyle atananlara, Harcırah Kanununun geçici görevlebaşka yere gönderilenlere ilişkin hükümleriuygulanır.
(Ek : 4/7/2001 - KHK- 631/5 md.) Ancak, kurumiçinden veya diğer kurumlardan vekalet edenlere vekaletaylığı ödenebilmesi için, vekilin asilde arananşartları taşıması zorunludur.
(Değişik: 26/6/1984 - KHK 241/9 md.)88 inci maddeye göre ikinci görev verilen memurlara, bugörevleri karşılığında aylıködenebilmesi için boş bir kadroya ait görevin ikincigörev olarak yürütülmesi gerekir. Bu şekildegörevlendirilenlere, görevlendirildikleri kadro derecesinin ilkkademe aylığının üçte ikisi ödenir. Ancak,sağlık grup başkanlığı, baştabip vebaştabip yardımcılığı hizmetlerinin ikincigörev olarak yürütülmesi halinde kadro şartıaranmaz ve bu hizmetleri yürütenlere almakta olduklarıaylığın üçte ikisi ikinci görevaylığı olarak ödenir.
(Değişik: 22/8/1989 - KHK - 378/4 md)Açıktan vekil olarak atananlar bu Kanunla memurlara tanınansosyal haklardan da yararlanırlar ve bunlara ödenecek vekaletaylığının hesabına memuriyet tabanaylığı da dahil edilir” hükmüne yerverilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, davacınınDiyarbakır 2. Hava Kuvveti Komutanlığı LojistikBaşkanlığında 657 sayılı Devlet MemurlarıKanunu’na tabi sivil memur (harita ve kadastro teknikeri) olarakgörev yaptığı, 4.7.2011 günlü işlemle mevcutgörevine ek olarak 2. Harekat Başkanlığı GüvenlikKısım Amirliğinde harita ve kadastro teknikerliğigörevini de vekaleten yürütmek üzeregörevlendirildiği, davacının vekaletenyürüttüğü görev nedeniyle 657 sayılıKanun’un 174 ve 175. maddeleri çerçevesinde vekaletaylığı ödenmesi yolundaki başvurusunun 5.11.201312847-13 sayılı işlemle reddedilmesi üzerinebakılmakta olan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Bu durumda, her ne kadar davacınınbaşka bir birimde vekaleten görevlendirilmesi konusu askeri hizmetingereklerinden sayılmakta ve bu konudaki uyuşmazlıkların daaskeri kural ve gerekler yönünden bir değerlendirmeye tabitutularak çözümlenmesi gerektiği açık ise de,davacının vekaleten yürüttüğü görevnedeniyle yalnızca vekalet aylığı talep etmesi vedolayısıyla vekaleten görevlendirilmesine ilişkinişlemin dava konusu yapılmamış olmasıkarşısında davalı idarece vekalet aylığıkonusunda işlem tesis edilirken ve devamında açılandavanın yargısal denetimi sırasında askeri kural vegerekler yönünden bir değerlendirme yapılmasıgerekmeyeceği gözetildiğinde, dava konusu işlemin askerihizmete ilişkin bulunduğundan söz etmek olanaksızdır.
Belirtilen duruma göre ve olaydaAnayasa’nın 157. ve 1602 sayılı Yasa’nın 20.maddelerinde öngörülen “asker kişiyiilgilendirme” ve “askeri hizmete ilişkin bulunma” koşullarıbirlikte gerçekleşmediğinden, davanın görüm veçözümünde idari yargı yeri görevlibulunmaktadır.
Açıklanannedenlerle Askeri Yüksek İdare MahkemesiBaşsavcısının başvurusunun reddi gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanınçözümünde İDARİ YARGININ görevliolduğuna, bu nedenle Askeri Yüksek İdare MahkemesiBaşsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN REDDİNE,13.10.2014 gününde Üye Mehmet AKBULUT’un KARŞIOYU ve OYÇOKLUĞUİLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Eyüp Sabri
BAYDAR
Üye
Alaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Ali
ÇOLAK
Üye
Ayhan
AKARSU
Üye
Nurdane
TOPUZ
Üye
Mehmet
AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy